ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
SUWANVARA LAWFIRM
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
กฎหมายธุรกิจ

ทดลองระบบหรือทำโครงการนำร่องก่อนซื้อจริง ต้องตกลงอะไรในสัญญา PoC

สัญญาทดลองระบบ (PoC) ควรกำหนดอะไรไว้เป็นลายลักษณ์อักษร ได้แก่ ขอบเขต เกณฑ์ผ่าน ระยะเวลา ใครออกค่าใช้จ่าย ข้อมูลที่ใช้ทดสอบ สิทธิในผลงานและผลทดสอบ และทางเลือกเมื่อจบ พร้อมวิธีกันไม่ให้การทดลองกลายเป็นการใช้งานเต็มรูปแบบโดยไม่มีใครจ่าย

สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม— ทีมกฎหมายธุรกิจ21 พฤศจิกายน 256916 นาที
ทดลองระบบหรือทำโครงการนำร่องก่อนซื้อจริง ต้องตกลงอะไรในสัญญา PoC

คำตอบหลัก

สัญญา PoC (proof of concept) หรือสัญญาโครงการนำร่องมีหน้าที่เดียวคือ กันไม่ให้การทดลองกลายเป็นสิ่งอื่นโดยไม่มีใครตั้งใจ ไม่ว่าจะเป็นการสั่งซื้อโดยปริยาย การอนุญาตให้ใช้งานจริง หรือการทำงานให้โดยไม่ได้รับเงินไม่รู้จบ ข้อตกลงที่ดีเขียนไว้ครบหกเรื่อง คือ ทดลองอะไรและผ่านเมื่อไร ทดลองนานเท่าไร ใครออกค่าใช้จ่ายส่วนใด ใช้ข้อมูลอะไร ผลทดสอบและงานที่เกิดขึ้นเป็นของใคร และเมื่อจบแล้วจะซื้อ ต่อเวลา หรือเลิกกันอย่างไร

ปัญหาที่พบบ่อยไม่ใช่การเขียนผิด แต่คือไม่ได้เขียน ฝ่ายผู้ซื้อเข้าใจว่าได้ใช้ระบบไปก่อน ฝ่ายผู้ขายเข้าใจว่าลูกค้าตกลงซื้อแล้วเมื่อทดลองจบ และทั้งสองฝ่ายต่างไม่รู้ว่าข้อมูลที่ส่งเข้ามาทดสอบต้องคืนหรือลบเมื่อไร หน้านี้เน้นตัวข้อตกลง PoC เอง ส่วนการออกแบบการทดลองทางธุรกิจ ราคาแบบสมาชิก และการจ้างพัฒนาซอฟต์แวร์มีหน้าของตัวเอง (ดูส่วนอ่านเพิ่มเติม)

ใครควรอ่านส่วนไหน

สถานะของคุณส่วนที่ควรอ่าน
ยังไม่เซ็นข้อ 1 ถึง 6 เพื่อร่างขอบเขต เกณฑ์ผ่าน ค่าใช้จ่าย ข้อมูล และสิทธิในผลงาน และข้อ 9 เช็กลิสต์ก่อนเซ็น
เซ็นแล้วกำลังใช้ข้อ 2 ตรวจว่าเกณฑ์ผ่านและวันสิ้นสุดตรงกับที่ทำจริงหรือไม่ ข้อ 4 ดูว่าข้อมูลที่ส่งมาถูกใช้ถูกขอบเขต และข้อ 7 เตรียมทางเลือกเมื่อจบ
มีข้อพิพาทแล้วข้อ 7 และ 8 ว่าการทดลองถูกตีความเป็นการซื้อหรือไม่ และข้อ 5 ว่าใครมีสิทธิในผลทดสอบและงานที่เกิดขึ้น ก่อนส่งเอกสารให้ทนายตามเช็กลิสต์ข้อ 9

