คำตอบหลัก
เงินในบัญชีหายไปเพราะหนี้บัตรเครดิต อาจเกิดจากสองเรื่องที่ต่างกันมาก เรื่องแรกคือธนาคารหักเงินฝากเอง ตามข้อตกลงที่คุณเซ็นไว้ในเอกสารเปิดบัญชีหรือข้อกำหนดบัตร ธปท. อธิบายว่าถ้ามีข้อตกลงเช่นนี้ ธนาคารหักเงินได้โดยไม่ต้องแจ้งล่วงหน้า และเรื่องนี้ไม่ต้องมีคดีหรือคำพิพากษามาก่อน เรื่องที่สองคือการอายัดโดยเจ้าพนักงานบังคับคดี ซึ่งเกิดหลังเจ้าหนี้ชนะคดีและขอบังคับคดี และมีหนังสือหรือคำสั่งที่ตามรอยได้
อย่าเพิ่งสรุปว่าเป็นอย่างไหนจากตัวเลขที่หายไปอย่างเดียว ให้ดูคำอธิบายรายการในบัญชี หนังสือจากศาลหรือกรมบังคับคดี และสิ่งที่นายจ้างได้รับ ก่อน แล้วค่อยตัดสินใจว่าจะขอเอกสารจากธนาคาร หรือจะเตรียมรับมือการบังคับคดี ถ้าธนาคารไม่ชี้แจง ร้องเรียน ศคง. ที่ 1213 ได้
บทความนี้เหมาะกับใคร
| สถานการณ์ของคุณ | อ่านหัวข้อไหนเป็นพิเศษ |
|---|---|
| ยังไม่ถูกฟ้อง แต่เงินในบัญชีถูกหักไปแล้ว | หัวข้อ 1 3 4 5 และ 8 |
| ได้รับหมายศาลแล้ว | หัวข้อ 1 3 4 5 และ 6 |
| มีคำพิพากษาแล้ว และเริ่มมีการอายัดหรือกลัวจะถูกอายัด | หัวข้อ 2 3 4 6 7 และ 8 |
1. ธนาคารหักเงินจากบัญชีของเราได้เมื่อไร
ธนาคารไม่ได้หักเงินฝากได้ทุกกรณี แต่ถ้าคุณลงชื่อในข้อตกลงที่ให้ธนาคารหักเงินฝากชำระหนี้ได้ ธนาคารอาจอาศัยข้อตกลงนั้นหักเงินในบัญชีเพื่อชำระหนี้บัตรเครดิต ธปท. อธิบายไว้ในหน้าเรื่องสมุดบัญชีเงินฝากว่า กรณีมีข้อตกลงเช่นนี้ ธนาคารหักเงินได้โดยไม่ต้องแจ้งล่วงหน้า (แหล่งอ้างอิง ธปท.)
ข้อตกลงนี้มักอยู่ในเอกสารสองแห่ง คือเอกสารเปิดบัญชีเงินฝาก และสัญญาหรือข้อกำหนดการใช้บัตรเครดิต ถ้าไม่มีข้อตกลงที่คุณลงชื่อหรือยอมรับ ธนาคารอาศัยอะไรหักเงินเป็นคำถามที่คุณขอให้ธนาคารตอบได้ (ดูหัวข้อ 5)
บทความนี้ไม่ระบุว่ามีข้อกำหนดหรือเพดานเรื่องการแจ้งล่วงหน้าตามกฎเกณฑ์ใดเป็นพิเศษ เพราะหน้าของ ธปท. ที่เราตรวจไม่ได้พูดถึง หากมีข้อสงสัยเฉพาะเรื่อง ให้สอบถาม ศคง. หรือปรึกษาทนายพร้อมเอกสารของคุณ
2. การอายัดโดยเจ้าพนักงานบังคับคดีเกิดเมื่อไร
การอายัดเงินเดือนหรือเงินในบัญชีโดยเจ้าพนักงานบังคับคดีเป็นขั้นตอนหลังมีคำพิพากษา เจ้าหนี้ต้องชนะคดี ได้คำพิพากษาแล้วยื่นขอบังคับคดี แล้วเจ้าพนักงานบังคับคดีจึงออกหนังสืออายัดไปยังนายจ้างหรือธนาคาร ไม่ใช่สิ่งที่ธนาคารตัดสินใจเอง ขั้นตอนทั่วไปอ่านได้ที่ ลูกหนี้ถูกฟ้องและบังคับคดี
กฎหมายกำหนดว่าเงินบางประเภทไม่อยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับคดี ตามมาตรา 302 ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ตัวบท)
