เจ้าหนี้หลายคนใช้เวลาเป็นปีกว่าจะได้คำพิพากษา แล้วมาพบว่าวันที่ศาลตัดสินไม่ใช่วันที่ได้เงิน คำพิพากษาเป็นเพียงคำยืนยันว่าลูกหนี้ต้องจ่ายเท่าไร ส่วนการทำให้เงินนั้นมาถึงมือเจ้าหนี้จริงเป็นอีกกระบวนการหนึ่ง เรียกว่าการบังคับคดี และมีกำหนดเวลาที่ถ้าปล่อยผ่านไปแล้วจะแก้ไม่ได้
ลำดับการบังคับคดี
1. คำบังคับ หลังศาลพิพากษา ศาลจะออกคำบังคับให้ลูกหนี้ชำระหนี้ภายในเวลาที่กำหนด และต้องส่งคำบังคับให้ลูกหนี้ทราบ
2. หมายบังคับคดี เมื่อพ้นเวลาตามคำบังคับแล้วลูกหนี้ยังไม่ชำระ เจ้าหนี้ขอให้ศาลออกหมายบังคับคดีและตั้งเจ้าพนักงานบังคับคดี
3. สืบทรัพย์ เจ้าหนี้มีหน้าที่ชี้ทรัพย์ของลูกหนี้ให้เจ้าพนักงานบังคับคดียึดหรืออายัด ขั้นนี้คือจุดที่คดีส่วนใหญ่ติด เพราะเจ้าหนี้ไม่รู้ว่าลูกหนี้มีทรัพย์อะไรอยู่ที่ไหน
4. ยึดหรืออายัด ทรัพย์ที่จับต้องได้ เช่น ที่ดิน บ้าน รถ เครื่องจักร ใช้การยึด ส่วนเงินที่บุคคลอื่นต้องจ่ายให้ลูกหนี้ เช่น เงินเดือน ค่าเช่า เงินค่างาน หรือเงินในบัญชี ใช้การอายัด
5. ขายทอดตลาดและจ่ายเงิน ทรัพย์ที่ยึดได้จะถูกนำออกขายทอดตลาด แล้วนำเงินมาจ่ายให้เจ้าหนี้ตามลำดับที่กฎหมายกำหนด หลังหักค่าใช้จ่ายในการบังคับคดี
กำหนดสิบปีที่เจ้าหนี้ต้องระวัง
เจ้าหนี้ต้องร้องขอให้บังคับคดีภายใน สิบปีนับแต่วันมีคำพิพากษาหรือคำสั่ง พ้นกำหนดนี้แล้ว คำพิพากษาจะบังคับกับทรัพย์ของลูกหนี้ไม่ได้อีก
กับดักที่พบบ่อยคือเจ้าหนี้ขอออกหมายบังคับคดีไว้ตั้งแต่ปีแรก แล้วคิดว่าสิทธิจะคงอยู่ตลอดไป ในทางปฏิบัติ การมีหมายบังคับคดีไว้เฉย ๆ โดยไม่ได้ยึดหรืออายัดทรัพย์ใดเลยภายในกำหนดอาจไม่พอ เจ้าหนี้ที่คำพิพากษาใกล้ครบสิบปีจึงควรตรวจสถานะคดีของตัวเองโดยด่วน
อีกเรื่องที่ควรรู้คือ ยิ่งเริ่มช้า ทรัพย์ของลูกหนี้ยิ่งมีโอกาสถูกโอนให้คนอื่น ถูกนำไปจำนอง หรือถูกเจ้าหนี้รายอื่นยึดไปก่อน สิบปีจึงเป็นเพดาน ไม่ใช่เวลาที่ควรรอ
ถ้าลูกหนี้ไม่มีทรัพย์
คำว่า "ไม่มีทรัพย์" มักหมายถึง "ยังหาไม่เจอ" หรือ "โอนออกไปแล้ว" ก่อนสรุปว่าคำพิพากษาใช้ไม่ได้ ให้ตรวจสี่เรื่อง
- ทรัพย์ที่โอนออกไปก่อนหรือระหว่างคดี การโอนที่ทำให้เจ้าหนี้เสียเปรียบอาจฟ้องขอเพิกถอนได้ อ่านเพิ่มในลูกหนี้โอนทรัพย์หนีหนี้ เจ้าหนี้ทำอะไรได้บ้าง
- ผู้ค้ำประกัน ถ้าหนี้มีผู้ค้ำประกันและฟ้องไว้ด้วย บังคับคดีกับทรัพย์ของผู้ค้ำประกันได้ตามขอบเขตที่กฎหมายกำหนด
- เงินที่บุคคลอื่นต้องจ่ายให้ลูกหนี้ เช่น เงินเดือน ค่าเช่า หรือเงินค่างานจากคู่ค้า
- การฟ้องล้มละลาย ถ้าหนี้ถึงเกณฑ์ที่กฎหมายล้มละลายกำหนด การฟ้องล้มละลายทำให้ทรัพย์ทั้งหมดของลูกหนี้อยู่ภายใต้การจัดการของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์
📌 ดูเพิ่ม: สืบทรัพย์และบังคับคดี · คู่มือทวงหนี้ ฟ้องลูกหนี้ และบังคับคดี
ถ้าท่านมีคำพิพากษาอยู่ในมือแต่ยังไม่ได้เงิน ส่งคำพิพากษามาให้ทีมทนายของเราประเมิน เราจะตรวจว่ายังอยู่ในกำหนดเวลาหรือไม่ และลูกหนี้มีทรัพย์อะไรให้บังคับได้บ้าง
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับกรณีเฉพาะราย
