ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
SUWANVARA LAWFIRM
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
กฎหมายแรงงาน

พนักงานขอลาไปเกณฑ์ทหาร บวช หรือทำหน้าที่ตามกฎหมาย บริษัทควรจัดการสิทธิลาและค่าจ้างอย่างไร

แยกให้ชัดว่าลาเพื่อรับราชการทหาร (มาตรา 35 และ 58) และลาฝึกอบรม (มาตรา 36) เป็นสิทธิตาม พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน ส่วนการลาอุปสมบทไม่มีมาตราบังคับ เป็นเรื่องนโยบายบริษัท พร้อมเอกสาร การแจ้ง และผลต่อค่าจ้างที่ควรเขียนไว้ในข้อบังคับ

สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม— ทีมกฎหมายแรงงานและกฎหมายองค์กร21 พฤศจิกายน 256915 นาที
พนักงานขอลาไปเกณฑ์ทหาร บวช หรือทำหน้าที่ตามกฎหมาย บริษัทควรจัดการสิทธิลาและค่าจ้างอย่างไร

คำตอบหลัก

พนักงานที่ขอลาเพราะเรื่องทหาร การบวช หรือหน้าที่ตามกฎหมาย มักถูกจัดรวมเป็น "ลาพิเศษ" แต่ในกฎหมายแรงงานไทยมีสถานะต่างกัน และต้องแยกก่อนตอบพนักงาน

  • ลาเพื่อรับราชการทหาร เป็นสิทธิตาม มาตรา 35 ในการเรียกพลเพื่อตรวจสอบ เพื่อฝึกวิชาทหาร หรือเพื่อทดลองความพรั่งพร้อมตามกฎหมายว่าด้วยการรับราชการทหาร และ มาตรา 58 ให้นายจ้างจ่ายค่าจ้างวันลานั้น ปีหนึ่งไม่เกิน 60 วัน
  • ลาเพื่อการฝึกอบรมหรือพัฒนาความรู้ความสามารถ เป็นสิทธิตาม มาตรา 36 แต่ให้ไปตามหลักเกณฑ์ในกฎกระทรวง ตัวมาตราไม่ได้บอกว่าต้องจ่ายค่าจ้างหรือไม่
  • ลาอุปสมบท (บวช) ไม่มีมาตราใน พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงานที่ให้สิทธิลา จึงเป็นเรื่องของนโยบายบริษัท ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน สัญญา หรือการตกลงเป็นรายกรณี ซึ่งบริษัทกำหนดเงื่อนไขและค่าจ้างได้เอง ภายใต้ข้อห้ามทั่วไป เช่น ไม่เลือกปฏิบัติโดยไม่มีหลักเกณฑ์
  • หน้าที่ตามกฎหมายอื่น เช่น ไปตามหมายเรียก หรือไปศาลในฐานะพยาน พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงานไม่มีวันลาประเภทนี้โดยเฉพาะ ต้องดูว่าเข้า "ลากิจธุระอันจำเป็น" ตามมาตรา 34 (ไม่น้อยกว่า 3 วันทำงานต่อปี จ่ายค่าจ้างไม่เกิน 3 วันตามมาตรา 57/1) หรือนโยบายบริษัทหรือไม่

ข้อมูลเลขมาตราในคู่มือนี้อ่านจากฉบับรวมการแก้ไขถึงปี 2568 ของกระทรวงแรงงาน ข้อมูล ณ วันที่ 21 พฤศจิกายน 2569 ควรตรวจกฎกระทรวงและประกาศล่าสุดจากเว็บไซต์กระทรวงแรงงานก่อนใช้จริง

คู่มือนี้ใช้กับใคร

สถานการณ์ของท่านอ่านหัวข้อ
วางนโยบายก่อนเกิดเรื่อง ยังไม่มีใครขอลา1, 2, 3, 4, 8, 9
เกิดเรื่องกับพนักงานคนหนึ่ง ได้รับหมายเรียกหรือแจ้งขอบวช1, 2, 4, 5, 6, 7
มีข้อร้องเรียนหรือข้อพิพาทแล้ว เช่น ไม่อนุมัติ ไม่จ่ายค่าจ้าง หรือเลิกจ้างหลังกลับมา2, 6, 7, 10

เรื่องข้อบังคับ สัญญา การลา และการตรวจแรงงานโดยรวม อ่านต่อที่ ตรวจสอบการปฏิบัติตามกฎหมายแรงงานสำหรับนายจ้าง คู่มือนี้เจาะเฉพาะลาทหาร ลาบวช และลาเพราะหน้าที่ตามกฎหมาย