| ประเภทเงิน | ตามมาตรา 302 |
|---|---|
| เงินเดือน บำนาญ ของข้าราชการ เจ้าหน้าที่ หรือลูกจ้างในหน่วยราชการ | ไม่อยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับคดีทั้งหมด |
| เงินเดือน ค่าจ้างของพนักงานหรือลูกจ้างเอกชน | ส่วนที่ไม่เกิน 20,000 บาทต่อเดือนโดยหลักได้รับยกเว้น เว้นแต่เจ้าพนักงานบังคับคดีจะกำหนดเป็นอย่างอื่น |
| ค่าชดเชยหรือบำเหน็จของลูกจ้างเอกชน | ได้รับยกเว้นในส่วนที่ไม่เกิน 300,000 บาท หรือตามจำนวนที่เจ้าพนักงานเห็นสมควร |
เจ้าพนักงานต้องคำนึงถึงฐานะครอบครัวของลูกหนี้และจำนวนบุพการีกับผู้สืบสันดานที่อยู่ในความอุปการะ และถ้าลูกหนี้ไม่เห็นด้วยกับจำนวนที่กำหนด มีสิทธิยื่นคำร้องต่อศาลภายในเวลาที่ตัวบทกำหนด ดูตัวบทและปรึกษาทนายถ้ากำหนดเวลานี้ใกล้ถึง บทความนี้ไม่ได้ให้ตัวเลขร้อยละ เพราะกฎหมายไม่ได้กำหนดเป็นร้อยละ เรื่องนี้อ่านต่อได้ที่ อายัดเงินเดือนลูกหนี้
3. สองเรื่องนี้ต่างกันอย่างไร
| ประเด็น | ธนาคารหักเงินฝาก | อายัดโดยเจ้าพนักงานบังคับคดี |
|---|---|---|
| ต้องมีคำพิพากษาก่อนหรือไม่ | ไม่ ใช้ข้อตกลงที่เซ็นไว้ | ต้องมี และต้องมีการขอบังคับคดี |
| ใครเป็นผู้ลงมือ | ธนาคารที่เป็นเจ้าหนี้หักเอง | เจ้าพนักงานบังคับคดีออกหนังสืออายัดไปยังนายจ้างหรือธนาคาร |
| ต้องแจ้งล่วงหน้าหรือไม่ | ธปท. ระบุว่าหักได้โดยไม่ต้องแจ้งล่วงหน้า | มีหนังสือหรือคำสั่งตามขั้นตอนบังคับคดี ซึ่งตรวจย้อนได้ |
| ทรัพย์ที่ได้รับยกเว้น | ขึ้นกับข้อตกลงที่เซ็นไว้และข้อเท็จจริง (มาตรา 302 เป็นเรื่องการบังคับคดีตามคำพิพากษา) | มาตรา 302 ใช้กับการบังคับคดีตามคำพิพากษา |
| ถ้าไม่เห็นด้วย | ขอเหตุผลและเอกสารจากธนาคาร แล้วร้องเรียน ศคง. ได้ | คัดค้านต่อเจ้าพนักงานหรือศาลตามขั้นตอน ปรึกษาทนายโดยเร็ว |
4. ตรวจอย่างไรว่าเกิดแบบไหน
ตรวจสามอย่างตามลำดับ ก่อนสรุปว่าเป็นการอายัด
- รายการในบัญชีหรือใบแจ้งรายการ ดูคำอธิบายของรายการที่หัก วันที่ ธนาคารปลายทาง และชื่อผู้รับ รายการที่ธนาคารเจ้าหนี้หักเองอาจแสดงชื่อธนาคารหรือบัตร ถ้าเขียนไม่ชัด ให้ขอรายละเอียดจากธนาคาร
- หนังสือจากศาลหรือกรมบังคับคดี มีหมายศาล คำพิพากษา หรือหนังสือจากสำนักงานบังคับคดีส่งถึงคุณที่อยู่ของคุณหรือไม่ ถ้าไม่เคยได้รับอะไรเลย ให้ถือว่ายังไม่มีเหตุสรุปว่าเป็นการอายัด
