คำตอบหลัก
เหตุสุดวิสัยกับต้นทุนที่แพงขึ้นเป็นคนละเรื่อง เหตุสุดวิสัยคือเหตุที่ป้องกันไม่ได้แม้จัดการระมัดระวังตามสมควรแล้ว และต้องส่งผลให้ส่งของหรือทำงานไม่ได้จริงหรือล่าช้า ส่วนต้นทุนแพงขึ้นคือส่งได้แต่ขาดทุนมากขึ้น ซึ่งโดยหลักเป็นความเสี่ยงของผู้ขายหรือผู้รับจ้างที่ตกลงราคาไว้แล้ว
เมื่อส่งของหรือทำงานไม่ได้ อย่าเริ่มจากคำถามว่า "เป็นเหตุสุดวิสัยไหม" ให้ไล่สี่ขั้นตามลำดับ คือ (1) ข้อสัญญาเขียนเรื่องเหตุสุดวิสัยไว้ว่าอย่างไร (2) เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นคืออะไรและเข้าข้อนั้นหรือไม่ (3) ผลกระทบจริงต่อการส่งแต่ละรายการคืออะไร ส่งไม่ได้ ส่งช้า หรือแค่แพงขึ้น (4) มีหลักฐานและทางเลือกอื่นอะไร จากนั้นจึงแจ้งคู่ค้าเป็นหนังสือ คู่มือนี้ไม่ได้ถือว่าทุกปัญหาทำให้พ้นความรับผิด หลายกรณีคำตอบคือ "ยังต้องส่ง" หรือ "พ้นเฉพาะบางส่วน" หรือ "ต้องเจรจา"
หลักกฎหมาย (ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ข้อมูล ณ วันที่ 21 พฤศจิกายน 2569) มาตรา 8 นิยามเหตุสุดวิสัย มาตรา 205 บอกว่าลูกหนี้ยังไม่ผิดนัดตราบที่ยังไม่ได้ชำระหนี้เพราะพฤติการณ์ที่ตนไม่ต้องรับผิดชอบ และมาตรา 219 ปลดลูกหนี้เมื่อการชำระหนี้กลายเป็นพ้นวิสัยด้วยพฤติการณ์ที่เกิดภายหลังก่อหนี้และลูกหนี้ไม่ต้องรับผิดชอบ นอกจากนี้ สัญญาส่วนใหญ่มีข้อเหตุสุดวิสัย ของตนเอง ซึ่งมักเป็นตัวกำหนดผลในทางปฏิบัติ
ความเห็นเชิงปฏิบัติของเรา อ่านข้อสัญญาและเก็บหลักฐานก่อนส่งจดหมาย แจ้งเร็วแต่ไม่สรุปเกินจริง และเสนอทางเลือกควบคู่กับการแจ้ง เพื่อให้คู่ค้าเห็นว่าท่านพยายามแก้ปัญหา
เรื่องต้นทุนวัตถุดิบ สูตรปรับราคา และใบสั่งซื้อที่รับไปแล้ว มีคู่มือแยกไว้แล้ว ดูต้นทุนวัตถุดิบขึ้นระหว่างสัญญา ขอปรับราคาได้เมื่อไร คู่มือนี้เน้นกรณีส่งของหรือทำงานไม่ได้ ไม่ใช่กรณีราคาแพงขึ้น
ใครควรอ่านส่วนไหน
| สถานะของคุณ | ส่วนที่ควรอ่าน |
|---|---|
| ยังไม่เซ็น | ข้อ 1 และ 2 ตรวจว่าข้อเหตุสุดวิสัย ที่ร่างมาครอบคลุมเหตุอะไร ใครแจ้ง ต้องแจ้งภายในกี่วัน และเลิกสัญญาได้เมื่อไร |
| เซ็นแล้วกำลังใช้ | ข้อ 3 ถึง 5 ตรวจเหตุการณ์ ผลกระทบ หลักฐาน และวิธีแจ้งคู่ค้า ก่อนส่งหนังสือ |
