ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
SUWANVARA LAWFIRM
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
กฎหมายธุรกิจ

ก่อนเซ็นเช่าระยะยาวหรือซื้อเครื่องจักร ทดสอบแผนสามสถานการณ์อย่างไร: ปกติ ต่ำกว่าคาด และล่าช้ากว่าคาด

วิธีทดสอบเงินสดและเงื่อนไขสินเชื่อใน 3 สถานการณ์ (ยอดขายปกติ ต่ำกว่าคาด ล่าช้ากว่าคาด) ก่อนเซ็นสัญญาเช่าระยะยาวหรือซื้อเครื่องจักร พร้อมตัวอย่างสมมติ ตารางทดสอบ และข้อสัญญาที่เปลี่ยนผลเมื่อเกิดสถานการณ์ต่ำ เช่น สิทธิเลิกสัญญา เช่าช่วง การรับซื้อคืน และค่าเช่าขั้นบันได

สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม— ทีมกฎหมายธุรกิจ21 พฤศจิกายน 256916 นาที
ก่อนเซ็นเช่าระยะยาวหรือซื้อเครื่องจักร ทดสอบแผนสามสถานการณ์อย่างไร: ปกติ ต่ำกว่าคาด และล่าช้ากว่าคาด

คำตอบหลัก

ก่อนเซ็นสัญญาเช่าระยะยาวหรือซื้อเครื่องจักร อย่าทดสอบแผนธุรกิจด้วยตัวเลขเดียว ให้ทดสอบ สามสถานการณ์ คือ ปกติ (ตามแผน) ต่ำกว่าคาด (ยอดขายหรือปริมาณงานลดลงพอสมควร) และ ล่าช้ากว่าคาด (เริ่มมีรายได้ช้า และยอดขายต่ำพร้อมกัน) แล้วถามสามข้อกับทุกสถานการณ์ เดือนที่เงินสดต่ำสุดเหลือเท่าไร ผ่านเงื่อนไขสินเชื่อหรือเงินสดขั้นต่ำหรือไม่ และถ้าต้องออกจากสัญญา จะต้องจ่ายอะไรบ้างตามที่เขียนไว้

ข้อที่คนมักมองข้ามคือ เงื่อนไขสินเชื่ออาจผิดก่อนที่เงินสดจะหมด และ ข้อสัญญาเดียวกัน เช่น สิทธิเลิกก่อนกำหนด หรือสิทธิเช่าช่วง เปลี่ยนความเสียหายในสถานการณ์ต่ำจากหลักล้านเป็นหลักแสนได้ ตัวเลขในคู่มือนี้เป็นตัวอย่างสมมติเพื่ออธิบายวิธีคิด ไม่ใช่ค่ามาตรฐานของธุรกิจใด

ความเห็นเชิงปฏิบัติของเรา ทำตารางสามสถานการณ์ก่อนต่อรองสัญญา ไม่ใช่หลังเซ็น เพราะผลทดสอบบอกว่าควรขอข้อสัญญาใดเพิ่ม และบางครั้งบอกว่าควรลดขนาดโครงการก่อนเริ่ม

คู่มือนี้เน้นการทดสอบเงินสด เงื่อนไขสินเชื่อ และข้อสัญญาที่เปลี่ยนผล หากต้องการเทียบทางเลือกลงทุนด้วยเงินคืนทุน NPV และ IRR ดู ซื้อเครื่องจักร เพิ่มทีม หรือเปิดสาขาก่อน เมื่อเงินลงทุนมีจำกัด ซึ่งมีการทดสอบความอ่อนไหวของผลตอบแทนอยู่แล้ว หากสนใจข้อควรตรวจในสัญญาเช่าโรงงานสำเร็จรูปโดยเฉพาะ ดู การเช่าโรงงานสำเร็จรูป

ใครควรอ่านส่วนไหน

สถานะของคุณส่วนที่ควรอ่าน
ก่อนตัดสินใจข้อ 1 ถึง 5 ตั้งสมมติฐานและทำตารางทดสอบ ข้อ 6 ถึง 7 ดูข้อสัญญาที่ควรต่อรองก่อนเซ็น
ระหว่างดำเนินการข้อ 8 ตั้งสัญญาณเตือนและตรวจตัวเลขจริงเทียบสถานการณ์ที่ทดสอบไว้
เมื่อตัวเลขไม่เป็นไปตามแผนข้อ 8 ถึง 9 ดูว่าทางออกใดในสัญญายังใช้ได้ และใครควรตรวจอะไร