- สิ่งที่นายจ้างได้รับ ถามฝ่ายบุคคลหรือการเงินของนายจ้างว่าได้รับหนังสือจากเจ้าพนักงานบังคับคดีหรือไม่ ถ้าเงินเดือนยังเข้าบัญชีครบแต่เงินในบัญชีถูกหักภายหลัง อาจเป็นการหักของธนาคารเอง ซึ่งต้องไปตรวจกับธนาคาร
อย่าสรุปจากการที่ตัวเลขหายไปว่าถูกอายัด หรือสรุปว่าไม่ใช่การอายัดเพราะยังไม่ได้รับหนังสือ เพราะหนังสือบางฉบับไปถึงนายจ้างหรือธนาคารก่อนถึงตัวคุณ ให้ตรวจครบทั้งสามด้านก่อนตัดสินใจ
5. ถ้าเป็นการหักบัญชีของธนาคาร ต้องทำอะไร
- เขียนหนังสือถึงธนาคาร ขอให้ระบุเหตุที่หักเงิน วันที่และจำนวนเงินที่หักทุกรายการ ยอดหนี้ที่นำไปตัด และขอสำเนาเอกสารที่คุณเซ็น ซึ่งอ้างว่าให้อำนาจหักเงินฝาก
- ส่งแบบที่มีหลักฐานการยื่น เช่น ส่งทางสาขาแล้วขอสำเนารับ ส่งทางอีเมลที่ธนาคารกำหนด หรือจดหมายลงทะเบียน เก็บสำเนาไว้
- อ่านข้อตกลงที่ได้รับ ดูว่าเขียนให้หักเงินฝากชำระหนี้ประเภทไหน บัญชีประเภทใด และเงื่อนไขอื่น
- เทียบยอดหนี้ที่ธนาคารตัดกับยอดที่คุณคิดว่าถูกต้อง ถ้าไม่ตรง ดูแนวทางที่ ยอดหนี้ในคำฟ้องไม่ตรง
- ถ้าธนาคารไม่ตอบหรือไม่แก้ไข ร้องเรียนต่อศูนย์คุ้มครองผู้ใช้บริการทางการเงิน ธปท. (ศคง.) โทร 1213 (สิทธิของผู้ใช้บริการทางการเงิน) เตรียมสำเนาหนังสือที่ส่งถึงธนาคารและคำตอบ (ถ้ามี)
6. ถ้าเป็นการอายัดโดยเจ้าพนักงานบังคับคดี
- ขอสำเนาคำพิพากษา หนังสืออายัด และดูว่าคดีไหน ศาลไหน ใครเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษา
- ตรวจว่าจำนวนที่อายัดสอดคล้องกับมาตรา 302 หรือไม่ ตามประเภทเงินที่คุณได้รับ (หัวข้อ 2)
- ถ้าไม่เห็นด้วยกับจำนวนที่เจ้าพนักงานกำหนด ตัวบทให้สิทธิยื่นคำร้องต่อศาลภายในกำหนด ปรึกษาทนายก่อนครบกำหนด
- พิจารณาไกล่เกลี่ยกับเจ้าหนี้หรือกรมบังคับคดี ดู ไกล่เกลี่ยหนี้บัตรเครดิตที่ศาล
- อ่านภาพรวมที่ อายัดเงินเดือนลูกหนี้
7. การหักบัญชีมีผลต่ออายุความหรือไม่
การที่ธนาคารหักเงินจากบัญชีของคุณ อาจถูกถามต่อว่านับเป็นการชำระหนี้บางส่วนที่ทำให้อายุความเริ่มนับใหม่หรือไม่ ซึ่งตามมาตรา 193/14 การชำระหนี้บางส่วนเป็นเหตุให้อายุความสะดุดหยุดลง (ตัวบท)
ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยหนี้บัตรเครดิตรายหนึ่ง (ฎีกาที่ 5384/2551, ดูคำพิพากษา) ว่า การชำระที่ทำให้อายุความสะดุดต้องเป็นการกระทำของลูกหนี้หรือด้วยความยินยอมของลูกหนี้ และการที่ธนาคารหักเงินฝากของลูกหนี้ชำระหนี้ โดยไม่มีข้อตกลงในสัญญาให้ทำเช่นนั้น ไม่ใช่การชำระหนี้บางส่วนของลูกหนี้ แม้ลูกหนี้ไม่ได้คัดค้าน จึงไม่ทำให้อายุความสะดุดหยุด
