ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
SUWANVARA LAWFIRM
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
กฎหมายแรงงาน

ลูกจ้างยื่นข้อเรียกร้องเปลี่ยนสภาพการจ้าง: บริษัทควรเตรียมเจรจาอย่างไร

เมื่อลูกจ้างยื่นข้อเรียกร้องตาม พ.ร.บ. แรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 นายจ้างมีเวลาเริ่มเจรจาเพียง 3 วัน คู่มือนี้อธิบายผู้มีอำนาจลงนาม เอกสาร ข้อเสนอ และการสื่อสารที่ต้องเตรียมก่อนนั่งโต๊ะเจรจา

สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม— ทีมกฎหมายแรงงานและกฎหมายองค์กร2 พฤศจิกายน 256916 นาที
ลูกจ้างยื่นข้อเรียกร้องเปลี่ยนสภาพการจ้าง: บริษัทควรเตรียมเจรจาอย่างไร

ฝ่ายบุคคลเปิดอีเมลตอนเช้าแล้วพบหนังสือฉบับหนึ่งที่มีรายชื่อพนักงานหลายสิบคนแนบมา ขอให้ปรับค่ากะ โบนัส และสวัสดิการ บางบริษัทตอบด้วยการเรียกประชุมใหญ่ทันที บางบริษัทรอให้เจ้าของกลับจากต่างประเทศก่อน แต่กฎหมายนับเวลาตั้งแต่วันที่รับหนังสือ และให้เวลาเริ่มเจรจาเพียง 3 วัน คู่มือนี้เขียนสำหรับเจ้าของกิจการ ผู้อำนวยการฝ่ายบุคคล และผู้จัดการทั่วไปของโรงงานและนายจ้างขนาดใหญ่ ว่าควรเตรียมอะไรก่อนและระหว่างนั่งโต๊ะเจรจา

คู่มือนี้ไม่ซ้ำกับเรื่องที่เรามีอยู่แล้ว ถ้าบริษัทอยากลดค่าจ้างหรือสวัสดิการเอง ดูบริษัทอยากลดค่าจ้าง วันทำงาน หรือสวัสดิการ ถ้าอยากตรวจภาพรวมก่อนมีข้อเรียกร้อง ดูตรวจสุขภาพกฎหมายแรงงานของบริษัท และกฎหมายอื่นที่โรงงานต้องดูอยู่ในคู่มือกฎหมายโรงงานและนิคมอุตสาหกรรม ส่วนที่นี่เน้นเรื่องเดียว คือขั้นตอน อำนาจ เอกสาร ข้อเสนอ และการสื่อสาร เมื่อมีข้อเรียกร้องมาถึงแล้ว

คำตอบหลัก

เมื่อได้รับข้อเรียกร้อง ให้ทำสี่เรื่องตามลำดับ คือ ตรวจว่าข้อเรียกร้องทำถูกแบบหรือไม่ ตั้งผู้แทนและยืนยันอำนาจเป็นหนังสือ เริ่มเจรจาให้ทันภายใน 3 วัน และงดทุกอย่างที่อาจถูกมองว่าเป็นการตอบโต้ผู้ยื่น แล้วจึงเตรียมตัวเลขและข้อเสนอสำหรับรอบที่สอง

หลักกฎหมาย พระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 5 ให้ความหมายของ "สภาพการจ้าง" ว่าเป็นเงื่อนไขการทำงานหรือการจ้าง เช่น วันและเวลาทำงาน ค่าจ้าง สวัสดิการ การเลิกจ้าง และ "ข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้าง" คือข้อตกลงระหว่างนายจ้างกับลูกจ้างในเรื่องเหล่านี้ มาตรา 13 ให้แจ้งข้อเรียกร้องเป็นหนังสือ ถ้าลูกจ้างเป็นผู้แจ้งต้องมีรายชื่อและลายมือชื่อของลูกจ้างที่เกี่ยวข้องไม่น้อยกว่าร้อยละ 15 และผู้แทนเจรจาฝ่ายละไม่เกิน 7 คน มาตรา 16 ให้เริ่มเจรจาภายใน 3 วัน ถ้าไม่เจรจาตามกำหนดหรือเจรจาไม่ได้ข้อยุติ มาตรา 21 ถือว่าเกิดข้อพิพาทแรงงาน และฝ่ายที่ยื่นต้องแจ้งพนักงานประนอมข้อพิพาทแรงงานภายใน 24 ชั่วโมง มาตรา 22 ให้พนักงานประนอมไกล่เกลี่ยภายใน 5 วัน มาตรา 31 คุ้มครองผู้เกี่ยวข้องไม่ให้ถูกเลิกจ้างหรือโยกย้ายหน้าที่ระหว่างกระบวนการ และมาตรา 121 ห้ามนายจ้างกระทำการอันไม่เป็นธรรมต่อลูกจ้างที่เรียกร้อง เจรจา หรือร้องทุกข์ตามกฎหมาย