| มีข้อพิพาทแล้ว | ข้อ 6 ถึง 8 ดูทางเลือกเจรจา ผลของการอ้างผิด และเอกสารที่ต้องรวบรวม แล้วส่งให้ทนายตรวจก่อนตอบ |
1. เหตุสุดวิสัยกับต้นทุนแพงขึ้นต่างกันอย่างไร
ลองถามสามข้อกับเหตุการณ์ที่เกิด
- ป้องกันได้ไหม มาตรา 8 วัดจากการจัดการระมัดระวังตามสมควรที่คาดหมายได้จากบุคคลในฐานะและภาวะเช่นนั้น ผู้ประกอบการที่ค้าขายต่อเนื่องถูกคาดหมายว่าต้องมีสำรองหรือหาแหล่งที่สองตามสมควรด้วย
- ส่งได้จริงไหม มาตรา 219 ต้องถึงขั้น "พ้นวิสัย" ถ้าส่งได้ แต่แพงขึ้นหรือยุ่งยากขึ้น ยังไม่พ้นวิสัย
- เกิดหลังทำสัญญาและท่านไม่ต้องรับผิดชอบไหม เหตุที่เกิดจากความผิดของท่านเอง หรือที่รู้อยู่แล้วตอนเซ็นสัญญา อาจอ้างยากกว่า
| เหตุการณ์ | ผลที่ต้องตรวจ | มักเป็นอย่างไร |
|---|---|---|
| วัตถุดิบหรือค่าแรงแพงขึ้น แต่ยังส่งได้ | ต้นทุนเพิ่ม | ส่วนใหญ่ไม่ใช่เหตุสุดวิสัย ดูสูตรปรับราคาหรือเจรจา |
| น้ำท่วมหรือไฟไหม้โรงงานของท่านจนผลิตไม่ได้ | ส่งไม่ได้หรือล่าช้า | อาจเข้า ถ้าป้องกันไม่ได้จริงและท่านแจ้งตามสัญญา |
| ซัพพลายเออร์รายเดียวหยุดเพราะเหตุร้ายแรง หาแหล่งอื่นไม่ได้ | ส่งช้าหรือส่งได้บางส่วน | ขึ้นกับข้อสัญญาและข้อเท็จจริง ต้องแสดงว่าลองหาแหล่งอื่นแล้ว |
| หน่วยงานรัฐสั่งห้ามหรือระงับการผลิต การนำเข้า หรือการขนส่ง | ส่งไม่ได้ตามคำสั่ง | อาจเข้า ถ้าคำสั่งไม่ได้เกิดจากการฝ่าฝืนของท่านเอง |
| ค่าขนส่งขึ้น หรือเรือและรถหายาก แต่ยังมีทางส่ง | ต้นทุนเพิ่มหรือส่งช้า | ถ้ายังส่งได้ มักไม่ใช่ ถ้าเส้นทางถูกปิดทั้งหมด อาจต่างออกไป |
| คนงานหยุดงาน หรือเครื่องจักรเสียตามปกติ | ส่งช้า | มักไม่ใช่ เพราะอยู่ในความควบคุมหรือความเสี่ยงของท่าน เว้นแต่ข้อสัญญาเขียนไว้ |
ตารางนี้เป็นแนวทางทั่วไป ไม่ใช่คำตอบสำเร็จรูป ผลจริงขึ้นกับข้อสัญญาและข้อเท็จจริงของแต่ละเรื่อง
ผลทางกฎหมายต่างกันด้วย ถ้าเข้ามาตรา 219 ลูกหนี้หลุดพ้นจากหนี้ส่วนที่พ้นวิสัย แต่ถ้าเป็นเพียงความล่าช้าชั่วคราว มาตรา 205 บอกว่าตราบที่ไม่ได้ชำระเพราะพฤติการณ์ที่ตนไม่ต้องรับผิดชอบ ก็ยังไม่ถือว่าผิดนัด ทั้งสองมาตราไม่ได้ปลดหน้าที่อื่น เช่น หน้าที่แจ้ง หน้าที่ส่งส่วนที่ยังส่งได้ และหน้าที่ที่สัญญากำหนดเพิ่ม
