อายัดเงินเดือนลูกหนี้ได้แค่ไหน: สิ่งที่เจ้าหนี้และนายจ้างต้องรู้

เจ้าหนี้จำนวนมากคิดถึงการอายัดเงินเดือนเป็นอันดับแรกเมื่อชนะคดี เพราะลูกหนี้ที่มีงานประจำดูเหมือนจะเป็นแหล่งเงินที่แน่นอนที่สุด แต่การอายัดเงินเดือนมีเงื่อนไขและข้อจำกัดที่ทำให้เจ้าหนี้บางรายผิดหวัง ถ้ารู้ข้อจำกัดเหล่านี้ตั้งแต่ก่อนฟ้อง จะวางแผนได้ว่าควรเอาเงินคืนจากทางไหน

อายัดได้เมื่อไร

การอายัดเงินเดือนเป็นส่วนหนึ่งของการบังคับคดี ลำดับจึงเป็น ฟ้องคดี ศาลพิพากษา ศาลออกคำบังคับให้ลูกหนี้ชำระภายในเวลาที่กำหนด เมื่อพ้นเวลาแล้วลูกหนี้ยังไม่ชำระ เจ้าหนี้จึงขอออกหมายบังคับคดี แล้วยื่นคำขอให้เจ้าพนักงานบังคับคดีอายัดเงินเดือน

ก่อนมีคำพิพากษา เจ้าหนี้อายัดเงินเดือนตามปกติไม่ได้ เว้นแต่จะขอให้ศาลคุ้มครองชั่วคราวในกรณีที่มีเหตุตามที่กฎหมายกำหนด เช่น มีหลักฐานว่าลูกหนี้กำลังโยกย้ายหรือซ่อนทรัพย์

กฎหมายกันเงินเดือนส่วนหนึ่งไว้ให้ลูกหนี้

เงินเดือน ค่าจ้าง และรายได้ทำนองเดียวกัน ในส่วนที่กฎหมายกันไว้ให้ลูกหนี้ใช้ดำรงชีพ ไม่อยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับคดี ปัจจุบันเกณฑ์ทั่วไปอยู่ที่ เดือนละสองหมื่นบาท ส่วนที่เกินกว่านั้นจึงอายัดได้ตามที่เจ้าพนักงานบังคับคดีกำหนด

ศาลอาจปรับจำนวนที่กันไว้ให้สูงขึ้นหรือต่ำลงได้ภายในกรอบที่กฎหมายกำหนด โดยดูฐานะและภาระของลูกหนี้ เช่น จำนวนบุตรหรือผู้ที่ลูกหนี้ต้องอุปการะ

เงินบางประเภทกฎหมายกันไว้เป็นพิเศษ เช่น บำเหน็จบำนาญ และเงินที่ลูกหนี้ได้รับเพราะออกจากงาน รายละเอียดของแต่ละประเภทต่างกัน ควรตรวจเป็นรายกรณี

ตัวเลขและเกณฑ์ในบทความนี้เป็นหลักทั่วไป อาจมีการแก้ไขและมีข้อยกเว้นเฉพาะกรณี ควรตรวจกับทนายก่อนวางแผนบังคับคดี

ถ้าไม่รู้ว่าลูกหนี้ทำงานที่ไหน

การอายัดเงินเดือนต้องรู้ว่าใครเป็นนายจ้างของลูกหนี้ เจ้าหนี้ที่ไม่มีข้อมูลนี้ต้องเริ่มจากการสืบทรัพย์ ข้อมูลที่เคยให้ไว้ตอนทำสัญญา ใบสมัคร หรือเอกสารที่ลูกหนี้เคยส่งมา มักเป็นจุดตั้งต้นที่ดี และในขั้นบังคับคดี มีข้อมูลบางประเภทที่ขอตรวจได้ผ่านเจ้าพนักงานบังคับคดีหรือศาล

ลูกหนี้ที่ประกอบอาชีพอิสระหรือเป็นเจ้าของกิจการเอง ไม่มีเงินเดือนให้อายัด แต่อาจมีเงินที่คู่ค้าต้องจ่ายให้ ซึ่งอายัดได้ในฐานะสิทธิเรียกร้อง

นายจ้างที่ได้รับคำสั่งอายัด

สำหรับฝ่ายบุคคลที่ได้รับหนังสืออายัดเงินเดือนของพนักงาน สิ่งที่ต้องทำคือหักเงินตามคำสั่งและส่งให้เจ้าพนักงานบังคับคดีตามที่กำหนด นายจ้างที่ไม่ปฏิบัติตาม หรือยังจ่ายเงินส่วนที่ถูกอายัดให้พนักงาน อาจต้องรับผิดต่อเจ้าหนี้ในส่วนนั้นเอง

ถ้าพนักงานลาออกแล้ว เงินเดือนต่ำกว่าเกณฑ์ หรือมีคำสั่งอายัดจากหลายคดีพร้อมกัน ให้แจ้งเจ้าพนักงานบังคับคดีเป็นหนังสือ อย่าตัดสินใจเองว่าจะไม่หัก

เงินเดือนไม่ใช่ทรัพย์ชิ้นเดียว

สำหรับหนี้ก้อนใหญ่ การอายัดเงินเดือนอย่างเดียวอาจใช้เวลาหลายปีกว่าจะครบ เจ้าหนี้ที่ได้เงินคืนเร็วกว่ามักสืบหาทรัพย์หลายประเภทพร้อมกัน เช่น ที่ดิน รถ หุ้นในบริษัท และเงินที่บุคคลอื่นต้องจ่ายให้ลูกหนี้ แล้วเริ่มบังคับกับทรัพย์ที่ได้เงินเร็วและคุ้มกับค่าใช้จ่ายก่อน ทั้งหมดนี้ต้องทำภายในกำหนดสิบปีนับแต่วันมีคำพิพากษา

📌 ดูเพิ่ม: สืบทรัพย์และบังคับคดี · คู่มือทวงหนี้ ฟ้องลูกหนี้ และบังคับคดี

ถ้าท่านชนะคดีแล้วแต่ลูกหนี้ยังไม่จ่าย ปรึกษาทีมทนายของเรา เราจะช่วยประเมินว่าลูกหนี้มีทรัพย์อะไรให้บังคับได้บ้าง และควรเริ่มจากทางไหน

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับกรณีเฉพาะราย