ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
SUWANVARA LAWFIRM
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
คู่มือกฎหมายอสังหาริมทรัพย์

ที่ดินไม่มีทางออก ทางจำเป็นกับภาระจำยอมต่างกันอย่างไร ก่อนซื้อหรือฟ้องต้องตรวจอะไร

แยกทางจำเป็น (มาตรา 1349, 1350) ออกจากภาระจำยอม (มาตรา 1387, 1401) ว่าเกิดได้อย่างไร มีค่าทดแทนหรือไม่ ต้องจดทะเบียนหรือเปล่า พร้อมแผนผังสมมติและรายการตรวจก่อนซื้อที่ดินตาบอดหรือก่อนฟ้อง

สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม— ทีมคดีที่ดิน21 พฤศจิกายน 256912 นาที
ที่ดินไม่มีทางออก ทางจำเป็นกับภาระจำยอมต่างกันอย่างไร ก่อนซื้อหรือฟ้องต้องตรวจอะไร

คำตอบหลัก

ทางจำเป็น คือสิทธิที่กฎหมายให้โดยตรงแก่ที่ดินที่ถูกที่ดินแปลงอื่นล้อมจนไม่มีทางออกถึงทางสาธารณะ เจ้าของจึงขอผ่านที่ดินที่ล้อมอยู่ได้ (มาตรา 1349) โดยทั่วไปต้องจ่ายค่าทดแทนให้เจ้าของที่ดินที่ถูกผ่าน แต่ถ้าที่ดินตาบอดเพราะมีการแบ่งแยกหรือแบ่งโอนกัน ต้องเรียกทางบนแปลงที่แบ่งแยกหรือแบ่งโอนกันนั้นเท่านั้น และไม่ต้องเสียค่าทดแทน (มาตรา 1350)

ภาระจำยอม คือภาระที่ตกอยู่บนอสังหาริมทรัพย์แปลงหนึ่ง ทำให้เจ้าของต้องยอมรับบางอย่างหรืองดใช้สิทธิบางอย่าง เพื่อประโยชน์แก่อสังหาริมทรัพย์อีกแปลง (มาตรา 1387) ทางเข้าออกเป็นรูปแบบที่พบบ่อยที่สุด แต่ตัวบทไม่ได้จำกัดไว้แค่ทางเดิน ภาระจำยอมเกิดได้โดยนิติกรรมที่ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียน (มาตรา 1299) หรือโดยอายุความ (มาตรา 1401)

พูดสั้นที่สุด ทางจำเป็นเกิดจาก สภาพที่ดินที่ถูกล้อม ส่วนภาระจำยอมเกิดจาก ข้อตกลงที่จดทะเบียน หรือการใช้สิทธิมานานตามเงื่อนไขของกฎหมาย ที่ดินแปลงเดียวกันอาจอยู่ในสถานะใดสถานะหนึ่ง หรืออ้างได้หลายฐาน ขึ้นกับข้อเท็จจริงและเอกสารของแต่ละแปลง คู่มือนี้ไม่ตัดสินแทนว่าที่ดินของคุณเข้าข่ายแบบไหน

ข้อมูล ณ วันที่ 21 พฤศจิกายน 2569 อ้างตามถ้อยคำของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ผลของแต่ละกรณีขึ้นกับเอกสารสิทธิและสภาพที่ดินจริง

ใครควรอ่านส่วนไหน

สถานะของคุณส่วนที่ควรอ่าน
ยังไม่มีข้อพิพาท (กำลังจะซื้อ หรือถือที่ดินตาบอดอยู่แต่ยังใช้ทางกันได้)ข้อ 1 และ 2 แยกสิทธิ ข้อ 4 ผังสมมติ ข้อ 5 รายการตรวจก่อนซื้อ ข้อ 7 รายการเอกสาร
เริ่มมีปัญหา (เพื่อนบ้านทักท้วง ปิดทาง หรือไม่ยอมให้ผ่านแล้ว)ข้อ 3 ค่าทดแทนกับการจดทะเบียน ข้อ 6 หลักฐานที่ต้องเก็บและการเจรจาก่อนฟ้อง
ได้รับหนังสือหรือมีคดีแล้วข้อ 6 และ 7 หลักฐานและคู่ความ และรีบส่งเอกสารให้ทนายตรวจ ก่อนตอบโต้ใดๆ

1. ทางจำเป็นกับภาระจำยอมเกิดขึ้นได้อย่างไร

ทางจำเป็น กฎหมายให้สิทธิไว้ตั้งแต่ต้นเมื่อมีสภาพตามที่ระบุ ตัวบทมาตรา 1349 พูดถึงที่ดินที่มีที่ดินแปลงอื่นล้อมอยู่จนไม่มีทางออกถึงทางสาธารณะ และยังใช้กับที่ดินที่ออกได้แต่ต้องข้ามสระ บึง หรือทะเล หรือมีที่ชันซึ่งระดับที่ดินกับทางสาธารณะสูงกว่ากันมาก ที่และวิธีทำทางต้องเลือกให้พอควรแก่ความจำเป็นของผู้มีสิทธิจะผ่าน และให้ที่ดินที่ล้อมอยู่เสียหายน้อยที่สุดเท่าที่จะเป็นได้ ถ้าจำเป็น ผู้มีสิทธิจะผ่านสร้างถนนเป็นทางผ่านก็ได้

ภาระจำยอม ต้องมีที่มา คือ

  • นิติกรรม: ตกลงกันเป็นหนังสือและจดทะเบียนกับพนักงานเจ้าหน้าที่ มาตรา 1299 วรรคแรกบอกว่าการได้มาโดยนิติกรรมซึ่งอสังหาริมทรัพย์หรือทรัพยสิทธิอันเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์ไม่บริบูรณ์ เว้นแต่ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียน
  • อายุความ: มาตรา 1401 ให้ภาระจำยอมได้มาโดยอายุความ โดยนำบทว่าด้วยอายุความได้สิทธิมาใช้โดยอนุโลม ผู้อ้างต้องพิสูจน์ว่าการใช้เข้าเงื่อนไขของกฎหมาย ตัวอย่างของหลักอายุความได้สิทธิคือมาตรา 1382 ซึ่งกำหนดสิบปีสำหรับการครอบครองอสังหาริมทรัพย์ของผู้อื่นเพื่อได้กรรมสิทธิ์ การนำไปใช้กับภาระจำยอมมีรายละเอียดของมัน ควรให้ทนายตรวจก่อนอ้าง

2. ตารางเปรียบเทียบ

ประเด็นทางจำเป็นภาระจำยอม
ฐานทางกฎหมายมาตรา 1349 (ที่ดินถูกล้อม) และมาตรา 1350 (ตาบอดเพราะแบ่งแยกหรือแบ่งโอน)มาตรา 1387 ประกอบมาตรา 1299 (นิติกรรม) หรือมาตรา 1401 (อายุความ)
เกิดเมื่อใดเมื่อที่ดินไม่มีทางออกถึงทางสาธารณะเพราะถูกล้อม (หรือต้องข้ามสระ บึง ทะเล หรือที่ชันมาก)เมื่อมีนิติกรรมจดทะเบียน หรือการใช้ที่เข้าเงื่อนไขอายุความ
ขอบเขตของสิทธิทางผ่านเพื่อออกสู่ทางสาธารณะ เลือกให้พอควรแก่ความจำเป็นและเสียหายน้อยที่สุดเป็นไปตามที่ตกลงหรือตามสภาพการใช้ ไม่จำกัดแค่ทางเข้าออก
ค่าทดแทนตามมาตรา 1349 ต้องใช้ค่าทดแทน อาจกำหนดเป็นเงินรายปีได้ ตามมาตรา 1350 ไม่ต้องเสียค่าทดแทนขึ้นกับข้อตกลงที่ทำไว้ ถ้าได้มาโดยอายุความ ให้ตรวจกับทนายว่ามีประเด็นนี้หรือไม่
การจดทะเบียนตัวบทมาตรา 1349 และ 1350 ไม่ได้กำหนดให้จดทะเบียนก่อนจึงมีสิทธิ แต่ควรทำให้ชัดเพื่อกันข้อโต้แย้งนิติกรรมต้องเป็นหนังสือและจดทะเบียนจึงบริบูรณ์ ส่วนสิทธิที่ได้มาโดยทางอื่นแต่ยังไม่จดทะเบียน ยกขึ้นยันบุคคลภายนอกบางประเภทไม่ได้ (มาตรา 1299 วรรคสอง)
คู่กรณีเจ้าของที่ดินแปลงที่ถูกล้อม กับเจ้าของแปลงที่ทางจะผ่าน (กรณีแบ่งแยก คือแปลงที่ถูกแบ่งแยกหรือโอนกันมา)เจ้าของที่ดินที่ได้ประโยชน์ กับเจ้าของที่ดินที่ต้องรับภาระ
เมื่อมีการขายหรือแบ่งแยกดูว่าแปลงไหนเป็นต้นเหตุที่ทำให้ตาบอด และทางจะผ่านแปลงใดตามมาตรา 1350ภาระที่จดทะเบียนไว้ปรากฏในสารบบที่ดินและผู้ซื้อตรวจได้ ภาระที่ยังไม่จดทะเบียนมักต้องพิสูจน์กันใหม่ ดูตารางในคู่มือที่ดินพิพาท