ในสัญญาต่างตอบแทน มาตรา 372 กำหนดโดยหลักว่า ถ้าการชำระหนี้พ้นวิสัยด้วยเหตุที่ไม่อาจโทษฝ่ายใดได้ ฝ่ายที่ส่งไม่ได้ไม่มีสิทธิรับชำระตอบแทนสำหรับส่วนนั้น ดังนั้น ผู้ขายไม่ควรคาดว่าจะเรียกเงินค่าของที่ส่งไม่ได้
2. ข้อสัญญาเหตุสุดวิสัย ต้องตรวจอะไร
สัญญาธุรกิจหลายฉบับมีข้อนี้ และข้อนี้มักสำคัญกว่าหลักทั่วไป ตรวจตามรายการ
| ประเด็น | ที่ควรอ่านให้ชัด |
|---|---|
| นิยามและรายการเหตุ | ระบุเหตุไว้เป็นรายการ (น้ำท่วม แผ่นดินไหว สงคราม คำสั่งรัฐ) หรือเขียนกว้าง และมีคำว่า "เหตุอื่นใดที่อยู่นอกเหนือการควบคุม" หรือไม่ |
| เหตุที่ตัดออก | ต้นทุนเพิ่ม ค่าเงิน แรงงาน เครื่องจักรเสีย หรือความผิดของซัพพลายเออร์ถูกตัดออกหรือไม่ |
| ผู้รับจ้างช่วงและซัพพลายเออร์ | นับเหตุที่เกิดกับบุคคลเหล่านี้หรือไม่ และต้องพิสูจน์อะไรเพิ่ม |
| หน้าที่แจ้ง | แจ้งภายในกี่วัน แจ้งใคร แจ้งทางใด ต้องแนบเอกสารหรือไม่ |
| หน้าที่ลดผลกระทบ | ต้องพยายามหาทางเลือกอื่นหรือไม่ และระดับไหน |
| ผลของข้อนี้ | ขยายเวลา ระงับหน้าที่ชั่วคราว งดค่าปรับ หรือให้เลิกสัญญา |
| ระยะเวลาสูงสุด | ถ้าเหตุเกิดต่อเนื่องเกินกี่วัน อีกฝ่ายเลิกสัญญาได้ |
| การชำระเงิน | หน้าที่จ่ายเงินที่ถึงกำหนดแล้วถูกยกเว้นหรือไม่ มักไม่ถูกยกเว้น |
| ผลต่อสิทธิอื่น | ยังเรียกค่าเสียหายหรือเบี้ยปรับได้หรือไม่ |
ถ้าสัญญาไม่มีข้อนี้เลย ให้ใช้หลักทั่วไปในข้อ 1 และเจรจา ถ้าสัญญาเป็นภาษาอังกฤษหรือสองภาษา ตรวจว่าฉบับใดใช้บังคับ ดูสัญญาสองภาษาที่ถ้อยคำไม่ตรงกัน
ก่อนเซ็น ควรขอให้รายการเหตุตรงกับธุรกิจจริง เช่น ถ้าท่านพึ่งซัพพลายเออร์รายเดียว ควรเจรจาให้นับเหตุที่เกิดกับซัพพลายเออร์ด้วย หรือรับว่าจะไม่นับและเตรียมแหล่งสำรอง และควรให้ผลของข้อชัด คือขยายเวลาและงดค่าปรับระหว่างเหตุ ไม่ใช่เพียงแจ้งให้ทราบ
3. เหตุการณ์ที่เกิดกับผลกระทบจริง ตรวจอย่างไร
เมื่อเกิดเรื่อง ให้เขียนแยกเป็นสามบรรทัดก่อนส่งอะไรให้ใคร เพราะผู้เขียนมักรวมกันจนอ่านแล้วไม่ชัด
- เหตุการณ์ เกิดอะไร เมื่อไร ที่ไหน ใครยืนยัน
- ผลกระทบต่อท่าน กระทบกำลังผลิต วัตถุดิบ ขนส่ง หรือใบอนุญาต กี่วัน
- ผลต่อสัญญากับคู่ค้ารายนี้ รายการใดส่งไม่ได้ รายการใดส่งช้า รายการใดยังส่งได้ และเกี่ยวกับใบสั่งซื้อฉบับไหน
แล้วตรวจต่ออีกสามข้อ