1. ลาสามกลุ่มนี้ต่างกันอย่างไรในตัวบท

มาตรา 5 นิยาม "วันลา" ว่าเป็นวันที่ลูกจ้างลาป่วย ลาเพื่อทำหมัน ลาเพื่อกิจธุระอันจำเป็น ลาเพื่อรับราชการทหาร ลาเพื่อการฝึกอบรมหรือพัฒนาความรู้ความสามารถ หรือลาเพื่อคลอดบุตร ไม่มี "ลาอุปสมบท" อยู่ในรายการ

ประเภทที่มาสิทธิตามกฎหมายค่าจ้าง
ลารับราชการทหารมาตรา 35มี ในการเรียกพลเพื่อตรวจสอบ เพื่อฝึกวิชาทหาร หรือเพื่อทดลองความพรั่งพร้อมตามกฎหมายว่าด้วยการรับราชการทหารมาตรา 58 จ่ายเท่าค่าจ้างวันทำงาน ปีละไม่เกิน 60 วัน
ลาฝึกอบรมหรือพัฒนาความรู้มาตรา 36มี ตามหลักเกณฑ์และวิธีการในกฎกระทรวงตัวมาตราและมาตรา 57–59 ไม่กำหนดให้จ่าย ต้องตรวจกฎกระทรวง
ลากิจธุระอันจำเป็นมาตรา 34มี ไม่น้อยกว่า 3 วันทำงานต่อปีมาตรา 57/1 จ่ายไม่เกิน 3 วันทำงานต่อปี
ลาอุปสมบทไม่มีมาตราไม่มีตามกฎหมายแรงงานแล้วแต่นโยบายบริษัท
หน้าที่ตามกฎหมายอื่นไม่มีวันลาเฉพาะดูมาตรา 34 หรือนโยบายบริษัทดูมาตรา 57/1 หรือนโยบายบริษัท

ตารางนี้ตอบเรื่อง "ขั้นต่ำตามกฎหมาย" บริษัทให้มากกว่านี้ได้เสมอ และสิ่งที่ให้แล้วควรเขียนเป็นหลักเกณฑ์ ไม่ใช่ให้เป็นรายตัวโดยไม่มีเกณฑ์

2. ลาเพื่อรับราชการทหาร: สิทธิและค่าจ้างได้เท่าไร

ตัวบทมาตรา 35 ระบุสามกรณี คือ การเรียกพลเพื่อตรวจสอบ การฝึกวิชาทหาร และการทดลองความพรั่งพร้อม ทั้งสามเป็นไปตาม "กฎหมายว่าด้วยการรับราชการทหาร" ซึ่งเป็นกฎหมายอีกฉบับ คู่มือนี้ไม่ได้ตรวจเนื้อหาของกฎหมายนั้น

สิ่งที่อ่านได้จากตัวบทโดยตรง

  • มีสิทธิลา นายจ้างไม่ควรปฏิเสธเมื่อพนักงานแสดงหมายเรียกหรือคำสั่งที่เข้าลักษณะ
  • ค่าจ้าง ตามมาตรา 58 ให้จ่ายเท่ากับค่าจ้างในวันทำงานตลอดระยะเวลาที่ลา แต่ปีหนึ่งต้องไม่เกิน 60 วัน ส่วนที่เกิน 60 วันในปีเดียวกัน กฎหมายแรงงานไม่ได้กำหนดให้จ่าย บริษัทจะจ่ายต่อหรือไม่เป็นเรื่องนโยบาย
  • ลูกจ้างรายผลงาน มาตรา 60 ให้จ่ายค่าจ้างวันลาตามมาตรา 58 เท่ากับค่าจ้างโดยเฉลี่ยในวันทำงานของงวดการจ่ายก่อนวันลา
  • อายุงาน มาตรา 19 ให้นับวันลารวมเป็นระยะเวลาการทำงานของลูกจ้างตามพระราชบัญญัตินี้ด้วย

ข้อที่ตัวบทไม่ได้ตอบ และควรระวัง

  • มาตรา 35 ไม่ได้เขียนว่า "เกณฑ์ทหาร" หรือการเข้ารับราชการเป็นทหารกองประจำการเป็นระยะยาว ถ้าพนักงานแจ้งว่าต้องเข้ารับราชการต่อเนื่องหลายเดือนหรือเป็นปี อย่าสรุปว่าจ่ายค่าจ้างตลอดช่วงนั้น และอย่าสรุปว่าสัญญาจ้างสิ้นสุดเอง ให้ตรวจเอกสารที่ทางราชการออก ข้อตกลงในสัญญาจ้าง และขอคำปรึกษาก่อนทำหนังสือใด ๆ
  • ตัวบทไม่ได้กำหนดว่าต้องแจ้งล่วงหน้ากี่วัน หรือต้องยื่นเอกสารอะไร จึงให้บริษัทกำหนดวิธีแจ้งที่สมเหตุสมผลไว้ในข้อบังคับได้ แต่ต้องไม่ทำให้สิทธิตามกฎหมายหมดไป เช่น ไม่อนุมัติเพราะแจ้งช้า ทั้งที่หมายเรียกมาถึงพนักงานช้าเอง

3. ลาเพื่อฝึกอบรมหรือพัฒนาความรู้: ตัวบทเปิดทางไว้แต่ต้องดูกฎกระทรวง

มาตรา 36 ให้สิทธิลาเพื่อการฝึกอบรมหรือพัฒนาความรู้ความสามารถ "ตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดในกฎกระทรวง" แปลว่ารายละเอียด เช่น ลาได้กี่วัน อบรมแบบใด ต้องแจ้งอย่างไร อยู่ในกฎกระทรวง ไม่ได้อยู่ในตัวพระราชบัญญัติ

  • ในมาตราที่ว่าด้วยการจ่ายค่าจ้างวันลา คือ 57 (ลาป่วยและลาทำหมัน) 57/1 (ลากิจ) 58 (ลาทหาร) และ 59 (ลาคลอด) ไม่มีวันลาฝึกอบรมรวมอยู่
  • เราไม่ได้ยืนยันเนื้อหากฎกระทรวงในคู่มือนี้ ถ้าพนักงานอ้างสิทธิลาอบรม ให้ตรวจกฎกระทรวงฉบับที่ใช้บังคับกับขั้นตอนและจำนวนวันก่อนตอบ อย่าปฏิเสธทันที และอย่าให้สัญญาปากเปล่าว่าได้ค่าจ้าง
  • ถ้าบริษัทส่งพนักงานไปอบรมเอง เป็นการสั่งให้ทำงานตามหน้าที่ ไม่ใช่การลา ให้ทำเป็นคำสั่งหรืออีเมลที่ชัดเจน

4. ลาอุปสมบท: ไม่มีสิทธิตามกฎหมายแรงงาน จึงต้องเขียนนโยบายเอง

ข้อนี้ควรพูดตรง ๆ กับทั้งพนักงานและผู้บริหาร ในฉบับรวมการแก้ไขที่ตรวจ ไม่พบคำว่าอุปสมบทหรือบวชในตัวพระราชบัญญัติ พนักงานเอกชนจึงไม่มี "สิทธิลาบวชตามกฎหมายแรงงาน" ที่นายจ้างฝืนไม่ได้ ซึ่งไม่ได้แปลว่าบริษัทควรปฏิเสธ บริษัทหลายแห่งให้ลาบวชเพราะเป็นสวัสดิการและช่วยรักษาพนักงาน เพียงแต่ต้องเป็นสิ่งที่เขียนไว้ชัด

ทางเลือกที่บริษัทใช้ได้

ทางเลือกใช้เมื่อข้อควรระวัง
ใช้วันลาพักผ่อนประจำปีพนักงานทำงานครบ 1 ปีและมีวันเหลือ (มาตรา 30 ให้ไม่น้อยกว่า 6 วันทำงานต่อปี)นายจ้างเป็นผู้กำหนดวันหยุดหรือกำหนดตามที่ตกลงกัน ไม่ใช่ให้ลูกจ้างเลือกฝ่ายเดียว ควรตกลงเป็นหนังสือ
ลาโดยไม่รับค่าจ้างบริษัทอนุมัติให้หยุดแต่ไม่จ่ายควรทำหนังสืออนุมัติ ระบุวันเริ่ม วันกลับ และสถานะสวัสดิการระหว่างลา
วันลาบวชตามนโยบายบริษัทต้องการเป็นสวัสดิการประจำเขียนในข้อบังคับหรือคู่มือพนักงานพร้อมเกณฑ์ ใช้เหมือนกันทุกคน
ลากิจพนักงานเสนอใช้วันลากิจมาตรา 34 คือ "กิจธุระอันจำเป็น" ไม่ได้บอกว่าการบวชเข้าหรือไม่เข้า บริษัทกำหนดเกณฑ์ในข้อบังคับได้