เรื่องการติดไปกับตัวที่ดินเมื่อเปลี่ยนเจ้าของ ภาระจำยอมที่จดทะเบียน ภาระที่อ้างโดยอายุความ และทางจำเป็น ได้อธิบายเป็นตารางไว้แล้วในคู่มือคดีที่ดิน พิพาทแนวเขต ครอบครองปรปักษ์ คู่มือนี้ไม่ทำซ้ำ

3. ค่าทดแทน การจดทะเบียน และผลเมื่อมีการขายหรือแบ่งแปลง

ค่าทดแทน ถ้าเป็นทางจำเป็นตามมาตรา 1349 ผู้ผ่านต้องใช้ค่าทดแทนเพื่อความเสียหายที่เกิดจากการมีทางผ่าน นอกจากค่าเสียหายเพราะสร้างถนน ค่าทดแทนจะกำหนดเป็นเงินรายปีก็ได้ ตัวเลขและวิธีกำหนดขึ้นกับสภาพที่ดินและความเสียหายจริง ไม่มีตัวเลขสำเร็จรูป

กรณีแบ่งแยกหรือแบ่งโอน ถ้าที่ดินตาบอดเพราะเจ้าของเดิมแบ่งขายหรือแบ่งโอนที่ดิน ผู้เป็นเจ้าของแปลงที่ตาบอดเรียกทางได้เฉพาะบนแปลงที่แบ่งแยกหรือแบ่งโอนกันนั้น และไม่ต้องเสียค่าทดแทน (มาตรา 1350) ผลคือเพื่อนบ้านอื่นที่ไม่เกี่ยวกับการแบ่งแปลงครั้งนั้นไม่ต้องรับภาระจากข้อนี้

การจดทะเบียน ถ้าจะเปลี่ยนสิทธิใช้ทางที่ตกลงกันด้วยปากหรือใช้กันตามความเกรงใจให้เป็นภาระจำยอม ต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนกับพนักงานเจ้าหน้าที่ (มาตรา 1299) ถ้าที่ดินมีเจ้าของร่วมหลายคน ให้ตรวจว่าทุกคนยินยอมหรือไม่ก่อนนัดจด เรื่องนี้ควรทำตอนยังเจรจากันได้

เมื่อมีการขายต่อ ภาระที่ไม่ได้จดทะเบียน ผู้ซื้อรายใหม่ที่เสียค่าตอบแทนโดยสุจริตและจดทะเบียนสิทธิของตนแล้ว อาจไม่ต้องรับสิทธิที่ยังไม่จดทะเบียน (มาตรา 1299 วรรคสอง) จึงเป็นเหตุผลที่ผู้ที่ใช้ทางอยู่ควรเร่งให้ทางชัดเจน ส่วนผู้ซื้อควรตรวจทะเบียนก่อน

4. ตัวอย่างสมมติ: แผนผังที่ดินตาบอด

ตัวอย่างสมมติ แผนผังนี้ไม่ใช่กรณีจริงและไม่ใช่มาตราส่วนจริง ใช้เพื่อให้เห็นว่าคู่กรณีคือใคร