- ทางเลือกอื่นที่ยังทำได้ แหล่งวัตถุดิบอื่น โรงงานอื่น ขนส่งทางอื่น ส่งบางส่วน ถ้ามีและทำได้ในต้นทุนที่ไม่เกินเหตุ คู่ค้าอาจโต้แย้งว่าท่านยังส่งได้
- ส่วนที่เกิดจากท่านเอง การเตรียมตัวไม่พอ การสั่งของช้า หรือการไม่แจ้งซัพพลายเออร์ อาจทำให้เหตุไม่ถือว่าป้องกันไม่ได้
- ผลกระทบเป็นช่วงเวลา เหตุที่ทำให้ส่งไม่ได้สามสัปดาห์ ไม่ได้แปลว่าความล่าช้าทั้งหมดเป็นผลของเหตุ ช่วงที่กลับมาผลิตได้แล้วต้องอธิบายแยก
ถ้าผลกระทบเป็นแค่ต้นทุนเพิ่ม ให้ไปที่คู่มือต้นทุนวัตถุดิบ ไม่ควรเอาเรื่องต้นทุนมาปนในหนังสือแจ้งเหตุที่ทำให้ส่งไม่ได้ เพราะจะทำให้เหตุที่แท้จริงอ่อนลง
4. ส่งของหรือทำงานไม่ได้ ควรแจ้งคู่ค้าอย่างไร
เวลา แจ้งทันทีที่ทราบว่าจะกระทบ ไม่ต้องรอให้ได้ข้อมูลครบ ถ้าข้อสัญญากำหนดวัน ให้นับจากวันที่สัญญาระบุไว้ (เช่น วันที่เกิดเหตุหรือวันที่ทราบ) และส่งก่อนครบ การแจ้งช้าอาจทำให้ใช้ข้อสัญญาไม่ได้หรือทำให้คู่ค้ามีเหตุอ้างว่าเสียหายเพิ่ม
รูปแบบ ส่งตามช่องทางที่สัญญากำหนด ถ้าไม่กำหนด ให้ส่งเป็นหนังสือหรืออีเมลที่ระบุชื่อผู้รับ มีวันที่ และเก็บหลักฐานการส่ง โทรแล้วตามด้วยเอกสารเสมอ
เนื้อหา ควรมีหัวข้อดังนี้
- อ้างอิงสัญญาและใบสั่งซื้อที่เกี่ยวข้อง
- เหตุการณ์ วันที่เกิด และแหล่งยืนยัน
- ผลกระทบต่อรายการที่ส่ง แยกรายการ ไม่เขียนรวมว่า "ทุกอย่างล่าช้า"
- สิ่งที่บริษัททำแล้วเพื่อลดผลกระทบ
- กำหนดที่คาดว่าจะส่งได้ และจะยืนยันใหม่เมื่อใด
- ทางเลือกที่เสนอ เช่น ส่งบางส่วน หรือใช้แหล่งอื่น
- ขอให้ตอบรับหรือประชุมหารือภายในวันที่กำหนด
- เอกสารแนบ
ข้อความที่ควรระวัง
| ไม่ควรเขียน | เหตุผล | แทนด้วย |
|---|---|---|
| "บริษัทพ้นความรับผิดทั้งหมดตามกฎหมาย" | สรุปเกินกว่าที่ตรวจแล้ว และคู่ค้าอาจโต้ | "บริษัทขอใช้สิทธิตามข้อ X ของสัญญา เนื่องจากเหตุดังกล่าว" |
| "เราผิดพลาดเองและขออภัย" | อาจถูกอ้างว่ารับผิด | บรรยายข้อเท็จจริงและขออภัยในความไม่สะดวก |
| "ต้นทุนเพิ่มจึงส่งไม่ได้" | ต้นทุนไม่ใช่เหตุสุดวิสัยโดยหลัก | แยกเรื่องราคาไปเจรจาต่างหาก |
| "จะหยุดส่งจนกว่าจะตกลงกัน" | อาจเป็นการผิดสัญญาเอง | ระบุเฉพาะรายการที่ส่งไม่ได้จริง |
ถ้าเป็นฝ่ายรับแจ้ง (ลูกค้า) อย่ารีบตอบรับว่าเป็นเหตุสุดวิสัย ให้ขอข้อมูลและหลักฐาน ตรวจสัญญา และตอบว่าขอสงวนสิทธิ์ระหว่างตรวจ