1. PoC ต่างจากสัญญาซื้อและสัญญาอนุญาตใช้งานอย่างไร

PoC คือการพิสูจน์ว่าเทคโนโลยีหรือโซลูชันทำงานได้ในสภาพแวดล้อมของลูกค้าตามเกณฑ์ที่ตกลงกัน โครงการนำร่อง (pilot) มักใหญ่กว่าเล็กน้อย คือใช้งานจริงในวงจำกัด เช่น หนึ่งสาขาหรือหนึ่งแผนก ชื่อเรียกไม่สำคัญเท่าสิ่งที่เขียนในสัญญา ศาลหรือคู่สัญญาจะอ่านเจตนาจากข้อความและพฤติกรรมของทั้งสองฝ่าย ซึ่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 368 ให้ตีความสัญญาตามความประสงค์ในทางสุจริต โดยพิเคราะห์ปกติประเพณีด้วย

ประเด็นPoC หรือโครงการนำร่องสัญญาซื้อหรืออนุญาตใช้งาน
จุดประสงค์พิสูจน์ว่าทำงานได้ตามเกณฑ์ใช้ในงานจริงต่อเนื่อง
ระยะเวลาสั้นและมีวันสิ้นสุดแน่นอนตามอายุสัญญา
ขอบเขตการใช้จำกัด เช่น ผู้ใช้ไม่กี่คน ข้อมูลชุดตัวอย่างเต็มรูปแบบตามที่ตกลง
ผูกให้ซื้อหรือไม่ไม่ผูก เว้นแต่เขียนไว้ผูกตามสัญญา
การรับประกันและความรับผิดมักจำกัดมาก ระบุว่าเป็นระบบระหว่างทดลองตามสัญญาหลัก

ข้อความที่ควรมีตั้งแต่ย่อหน้าแรกของข้อตกลง คือ การทดลองนี้ไม่ใช่การสั่งซื้อ ไม่ใช่การอนุญาตให้ใช้งานในงานจริง และไม่ผูกพันให้ฝ่ายใดต้องทำสัญญาหลักต่อไป หากต้องการให้มีข้อผูกพันบางอย่างจริง เช่น ผู้ขายต้องให้ราคาเดิมถ้าซื้อภายในกำหนด ให้เขียนแยกเป็นข้อและระบุเงื่อนไขชัดเจน

2. ขอบเขตและเกณฑ์ผ่านต้องตกลงอะไรบ้าง

ขอบเขตและเกณฑ์ผ่านคือหัวใจของข้อตกลง เพราะเป็นสิ่งเดียวที่ใช้ตัดสินตอนจบว่าการทดลองสำเร็จหรือไม่ ตกลงเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่ม ไม่ใช่หลังเห็นผล

  • สิ่งที่ทดลอง: ฟังก์ชัน โมดูล หรือกระบวนการใดบ้าง และสิ่งใดอยู่นอกขอบเขต
  • สภาพแวดล้อม: ใช้ระบบของใคร (ของผู้ขาย ของลูกค้า หรือคลาวด์) และใครดูแลการเชื่อมต่อ
  • ผู้ใช้และข้อมูลทดสอบ: กี่คน แผนกใด ข้อมูลชุดใด
  • เกณฑ์ผ่าน: ตัวชี้วัดที่วัดได้ ค่าที่ต้องถึง วิธีวัด และข้อมูลชุดที่ใช้วัด
  • ผู้ตัดสิน: ใครลงความเห็นว่าผ่านหรือไม่ผ่าน และต้องทำเป็นหนังสือภายในกี่วันหลังจบ
  • สิ่งที่ลูกค้าต้องช่วย: ส่งข้อมูล ให้สิทธิเข้าถึง จัดคนทดสอบ ตามกำหนด ถ้าลูกค้าไม่ทำ เวลานับอย่างไร
  • การเปลี่ยนขอบเขตระหว่างทาง: ต้องตกลงเป็นหนังสือก่อนทำ

เกณฑ์ผ่านที่ใช้ได้ต้องวัดได้และตรวจซ้ำได้ ตารางต่อไปนี้เป็นตัวอย่างเทียบ

เขียนแบบนี้เสี่ยงโต้แย้งเขียนแบบนี้ชัดกว่า
ระบบใช้งานได้ดีระบบอ่านใบแจ้งหนี้ตัวอย่าง 200 ฉบับที่ตกลงกัน ได้ข้อมูลถูกต้องไม่น้อยกว่าเปอร์เซ็นต์ที่กำหนดในภาคผนวก
ลูกค้าพอใจผู้ใช้ทดสอบทำรายการครบ 10 สถานการณ์ในรายการทดสอบภายในเวลาที่กำหนด
ตอบสนองเร็วเวลาตอบสนองเฉลี่ยไม่เกินค่าที่ระบุ ในช่วงทดสอบที่กำหนด วัดจากบันทึกของระบบ

ตัวเลขข้างต้นเป็นตัวอย่างประกอบการเขียนเท่านั้น ค่าจริงขึ้นกับระบบและธุรกิจของแต่ละราย ถ้าเกณฑ์ใดวัดไม่ได้จนจบทดลอง ให้ตกลงวิธีวัดก่อนเริ่ม หรือตัดเกณฑ์นั้นออก

3. ระยะเวลา ค่าใช้จ่าย และใครจ่ายอะไร

ระยะเวลา: ใส่วันเริ่มและวันสิ้นสุดที่แน่นอน ไม่ใช้คำว่า จนกว่าจะเสร็จ และให้สิทธิทดลองสิ้นสุดเองเมื่อครบวัน ถ้าต้องการต่อเวลา ให้ต่อด้วยหนังสือสั้น ๆ ที่ลงนามทั้งสองฝ่าย ระบุวันสิ้นสุดใหม่และเหตุผล

ค่าใช้จ่าย: PoC ไม่จำเป็นต้องไม่คิดค่าใช้จ่ายเสมอไป บางโครงการผู้ขายไม่คิดค่าทดลอง บางโครงการลูกค้าจ่ายค่าตั้งระบบหรือค่าแรงทีมที่ทำงานให้ และบางโครงการหักค่าทดลองจากราคาซื้อถ้าซื้อต่อ สิ่งที่ต้องเขียนคือแต่ละรายการใครออก

รายการคำถามที่สัญญาต้องตอบ
ค่าแรงทีมผู้ขายผู้ขายออกเองทั้งหมด คิดเป็นรายชั่วโมง หรือคิดเหมาในขอบเขตที่กำหนด
ค่าโครงสร้างพื้นฐานและคลาวด์ใครออก และมีเพดานเท่าไร
ค่าเดินทางและอุปกรณ์ใครออก ต้องขออนุมัติก่อนหรือไม่
งานนอกขอบเขตคิดเพิ่มอย่างไร ต้องตกลงก่อนทำหรือไม่
การหักค่าทดลองจากราคาซื้อหักหรือไม่ หักได้ถึงเมื่อไร
ภาษีใบกำกับภาษีและภาษีมูลค่าเพิ่มของรายการที่คิดเงิน ให้นักบัญชีหรือผู้สอบบัญชีตรวจ

หากผู้ขายไม่คิดค่าทดลอง ให้เขียนว่าเป็นการทดลองแบบไม่คิดค่าบริการเฉพาะขอบเขตและระยะเวลาที่ระบุ และเขียนว่าการใช้เกินขอบเขตหรือเกินเวลาจะไม่ถือว่ารวมอยู่ในนั้น การเขียนเช่นนี้ช่วยกันไม่ให้เกิดความเข้าใจว่าการไม่คิดเงินครั้งแรกแปลว่าไม่คิดต่อไป เรื่องกลไกรายได้และราคาแบบสมาชิกอยู่ในหน้า โมเดลราคา SaaS และสัญญาสมาชิก

4. ข้อมูลที่ใช้ทดสอบ: ถ้ามีข้อมูลส่วนบุคคล ต้องทำอะไร

ถ้าการทดลองใช้ข้อมูลที่ระบุตัวบุคคลได้ เช่น ชื่อ เบอร์โทร ประวัติลูกค้า ข้อมูลพนักงาน กฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลของไทยจะเกี่ยวข้อง คำอธิบายต่อไปนี้เป็นภาพรวมด้วยถ้อยคำทั่วไป รายละเอียดควรตรวจกับเว็บไซต์ของสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (pdpc.or.th) และผู้ให้คำปรึกษาตามกรณี

  1. ใช้ข้อมูลจริงเท่าที่จำเป็นเท่านั้น ถ้าทดสอบด้วยข้อมูลจำลองหรือข้อมูลที่ตัดชื่อและเลขที่ระบุตัวออกแล้วได้ ให้เลือกทางนั้นก่อน เพราะลดภาระทั้งสองฝ่าย แต่ข้อมูลที่ตัดชื่อแล้วที่ยังโยงกลับถึงตัวบุคคลได้ ยังอาจเป็นข้อมูลส่วนบุคคล
  2. ลูกค้าต้องมีฐานที่ชอบด้วยกฎหมายและแจ้งเจ้าของข้อมูล ว่าข้อมูลจะถูกใช้เพื่อวัตถุประสงค์ใด การนำข้อมูลที่เก็บมาเพื่อวัตถุประสงค์หนึ่งไปให้บุคคลภายนอกทดสอบระบบ อาจเกินสิ่งที่แจ้งไว้เดิม ต้องตรวจก่อน
  3. ผู้ทดสอบมักเป็นผู้ประมวลผลข้อมูลแทนลูกค้า จึงควรมีข้อตกลงประมวลผลข้อมูลที่ระบุว่าใช้ข้อมูลตามคำสั่งของลูกค้าเท่านั้น รักษาความปลอดภัย แจ้งเมื่อเกิดเหตุข้อมูลรั่วไหล และลบหรือคืนเมื่อจบ
  4. ข้อมูลอ่อนไหว เช่น ข้อมูลสุขภาพ ควรเลี่ยงในการทดลอง ถ้าจำเป็นต้องใช้ ต้องตรวจฐานทางกฎหมายที่เข้มกว่าปกติ
  5. การส่งข้อมูลไปนอกประเทศ เช่น คลาวด์หรือทีมพัฒนาในต่างประเทศ ต้องตรวจเงื่อนไขการส่งข้อมูลข้ามพรมแดนก่อน
  6. ห้ามนำข้อมูลลูกค้าไปฝึกโมเดลหรือพัฒนาผลิตภัณฑ์ของผู้ขาย เว้นแต่ลูกค้าอนุญาตเป็นหนังสือชัดเจน

ข้อมูลที่ไม่ใช่ข้อมูลส่วนบุคคลแต่เป็นความลับของลูกค้า เช่น สูตรราคา รายชื่อคู่ค้า ก็ต้องกำหนดขอบเขตการใช้ในสัญญาเช่นกัน เนื้อหารายละเอียดของ PDPA ทั้งระบบอยู่ใน รายการตรวจ PDPA

5. สิทธิและความลับของผลทดสอบและงานที่เกิดระหว่างทดลอง

ระหว่างทดลอง มักมีของสี่กลุ่มเกิดขึ้น แต่ละกลุ่มควรมีเจ้าของที่ชัด

ของที่เกี่ยวข้องข้อเสนอแนวทางเขียน
ระบบ ซอฟต์แวร์ และเทคโนโลยีเดิมของผู้ขายยังเป็นของผู้ขาย ลูกค้าได้สิทธิทดลองเท่านั้น ห้ามถอดรหัส คัดลอก หรือนำไปให้คู่แข่งผู้ขายดู
ข้อมูลและเอกสารของลูกค้ายังเป็นของลูกค้า ผู้ขายใช้เพื่อการทดลองเท่านั้น
งานใหม่ที่เกิดระหว่างทดลอง เช่น ตัวเชื่อมต่อ สคริปต์ การตั้งค่าต้องเลือก ผู้ขายถือสิทธิและให้ลูกค้าใช้ต่อได้ถ้าซื้อ หรือโอนให้ลูกค้า หรือใช้ร่วมกัน
รายงานและผลทดสอบกำหนดว่าฝ่ายใดใช้ภายนอกได้ เช่น นำไปอ้างอิงเป็นผลงานหรือเผยแพร่