มุมมองเชิงปฏิบัติของเรา บริษัทที่เสียเปรียบในการเจรจามักไม่ได้เสียเปรียบเพราะไม่มีเงิน แต่เสียเปรียบเพราะไม่รู้ว่าใครตัดสินใจได้ ไม่มีตัวเลขต้นทุนต่อข้อเรียกร้อง และผู้จัดการสายการผลิตพูดอะไรบางอย่างที่ถูกตีความเป็นการข่มขู่ สำนักงานของเรามีบทบาทตรวจขั้นตอนตามกฎหมาย เอกสาร อำนาจของผู้แทน ข้อเสนอ และร่างข้อตกลงก่อนและระหว่างการเจรจา ในฐานะงานตรวจสอบการปฏิบัติตามกฎหมายแรงงานและให้คำปรึกษาด้านบุคคลต่อเนื่อง เราไม่ได้ให้บริการเป็นตัวแทนนั่งโต๊ะเจรจาแทนบริษัท

ตัวอย่างสมมติ โรงงานผลิตบรรจุภัณฑ์แห่งหนึ่งในขอนแก่น มีลูกจ้าง 320 คน ฝ่ายผลิตมี 140 คน คุณประสิทธิ์ ซึ่งเป็นหัวหน้ากะ นำพนักงานฝ่ายผลิต 30 คนยื่นหนังสือขอเพิ่มค่ากะดึก ปรับโบนัสขั้นต่ำ และเพิ่มเงินช่วยเหลือค่าเดินทาง ผู้จัดการโรงงานคุณวิมล รับหนังสือเมื่อวันจันทร์ และถามฝ่ายบุคคลว่าต้องตอบเมื่อใด คำตอบคือภายในวันพฤหัสบดี เราจะใช้ตัวอย่างนี้ตลอดคู่มือ

1. ข้อเรียกร้องที่ได้รับมา ทำถูกแบบหรือไม่

ก่อนโต้แย้งอะไร ให้ตรวจสามอย่างภายในวันแรก

  • เป็นหนังสือหรือไม่ มาตรา 13 ต้องแจ้งเป็นหนังสือ ข้อความในกลุ่มแชตหรือคำบอกเล่าไม่ใช่การแจ้งตามมาตรา 13
  • เป็นเรื่องสภาพการจ้างหรือไม่ ตามมาตรา 5 เช่น ค่าจ้าง ค่ากะ โบนัส สวัสดิการ เวลาทำงาน ส่วนเรื่องที่ไม่ใช่สภาพการจ้าง เช่น ขอปลดผู้บริหาร ไม่ใช่เนื้อหาที่ต้องเจรจาตามขั้นตอนนี้
  • รายชื่อครบเกณฑ์หรือไม่ ถ้าลูกจ้างเป็นผู้ยื่น ต้องมีลายมือชื่อของลูกจ้างที่เกี่ยวข้องไม่น้อยกว่าร้อยละ 15 ของลูกจ้างที่เกี่ยวข้องทั้งหมด

ในตัวอย่าง ลูกจ้างที่เกี่ยวข้องกับข้อเรียกร้องค่ากะดึกอาจมีแค่ฝ่ายผลิตที่ทำกะดึก ไม่ใช่ลูกจ้างทั้ง 320 คน ฝ่ายบุคคลต้องนับให้ถูกว่าใครเกี่ยวข้อง ถ้ามี 140 คน ร้อยละ 15 คือ 21 คน รายชื่อ 30 คนจึงเพียงพอ แต่ถ้ารายชื่อมีผู้ที่ไม่ใช่ลูกจ้างของบริษัท หรือเซ็นซ้ำ ต้องตัดออกและนับใหม่

ข้อควรระวังคือ การพบว่าเอกสารบกพร่อง ไม่ได้หมายความว่าบริษัทเพิกเฉยได้ ควรตอบเป็นหนังสือโดยเร็ว แจ้งข้อบกพร่องที่พบ และเสนอเวลานัดเจรจา เพื่อไม่ให้ถูกมองว่าปฏิเสธการเจรจาตามมาตรา 16 และอย่านำรายชื่อผู้ลงนามไปใช้เป็นบัญชีคัดกรองคนที่จะถูกเลือกปฏิบัติ เพราะจะเข้าปัญหาตามมาตรา 31 และ 121 ที่อธิบายในข้อ 6