1. ทำไมต้องทดสอบสามสถานการณ์ ไม่ใช่ดูแผนเดียว

แผนธุรกิจที่มีตัวเลขเดียวมักเป็นสถานการณ์ที่ดีที่สุดที่เจ้าของเชื่อ แต่ภาระในสัญญาเช่าระยะยาวและค่างวดเครื่องจักรเป็น ภาระประจำที่ไม่ลดตามยอดขาย เมื่อรายได้ต่ำกว่าแผน เงินที่หายไปจึงมาจากกำไรส่วนเกินโดยตรง ไม่ได้ลดลงสัดส่วนเดียวกับยอดขาย

สามสถานการณ์ช่วยให้เห็นสามเรื่องที่ตัวเลขเดียวบอกไม่ได้

  • เงินสดต่ำสุดอยู่ที่เดือนไหนและเท่าไร ไม่ใช่แค่กำไรสิ้นปี
  • เงื่อนไขกับธนาคารหรือผู้ขายผิดเมื่อไร ซึ่งอาจเกิดก่อนเงินสดหมด
  • ทางออกมีต้นทุนเท่าไร ถ้าต้องหยุด ลดขนาด หรือย้ายออก

เป้าหมายไม่ใช่ทำนายอนาคตให้แม่น แต่เป็นการรู้ล่วงหน้าว่าถ้าแผนพลาด ระดับไหนที่บริษัทรับไหว และข้อสัญญาใดต้องขอเพิ่มก่อนเซ็น

2. ควรเปลี่ยนสมมติฐานข้อไหนบ้าง

เลือกสมมติฐานที่ ผลเปลี่ยนมากและคุณคุมได้น้อย แล้วเปลี่ยนทีละข้อก่อน เพื่อรู้ว่าข้อไหนทำร้ายที่สุด จากนั้นจึงรวมกันในสถานการณ์รุนแรง

สมมติฐานเปลี่ยนอย่างไรควรมีหลักฐานอะไรรองรับ
ยอดขายหรือปริมาณงานลดลงตามระดับที่ทดสอบ เช่น หนึ่งในสี่ และสองในห้าใบเสนอราคา ออเดอร์ค้าง สัญญาลูกค้า ประวัติยอดขายจริง
วันเริ่มมีรายได้จริงเลื่อนออกไป 3 ถึง 6 เดือนกำหนดติดตั้ง ใบอนุญาต ระบบไฟฟ้า การทดสอบเครื่อง ช่วงอบรมพนักงาน
ระยะเวลาเก็บเงินลูกค้ายืดจาก 30 วันเป็น 60 หรือ 90 วันประวัติการชำระของลูกค้ารายใหญ่
ต้นทุนผันแปรพลังงาน วัตถุดิบ ค่าแรง เพิ่มตามที่ทดสอบใบเสนอราคาซัพพลายเออร์ ประวัติราคา
อัตราการใช้เครื่องเครื่องหยุดซ่อม หรือผลิตได้ต่ำกว่าสเปกข้อมูลผู้ผลิต ประสบการณ์ผู้ใช้เครื่องรุ่นเดียวกัน
ดอกเบี้ยและอัตราแลกเปลี่ยนขึ้นหากเป็นแบบลอยตัว หรือถ้านำเข้าเครื่องจักรเงื่อนไขในสัญญากู้หรือสัญญานำเข้า
ค่าเช่าขั้นบันไดเพิ่มตามที่เขียนไว้ทุกปี ไม่ผูกกับยอดขายตารางค่าเช่าในสัญญา

หลักปฏิบัติ ตัวเลขที่ปรับต้องมีเหตุผลรองรับ เช่น ยอดขายที่ลดมาจากลูกค้ารายใหญ่หนึ่งรายหายไป ไม่ใช่เลขกลม ๆ ที่เดาขึ้นมา และต่อกับแผนเงินสดรายสัปดาห์ใน ประมาณการเงินสด 13 สัปดาห์

3. สามสถานการณ์ควรนิยามอย่างไร

สถานการณ์ความหมายใช้ตอบคำถามอะไร
ปกติตามแผนที่มีหลักฐานรองรับ ไม่ใช่แผนที่หวังที่สุดโครงการไหวไหมในกรณีที่ดี
ต่ำกว่าคาดยอดขายหรือปริมาณงานต่ำกว่าแผนพอสมควร ต้นทุนประจำเท่าเดิมเงื่อนไขสินเชื่อและกำไรส่วนเกินยังผ่านไหม
ล่าช้ากว่าคาด (รุนแรง)เริ่มมีรายได้ช้า ยอดขายต่ำมาก และต้นทุนประจำเริ่มวิ่งแล้วเงินสดพอรอดไหม และทางออกในสัญญามีไหม

สถานการณ์รุนแรงต้องเป็น สิ่งที่เกิดได้จริง ไม่ใช่ภัยพิบัติสุดขั้ว ถ้าตั้งโหดเกินไป จะไม่มีโครงการใดผ่านและเจ้าของเลิกใช้วิธีนี้ ถ้าตั้งเบาเกินไป ก็ไม่ได้บอกอะไร ให้ถามว่า "เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นได้ในหนึ่งในสี่ครั้งของธุรกิจแบบนี้คืออะไร" แล้วใช้เป็นฐาน

4. ตัวอย่างสมมติ: เช่าโรงงานห้าปีและซื้อเครื่องจักรด้วยการผ่อน

ตัวอย่างนี้เป็นสถานการณ์สมมติเพื่ออธิบายวิธีคิด ไม่ใช่กรณีจริง และตัวเลขทั้งหมดเป็นตัวอย่างประกอบ ไม่ใช่ตัวเลขอ้างอิงของอุตสาหกรรมใด

บริษัทสมมติจะเช่าโรงงานเล็ก 5 ปี และซื้อเครื่องจักรด้วยการผ่อนชำระ 60 งวด เพื่อรับงานเพิ่ม

ข้อมูลตั้งต้น (บาทต่อเดือน)

รายการจำนวน
ค่าเช่า60,000
ค่างวดเครื่องจักร48,000
พนักงานเพิ่ม 2 คน40,000
ค่าสาธารณูปโภค ประกัน และซ่อมบำรุง12,000
ต้นทุนประจำรวม160,000
เงินสดตั้งต้นหลังจ่ายเงินดาวน์และเงินประกัน900,000
กำไรส่วนเกินต่อยอดขาย (หลังหักต้นทุนผันแปร)ร้อยละ 45

สมมติฐานสามสถานการณ์

สถานการณ์ยอดขายส่วนเพิ่มต่อเดือนเริ่มมีรายได้
ปกติ500,000เดือนที่ 1
ต่ำกว่าคาด (ลดร้อยละ 25)375,000เดือนที่ 1
ล่าช้ากว่าคาด (ลดร้อยละ 40 และเริ่มช้า 3 เดือน)300,000เดือนที่ 4

ผลการคำนวณอย่างง่าย

ผลที่ดูปกติต่ำกว่าคาดล่าช้ากว่าคาด
กำไรส่วนเกินต่อเดือน225,000168,750135,000
ส่วนที่เหลือหลังต้นทุนประจำ 160,000 ต่อเดือน+65,000+8,750-25,000 (และ -160,000 ใน 3 เดือนแรก)
เงินสดสิ้นเดือนที่ 12 (จาก 900,000)1,680,0001,005,000195,000
เดือนที่เงินสดต่ำกว่า 300,000ไม่เกิดไม่เกิดเดือนที่ 8

ข้อสังเกตจากตัวอย่าง

  • ยอดขายที่ต้องมีเพื่อไม่ขาดทุนเงินสดรายเดือนอยู่ที่ประมาณ 355,600 บาท (ต้นทุนประจำ 160,000 หารด้วยร้อยละ 45) หรือประมาณร้อยละ 71 ของแผน
  • สถานการณ์ต่ำกว่าคาดดูเหมือนยังปลอดภัยเพราะเงินสดสิ้นปียังมากกว่า 1 ล้านบาท แต่ดูข้อ 5 จะเห็นว่าเงื่อนไขสินเชื่อผิดไปแล้ว
  • สถานการณ์รุนแรงเงินสดสิ้นปีเหลือ 195,000 แต่ผิดเงื่อนไขเงินสดขั้นต่ำตั้งแต่เดือนที่ 8 และภาระที่ยังเหลืออยู่อีกสี่ปีเป็นประเด็นใหญ่กว่า ซึ่งดูข้อ 6 และ 7

5. ทดสอบเงินสดและเงื่อนไขสินเชื่อในแต่ละสถานการณ์อย่างไร

ทดสอบสองชั้น ชั้นแรกคือ เงินสด ชั้นที่สองคือ เงื่อนไขที่ตกลงไว้กับผู้ให้เงินหรือผู้ขาย (covenant) ซึ่งมักผิดก่อน