5. ต้องเก็บหลักฐานอะไร
ผู้แจ้งมีภาระแสดงให้เห็นว่าเหตุเกิดจริงและกระทบจริง เก็บให้ครบก่อนส่งหนังสือ
- สัญญา ใบสั่งซื้อ กำหนดส่ง และข้อเหตุสุดวิสัย ฉบับล่าสุดรวมเอกสารแก้ไข
- เอกสารยืนยันเหตุ เช่น ประกาศหน่วยงานรัฐ รายงานสภาพอากาศ หนังสือจากซัพพลายเออร์ ใบแจ้งความ หรือบันทึกเหตุการณ์
- ภาพถ่ายหรือวิดีโอพร้อมวันเวลา
- ข้อมูลกำลังผลิตและสต็อกก่อนและหลังเกิดเหตุ
- อีเมลหรือหนังสือที่ติดต่อซัพพลายเออร์และผู้ขนส่ง รวมคำตอบที่ปฏิเสธ
- ข้อมูลการหาแหล่งทดแทน เช่น ใบเสนอราคา วันที่ติดต่อ และเหตุที่ใช้ไม่ได้
- ใบสั่งซื้อและกำหนดส่งที่กระทบ แยกรายการ
- หนังสือแจ้งคู่ค้า หลักฐานการส่ง และคำตอบที่ได้รับ
- ประกันภัยที่อาจครอบคลุมเหตุนี้ และวันแจ้งผู้รับประกัน (ถ้ามี)
บันทึกวันที่ของทุกเอกสาร เพราะวันที่เป็นตัวแสดงว่าท่านแจ้งทันหรือไม่
6. ทางเลือกเจรจามีอะไรบ้าง
คู่ค้าส่วนใหญ่อยากได้ของมากกว่าอยากฟ้อง การเสนอทางเลือกพร้อมหลักฐานมักทำให้คุยง่ายกว่าการอ้างกฎหมายอย่างเดียว
| ทางเลือก | เมื่อเหมาะ | สิ่งที่ควรเขียนให้ชัด |
|---|---|---|
| ส่งบางส่วนก่อน | ส่งได้บางรายการหรือบางจำนวน | ส่วนที่ส่ง กำหนดส่วนที่เหลือ การชำระส่วนที่ส่ง |
| เลื่อนกำหนดส่ง | เหตุชั่วคราว | วันใหม่ ค่าปรับช่วงเลื่อนเป็นอย่างไร |
| แหล่งหรือโรงงานทดแทน | ลูกค้าตรวจและยอมรับได้ | สเปก ผู้ผลิต ผู้รับภาระต้นทุนที่ต่างไป |
| ปรับสเปกชั่วคราว | วัสดุเดิมหายาก | ขอบเขตที่เปลี่ยน และผลต่อการรับประกัน |
| ระงับหน้าที่ชั่วคราว | เหตุยังต่อเนื่อง | วันทบทวน เงื่อนไขกลับมาดำเนินการ |
| เลิกสัญญาเฉพาะส่วน | ส่งไม่ได้อีกต่อไป | ส่วนที่เลิก เงินที่ชำระแล้ว วัสดุที่ผลิตค้างไว้ |
ข้อตกลงใดที่เปลี่ยนสัญญา ควรเป็นหนังสือที่ทั้งสองฝ่ายลงนาม และระบุให้ชัดว่า ค่าปรับหรือสิทธิเรียกร้องเดิมถูกสละ พักไว้ หรือยังสงวนอยู่ การนิ่งหรือการรับของต่อไปไม่ควรถูกใช้แทนข้อตกลง
ถ้าเจรจาแล้วเกี่ยวกับราคา เช่น ขอให้ลูกค้าช่วยรับต้นทุนจากแหล่งทดแทน ให้แยกเป็นหัวข้อของตัวเอง และดูต้นทุนวัตถุดิบขึ้นระหว่างสัญญา
7. ถ้าอ้างเหตุสุดวิสัยแล้วคู่ค้าไม่ยอม ผลเป็นอย่างไร