2. กำหนดเวลา 3 วันกับลำดับขั้นตอนตามกฎหมาย

ขั้นตอนมาตราสิ่งที่บริษัทต้องทำ
ลูกจ้างแจ้งข้อเรียกร้องเป็นหนังสือ13ลงวันที่รับ ตรวจแบบและรายชื่อ
แจ้งชื่อผู้แทนเป็นหนังสือ และเริ่มเจรจา16แจ้งชื่อผู้แทนโดยเร็ว เริ่มเจรจาภายใน 3 วันนับแต่รับข้อเรียกร้อง
ไม่เจรจาตามกำหนดหรือเจรจาไม่ได้ข้อยุติ21ถือว่าเกิดข้อพิพาทแรงงาน ฝ่ายที่ยื่นแจ้งพนักงานประนอมภายใน 24 ชั่วโมง
ไกล่เกลี่ยโดยพนักงานประนอม22พนักงานประนอมไกล่เกลี่ยภายใน 5 วัน ถ้าตกลงได้ใช้ขั้นตอนตามมาตรา 18
ตกลงกันไม่ได้22ตั้งผู้ชี้ขาด หรือเข้าสู่เงื่อนไขการปิดงาน นัดหยุดงานตามมาตรา 34
ทำข้อตกลง18ทำเป็นหนังสือ ลงนามทั้งสองฝ่าย ปิดประกาศ 30 วัน จดทะเบียนภายใน 15 วัน

มาตรา 34 ห้ามปิดงานหรือนัดหยุดงานในหลายกรณี เช่น ยังไม่ได้แจ้งข้อเรียกร้อง หรือยังไม่ถึงขั้นตกลงกันไม่ได้ตามมาตรา 22 หรืออยู่ระหว่างผู้ชี้ขาดพิจารณา และไม่ว่ากรณีใด ฝ่ายที่จะปิดงานหรือนัดหยุดงานต้องแจ้งเป็นหนังสือให้พนักงานประนอมและอีกฝ่ายทราบล่วงหน้าอย่างน้อย 24 ชั่วโมง บริษัทที่คิดถึงการปิดงานควรปรึกษาก่อนทุกครั้ง เพราะมีผลต่อค่าจ้างและมาตรา 121 ด้วย

ในตัวอย่าง คุณวิมลรับหนังสือวันจันทร์ ฝ่ายบุคคลจึงส่งหนังสือตอบวันจันทร์นั้นเอง ระบุชื่อผู้แทนบริษัทและเสนอนัดวันพุธ เพื่อให้เริ่มเจรจาก่อนครบ 3 วัน

3. ใครลงนามแทนบริษัทได้ และอำนาจต้องเป็นหนังสืออย่างไร

ปัญหาที่พบบ่อยคือผู้แทนที่ไปนั่งโต๊ะเจรจา "ตกลง" บางเรื่องไปแล้ว ทั้งที่บริษัทไม่ได้อนุมัติ หรือเรื่องนั้นเกินอำนาจกรรมการ ตารางด้านล่างช่วยแบ่งว่าใครควรมีอำนาจอะไร ปรับตามหนังสือรับรองบริษัทและข้อบังคับของท่าน

ตำแหน่งเหมาะที่จะทำอะไรอำนาจที่ควรมีเป็นหนังสือ
คณะกรรมการบริษัทกำหนดกรอบงบประมาณและเรื่องที่ยอมรับได้ อนุมัติข้อตกลงฉบับสุดท้ายมติกรรมการ ตามข้อบังคับและหนังสือรับรองบริษัท
กรรมการผู้จัดการลงนามผูกพันบริษัทตามอำนาจกรรมการ ตั้งหัวหน้าทีมเจรจาหนังสือรับรองบริษัทที่ระบุกรรมการผู้มีอำนาจลงนาม
ผู้อำนวยการฝ่ายบุคคลเป็นโฆษกหรือหัวหน้าทีมเจรจา เสนอและรับข้อเสนอภายในกรอบหนังสือมอบอำนาจ ระบุเรื่อง ขอบเขต และเพดาน
ผู้จัดการโรงงานให้ข้อมูลหน้างาน ร่วมเป็นผู้แทน ไม่ควรตกลงตัวเลขหนังสือแต่งตั้งเป็นผู้แทน ไม่มีอำนาจลงนามข้อตกลง

ความเสี่ยงมีสองทาง ทางแรก ผู้แทนตกลงเรื่องที่บริษัทอนุมัติไม่ได้ ถ้าบริษัทปล่อยให้บุคคลนั้นปรากฏตัวว่าเป็นผู้มีอำนาจ อีกฝ่ายอาจอ้างตัวแทนเชิดตัวแทนตามมาตรา 821 ของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ และบริษัทอาจถูกถือว่าให้สัตยาบันตามมาตรา 823 ถ้าไม่ปฏิเสธโดยพลัน ทางที่สอง ผู้แทนระมัดระวังเกินไปจนทุกอย่างต้อง "ขอกลับไปถามก่อน" ทำให้เจรจาไม่คืบหน้าและอีกฝ่ายเข้าใจว่าบริษัทไม่จริงใจ