การทดสอบที่ควรทำ

ทดสอบวิธีดูผลที่ต้องจดไว้
เงินสดต่ำสุดไล่เงินสดรายเดือนทั้งช่วงที่ภาระสูงสุดเดือนและจำนวนที่ต่ำสุด
เงินสดขั้นต่ำตามสัญญากู้หรือนโยบายบริษัทเทียบเงินสดต่ำสุดกับเกณฑ์เดือนที่ต่ำกว่าเกณฑ์
อัตราความสามารถชำระหนี้ (DSCR)(กำไรส่วนเกินหลังหักต้นทุนประจำที่ไม่ใช่ค่างวด) หารด้วยค่างวดค่าที่ได้เทียบเกณฑ์ที่ระบุในสัญญา
จำนวนเดือนที่อยู่รอดได้เงินสดต่ำสุดหารด้วยเงินที่ขาดต่อเดือนระยะเวลาที่มีให้แก้ไข
ผลต่อภาระอื่นผิดข้อหนึ่งแล้วกระทบสัญญาอื่นหรือไม่ (การผิดสัญญาข้ามฉบับ)รายชื่อสัญญาที่ผูกกัน

ตัวอย่างสมมติต่อ สมมติว่าสัญญาสินเชื่อกำหนดว่า DSCR ต้องไม่ต่ำกว่า 1.2 และเงินสดต้องไม่ต่ำกว่า 300,000 บาท ตัวเลขทั้งสองเป็นตัวอย่าง สัญญาจริงอาจนิยามต่างกัน ต้องดูข้อความในเอกสารที่จะเซ็น

สถานการณ์DSCR (112,000 คือต้นทุนประจำที่ไม่ใช่ค่างวด)ผ่าน 1.2 หรือไม่เงินสดต่ำสุดผ่านเกณฑ์ 300,000 หรือไม่
ปกติ(225,000 - 112,000) / 48,000 = 2.35ผ่านไม่ต่ำกว่า 900,000ผ่าน
ต่ำกว่าคาด(168,750 - 112,000) / 48,000 = 1.18ไม่ผ่านประมาณ 900,000ผ่าน
ล่าช้ากว่าคาด(135,000 - 112,000) / 48,000 = 0.48ไม่ผ่าน195,000 ที่เดือนที่ 12ไม่ผ่านตั้งแต่เดือนที่ 8

สิ่งที่เห็นคือ สถานการณ์ต่ำกว่าคาดมีเงินสดพอ แต่ ผิดเงื่อนไข DSCR ซึ่งอาจเปิดทางให้ผู้ให้เงินขอเงินคืนก่อนกำหนด ขอหลักประกันเพิ่ม หรือปรับเงื่อนไข ขึ้นอยู่กับสัญญาแต่ละฉบับ ยอดขายที่ทำให้ DSCR เท่ากับ 1.2 พอดีอยู่ราว 376,900 บาทต่อเดือน ซึ่งสถานการณ์ต่ำกว่าคาดในตัวอย่างต่ำกว่าเพียงเล็กน้อย

ข้อควรทำก่อนเซ็นสัญญากู้หรือเช่าซื้อ

  • ขอให้ธนาคารหรือผู้ขายระบุสูตรคำนวณเงื่อนไขเป็นลายลักษณ์อักษร และงวดที่ใช้ทดสอบ (รายเดือน รายไตรมาส หรือรายปี)
  • ถามว่ามีช่วงให้แก้ไขหลังผิดเงื่อนไขหรือไม่ และกี่วัน
  • ถามว่าผิดแล้วผลคืออะไร ปรับดอกเบี้ย ขอหลักประกัน หรือเรียกชำระทันที
  • ตรวจว่าเงื่อนไขในสัญญาฉบับหนึ่งผูกกับสัญญาอีกฉบับ (การผิดสัญญาข้ามฉบับ) หรือไม่

6. ข้อสัญญาใดเปลี่ยนความเสียหายเมื่อเกิดสถานการณ์ต่ำ

ตารางสถานการณ์บอกว่า "เจ็บแค่ไหน" ข้อสัญญาบอกว่า "ออกได้ไหมและเสียเท่าไร" ควรอ่านข้อต่อไปนี้เป็นพิเศษก่อนเซ็น