ถ้าสุดท้ายเหตุไม่เข้าข้อสัญญาหรือไม่ถึงขั้นพ้นวิสัย การไม่ส่งหรือส่งล่าช้าอาจเป็นการผิดสัญญา ผลที่คู่ค้าอาจใช้ได้
- เลิกสัญญา ถ้าฝ่ายหนึ่งไม่ชำระหนี้ อีกฝ่ายกำหนดเวลาพอสมควรและบอกกล่าวให้ชำระ หากไม่ชำระภายในเวลานั้นก็เลิกสัญญาได้ (มาตรา 387) หรือเลิกตามข้อสัญญาโดยตรง
- ค่าเสียหาย เมื่อลูกหนี้ไม่ชำระหนี้ให้ถูกต้อง เจ้าหนี้เรียกค่าสินไหมทดแทนได้ (มาตรา 215) โดยทั่วไปเป็นความเสียหายที่ย่อมเกิดตามปกติ และรวมความเสียหายจากพฤติการณ์พิเศษได้ถ้าคู่กรณีคาดเห็นหรือควรคาดเห็นล่วงหน้า (มาตรา 222)
- เบี้ยปรับหรือค่าปรับล่าช้า ถ้าสัญญากำหนดไว้ ดูลูกค้าหักค่าปรับหรือค่าเสียหายจากเงินค่าสินค้า
- ผลต่อสัญญาอื่นในเครือข่าย ถ้าท่านส่งต่อให้ลูกค้ารายอื่น ความล่าช้าอาจไหลต่อกัน ควรตรวจข้อสัญญาด้านล่างด้วย
ถ้าได้รับหนังสือกล่าวหาว่าผิดสัญญา อย่ารีบตอบรับหรือปฏิเสธ ดูการเตรียมตอบหนังสือกล่าวหาว่าผิดสัญญา
สิ่งที่ทำให้ฐานะดีขึ้นคือ แจ้งทันเวลา แสดงการลดผลกระทบ เสนอทางเลือก และเก็บหลักฐานครบ สิ่งที่ทำให้แย่ลงคือ นิ่งเงียบ ส่งช้าโดยไม่บอก หรืออ้างเหตุสุดวิสัยกับปัญหาที่เป็นเรื่องต้นทุน
8. เช็กลิสต์เมื่อส่งของหรือทำงานไม่ได้
- อ่านข้อเหตุสุดวิสัย และข้อบอกเลิก ค่าปรับ และข้อความรับผิดที่เกี่ยวข้อง
- เขียนสามบรรทัด คือ เหตุการณ์ ผลกระทบต่อท่าน ผลต่อสัญญากับคู่ค้ารายนี้
- แยกผลเป็น ส่งไม่ได้ ส่งช้า ยังส่งได้ และแค่ต้นทุนเพิ่ม
- ตรวจว่ามีทางเลือกอื่นที่ทำได้จริงหรือไม่ และบันทึกการติดต่อ
- นับกำหนดแจ้งตามสัญญา และส่งก่อนครบ
- ร่างหนังสือแจ้งตามหัวข้อในข้อ 4 โดยไม่สรุปว่าพ้นความรับผิดทั้งหมด
- เก็บหลักฐานตามข้อ 5 และเรียงตามวันที่
- เตรียมทางเลือกเจรจาอย่างน้อยสองทางพร้อมวันที่ชัด
- ตรวจผลต่อสัญญากับซัพพลายเออร์ ผู้รับเหมาช่วง ผู้ขนส่ง และประกันภัย
- บันทึกข้อตกลงใหม่เป็นหนังสือที่ลงนามทั้งสองฝ่าย
- ถ้ามีหนังสือทวงหรือขู่เลิกสัญญา ส่งให้ทนายตรวจก่อนตอบ
9. ตัวอย่างสมมติ: โรงงานบรรจุภัณฑ์ส่งไม่ได้เพราะน้ำท่วมที่ซัพพลายเออร์
ตัวอย่างนี้ไม่ใช่เรื่องจริง ตัวเลขเป็นเพียงภาพประกอบ