ทางออกคือกำหนดกรอบเป็นหนังสือก่อนวันแรก คือสิ่งที่ผู้แทนรับได้เองได้ สิ่งที่ต้องกลับมาขออนุมัติ และสิ่งที่ห้ามพูด ตัวอย่างข้อความมติและหนังสือมอบอำนาจ ปรับตามกรณีจริง

มติคณะกรรมการบริษัท ____ จำกัด ครั้งที่ ___ วันที่ ____
เรื่อง แต่งตั้งผู้แทนเจรจาข้อเรียกร้องเกี่ยวกับสภาพการจ้าง
ที่ประชุมมีมติ
1. แต่งตั้งผู้แทนเจรจาของบริษัท ไม่เกิน 7 คน ตามรายชื่อแนบ
   โดยมี ____ ผู้อำนวยการฝ่ายบุคคล เป็นหัวหน้าทีมและโฆษกเพียงคนเดียว
2. มอบอำนาจให้ผู้แทนเสนอและรับข้อเสนอเกี่ยวกับ ____ ภายในกรอบ
   และเพดานตามเอกสารแนบ 1 (ลับ) เท่านั้น
3. ข้อเสนอที่เกินกรอบ หรือเกี่ยวกับ ____ ต้องเสนอคณะกรรมการอนุมัติก่อน
   ผู้แทนไม่มีอำนาจตอบรับในที่ประชุมเจรจา
4. การลงนามข้อตกลง ให้กรรมการผู้มีอำนาจลงนาม ____ เป็นผู้ลงนาม
   หลังคณะกรรมการอนุมัติร่างฉบับสุดท้าย
5. มติมีผลตั้งแต่วันที่ ____ จนกว่าจะแจ้งยกเลิกเป็นหนังสือ

อีกฝ่ายอาจขอดูเอกสารยืนยันตัวแทน ถ้าเป็นหนังสือมอบอำนาจ ควรเขียนให้ตรงเรื่อง ระบุผู้รับมอบ ขอบเขต และระยะเวลา และตรวจเรื่องอากรแสตมป์กับผู้ทำบัญชี

4. เอกสารที่ต้องเตรียมก่อนนั่งโต๊ะ

เอกสารที่ดีช่วยให้ผู้แทนตอบได้ทันที ชุดขั้นต่ำมีดังนี้

  • ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานฉบับปัจจุบัน ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 108 ซึ่งต้องมีเมื่อนายจ้างมีลูกจ้างตั้งแต่ 10 คนขึ้นไป พร้อมหลักฐานการประกาศ
  • ข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างฉบับที่ใช้อยู่ (ถ้ามี) พร้อมหลักฐานการจดทะเบียนและวันสิ้นสุด
  • แบบจำลองต้นทุนค่าแรงรายข้อเรียกร้อง ต้นทุนต่อคนต่อเดือน ต่อปี จำนวนผู้ได้รับผลกระทบ ผลต่อค่าล่วงเวลา เงินสมทบประกันสังคม และเงินที่คำนวณจากค่าจ้างอื่น เช่น โบนัสที่ผูกกับเงินเดือน
  • ฐานะการเงินของบริษัท กำไรขาดทุน กระแสเงินสด ใบสั่งซื้อที่มีอยู่ และสัญญาที่มีเงื่อนไขปรับราคา
  • ข้อมูลเปรียบเทียบ ค่าจ้างและสวัสดิการของโรงงานในอุตสาหกรรมและพื้นที่ใกล้เคียง ที่หาได้อย่างชอบด้วยกฎหมาย
  • รายชื่อลูกจ้างที่เกี่ยวข้อง ผู้ลงชื่อ ผู้แทน และคนที่อาจได้รับความคุ้มครองตามมาตรา 31 พร้อมสถานะการทำงานปัจจุบัน ใบเตือน และประวัติวินัย เพื่อให้รู้ล่วงหน้าว่ามีใครที่บริษัทไม่ควรแตะต้องในช่วงนี้
  • แบบบันทึกการเจรจา ใช้ตามตัวอย่างด้านล่างทุกครั้ง
บันทึกการเจรจาข้อเรียกร้องเกี่ยวกับสภาพการจ้าง ครั้งที่ ___
วันที่ ____ เวลา ____ สถานที่ ____
ผู้แทนบริษัท: ____ (หัวหน้าทีม ____)
ผู้แทนลูกจ้าง: ____ (หัวหน้าทีม ____)
ข้อเรียกร้องที่หารือ: ข้อ ___ เรื่อง ____
ข้อเสนอของลูกจ้าง: ____
ข้อเสนอ/คำตอบของบริษัท: ____
ผลที่ตกลงกัน: ____
เรื่องที่ยังไม่ตกลง และฝ่ายที่ต้องตอบ: ____ ภายในวันที่ ____
นัดครั้งต่อไป: ____
ลงชื่อผู้แทนบริษัท ________   ลงชื่อผู้แทนลูกจ้าง ________

5. ข้อเสนอ: อะไรกฎหมายบังคับ อะไรต่อรองได้

เริ่มจากแยกข้อเรียกร้องแต่ละข้อออกเป็นสองกอง กองแรกคือสิ่งที่กฎหมายกำหนดไว้แล้ว ไม่ใช่ของที่นำมาต่อรองลดได้ เช่น ค่าล่วงเวลา ค่าทำงานในวันหยุด และสิทธิลาตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ถ้าข้อเรียกร้องขอเท่ากับที่กฎหมายกำหนดอยู่แล้ว ให้ตอบตรง ๆ ว่าบริษัทต้องทำอยู่แล้ว และตรวจว่าที่ผ่านมาทำครบหรือไม่ กองที่สองคือสิ่งที่เกินกว่ากฎหมาย เช่น ค่ากะ โบนัส เงินช่วยเหลือ ซึ่งเจรจาได้

ประเภทตัวอย่างแนวทาง
กฎหมายบังคับอยู่แล้วค่าล่วงเวลา วันหยุด วันลา การจ่ายค่าจ้างตรงเวลายืนยันว่าทำตามกฎหมาย ตรวจย้อนหลังหากมีข้อสงสัย ไม่เสนอลดต่ำกว่ากฎหมาย
เกินกฎหมาย ต่อรองได้ค่ากะดึก โบนัสขั้นต่ำ เงินช่วยเหลือค่าเดินทางคำนวณต้นทุน เสนอทางเลือก เป็นขั้น ๆ และมีเงื่อนไข
เรื่องการบริหารงานการเลื่อนตำแหน่ง การจัดกะ ความปลอดภัยแยกว่าเกี่ยวกับสภาพการจ้างหรือไม่ ถ้าเกี่ยวให้เจรจา ถ้าไม่เกี่ยวให้ตอบเหตุผล

ข้อเสนอที่ดีควรมีสี่ส่วน คือ จำนวนเงินหรือสิทธิที่ชัด ระยะเวลาเริ่มต้นและสิ้นสุด เงื่อนไขที่ผูกกับสิทธิ เช่น การเข้างาน หรือผลผลิต และขั้นการปรับเป็นระยะ ไม่ควรเสนอเป็น "สิ่งที่จะดูให้ภายหลัง" เพราะทำให้เกิดข้อพิพาทใหม่ในการตีความ ตัวอย่างในโรงงานสมมติ บริษัทเสนอเพิ่มค่ากะดึกเป็นสองขั้นภายในสิบสองเดือน แทนที่จะเพิ่มทั้งก้อนครั้งเดียว และเสนอโบนัสขั้นต่ำเฉพาะปีที่ผลประกอบการถึงเป้าที่ตกลงกัน

ข้อห้ามสำคัญคืออย่าสัญญาสิ่งที่ขัดกฎหมาย เช่น ตกลงให้ต่ำกว่าอัตราค่าจ้างขั้นต่ำ หรือให้ลูกจ้างสละสิทธิค่าล่วงเวลา ข้อตกลงเช่นนั้นไม่ช่วยบริษัท แต่จะสร้างเรื่องร้องเรียนใหม่ และถ้าเป็นการลดสิทธิที่มีอยู่ ดูแนวคิดในคู่มือลดค่าจ้างหรือสวัสดิการ