หัวข้อที่นโยบายลาบวชควรตอบ

  • ใครมีสิทธิ เช่น ต้องผ่านการทำงานมาครบกี่เดือน ผ่านทดลองงานแล้วหรือยัง
  • ลาได้ครั้งเดียวในช่วงที่ทำงานกับบริษัทหรือหลายครั้ง
  • จำนวนวันสูงสุด และขยายได้หรือไม่ ถ้าขยายต้องแจ้งอย่างไร
  • แจ้งล่วงหน้ากี่วัน และเอกสารที่ขอ เช่น หนังสือหรือกำหนดการจากวัด
  • จ่ายค่าจ้างหรือไม่ จ่ายเต็มหรือบางส่วน ใช้ได้กี่วัน
  • กลับมาทำงานเมื่อไร ตำแหน่งและเงินเดือนเป็นอย่างไร
  • นับเป็นอายุงานหรือไม่ (ดูหัวข้อ 7)

ตัวเลขวันและเงื่อนไขในนโยบายเป็นการตัดสินใจของบริษัท ไม่ใช่ตัวเลขตามกฎหมาย

5. หน้าที่ตามกฎหมายอื่น: ศาล หมายเรียก และงานราชการ

พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงานไม่มี "ลาเพราะหน้าที่ตามกฎหมาย" เป็นประเภทกว้างที่ใช้ได้ทุกกรณี สิ่งที่พนักงานมักเรียกว่าหน้าที่ตามกฎหมาย เช่น ถูกเรียกไปให้ถ้อยคำ ไปศาลในฐานะพยาน ไปตรวจร่างกายตามคำสั่งหน่วยงานรัฐ ต้องแยกเป็นสองชั้น

  1. เป็นลาทหารตามมาตรา 35 หรือไม่ ถ้าเอกสารเป็นการเรียกตามกฎหมายว่าด้วยการรับราชการทหาร ให้ใช้หัวข้อ 2
  2. ถ้าไม่ใช่ ให้ดูว่าเข้ากรอบ "กิจธุระอันจำเป็น" ตามมาตรา 34 หรือนโยบายบริษัทที่ให้เพิ่ม ถ้าบริษัทไม่มีวันลากรณีนี้ ควรกำหนดไว้ เช่น ลาไปตามหมายเรียกโดยแสดงเอกสาร

หลักการที่ใช้ได้ทุกกรณี

  • ขอสำเนาหมายเรียกหรือหนังสือเรียก และเก็บไว้ในแฟ้ม
  • ถ้าเป็นหมายหรือคำสั่งที่มีโทษเมื่อไม่ไป อย่าให้พนักงานเสี่ยงฝ่าฝืนเพียงเพราะงานเร่ง
  • ถ้าพนักงานต้องไปในฐานะคู่ความในคดีส่วนตัว นั่นเป็นเรื่องส่วนตัวมากกว่าหน้าที่ ให้ใช้วันลาตามนโยบาย

6. เอกสารและขั้นตอนแจ้ง: ขอเท่าที่จำเป็น

ตัวบทมาตรา 35 และ 36 ไม่ได้กำหนดแบบฟอร์มหรือระยะเวลาแจ้ง ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานจึงเป็นที่กำหนดหลักเกณฑ์ได้ ตามมาตรา 108 ที่ให้ข้อบังคับต้องมีวันลาและหลักเกณฑ์การลา (บังคับเมื่อมีลูกจ้างรวมกันตั้งแต่ 10 คนขึ้นไป)

ประเภทเอกสารที่ขอได้ข้อควรระวัง
ลาทหารสำเนาหมายเรียกหรือหนังสือเรียกจากหน่วยทหารขอแค่เอกสารที่ยืนยันวันและประเภท ไม่ขอสำเนาบัตรหรือประวัติเกินจำเป็น
ลาอบรมหนังสือเชิญ หรือหลักฐานการอบรมตรวจกับกฎกระทรวงตามมาตรา 36
ลาบวชแบบคำขอ วันที่เข้าพิธี หนังสือหรือกำหนดการจากวัดขอเฉพาะที่ใช้ยืนยันวันและช่วงเวลา
ลาตามหมายเรียกสำเนาหมายหรือหนังสือเรียกระวังข้อมูลคดี เก็บเท่าที่จำเป็น