บริษัท ก ผลิตกล่องพลาสติกส่งลูกค้า ข ตามสัญญากรอบ ใบสั่งซื้อค้างอยู่ 40,000 ชิ้น กำหนดส่งวันที่ 10 ของเดือน ข้อเหตุสุดวิสัย ของสัญญาระบุ "น้ำท่วม ไฟไหม้ ภัยธรรมชาติ และคำสั่งหน่วยงานรัฐ" ให้ขยายเวลาส่งเท่าที่เหตุยังอยู่ ต้องแจ้งเป็นหนังสือภายใน 7 วันนับแต่ทราบเหตุ และไม่กล่าวถึงเหตุที่เกิดกับซัพพลายเออร์ ไม่ได้ตัดหรือรวมไว้ชัด
วันที่ 3 น้ำท่วมโรงงานเม็ดพลาสติกซึ่งเป็นซัพพลายเออร์รายเดียวของ ก ทำให้หยุดผลิตราว 3 สัปดาห์ พร้อมกันนั้น เม็ดพลาสติกจากแหล่งอื่นราคาสูงกว่าเดิมประมาณ 25%
ก ตรวจตามลำดับ
- เหตุการณ์และข้อสัญญา น้ำท่วมอยู่ในรายการ แต่เกิดที่ซัพพลายเออร์ ไม่ใช่ที่โรงงานของ ก สัญญาไม่ได้พูดถึงเหตุประเภทนี้ ก จึงระวังไม่เขียนว่าพ้นความรับผิดแล้ว และขอให้ ข ยืนยันว่านับเหตุนี้ด้วย
- ผลกระทบจริง ใบสั่งซื้อ 40,000 ชิ้น ก มีสต็อกเม็ดพลาสติกพอผลิตได้ 12,000 ชิ้น ส่วนที่เหลือส่งไม่ได้ในช่วงที่ซัพพลายเออร์หยุด ผลที่เป็น "ส่งไม่ได้" จึงเป็น 28,000 ชิ้นนั้น ไม่ใช่ทั้งหมด
- ทางเลือกอื่น ก ติดต่อซัพพลายเออร์สองรายอื่น พบว่าส่งได้ในสัปดาห์ที่สอง ราคาสูงกว่า 25% จึงไม่ใช่ว่าส่งไม่ได้เลย ส่วนต่างราคาเป็นเรื่องต้นทุน ก แยกไปเจรจาต่างหาก และไม่เขียนในหนังสือแจ้งเหตุว่า "ต้นทุนเพิ่มจึงส่งไม่ได้"
- การแจ้ง วันที่ 5 ก ส่งหนังสือแจ้ง ข ภายใน 7 วัน แนบภาพน้ำท่วม หนังสือจากซัพพลายเออร์ และอีเมลที่ติดต่อผู้ผลิตรายอื่น เสนอสามทาง คือ ส่ง 12,000 ชิ้นตามกำหนด ส่งที่เหลือภายในสัปดาห์ที่สามเมื่อได้วัตถุดิบ หรือใช้เม็ดพลาสติกจากแหล่งอื่นถ้า ข ยอมรับสเปก
- ผลลัพธ์ที่เป็นไปได้ ข ตกลงรับส่วนแรกและเลื่อนส่วนที่เหลือโดยทำบันทึกลงนามทั้งสองฝ่าย ระบุว่างดค่าปรับในช่วงเลื่อน และสงวนเรื่องส่วนต่างราคาไว้เจรจาต่อ ถ้า ข ไม่ยอม ก ยังต้องเตรียมรับความเสี่ยงเรื่องค่าปรับล่าช้าและการเลิกสัญญาในส่วนที่ส่งไม่ทัน
จุดที่ตัวอย่างนี้แสดงคือ เหตุเดียวกันมีทั้งส่วนที่อาจเข้าข้อสัญญาและส่วนที่เป็นเรื่องต้นทุน ท่านต้องแยกสองเรื่องออกจากกันตั้งแต่ในหนังสือแจ้ง
อย่าเข้าใจผิด
- "ต้นทุนแพงขึ้นมาก ก็คือเหตุสุดวิสัย" ไม่จริงโดยหลัก เหตุสุดวิสัยต้องป้องกันไม่ได้ และมาตรา 219 ต้องถึงขั้นพ้นวิสัย ต้นทุนที่แพงขึ้นแต่ยังส่งได้ไม่เข้า ให้ดูสูตรปรับราคาและการเจรจา