        ถนนสาธารณะ
 ================================
 |   แปลง B    |    แปลง C      |
 |  (นาย ข.)   |   (นาง ค.)     |
 |-------------+----------------|
 |      |                |      |
 | แปลง |    แปลง A      | แปลง |
 |  D   |  (นาย ก. ตาบอด)|  E   |
 |      |                |      |
 +------+----------------+------+
         (ด้านหลังเป็นที่ของผู้อื่น)

สถานการณ์ 1: ล้อมด้วยหลายแปลง นาย ก. ซื้อแปลง A มาโดยไม่ได้ซื้อพร้อมแปลงอื่น แปลง A ถูกล้อมด้วย B, C, D, E ไม่มีทางออกถึงถนน นาย ก. ใช้เส้นทางผ่านแปลง B มานานหลายปีโดยนาย ข. ไม่ทักท้วง ต่อมานาย ข. ขายแปลง B ให้บริษัทใหม่ซึ่งปิดทาง

  • ถ้านาย ก. อ้างทางจำเป็น ประเด็นคือแปลง A ถูกล้อมจริงหรือไม่ ทางควรผ่านแปลงใดที่เสียหายน้อยที่สุด และค่าทดแทนเป็นเท่าไร ซึ่งอาจผ่านแปลง B หรือแปลงอื่นก็ได้ตามสภาพ
  • ถ้านาย ก. อ้างภาระจำยอมโดยอายุความ ต้องพิสูจน์ลักษณะและระยะเวลาการใช้ และต้องฟ้องเจ้าของ B ปัจจุบัน (บริษัทใหม่) อ้างว่าที่ดินที่ได้รับประโยชน์คือ A และที่ดินที่รับภาระคือ B
  • ถ้ามีหนังสือและจดทะเบียนภาระจำยอมบนแปลง B ไว้แล้ว ข้อพิพาทมักแคบลงมาก เพราะสิทธิปรากฏในทะเบียน

สถานการณ์ 2: ตาบอดเพราะแบ่งขาย เดิมแปลง A และ B เป็นแปลงเดียวของนาย ข. ติดถนน นาย ข. แบ่งขายส่วนหลัง (A) ให้นาย ก. ทำให้ A ไม่มีทางออก ตามมาตรา 1350 นาย ก. เรียกทางผ่านได้เฉพาะบนแปลง B (ส่วนที่นาย ข. เก็บไว้) และไม่ต้องเสียค่าทดแทน เพื่อนบ้านที่ไม่เกี่ยวกับการแบ่งแปลงครั้งนั้นไม่ใช่คู่กรณีในข้อนี้ ถ้ามีการแบ่งต่อหรือขายต่อหลายทอด ให้ตรวจประวัติการแบ่งแยกในทะเบียนกับทนาย

5. ก่อนซื้อ ต้องตรวจอะไรบ้าง

ที่ดินตาบอดมักราคาถูกกว่าแปลงติดถนน แต่ราคาที่ถูกอาจเป็นเพราะสิทธิเข้าออกยังไม่มั่นคง ส่วนการตรวจที่ดินทั่วไปก่อนซื้อดูได้จากคู่มือตรวจสอบที่ดินก่อนซื้อโครงการ ข้างล่างเป็นเฉพาะเรื่องทางเข้าออก

  • โฉนดและหน้าสารบัญจดทะเบียน มีภาระจำยอมจดไว้หรือไม่ จดบนแปลงไหน เพื่อประโยชน์แก่แปลงใด
  • แผนที่รังวัด ทางที่ใช้จริงตรงกับแนวในแผนที่หรือเปล่า ความกว้างพอสำหรับยานพาหนะที่ต้องใช้หรือไม่
  • ทางที่ใช้อยู่จริง ไปเดินดูจากที่ดินถึงทางสาธารณะ ผ่านที่ของใครบ้าง มีรั้ว ประตู หรือสิ่งกีดขวางหรือไม่
  • ทางสาธารณะ ถนนปลายทางเป็นทางสาธารณะจริงหรือเป็นถนนส่วนบุคคล ให้ตรวจกับหน่วยงานท้องถิ่นหรือสำนักงานที่ดิน
  • หลักฐานสิทธิจากผู้ขาย สัญญาหรือหนังสือจดทะเบียนภาระจำยอม หรือหลักฐานการใช้ทางมานาน
  • ประวัติแบ่งแยก แปลงนี้ตาบอดเพราะแบ่งขายหรือไม่ ผู้ขายเดิมยังถือแปลงที่ทางผ่านอยู่หรือเปล่า
  • เงื่อนไขในสัญญาจะซื้อจะขาย ให้ผู้ขายรับรองสิทธิทางเข้าออก และกำหนดให้เจรจาจดทะเบียนก่อนโอนถ้าเป็นไปได้

ถ้าผู้ขายอ้างว่า "ใช้ทางนี้มาตลอด" แต่ไม่มีหลักฐานเป็นหนังสือหรือทะเบียน ให้ถือว่าสิทธิยังไม่แน่นอน แล้วให้ทนายประเมินก่อนจ่ายเงิน

6. ก่อนฟ้อง ต้องเตรียมหลักฐานอะไร และฟ้องใคร

หลักฐานการใช้ทางมานาน เก็บให้ครบตั้งแต่ยังไม่มีข้อพิพาท

  • ภาพถ่ายและภาพจากดาวเทียมหรือแผนที่ออนไลน์ที่เห็นเส้นทางในหลายช่วงเวลา
  • พยานบุคคล เช่น เพื่อนบ้าน คนส่งของ คนงานที่เห็นการใช้ทางโดยเปิดเผย
  • หลักฐานสาธารณูปโภค ใบแจ้งหนี้ไฟฟ้าหรือประปาที่ส่งมายังที่ดิน แสดงว่ามีการเข้าถึงที่ดินมานาน
  • จดหมาย ข้อความ หรือการสื่อสารที่แสดงว่าเจ้าของแปลงที่ผ่านรู้เห็นหรือไม่ได้ทักท้วง
  • แผนที่รังวัดและเอกสารสิทธิของทุกแปลงที่เกี่ยวข้อง

ฟ้องใคร ขึ้นกับว่าอ้างสิทธิแบบใดและทางผ่านแปลงใด

  • ทางจำเป็น: เจ้าของที่ดินแปลงที่ทางจะผ่าน ถ้าเป็นกรณีแบ่งแยกหรือแบ่งโอน ต้องเป็นแปลงที่แบ่งแยกหรือแบ่งโอนกัน
  • ภาระจำยอม: เจ้าของที่ดินที่ต้องรับภาระ ตามทะเบียนปัจจุบัน ถ้าแปลงเปลี่ยนมือ ให้ดูชื่อล่าสุดในโฉนด ไม่ใช่ชื่อคนที่เคยตกลงกันไว้

เจรจาหรือจดทะเบียนก่อนได้หรือไม่ บ่อยครั้งทำได้ถ้าคู่กรณียังคุยกัน ทางที่ปลอดภัยที่สุดคือทำหนังสือและจดทะเบียนภาระจำยอมที่สำนักงานที่ดิน เพราะสิทธิปรากฏในทะเบียน ถ้าเจรจาไม่ได้ ศาลเป็นผู้ชี้ขาดสิทธิ ขั้นตอนนำคำพิพากษาไปแก้ทะเบียนให้ตรวจกับทนาย ระหว่างนั้นไม่ควรรื้อรั้วหรือบุกเข้าไปเอง เพราะอาจทำให้เกิดคดีอื่นเพิ่ม

เรื่องระยะเวลาฟ้อง ผลคดี และจำนวนค่าทดแทน ไม่มีใครบอกล่วงหน้าได้ ขึ้นกับพยานหลักฐานและสภาพที่ดินจริง

7. รายการเอกสารที่ควรเตรียม

  • โฉนดหรือเอกสารสิทธิของที่ดินของคุณ และของแปลงที่ทางผ่านหรืออ้างว่าผ่าน (สำเนา)
  • หน้าสารบัญจดทะเบียนล่าสุดจากสำนักงานที่ดิน
  • แผนที่รังวัดหรือระวางที่ดิน และภาพเส้นทางที่ใช้จริง
  • สัญญาจะซื้อจะขาย สัญญาซื้อขาย หรือบันทึกข้อตกลงใช้ทางที่เคยทำไว้
  • ภาพถ่ายตามช่วงเวลา พร้อมวันที่ถ้ามี
  • รายชื่อและช่องทางติดต่อพยาน
  • หนังสือโต้ตอบหรือข้อความกับเจ้าของแปลงที่เกี่ยวข้อง
  • หนังสือทวงถามหรือคำฟ้อง ถ้าได้รับมาแล้ว