เอกสารเหล่านี้มีข้อมูลส่วนบุคคล เช่น ข้อมูลการเกณฑ์ทหารหรือการบวช ซึ่งอาจเกี่ยวกับความเชื่อทางศาสนา ให้เก็บในแฟ้มที่เข้าถึงได้เฉพาะ HR และกำหนดระยะเวลาเก็บ ดูหลักทั่วไปที่ PDPA กับข้อมูลลูกจ้างและงาน HR

ขั้นตอนที่ควรเขียนไว้

  1. พนักงานยื่นแบบคำขอพร้อมเอกสารถึง HR และหัวหน้า
  2. HR ตรวจว่าเป็นลาประเภทใด ตอบเป็นหนังสือหรืออีเมล ระบุวัน ค่าจ้าง และวันกลับ
  3. หัวหน้าเตรียมส่งต่องาน
  4. เมื่อกลับมา พนักงานแจ้งกลับและส่งหลักฐานการเข้าร่วม ถ้านโยบายกำหนด
  5. HR บันทึกวันลาในระบบ ให้ตรงกับการจ่ายค่าจ้าง

7. ค่าจ้าง อายุงาน และสิทธิอื่นระหว่างลา

  • ค่าจ้างลาทหาร จ่ายตามมาตรา 58 ไม่เกิน 60 วันต่อปี
  • ค่าจ้างลาบวชและลาอบรม ไม่มีมาตราบังคับในตัวพระราชบัญญัติ ให้ยึดนโยบายบริษัทและกฎกระทรวง (กรณีอบรม)
  • อายุงาน มาตรา 19 ให้นับวันลา วันที่นายจ้างอนุญาตให้หยุดงานเพื่อประโยชน์ของลูกจ้าง รวมเป็นระยะเวลาการทำงานตาม พ.ร.บ.นี้ ลาทหารเป็นวันลาตามนิยาม ส่วนลาบวชที่บริษัทอนุญาตเข้าลักษณะวันที่อนุญาตให้หยุดเพื่อประโยชน์ของลูกจ้าง เพื่อความชัด ควรเขียนในหนังสืออนุมัติว่า "นับเป็นอายุงานต่อเนื่อง"
  • วันลาพักผ่อนประจำปี ถ้าบริษัทให้ใช้วันลาพักผ่อนประจำปีไปบวช ต้องไม่หักวันที่เหลือเกินกว่าที่ใช้จริง
  • โบนัส เบี้ยขยัน และสวัสดิการ กฎหมายไม่ได้กำหนดว่าต้องจ่ายหรือหักเมื่อลา ให้ดูข้อบังคับ ถ้าตัดเบี้ยขยันเพราะลาทหารตามมาตรา 35 ซึ่งเป็นสิทธิตามกฎหมาย ควรตรวจกับที่ปรึกษาก่อน เพราะการหักอาจทำให้ลูกจ้างไม่กล้าใช้สิทธิ
  • ค่าจ้างวันลาที่เกินสิทธิ เช่น ลาทหารเกิน 60 วัน ให้ทำเป็นข้อตกลงหรือเอกสารว่าส่วนที่เกินเป็นลาโดยไม่รับค่าจ้างหรือใช้วันลาอื่นทดแทน

8. ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน: เขียนให้ตอบได้ก่อนมีคนมาขอ

ถ้ามีลูกจ้างรวมกันตั้งแต่ 10 คนขึ้นไป มาตรา 108 กำหนดให้ต้องมีข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานเป็นภาษาไทย และต้องมีรายการ "วันลาและหลักเกณฑ์การลา" การแก้ไขเพิ่มเติมต้องประกาศตามมาตรา 110 และเผยแพร่ให้ลูกจ้างเข้าถึงได้

ข้อความที่ควรเพิ่มหรือตรวจ

  • ลาทหารตามมาตรา 35: แจ้งอย่างไร ใช้เอกสารอะไร จ่ายค่าจ้างตามกฎหมายไม่เกิน 60 วันต่อปี
  • ลาอบรมตามมาตรา 36: อ้างอิงกฎกระทรวง และแยกการอบรมที่บริษัทสั่งออกจากการลา
  • ลาบวช: เงื่อนไข จำนวนวัน ค่าจ้าง ตามหัวข้อ 4
  • ลาตามหมายเรียก: วันลาที่ให้และเอกสารที่ต้องส่ง
  • ผลของการแจ้งไม่ครบหรือไม่มา: ขั้นตอนตักเตือนก่อนลงโทษ ไม่ใช้ข้อความลอย ๆ ว่า "ขาดงานเลิกจ้าง"