ข้อสัญญาเปลี่ยนผลในสถานการณ์ต่ำอย่างไรควรตรวจหรือขอเพิ่มอะไร
สิทธิเลิกสัญญาก่อนกำหนด (break clause)ตัดภาระที่เหลือหลายปีให้เหลือเฉพาะระยะบอกกล่าวและค่าใช้จ่ายที่ตกลงไว้ใครมีสิทธิ ใช้ได้ตั้งแต่เมื่อไร บอกกล่าวล่วงหน้ากี่เดือน เสียเงินประกันหรือค่าตอบแทนเท่าไร
เช่าช่วงและโอนสิทธิถ้าทำได้ จะเอาผู้เช่ารายอื่นมาแทนและลดภาระได้ต้องขอความยินยอมหรือไม่ ผู้ให้เช่าปฏิเสธได้ด้วยเหตุใด ผู้เช่าเดิมยังรับผิดต่อหรือไม่
การรับซื้อคืนเครื่องจักร (buy-back)จำกัดความเสียหายจากเครื่องที่ใช้ไม่ได้หรือไม่คุ้มราคารับซื้อคืนที่ชัดเจน ช่วงเวลา สภาพเครื่องที่ต้องคืน ใครออกค่าขนส่ง
ค่าเช่าขั้นบันไดภาระประจำเพิ่มทุกปีแม้ยอดขายไม่เพิ่มตารางค่าเช่าทุกปี ผูกกับดัชนีหรือจำนวนคงที่ มีเพดานหรือไม่
ช่วงผ่อนผันค่าเช่าหรือค่างวดช่วงแรกลดแรงกดดันเงินสดในช่วงรอเริ่มมีรายได้ผ่อนผันถึงเมื่อไร เริ่มนับจากวันเซ็นหรือวันส่งมอบพื้นที่
ภาระขั้นต่ำหรือการซื้อขั้นต่ำต้องจ่ายแม้ไม่ได้ใช้จำนวนขั้นต่ำ ระยะที่นับ มีสิทธิชดเชยย้อนหลังหรือไม่
เบี้ยปรับและการชำระทันทีผิดงวดเดียวอาจทำให้ทั้งก้อนถึงกำหนดเงื่อนไขการผิดนัด ระยะผ่อนผัน เบี้ยปรับสูงเกินส่วนหรือไม่
การค้ำประกันภาระอาจตกที่กรรมการหรือเจ้าของเป็นส่วนตัวใครค้ำ จำกัดวงเงินหรือระยะเวลาได้ไหม
เหตุสุดวิสัยและความล่าช้าในการส่งมอบช่วยเมื่อผู้ให้เช่าหรือผู้ขายส่งมอบช้า ทำให้เริ่มมีรายได้ช้าค่าเช่าเริ่มนับเมื่อใด ผู้ขายชดเชยความล่าช้าหรือไม่

หลักกฎหมายที่เกี่ยวข้อง (ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ข้อมูล ณ วันที่ 21 พฤศจิกายน 2569)

  • มาตรา 544 ผู้เช่าให้เช่าช่วงหรือโอนสิทธิของตนให้บุคคลภายนอกไม่ได้ เว้นแต่ตกลงกันไว้เป็นอย่างอื่นในสัญญาเช่า และถ้าผู้เช่าฝ่าฝืน ผู้ให้เช่าบอกเลิกสัญญาได้ ถ้าต้องการทางออกด้วยการเช่าช่วง ต้องเขียนสิทธินั้นไว้ในสัญญา
  • มาตรา 538 เช่าอสังหาริมทรัพย์ต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือลงลายมือชื่อฝ่ายที่ต้องรับผิด ไม่เช่นนั้นฟ้องบังคับคดีไม่ได้ และถ้าเช่ากว่าสามปีแต่ไม่ได้ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ การเช่านั้นฟ้องร้องบังคับคดีได้เพียงสามปี ผู้เช่าที่ลงทุนระยะยาวจึงต้องตรวจเรื่องการจดทะเบียน
  • มาตรา 383 ถ้าเบี้ยปรับสูงเกินส่วน ศาลลดลงเป็นจำนวนพอสมควรได้ แต่ไม่ควรใช้เป็นหลักในการวางแผน เพราะต้องผ่านขั้นตอนทางศาลและผลขึ้นกับข้อเท็จจริงของแต่ละเรื่อง

สัญญาเช่าซื้อ สัญญาซื้อขายเครื่องจักร และสัญญาให้บริการอาจมีกฎเฉพาะอื่น ให้ตรวจสัญญาจริงเป็นฉบับ ๆ

7. ข้อสัญญาเปลี่ยนตัวเลขในตัวอย่างอย่างไร

ตัวอย่างสมมติต่อ สมมติบริษัทในข้อ 4 ตัดสินใจเลิกเมื่อครบเดือนที่ 12 เพราะเข้าสถานการณ์รุนแรง และเปรียบเทียบสองกรณี ตัวเลขเป็นตัวอย่างและยังไม่รวมค่าขนส่ง ค่าซ่อมคืนสภาพ หรือค่าใช้จ่ายทางกฎหมาย

รายการไม่มีข้อสัญญาช่วยมีข้อสัญญาช่วย (สมมติ)
ค่าเช่าที่เหลือ48 เดือน x 60,000 = 2,880,000แจ้งเลิกล่วงหน้า 3 เดือน จ่ายอีก 3 เดือน = 180,000 และเสียเงินประกัน 120,000 รวม 300,000
เครื่องจักรค่างวดที่เหลือ 48 x 48,000 = 2,304,000ผู้ขายรับซื้อคืนในราคาที่ตกลงไว้ 1,500,000 ส่วนต่างที่ต้องจ่าย 804,000
รวมภาระโดยประมาณ5,184,0001,104,000

ในตัวอย่างนี้ สถานการณ์ภายนอกเหมือนกันทุกอย่าง ต่างกันที่ข้อสัญญาสองข้อ ภาระที่ต้องรับลดจากกว่า 5 ล้านบาทเหลือราว 1.1 ล้านบาท ซึ่งอาจยังเกินเงินสดที่เหลือ (195,000) แต่เป็นตัวเลขที่เจรจาแก้ไขหรือหาเงินมาปิดได้ง่ายกว่ามาก

ค่าเช่าขั้นบันไดทำให้ตัวเลขแย่ลงเงียบ ๆ สมมติค่าเช่าเพิ่มร้อยละ 5 ทุกปี ค่าเช่าปีที่ 5 จะประมาณ 72,900 บาทต่อเดือน (จาก 60,000) ต้นทุนประจำเพิ่มโดยที่ยอดขายไม่ได้เพิ่มตาม ควรใส่ขั้นบันไดลงในตารางทดสอบทุกปี ไม่ใช่ใช้ค่าเช่าปีแรกตลอด

8. ระหว่างดำเนินการ ควรตั้งสัญญาณเตือนและทำอะไรเมื่อตัวเลขเริ่มเข้าใกล้สถานการณ์ต่ำ

หลังเซ็นแล้ว ให้เทียบตัวเลขจริงรายเดือนกับสามสถานการณ์ที่ทดสอบไว้ และเขียน จุดตัดสินใจ ล่วงหน้าตอนยังไม่ตึง

สัญญาณจุดตัดสินใจที่ควรกำหนดไว้ก่อน
ยอดขายจริงต่ำกว่าแผนติดกัน 2 เดือนทบทวนประมาณการและคุยกับผู้ให้เงินก่อนผิดเงื่อนไข
DSCR เข้าใกล้เกณฑ์ในสัญญาขอผ่อนผันหรือปรับเงื่อนไขล่วงหน้า ไม่รอให้ผิดแล้วค่อยคุย
เงินสดต่ำกว่าระดับที่กำหนดหยุดรายจ่ายที่เลื่อนได้ ขอเครดิตจากซัพพลายเออร์ เร่งเก็บเงิน
ใกล้ถึงวันที่ใช้สิทธิเลิกหรือบอกกล่าวลงทะเบียนวันไว้ในทะเบียนสัญญา ตัดสินใจก่อนวันสุดท้าย
เครื่องใช้งานได้ต่ำกว่าสเปกแจ้งผู้ขายเป็นลายลักษณ์อักษรภายในเวลาที่สัญญากำหนด เก็บหลักฐาน

เมื่อตัวเลขไม่เป็นไปตามแผนแล้ว ให้ตรวจก่อนว่าทางออกในสัญญายังใช้ได้อยู่ไหม เช่น สิทธิเลิกใช้ได้เมื่อใด ต้องแจ้งเมื่อไร เช่าช่วงต้องขอความยินยอมจากใคร และการเจรจาปรับงวดกับผู้ให้เงินควรทำก่อนผิดนัด ดูแนวคิดเรื่องวันบอกกล่าวใน สัญญาต่ออายุอัตโนมัติและทะเบียนวันสำคัญ และกรณีต้นทุนพุ่งในสัญญาที่ เหตุสุดวิสัยกับต้นทุนที่เพิ่มขึ้น