ให้ระวังสามอย่างในการนำคำพิพากษานี้ไปใช้ หนึ่ง เป็นคำวินิจฉัยเรื่องหนี้บัตรเครดิต ไม่ควรนำไปใช้กับหนี้ประเภทอื่นโดยอัตโนมัติ สอง ผลขึ้นกับข้อเท็จจริงในแต่ละคดี โดยเฉพาะว่ามีข้อตกลงในสัญญาให้หักเงินฝากหรือไม่ สาม อายุความหนี้บัตรเครดิตมีรายละเอียดมาก อย่านับเอาเองว่าหนี้ขาดอายุความแล้วหยุดชำระ อ่านเรื่องนี้ที่ อายุความหนี้บัตรเครดิต และให้ทนายดูสัญญากับประวัติการชำระของคุณ
8. ตัวอย่างสมมติ: เงินในบัญชีหาย 12,400 บาท
ตัวอย่างสมมติ ตัวเลขและเหตุการณ์ด้านล่างเป็นการสมมติเพื่ออธิบาย ไม่ใช่ผลคดีหรือประสบการณ์ของลูกความจริง
คุณสมศรีเป็นพนักงานบริษัทเอกชน มีบัตรเครดิตที่ค้างชำระ วันที่ 5 ของเดือน เห็นเงินในบัญชีออมทรัพย์ที่ธนาคารเดียวกับบัตรหายไป 12,400 บาท โดยไม่มีใครโทรมา
- ขั้นแรก เธอดูรายการในใบแจ้งรายการ พบว่ามีคำอธิบายเป็นการตัดชำระหนี้ของธนาคาร ไม่ใช่ชื่อหน่วยงานบังคับคดี
- ขั้นสอง เธอตรวจว่ามีหมายศาลหรือคำพิพากษาหรือไม่ ไม่เคยได้รับ
- ขั้นสาม เธอถามฝ่ายบุคคลของบริษัท ไม่มีหนังสืออายัดจากเจ้าพนักงานบังคับคดี
- ข้อสรุปเบื้องต้นคือ เบื้องต้นดูเหมือนเป็นการที่ธนาคารหักเงินฝากตามข้อตกลง ไม่ใช่การอายัด แต่ยังยืนยันไม่ได้จนกว่าจะเห็นเอกสาร จึงขอเอกสารข้อตกลงจากธนาคารเป็นลายลักษณ์อักษร
อีกกรณีหนึ่งในสมมติ คือคุณสมชายมีคำพิพากษาแล้ว นายจ้างได้รับหนังสืออายัดจากเจ้าพนักงานบังคับคดี เขาต้องดูว่าเงินที่ได้รับเป็นประเภทใดตามมาตรา 302 และจำนวนที่นายจ้างหักตรงกับคำสั่งหรือไม่ ซึ่งต่างจากกรณีแรกทั้งขั้นตอนและช่องทางคัดค้าน
บทเรียนของตัวอย่างนี้คือ ตัวเลขที่หายไปเหมือนกัน ที่มาและสิ่งที่ต้องทำต่างกัน
9. เอกสารที่ควรเตรียม
- สมุดบัญชีหรือใบแจ้งรายการที่เห็นรายการหัก ทำเครื่องหมายรายการที่สงสัย
- เอกสารเปิดบัญชีเงินฝาก และสัญญาหรือข้อกำหนดบัตรเครดิตเท่าที่มี
- หนังสือที่ส่งถึงธนาคารขอเหตุผลและสำเนาข้อตกลง พร้อมหลักฐานการยื่น
- หมายศาล คำฟ้อง คำพิพากษา หรือหนังสือจากกรมบังคับคดี (ถ้ามี)
- คำยืนยันจากนายจ้างว่าได้รับหนังสืออายัดหรือไม่
- สลิปเงินเดือน และรายการรายรับรายจ่ายที่จำเป็นของครอบครัว
- ใบแจ้งยอดบัตรเครดิตและประวัติการชำระ เพื่อเทียบยอดที่ธนาคารตัด
อย่าเข้าใจผิด
| ความเข้าใจผิด | ข้อเท็จจริง |
|---|---|
| มีเงินถูกหักจากบัญชี แปลว่าถูกฟ้องแล้ว | ไม่แน่เสมอไป การหักตามข้อตกลงเกิดขึ้นได้โดยไม่มีคดี ให้ตรวจเอกสารและหนังสือจากศาลก่อน |