- "สัญญามีข้อเหตุสุดวิสัย แล้ว ไม่ต้องทำอะไรเพิ่ม" ข้อสัญญามักกำหนดเงื่อนไข เช่น ต้องแจ้งภายในกี่วัน และต้องพยายามลดผลกระทบ ถ้าไม่ทำตาม อาจอ้างข้อนั้นไม่ได้
- "เหตุเกิดที่ซัพพลายเออร์ของเรา ก็เป็นเหตุสุดวิสัยของเรา" ไม่เสมอไป ต้องดูข้อสัญญาว่านับเหตุของซัพพลายเออร์หรือไม่ ต้องดูว่าเหตุนั้นป้องกันไม่ได้จริงหรือไม่ และมีแหล่งอื่นหรือไม่
- "เป็นเหตุสุดวิสัยแล้วพ้นความรับผิดทุกอย่างทันที" ไม่ใช่ มาตรา 219 ปลดเฉพาะส่วนที่พ้นวิสัย ความล่าช้าชั่วคราวดูมาตรา 205 และหน้าที่แจ้ง ส่วนที่ยังส่งได้ และเงินที่ถึงกำหนดอาจยังอยู่
- "ส่งหนังสือแจ้งแล้ว คู่ค้าต้องยอมรับ" การแจ้งไม่ใช่การขอความยินยอมและไม่ผูกอีกฝ่ายเอง คู่ค้าอาจโต้แย้ง จึงต้องมีหลักฐานและทางเลือกเตรียมไว้
- "เหตุที่เคยเป็นเหตุสุดวิสัยครั้งก่อน คราวนี้ก็เป็น" ต้องดูใหม่ทุกครั้ง เหตุที่รู้หรือคาดได้ตอนเซ็นสัญญา หรือที่ท่านเตรียมตัวได้แต่ไม่ได้เตรียม อาจอ้างยากกว่า
อ่านเพิ่มเติม
- ต้นทุนวัตถุดิบขึ้นระหว่างสัญญา ขอปรับราคาได้เมื่อไร
- ลูกค้าหักค่าปรับหรือค่าเสียหายจากเงินค่าสินค้า
- การเตรียมตอบหนังสือกล่าวหาว่าผิดสัญญา
- สัญญาบริการรายเดือน MSA และ SLA
- ความรับผิดและการชดใช้ในสัญญา
- ระบบตรวจสัญญาของบริษัทที่ไม่มีฝ่ายกฎหมาย
เหตุสุดวิสัยคือเรื่องที่ส่งไม่ได้จริงโดยป้องกันไม่ได้ ไม่ใช่เรื่องที่แพงขึ้น ให้ตรวจข้อสัญญา เหตุการณ์ ผลกระทบจริง และหลักฐาน แล้วแจ้งคู่ค้าเป็นหนังสือพร้อมทางเลือกเจรจา โดยไม่สรุปว่าทุกปัญหาทำให้พ้นความรับผิด
เราช่วยตรวจข้อเหตุสุดวิสัย และข้อสัญญาที่เกี่ยวข้อง วิเคราะห์ว่าเหตุที่เกิดเข้าข้อใดหรือไม่ ร่างหนังสือแจ้งคู่ค้าและหนังสือตอบ จัดชุดหลักฐาน และเตรียมข้อเสนอเจรจาหรือบันทึกข้อตกลงแก้ไขสัญญา เราไม่ใช่ที่ปรึกษาภาษีหรือนักบัญชี ไม่ใช่ผู้รับประกันภัย และไม่สามารถรับรองว่าเหตุใดจะถูกถือเป็นเหตุสุดวิสัยหรือรับรองผลของการเจรจากับคู่ค้า ค่าบริการขึ้นอยู่กับขั้นของเรื่องและงานที่ต้องทำ ส่งเอกสารให้เราดูก่อน เราจะแจ้งขอบเขตงานและค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน โทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดูเพิ่มเติมที่ สัญญาและเอกสาร และ การระงับข้อพิพาททางเลือก
คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