อย่าเข้าใจผิด

  • "ใช้ทางเพื่อนบ้านมานานแล้ว ทางนั้นเป็นของเรา" การใช้ทางไม่ได้ทำให้ได้กรรมสิทธิ์ในทาง อย่างมากคืออาจได้ภาระจำยอมโดยอายุความตามเงื่อนไขของกฎหมาย (มาตรา 1401) ซึ่งต้องพิสูจน์
  • "ทางจำเป็นไม่ต้องจ่ายอะไรเลย" ไม่ถูกเสมอไป มาตรา 1349 ให้จ่ายค่าทดแทน ที่ไม่ต้องจ่ายคือกรณีแบ่งแยกหรือแบ่งโอนตามมาตรา 1350
  • "ภาระจำยอมคือทางเข้าออกเท่านั้น" มาตรา 1387 กว้างกว่านั้น ครอบคลุมการยอมรับกรรมบางอย่างหรืองดใช้สิทธิบางอย่างเพื่อประโยชน์แก่ที่ดินอีกแปลง
  • "มีทางอยู่แล้วแต่แคบหรือไกล ก็เรียกทางจำเป็นเพิ่มได้เสมอ" ตัวบทมาตรา 1349 พูดถึงที่ดินที่ถูกล้อมจนไม่มีทางออก หรือออกได้แต่ต้องข้ามสระ บึง ทะเล หรือที่ชันมาก ที่ดินที่มีทางออกอยู่แล้วต้องตรวจข้อเท็จจริงเป็นรายกรณี
  • "ซื้อที่ตาบอดแล้วเพื่อนบ้านต้องยอมให้ผ่านแน่" ไม่แน่ ขึ้นกับว่าอยู่ในเงื่อนไขทางจำเป็นหรือมีภาระจำยอมจริงหรือไม่ และต้องเสียค่าทดแทนหรือไม่ ก่อนซื้อควรตรวจเรื่องนี้
  • "เจ้าของที่ดินปิดทางได้ทุกเมื่อเพราะทางอยู่ในที่ของตน" ถ้ามีสิทธิใช้ทางตามกฎหมายหรือทะเบียน การปิดทางอาจนำไปสู่ข้อพิพาท ควรปรึกษาก่อนลงมือ
  • "ตกลงปากเปล่าแล้วถือว่าเป็นภาระจำยอม" นิติกรรมที่ทำให้ได้ภาระจำยอมต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนจึงบริบูรณ์ (มาตรา 1299)

อ่านเพิ่มเติม

ที่ดินที่ไม่ติดถนนต้องแยกให้ออกก่อนว่าสิทธิเข้าออกมาจากกฎหมายที่ให้ไว้ตามสภาพที่ดิน หรือมาจากข้อตกลงที่จดทะเบียน และต้องตรวจทะเบียนกับทางที่ใช้จริงก่อนซื้อหรือก่อนฟ้อง

เรารับ คดีที่ดินและข้อพิพาทที่ดิน ตรวจเอกสารสิทธิ แผนที่ และหลักฐานการใช้ทาง เจรจาและจัดทำเอกสารเพื่อจดทะเบียนภาระจำยอม และว่าความในศาลเมื่อเจรจาไม่ได้ เราไม่สามารถรับรองผลคดีหรือระยะเวลา และไม่ได้ทำหน้าที่รังวัดหรือประเมินราคาที่ดิน ค่าบริการขึ้นอยู่กับขั้นของคดีและงานที่ต้องทำ ส่งเอกสารให้เราดูก่อน เราจะแจ้งขอบเขตงานและค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน โทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา


คู่มือนี้จัดทำโดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในขอนแก่น ก่อตั้ง พ.ศ. 2529 เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่ความเห็นทางกฎหมายสำหรับกรณีเฉพาะราย ผลของแต่ละเรื่องขึ้นกับเอกสารสิทธิและข้อเท็จจริงในพื้นที่

คำถามที่พบบ่อย

ทางจำเป็นกับภาระจำยอมต่างกันตรงไหนในประโยคเดียว+

ทางจำเป็นเป็นสิทธิที่กฎหมายให้แก่ที่ดินที่ถูกที่ดินแปลงอื่นล้อมจนไม่มีทางออกถึงทางสาธารณะ (มาตรา 1349) ส่วนภาระจำยอมเป็นภาระที่ตกอยู่บนที่ดินแปลงหนึ่งเพื่อประโยชน์แก่ที่ดินอีกแปลง (มาตรา 1387) และเกิดได้ทั้งจากนิติกรรมที่ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียน (มาตรา 1299) หรือโดยอายุความ (มาตรา 1401) ภาระจำยอมไม่จำกัดว่าต้องเป็นทางเข้าออกเสมอไป

ที่ดินตาบอดต้องจ่ายค่าทดแทนให้เจ้าของที่ดินที่ผ่านหรือไม่+

ตามมาตรา 1349 ผู้มีสิทธิจะผ่านต้องใช้ค่าทดแทนแก่เจ้าของที่ดินที่ล้อมอยู่ เพื่อความเสียหายที่เกิดจากการมีทางผ่าน และอาจกำหนดเป็นเงินรายปีก็ได้ แต่ถ้าที่ดินที่ไม่มีทางออกเกิดจากการแบ่งแยกหรือแบ่งโอนกัน มาตรา 1350 ให้เรียกทางผ่านได้เฉพาะบนที่ดินแปลงที่แบ่งแยกหรือแบ่งโอนกันนั้น และไม่ต้องเสียค่าทดแทน จำนวนและวิธีกำหนดในแต่ละกรณีขึ้นกับข้อเท็จจริง

ใช้ทางของเพื่อนบ้านมานานแล้ว ถือว่าเป็นภาระจำยอมเลยหรือไม่+

ไม่แน่เสมอไป มาตรา 1401 บอกว่าภาระจำยอมอาจได้มาโดยอายุความ และให้นำบทบัญญัติว่าด้วยอายุความได้สิทธิมาใช้โดยอนุโลม การจะอ้างได้ต้องพิสูจน์ลักษณะและระยะเวลาการใช้ตามเงื่อนไขของกฎหมาย และเมื่อยังไม่จดทะเบียน การยกขึ้นยันบุคคลภายนอกบางประเภทมีข้อจำกัดตามมาตรา 1299 วรรคสอง จึงควรให้ทนายตรวจข้อเท็จจริงก่อนตัดสินใจ

ก่อนซื้อที่ดินที่ไม่ติดถนน ควรตรวจอะไรบ้าง+

ตรวจโฉนดและหน้าสารบัญจดทะเบียนว่ามีภาระจำยอมจดไว้หรือไม่ ขอแผนที่รังวัดดูแนวทางจริง เทียบกับการใช้ทางในพื้นที่ ตรวจว่าทางที่ใช้อยู่ไปถึงทางสาธารณะหรือไม่ และให้ผู้ขายแสดงหลักฐานสิทธิ ถ้าทางเข้าออกมีแต่ข้อตกลงปากเปล่า ควรเจรจาให้จดทะเบียนก่อนโอน

ก่อนฟ้องให้เปิดทาง ควรเตรียมหลักฐานอะไรและฟ้องใคร+

เตรียมโฉนดทุกแปลงที่เกี่ยวข้อง แผนที่ ภาพถ่ายตามช่วงเวลา พยานที่เห็นการใช้ทาง หลักฐานการใช้ไฟฟ้าหรือประปาหรือไปรษณีย์ที่ส่งมาตามทางนั้น ส่วนจะฟ้องเจ้าของแปลงไหนขึ้นกับว่าอ้างสิทธิแบบใดและทางจะผ่านแปลงใด เมื่อที่ดินเปลี่ยนมือต้องดูเจ้าของปัจจุบันตามทะเบียน ควรปรึกษาทนายก่อนเพราะการเลือกคู่ความผิดแปลงทำให้เสียเวลา

Lawyer-client handshake symbolizing trust at Suwanvara Law Firm

พร้อมรับฟังเรื่องของคุณ

ปรึกษาเบื้องต้นกับทนายความผู้เชี่ยวชาญของเรา