| ธนาคารแตะเงินออมของเราไม่ได้ถ้าไม่มีคำสั่งศาล | ถ้าคุณเซ็นข้อตกลงให้หักเงินฝากชำระหนี้ ธปท. อธิบายว่าธนาคารหักได้โดยไม่ต้องแจ้งล่วงหน้า ต้องอ่านข้อตกลงของคุณเอง |
| อายัดเงินเดือนคือเอาเงินเดือนไปทั้งหมด | ไม่ใช่ ข้าราชการได้รับยกเว้นทั้งหมด ลูกจ้างเอกชนส่วนที่ไม่เกิน 20,000 บาทต่อเดือนโดยหลักได้รับยกเว้น เว้นแต่เจ้าพนักงานกำหนดเป็นอย่างอื่น |
| ย้ายเงินทั้งหมดไปธนาคารอื่นก็จบ | ไม่ทำให้หนี้หาย อาจทำให้เกิดข้อพิพาทเพิ่ม และถ้าอยู่ในช่วงบังคับคดี การพยายามไม่ให้ทรัพย์ถูกบังคับอาจมีผลเสีย ไม่ควรซ่อนทรัพย์ ปรึกษาทนายก่อน |
| หักบัญชีแล้วอายุความเริ่มนับใหม่เสมอ | ไม่เสมอไป คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5384/2551 ในหนี้บัตรเครดิตรายหนึ่งวินิจฉัยว่า การหักโดยไม่มีข้อตกลงและไม่ได้รับความยินยอมไม่ใช่การชำระบางส่วนของลูกหนี้ ผลขึ้นกับข้อเท็จจริงและสัญญา |
| ธนาคารหักเงินผิดแล้วไม่มีที่ร้องเรียน | ขอเหตุผลและเอกสารเป็นหนังสือก่อน ถ้าไม่ได้รับการแก้ไขร้องเรียน ศคง. ที่ 1213 ได้ |
อ่านเพิ่มเติม
- อายัดเงินเดือนลูกหนี้ — ภาพรวมการอายัดเงินเดือนและสิทธิของลูกหนี้
- ลูกหนี้ถูกฟ้องและบังคับคดี — ขั้นตอนบังคับคดีและการรับมือ
- ผิดนัดบัตรเครดิตจะเกิดอะไรขึ้น — ภาพรวมตั้งแต่ผิดนัดจนถึงคดี
- อายุความหนี้บัตรเครดิต — อายุความและผลของการชำระบางส่วน
- เป็นหนี้หลายบัตร ถูกฟ้องหลายคดี — จัดงบชำระรวมหลายเจ้าหนี้
การหักเงินฝากตามข้อตกลงกับการอายัดโดยเจ้าพนักงานบังคับคดีเป็นคนละเรื่อง ตรวจรายการในบัญชี หนังสือจากศาลหรือกรมบังคับคดี และสิ่งที่นายจ้างได้รับ ก่อนสรุป แล้วขอเหตุผลจากธนาคารเป็นหนังสือ หรือเตรียมรับมือการบังคับคดีตามที่ตรวจพบ
เราช่วยอ่านเอกสารและรายการหักที่คุณมี ตรวจว่าเป็นการหักตามข้อตกลงหรือการบังคับคดี ร่างหนังสือถึงธนาคารขอเหตุผลและเอกสาร ตรวจจำนวนที่อายัดเทียบมาตรา 302 ไกล่เกลี่ยกับเจ้าหนี้ในขั้นบังคับคดี และเตรียมคำร้องหากมีเหตุให้คัดค้านจำนวนที่กำหนด เราไม่ใช่ธนาคารหรือโครงการปรับโครงสร้างหนี้ และไม่อาจรับรองว่าธนาคารจะคืนเงินหรือเจ้าหนี้จะยอมผ่อนปรน ค่าบริการขึ้นอยู่กับขั้นของคดีและงานที่ต้องทำ ส่งเอกสารให้เราดูก่อน เราจะแจ้งขอบเขตงานและค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน โทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดูเพิ่มเติมที่ คดีแพ่ง และ การระงับข้อพิพาททางเลือก
คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