9. ใครควรตรวจอะไร

เรื่องผู้ตรวจที่เหมาะสม
ข้อสัญญา สิทธิเลิก เช่าช่วง การรับซื้อคืน การจดทะเบียนเช่า การค้ำประกันทนายความ
ผลทางภาษีและบัญชีของการเช่า เช่าซื้อ และค่าเสื่อมราคานักบัญชีหรือผู้สอบบัญชี (สำนักงานกฎหมายไม่ให้อัตราภาษีหรือตัวเลขภาษี)
สมมติฐานยอดขายและต้นทุนเจ้าของกิจการ ฝ่ายขาย และฝ่ายผลิต
สูตรเงื่อนไขสินเชื่อธนาคารหรือผู้ให้เงิน และผู้ทำงบการเงินของบริษัท

เช็กลิสต์ก่อนเซ็น

  • จดสมมติฐานหลักและหลักฐานรองรับ (ยอดขาย วันเริ่มรายได้ ระยะเก็บเงิน ต้นทุน)
  • ทำตารางสามสถานการณ์ และหาเดือนที่เงินสดต่ำสุดของแต่ละสถานการณ์
  • หายอดขายจุดคุ้มทุนเงินสดรายเดือน เทียบกับแผน
  • ทดสอบเงื่อนไขสินเชื่อทุกข้อ (DSCR เงินสดขั้นต่ำ อื่น ๆ) ทุกสถานการณ์
  • ใส่ค่าเช่าขั้นบันไดทุกปีลงในตาราง
  • ตรวจว่าสัญญาเช่าเกินสามปีทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนแล้วหรือจะจดทะเบียน
  • ขอสิทธิเลิกก่อนกำหนด สิทธิเช่าช่วงหรือโอนสิทธิ และการรับซื้อคืน พร้อมตัวเลขที่ชัด
  • ตรวจเบี้ยปรับ การเรียกชำระทันที การค้ำประกัน และการผิดสัญญาข้ามฉบับ
  • ตั้งสัญญาณเตือนและวันสำคัญลงทะเบียนสัญญา
  • ให้นักบัญชีตรวจผลทางภาษี และให้ทนายตรวจร่างสัญญาก่อนลงนาม

อย่าเข้าใจผิด

  • "ถ้าเงินสดสิ้นปียังเป็นบวก แสดงว่าปลอดภัย" ไม่เสมอไป เงื่อนไขสินเชื่ออาจผิดก่อน และเงินสดอาจต่ำสุดกลางปีก่อนฟื้น ต้องดูรายเดือน
  • "สัญญาเช่ายาวห้าปีแปลว่าออกได้เมื่อไรก็ได้ถ้าไม่ไหว" ไม่จริง หากไม่มีสิทธิเลิกในสัญญา การเลิกเองอาจเป็นการผิดสัญญา และภาระที่เหลือต้องดูตามสัญญาแต่ละฉบับ
  • "เช่าช่วงเป็นทางออกเสมอ" ตามมาตรา 544 หลักคือทำไม่ได้ เว้นแต่สัญญากำหนด และการผิดข้อนี้เปิดทางให้ผู้ให้เช่าบอกเลิกได้
  • "ศาลลดเบี้ยปรับให้เองถ้าสูงไป จึงไม่ต้องกังวลข้อนี้" มาตรา 383 ให้ศาลลดได้ แต่เป็นดุลพินิจ ต้องผ่านกระบวนการ และไม่ควรใช้เป็นฐานวางแผนเงินสด
  • "ผู้ขายรับซื้อคืนอยู่แล้ว" คำพูดของพนักงานขายไม่ใช่ข้อสัญญา ต้องมีราคา เงื่อนไขสภาพเครื่อง และระยะเวลาเขียนไว้
  • "ตัวอย่างตัวเลขในคู่มือใช้กับธุรกิจเราได้เลย" ตัวเลขทั้งหมดเป็นตัวอย่างสมมติ ต้องใช้ตัวเลขและสัญญาจริงของคุณเอง

อ่านเพิ่มเติม

ก่อนเซ็นเช่าระยะยาวหรือซื้อเครื่องจักร ให้ทดสอบสามสถานการณ์ด้วยเงินสดรายเดือนและเงื่อนไขสินเชื่อ แล้วต่อรองข้อสัญญาที่ทำให้ออกได้ เพราะข้อสัญญาเปลี่ยนความเสียหายได้มากกว่าตัวเลขยอดขายที่คุณควบคุมไม่ได้