สำหรับบริษัทที่มีพนักงานไม่ถึง 10 คน แม้กฎหมายไม่บังคับให้ทำข้อบังคับตามมาตรา 108 ก็ควรมีนโยบายสั้น ๆ ในคู่มือหรือสัญญาจ้าง

9. ข้อผิดพลาดที่ทำให้เกิดข้อพิพาท

  1. ปฏิเสธลาทหารเพราะแจ้งกระชั้นชิด ทั้งที่พนักงานมีหมายเรียกที่ได้รับช้า
  2. เหมารวมลาบวชกับลาทหารว่าเป็นสิทธิตามกฎหมายเหมือนกัน แล้วจ่ายค่าจ้างโดยไม่มีฐาน หรือสัญญาเกินที่เขียนไว้
  3. ไม่มีหนังสืออนุมัติ ทำให้ไม่รู้ว่าลาแบบรับหรือไม่รับค่าจ้าง และนับอายุงานต่อหรือไม่
  4. ใช้ข้อบังคับว่า "ขาดงานสามวันเลิกจ้างไม่จ่ายชดเชย" กับคนที่มีหลักฐานการลาตามกฎหมาย มาตรา 119 (5) ใช้เมื่อละทิ้งหน้าที่สามวันทำงานติดต่อกันโดยไม่มีเหตุอันสมควร
  5. อนุมัติลาบวชให้บางคนแต่ไม่ให้บางคนโดยไม่มีเกณฑ์ เกิดข้อโต้แย้งเรื่องความเสมอภาค
  6. เก็บเอกสารลาไว้ในกลุ่มแชตของหัวหน้า ทำให้ข้อมูลส่วนบุคคลหลุด
  7. ไม่แก้ข้อบังคับ หลังเพิ่มวันลาใหม่

10. เอกสารและรายการตรวจสำหรับ HR

  • ตรวจว่าข้อบังคับมีรายการวันลาและหลักเกณฑ์การลาตามมาตรา 108 (5)
  • เพิ่มลาทหารตามมาตรา 35 และอัตราจ่ายตามมาตรา 58
  • เพิ่มข้อความเรื่องลาอบรมตามมาตรา 36 พร้อมตรวจกฎกระทรวงล่าสุด
  • ตัดสินใจเรื่องลาบวช: ให้หรือไม่ ใครมีสิทธิ กี่วัน จ่ายหรือไม่ นับอายุงานหรือไม่
  • ทำแบบคำขอลาพร้อมรายการเอกสารที่จำเป็น
  • ทำแบบหนังสืออนุมัติที่ระบุประเภทลา วันเริ่ม วันกลับ ค่าจ้าง และอายุงาน
  • ตั้งผู้รับผิดชอบเก็บเอกสารและกำหนดระยะเวลาเก็บ
  • ให้หัวหน้างานรู้ว่าต้องส่งเรื่องให้ HR ก่อนตอบพนักงาน
  • ประกาศข้อบังคับที่แก้ไขให้พนักงานทราบ (มาตรา 108 วรรคสาม และมาตรา 110)

ตัวอย่างสมมติ

ตัวอย่างนี้เป็นเรื่องสมมติ ไม่ใช่คดีจริง จำนวนวันและชื่อเป็นตัวเลขประกอบการอธิบาย ไม่ใช่เกณฑ์ตามกฎหมาย

บริษัทผลิตแห่งหนึ่งมีพนักงาน 60 คน และมีข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานแล้ว ในเดือนเดียวกันมีสองเรื่อง

เรื่องที่ 1: คุณเอ พนักงานฝ่ายคลังสินค้า แสดงหนังสือเรียกจากหน่วยทหารให้ไปฝึกวิชาทหาร 10 วันทำงาน HR ตรวจแล้วเห็นว่าเข้ามาตรา 35 จึงอนุมัติเป็นลาทหาร จ่ายค่าจ้างตามมาตรา 58 เต็ม 10 วัน ซึ่งยังอยู่ในกรอบไม่เกิน 60 วันต่อปี บันทึกอายุงานต่อเนื่อง หัวหน้าจัดคนแทนชั่วคราว

เรื่องที่ 2: คุณบี พนักงานบัญชี ทำงานมา 3 ปี ขอลาบวช 15 วัน ข้อบังคับของบริษัทยังไม่มีเรื่องลาบวช HR ตอบว่า กฎหมายแรงงานไม่ได้ให้สิทธิลาบวช แต่บริษัทยินดีหาทางออก เสนอสองทาง คือ ใช้วันลาพักผ่อนประจำปีที่เหลือ 6 วัน และลาโดยไม่รับค่าจ้างอีก 9 วัน คุณบีตกลง ทำหนังสืออนุมัติระบุวันเริ่ม วันกลับ ค่าจ้างในแต่ละช่วง และ "นับเป็นอายุงานต่อเนื่อง" หลังจากนั้น HR เสนอผู้บริหารให้เพิ่มนโยบายลาบวชลงในข้อบังคับ เพื่อใช้เกณฑ์เดียวกับพนักงานรายอื่น

จุดที่ทำให้เรื่องจบเรียบร้อย คือ แยกประเภทลา ตอบเป็นหนังสือ และไม่ใช้ข้อความว่า "บริษัทไม่มีนโยบาย" ปฏิเสธโดยไม่ดูว่าเป็นลาทหารที่กฎหมายให้สิทธิหรือไม่

อย่าเข้าใจผิด

  • "ลาบวชเป็นสิทธิตามกฎหมายแรงงาน นายจ้างปฏิเสธไม่ได้" ในฉบับรวมการแก้ไขที่ตรวจ ไม่มีมาตราให้สิทธิลาอุปสมบท เป็นเรื่องนโยบายบริษัทหรือการตกลง
  • "บริษัทไม่มีนโยบายลาบวช จึงเลิกจ้างคนที่ขอลาได้ทันที" การเลิกจ้างต้องมีฐานและอาจต้องจ่ายค่าชดเชยตามมาตรา 118 ข้อยกเว้นตามมาตรา 119 ต้องพิสูจน์ได้ ไม่ใช่เพียงว่าบริษัทไม่ได้อนุมัติ
  • "ลาทหารทุกประเภทจ่ายค่าจ้างได้ไม่จำกัด" มาตรา 58 จำกัดไม่เกิน 60 วันต่อปี และมาตรา 35 ระบุเป็นสามกรณี ไม่ใช่ทุกกรณีที่เกี่ยวกับทหาร
  • "ลาอบรมตามมาตรา 36 ต้องได้ค่าจ้างเสมอ" ตัวมาตราและมาตรา 57–59 ไม่ได้บอกเช่นนั้น ต้องตรวจกฎกระทรวง
  • "ลาตามหมายเรียกถือเป็นลาทหารหรือลาพิเศษที่ได้ค่าจ้างเสมอ" ไม่มีมาตราลาตามหมายเรียกโดยเฉพาะ ให้พิจารณามาตรา 34 หรือนโยบายบริษัท
  • "วันลาบวชไม่นับเป็นอายุงาน" มาตรา 19 นับวันลาและวันที่นายจ้างอนุญาตให้หยุดงานเพื่อประโยชน์ของลูกจ้างเป็นระยะเวลาการทำงาน หากบริษัทอนุญาตให้ลา

อ่านเพิ่มเติม

พนักงานขอลาทหาร ลาบวช หรือลาตามหมายเรียกควรได้คำตอบเป็นหนังสือที่ระบุประเภทลา ค่าจ้าง และอายุงาน โดยแยกสิทธิที่กฎหมายแรงงานให้ไว้ (ลาทหารและลาอบรม) ออกจากสิ่งที่บริษัทให้ตามนโยบาย (ลาบวช)

เราช่วยตรวจและร่างข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานในส่วนวันลา นโยบายลาบวช แบบคำขอและหนังสืออนุมัติ และให้ความเห็นว่ากรณีที่เกิดขึ้นเข้าข่ายลาตามกฎหมายหรือตามนโยบาย แต่เราไม่ใช่หน่วยงานทหารหรือหน่วยงานราชการ และไม่รับรองผลการเจรจากับพนักงาน ค่าบริการขึ้นอยู่กับขั้นของเรื่องและงานที่ต้องทำ ส่งเอกสารให้เราดูก่อน เราจะแจ้งขอบเขตงานและค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน โทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดูเพิ่มเติมที่ เอกสารด้านทรัพยากรบุคคล และ การปฏิบัติตามกฎหมายแรงงาน


คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

คำถามที่พบบ่อย

นายจ้างเอกชนต้องให้ลูกจ้างลาบวชตามกฎหมายแรงงานหรือไม่+

ตามฉบับรวมการแก้ไขถึงปี 2568 ที่กระทรวงแรงงานเผยแพร่ พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงานไม่มีมาตราที่ให้สิทธิลาอุปสมบท วันลาที่กฎหมายนิยามไว้คือ ลาป่วย ลาทำหมัน ลากิจธุระอันจำเป็น ลารับราชการทหาร ลาฝึกอบรมหรือพัฒนาความรู้ และลาคลอด จึงเป็นเรื่องที่บริษัทกำหนดเองในนโยบายหรือข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน หรือตกลงเป็นรายกรณี เช่น ใช้วันลาพักผ่อนประจำปีหรือลาโดยไม่รับค่าจ้าง

ลาไปรับราชการทหาร นายจ้างต้องจ่ายค่าจ้างกี่วัน+

มาตรา 58 ให้นายจ้างจ่ายค่าจ้างวันลาเพื่อรับราชการทหารตามมาตรา 35 เท่ากับค่าจ้างในวันทำงานตลอดระยะเวลาที่ลา แต่ปีหนึ่งต้องไม่เกิน 60 วัน มาตรา 35 ให้สิทธิลาในการเรียกพลเพื่อตรวจสอบ เพื่อฝึกวิชาทหาร หรือเพื่อทดลองความพรั่งพร้อมตามกฎหมายว่าด้วยการรับราชการทหาร ส่วนกรณีอื่นที่ไม่เข้าสามลักษณะนี้ต้องพิจารณาจากข้อเท็จจริงและนโยบายบริษัท

ลาฝึกอบรมตามมาตรา 36 นายจ้างต้องจ่ายค่าจ้างหรือไม่+

มาตรา 36 ให้ลูกจ้างลาเพื่อการฝึกอบรมหรือพัฒนาความรู้ความสามารถตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดในกฎกระทรวง ตัวมาตราไม่ได้กำหนดอัตราค่าจ้าง และมาตราที่ว่าด้วยการจ่ายค่าจ้างวันลา (57, 57/1, 58, 59) ไม่มีวันลาฝึกอบรม เนื้อหากฎกระทรวงต้องตรวจจากฉบับที่ประกาศใช้จริงก่อนปฏิเสธหรืออนุมัติ

ถ้าพนักงานลาบวชโดยไม่ได้รับอนุมัติแล้วไม่มาทำงาน เลิกจ้างได้เลยหรือไม่+

ไม่ควรสรุปทันที มาตรา 119 (5) ยกเว้นค่าชดเชยเมื่อลูกจ้างละทิ้งหน้าที่สามวันทำงานติดต่อกันโดยไม่มีเหตุอันสมควร ซึ่งนายจ้างต้องพิสูจน์ได้ว่าไม่มีเหตุอันสมควร ถ้าบริษัทมีนโยบายลาบวชหรือเคยอนุมัติรายอื่น ข้อเท็จจริงจะเปลี่ยนไป ควรตรวจประวัติการแจ้ง การปฏิเสธ และหลักฐานก่อนตัดสินใจ

วันที่ลูกจ้างลาไปรับราชการทหารหรือลาบวช นับเป็นอายุงานหรือไม่+

มาตรา 19 ให้นับวันหยุด วันลา และวันที่นายจ้างอนุญาตให้หยุดงานเพื่อประโยชน์ของลูกจ้างรวมเป็นระยะเวลาการทำงานเพื่อคำนวณตามพระราชบัญญัตินี้ ลาเพื่อรับราชการทหารเป็น 'วันลา' ตามนิยาม ส่วนลาบวชที่นายจ้างอนุญาตเข้าลักษณะ 'วันที่นายจ้างอนุญาตให้หยุดงานเพื่อประโยชน์ของลูกจ้าง' จึงควรระบุในนโยบายให้ชัดว่านับต่อเนื่อง

บริษัทที่มีลูกจ้างไม่ถึง 10 คนต้องมีข้อบังคับเรื่องลาหรือไม่+

มาตรา 108 บังคับให้ทำข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานเป็นภาษาไทยเมื่อมีลูกจ้างรวมกันตั้งแต่ 10 คนขึ้นไป และให้มีรายการวันลาและหลักเกณฑ์การลาด้วย บริษัทขนาดเล็กไม่ถูกบังคับตามมาตรานี้ แต่ควรเขียนนโยบายลาไว้ในสัญญาจ้างหรือคู่มือพนักงาน เพื่อให้ตอบพนักงานได้ตรงกันทุกราย

Lawyer-client handshake symbolizing trust at Suwanvara Law Firm

พร้อมรับฟังเรื่องของคุณ

ปรึกษาเบื้องต้นกับทนายความผู้เชี่ยวชาญของเรา