6. การสื่อสารระหว่างเจรจา

  • โฆษกคนเดียว ให้ผู้อำนวยการฝ่ายบุคคลหรือผู้ที่บริษัทแต่งตั้งเป็นผู้พูดกับผู้แทนลูกจ้าง และเป็นผู้ออกข้อความถึงพนักงานทั้งหมด คนอื่นไม่ตอบแทน
  • บันทึกที่ลงนามทั้งสองฝ่าย ทุกรอบต้องมีบันทึกสรุปที่ทั้งสองฝ่ายลงนามหรืออย่างน้อยรับทราบ ใช้แบบในข้อ 4
  • ไม่ตอบโต้ ห้ามเลิกจ้าง ลดชั่วโมง ย้ายกะ หรือเปลี่ยนหน้าที่ผู้ที่ยื่น ผู้แทน หรือผู้ที่เข้าร่วม เพียงเพราะข้อเรียกร้อง มาตรา 31 ห้ามเลิกจ้างและโยกย้ายหน้าที่ผู้ที่เกี่ยวข้องในช่วงที่ข้อเรียกร้องยังไม่ยุติ เว้นแต่เหตุ 4 ประการ คือ ทุจริตต่อหน้าที่หรือทำความผิดอาญาโดยเจตนาต่อนายจ้าง จงใจทำให้นายจ้างเสียหาย ฝ่าฝืนระเบียบหรือคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมายหลังตักเตือนเป็นหนังสือ (กรณีร้ายแรงไม่ต้องเตือน) และขาดงานติดต่อกัน 3 วันทำงานโดยไม่มีเหตุอันสมควร และระเบียบนั้นต้องไม่ถูกออกมาเพื่อขัดขวางข้อเรียกร้อง นอกจากนี้ มาตรา 121 ห้ามเลิกจ้างหรือกดดันลูกจ้างเพราะเรียกร้อง เจรจา หรือร้องทุกข์ตามกฎหมาย
  • ไม่ข้ามผู้แทน อย่าส่งข้อเสนอให้พนักงานรายคนหรือประกาศในกลุ่มแชตเพื่อชักจูงให้ถอนชื่อ หรือให้เซ็นรับข้อเสนอแยกจากผู้แทน เพราะอาจถูกมองว่าเลี่ยงการเจรจา สื่อสารผ่านผู้แทน และถ้าต้องแจ้งพนักงานทั้งหมด ให้แจ้งข้อเท็จจริงของกระบวนการและข้อเสนอที่ส่งให้ผู้แทนแล้วเท่านั้น
  • ไม่ข่มขู่ ข้อความที่พูดถึงปิดโรงงาน ย้ายสายการผลิต หรือไม่ต่อสัญญา ในลักษณะที่ผู้ฟังเข้าใจว่าเป็นการตอบโต้ อาจถูกใช้เป็นหลักฐานได้ ข้อความประเภทนี้ที่ฝ่ายบริหารต้องการสื่อจริง ๆ ควรผ่านฝ่ายกฎหมายก่อน
  • ไม่เผยแพร่ข้อมูลส่วนบุคคลของผู้ยื่น การรวบรวมและใช้ข้อมูลของลูกจ้างต้องเป็นไปตามพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 และการโพสต์ชื่อผู้ยื่นให้คนอื่นเห็นอาจสร้างความเสี่ยง

ตัวอย่างข้อความสำหรับบรีฟหัวหน้างานสายการผลิต (ปรับตามบริษัท)

เรื่อง แนวปฏิบัติของหัวหน้างานระหว่างบริษัทเจรจาข้อเรียกร้อง
1. บริษัทกำลังเจรจากับผู้แทนลูกจ้างตามกฎหมาย ผู้พูดแทนบริษัทมีคนเดียว คือ ____
2. ห้ามถามว่าใครลงชื่อ ห้ามพูดให้พนักงานถอนชื่อ ห้ามพูดเรื่องผลต่อตำแหน่งหรือสัญญา
3. ห้ามเปลี่ยนกะ หน้าที่ หรือเวลาทำงานของพนักงานที่เกี่ยวข้องโดยไม่ได้ปรึกษา ____ ก่อน
4. ถ้าพนักงานถามเรื่องข้อเรียกร้อง ให้ตอบว่า "บริษัทกำลังเจรจาตามขั้นตอน
   ผู้แทนจะแจ้งความคืบหน้า" และส่งเรื่องต่อมาที่ ____
5. ถ้าพบการฝ่าฝืนวินัย ให้บันทึกข้อเท็จจริงและแจ้ง ____ ก่อนตักเตือนหรือลงโทษ

เรื่องข้อความที่พนักงานโพสต์วิจารณ์บริษัทระหว่างนี้ ดูพนักงานวิจารณ์บริษัทบนโซเชียลมีเดีย

7. เมื่อตกลงกันได้: จดทะเบียนและผลของข้อตกลง

มาตรา 18 กำหนดให้ทำข้อตกลงเป็นหนังสือและลงลายมือชื่อทั้งสองฝ่าย นายจ้างต้องปิดประกาศข้อตกลงในที่ลูกจ้างทำงานอย่างน้อย 30 วัน โดยเริ่มภายใน 3 วัน และนำไปจดทะเบียนต่ออธิบดีกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานหรือผู้ได้รับมอบหมายภายใน 15 วัน ควรตั้งผู้รับผิดชอบนับวันตั้งแต่วันลงนามไว้ล่วงหน้า

ผลของข้อตกลงมีสองข้อ ข้อแรก มาตรา 20 ห้ามทำสัญญาจ้างที่ขัดหรือแย้งกับข้อตกลง เว้นแต่ข้อสัญญานั้นเป็นคุณแก่ลูกจ้างยิ่งกว่า ดังนั้นสัญญาจ้างรายบุคคลที่ให้ต่ำกว่าข้อตกลงจะใช้ไม่ได้ ข้อสอง มาตรา 10 กำหนดให้สถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 20 คนขึ้นไปต้องมีข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างเป็นหนังสือ และมาตรา 11 ให้ถือว่าข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานเป็นข้อตกลงในกรณีที่ยังไม่มีข้อตกลง เมื่อมีข้อตกลงใหม่ ต้องตรวจข้อบังคับการทำงานให้สอดคล้อง และแก้ไขหรือประกาศใหม่ตามขั้นตอนของมาตรา 108 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 เพื่อไม่ให้สองฉบับขัดกัน

ถ้าข้อตกลงมีเรื่องที่เกี่ยวกับการย้ายสถานที่ทำงาน ดูการย้ายโรงงานหรือสำนักงาน และถ้าเจรจาล้มเหลวจนเกิดคดี ดูนายจ้างถูกฟ้องศาลแรงงาน ส่วนบริษัทที่เจรจาเพราะมีแผนลดพนักงาน ควรดูการปรับโครงสร้างและลดจำนวนพนักงาน ควบคู่กัน

8. เช็กลิสต์เมื่อได้รับข้อเรียกร้อง

วันแรก

  • ลงวันที่และเวลารับหนังสือ เก็บต้นฉบับพร้อมรายชื่อ
  • ตรวจว่าเป็นหนังสือ เกี่ยวกับสภาพการจ้าง และรายชื่อไม่น้อยกว่าร้อยละ 15 ของลูกจ้างที่เกี่ยวข้อง
  • ส่งหนังสือตอบ แจ้งชื่อผู้แทน และนัดเริ่มเจรจาภายใน 3 วัน
  • แจ้งผู้บริหารและหัวหน้างานว่าห้ามตอบโต้ผู้ยื่นหรือผู้แทน

อำนาจและทีมเจรจา

  • คณะกรรมการมีมติตั้งผู้แทนไม่เกิน 7 คน และกำหนดกรอบและเพดาน
  • ตั้งโฆษกคนเดียว
  • ระบุเป็นหนังสือว่าเรื่องใดต้องกลับมาขออนุมัติ
  • ตรวจหนังสือรับรองบริษัทว่ากรรมการผู้ลงนามตรงกับที่จะลงนามข้อตกลง

เอกสารและตัวเลข

  • ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานและข้อตกลงเดิม
  • ต้นทุนรายข้อเรียกร้อง ต่อเดือนและต่อปี
  • ฐานะการเงิน กระแสเงินสด และข้อมูลเปรียบเทียบ
  • รายชื่อผู้ที่อาจได้รับความคุ้มครองตามมาตรา 31 และประวัติวินัยของแต่ละคน
  • แบบบันทึกการเจรจา

ข้อเสนอและการสื่อสาร

  • แยกข้อที่กฎหมายบังคับกับข้อที่ต่อรองได้
  • เตรียมข้อเสนอแบบเป็นขั้นและมีเงื่อนไข ไม่ขัดต่อกฎหมาย
  • บรีฟหัวหน้างานตามข้อความที่เตรียมไว้
  • ไม่ส่งข้อเสนอข้ามผู้แทนไปยังพนักงานรายคน

หลังตกลง

  • ลงนามเป็นหนังสือ ปิดประกาศ 30 วัน และจดทะเบียนภายใน 15 วัน
  • ตรวจและแก้ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานให้สอดคล้อง
  • ปรับระบบเงินเดือนตามข้อตกลง

อ่านเพิ่มเติม

ข้อเรียกร้องไม่ใช่วิกฤตถ้าบริษัทรู้ว่าใครมีอำนาจ ตัวเลขเป็นอย่างไร และข้อเสนอไม่ขัดกฎหมาย เจรจาให้ตรงเวลา บันทึกให้ครบ และหลีกเลี่ยงการตอบโต้ผู้เกี่ยวข้อง

เราช่วยตรวจขั้นตอนตามกฎหมาย เอกสาร อำนาจของผู้แทน ข้อเสนอ และร่างข้อตกลงก่อนและระหว่างการเจรจา ในฐานะงานตรวจสอบการปฏิบัติตามกฎหมายแรงงานและให้คำปรึกษาด้านบุคคลต่อเนื่อง ปรึกษาเบื้องต้น โทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดูเพิ่มเติมที่ ตรวจสอบการปฏิบัติตามกฎหมายแรงงาน


คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

คำถามที่พบบ่อย

ลูกจ้างยื่นข้อเรียกร้องมาแล้ว นายจ้างต้องเริ่มเจรจาเมื่อใด+

ตามพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 16 ฝ่ายที่ได้รับข้อเรียกร้องต้องแจ้งชื่อตนเองหรือผู้แทนเป็นหนังสือโดยเร็ว และทั้งสองฝ่ายต้องเริ่มเจรจาภายใน 3 วันนับแต่วันที่ได้รับข้อเรียกร้อง ถ้าไม่เริ่มเจรจาในกำหนดนี้ มาตรา 21 ให้ถือว่าเกิดข้อพิพาทแรงงาน จึงควรมีคนรับหนังสือและตั้งผู้แทนได้ทันที ไม่ควรรอประชุมบอร์ดก่อนจึงตอบ

ข้อเรียกร้องที่ลูกจ้างยื่นต้องมีลายมือชื่อของลูกจ้างจำนวนเท่าใดจึงใช้ได้+

มาตรา 13 กำหนดให้แจ้งข้อเรียกร้องเป็นหนังสือ และถ้าลูกจ้างเป็นผู้แจ้ง ต้องมีรายชื่อและลายมือชื่อของลูกจ้างที่เกี่ยวข้องกับข้อเรียกร้องไม่น้อยกว่าร้อยละ 15 ของลูกจ้างทั้งหมดที่เกี่ยวข้อง ต้องตรวจว่าใครคือลูกจ้างที่เกี่ยวข้อง และรายชื่อซ้ำหรือไม่ใช่ลูกจ้างหรือไม่ ก่อนโต้แย้งว่าข้อเรียกร้องไม่ครบ อย่าใช้ประเด็นนี้ปฏิเสธการเจรจาโดยไม่ตรวจเอกสาร

ระหว่างที่ข้อเรียกร้องยังไม่ยุติ บริษัทเลิกจ้างหรือย้ายหน้าที่ผู้ที่เกี่ยวข้องได้หรือไม่+

มาตรา 31 ห้ามนายจ้างเลิกจ้างหรือโยกย้ายหน้าที่ของลูกจ้างที่เกี่ยวข้องกับข้อเรียกร้อง ผู้แทน และบุคคลที่กฎหมายระบุ ตั้งแต่แจ้งข้อเรียกร้องจนกระบวนการเจรจา ไกล่เกลี่ย หรือชี้ขาดสิ้นสุด เว้นแต่มีเหตุตามที่กฎหมายกำหนด 4 ประการ เช่น ทุจริตต่อหน้าที่ จงใจทำให้นายจ้างเสียหาย ฝ่าฝืนระเบียบที่ชอบด้วยกฎหมายหลังตักเตือนเป็นหนังสือ หรือขาดงานติดต่อกัน 3 วันทำงานโดยไม่มีเหตุอันสมควร ควรปรึกษาก่อนดำเนินการทุกครั้ง และดูมาตรา 121 เรื่องการกระทำอันไม่เป็นธรรมด้วย

ตัวแทนบริษัทตกลงรับข้อเรียกร้องไปแล้ว แต่ไม่ได้รับอนุมัติจากกรรมการ จะเป็นอย่างไร+

ผลขึ้นอยู่กับอำนาจที่ตัวแทนมีจริงและสิ่งที่บริษัทแสดงให้อีกฝ่ายเห็น หากบริษัทปล่อยให้บุคคลนั้นปรากฏตัวเป็นผู้มีอำนาจ อาจเข้าหลักตัวการตัวแทนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 821 และบริษัทยังอาจให้สัตยาบันตามมาตรา 823 โดยพฤติการณ์ จึงควรกำหนดเป็นหนังสือตั้งแต่ต้นว่าผู้แทนเสนอ รับ หรือลงนามอะไรได้ และข้อใดต้องกลับมาขออนุมัติ

เมื่อตกลงกันได้แล้ว ต้องทำอย่างไรต่อ และข้อตกลงผูกพันแค่ไหน+

มาตรา 18 กำหนดให้ทำข้อตกลงเป็นหนังสือและลงลายมือชื่อทั้งสองฝ่าย นายจ้างต้องปิดประกาศไว้ในที่ลูกจ้างทำงานอย่างน้อย 30 วัน และจดทะเบียนต่ออธิบดีกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานหรือผู้ได้รับมอบหมายภายใน 15 วัน สัญญาจ้างที่ขัดหรือแย้งกับข้อตกลงใช้บังคับไม่ได้ เว้นแต่เป็นคุณแก่ลูกจ้างยิ่งกว่า ตามมาตรา 20

Lawyer-client handshake symbolizing trust at Suwanvara Law Firm

พร้อมรับฟังเรื่องของคุณ

ปรึกษาเบื้องต้นกับทนายความผู้เชี่ยวชาญของเรา