เราช่วยตรวจและร่างสัญญาเช่า สัญญาเช่าซื้อและสัญญาซื้อขายเครื่องจักร ช่วยเรียงข้อสัญญาที่ควรต่อรองจากผลทดสอบ และช่วยทำเอกสารประกอบแผนธุรกิจด้านข้อผูกพัน เราไม่ใช่นักบัญชีหรือที่ปรึกษาภาษี ไม่ได้ประเมินว่าธุรกิจของคุณควรลงทุนหรือไม่ และไม่สามารถรับรองผลการเจรจากับผู้ให้เช่า ผู้ขาย หรือธนาคาร ค่าบริการขึ้นอยู่กับขั้นของเรื่องและงานที่ต้องทำ ส่งเอกสารให้เราดูก่อน เราจะแจ้งขอบเขตงานและค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน โทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดูเพิ่มเติมที่ แผนธุรกิจ และ สัญญาและเอกสาร


คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

คำถามที่พบบ่อย

ก่อนเซ็นเช่าระยะยาวหรือซื้อเครื่องจักร ควรทดสอบกี่สถานการณ์+

อย่างน้อยสามสถานการณ์ คือ สถานการณ์ปกติที่เป็นแผนหลัก สถานการณ์ต่ำกว่าคาดที่ยอดขายหรือรายได้ลดลงพอสมควร และสถานการณ์ล่าช้าหรือรุนแรงที่เริ่มได้เงินช้าและยอดขายต่ำพร้อมกัน แต่ละสถานการณ์ต้องตอบสามเรื่อง คือ เงินสดต่ำสุดเหลือเท่าไร ผ่านเงื่อนไขสินเชื่อหรือไม่ และถ้าต้องเลิกจะเสียเท่าไรตามสัญญา

ควรเปลี่ยนสมมติฐานข้อไหนเมื่อทดสอบ+

ข้อที่ผลเปลี่ยนมากและเจ้าของควบคุมได้น้อย เช่น ยอดขายหรือปริมาณงาน วันเริ่มมีรายได้จริง ระยะเวลาเก็บเงินจากลูกค้า ต้นทุนพลังงานและแรงงาน อัตราการใช้เครื่อง และดอกเบี้ยถ้าเป็นแบบลอยตัว ควรปรับทีละข้อก่อน แล้วค่อยปรับพร้อมกันในสถานการณ์ที่รุนแรงที่สุด

ข้อสัญญาใดเปลี่ยนผลเมื่อยอดขายต่ำกว่าคาดมากที่สุด+

ข้อที่กำหนดว่าออกจากสัญญาได้เมื่อไรและเสียเท่าไร ได้แก่ สิทธิเลิกสัญญาก่อนกำหนดและค่าบอกกล่าวล่วงหน้า สิทธิเช่าช่วงหรือโอนสิทธิ การรับซื้อคืนเครื่องจักรและราคา ค่าเช่าขั้นบันไดที่เพิ่มทุกปี ภาระขั้นต่ำ เบี้ยปรับ และการค้ำประกันของกรรมการ ควรต่อรองก่อนเซ็น เพราะหลังเซ็นแล้วอำนาจต่อรองลดลงมาก

ผู้เช่าเช่าช่วงหรือโอนสิทธิเช่าให้คนอื่นได้เองหรือไม่+

ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 544 หลักคือผู้เช่าให้เช่าช่วงหรือโอนสิทธิของตนให้บุคคลภายนอกไม่ได้ เว้นแต่ตกลงกันไว้เป็นอย่างอื่นในสัญญาเช่า และหากผู้เช่าฝ่าฝืน ผู้ให้เช่าอาจบอกเลิกสัญญาได้ ดังนั้นถ้าอยากมีทางออกด้วยการเช่าช่วง ต้องเขียนสิทธินี้ไว้ในสัญญาตั้งแต่ต้น

สัญญาเช่าอสังหาริมทรัพย์เกินสามปีต้องทำอย่างไร+

ตามมาตรา 538 ถ้าเช่าอสังหาริมทรัพย์เกินสามปีแต่ไม่ได้ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ การเช่านั้นจะฟ้องร้องให้บังคับคดีได้เพียงสามปี ผู้เช่าที่ลงทุนติดตั้งเครื่องจักรหรือปรับปรุงสถานที่เพื่อใช้ยาวจึงควรตรวจเรื่องนี้ก่อนเซ็น

Lawyer-client handshake symbolizing trust at Suwanvara Law Firm

พร้อมรับฟังเรื่องของคุณ

ปรึกษาเบื้องต้นกับทนายความผู้เชี่ยวชาญของเรา