งานที่เกิดระหว่างทดลองเป็นจุดที่มักไม่เคยคิดถึงตอนเซ็น หากเป็นงานที่ผู้ขายพัฒนาให้โดยเฉพาะ สิทธิในงานเหล่านั้นตามหลักทั่วไปเริ่มต้นที่ผู้สร้างสรรค์ จะโอนหรือให้ใช้ได้ก็ต่อเมื่อมีข้อตกลงชัดเจน ควรเขียนว่าสิทธิใดโอน และสิทธิใดเพียงอนุญาตให้ใช้ รวมถึงวิธีใช้ถ้าไม่ซื้อ รายละเอียดเรื่องใครเป็นเจ้าของโค้ดและการส่งมอบอยู่ใน สัญญาจ้างพัฒนาซอฟต์แวร์และซอร์สโค้ด ส่วนการคุ้มครองสูตร วิธีการ และข้อมูลภายในในฐานะความลับทางการค้าดูได้ใน สิทธิบัตร อนุสิทธิบัตร และความลับทางการค้า

ความลับ: ควรมีข้อตกลงรักษาความลับในสัญญา PoC เอง หรือแนบ NDA ที่มีอยู่ ให้ครอบคลุมสิ่งที่แต่ละฝ่ายเห็นระหว่างทดลอง คือ สถาปัตยกรรมระบบ ผลทดสอบ ราคา และข้อมูลของลูกค้า กำหนดว่าความลับอยู่ต่อไปนานเท่าไรหลังจบ และมีข้อยกเว้นตามปกติ เช่น ข้อมูลที่เปิดเผยเป็นสาธารณะอยู่แล้ว หรือที่กฎหมายหรือคำสั่งหน่วยงานให้เปิดเผย ผลทดสอบที่ไม่ดีเป็นความลับด้วย ถ้าไม่เขียนไว้ ฝ่ายหนึ่งอาจนำไปกล่าวถึงต่อสาธารณะ

ข้อห้ามเชิงแข่งขัน: ถ้าผู้ซื้อทดลองระบบจากผู้ขายหลายราย ให้ตกลงว่าผู้ซื้อห้ามนำผลหรือสิ่งที่เห็นจากรายหนึ่งไปให้อีกรายดู

6. ความเสี่ยงที่การทดลองกลายเป็นการใช้งานเต็มรูปแบบโดยไม่มีใครจ่าย

เรื่องนี้เป็นความเสี่ยงฝั่งผู้ขายเป็นหลัก แต่ผู้ซื้อก็เสี่ยงอีกแบบ คือถูกอ้างว่าตกลงซื้อแล้ว เหตุที่เกิดบ่อยมีสี่ข้อ

  1. ไม่มีวันสิ้นสุดที่ปิดจริง ระบบยังเปิดอยู่หลังครบกำหนด พนักงานของลูกค้าใช้ในงานประจำวัน
  2. ขอบเขตค่อย ๆ ขยาย จากสิบผู้ใช้เป็นหนึ่งร้อย จากข้อมูลตัวอย่างเป็นข้อมูลจริงทั้งหมด โดยไม่มีหนังสือแก้ขอบเขต
  3. เกณฑ์ผ่านกำกวม ฝ่ายหนึ่งถือว่าผ่านและให้เดินต่อ อีกฝ่ายถือว่ายังไม่ผ่านและต้องปรับแก้เพิ่มโดยไม่คิดเงิน
  4. ข้อความและการกระทำปนกัน อีเมลที่เขียนว่า ขอเริ่มใช้งานจริงเลยนะ หรือการเปิดบัญชีใช้งานจริงให้ อาจถูกอ้างเป็นหลักฐานว่าตกลงเข้าสู่ขั้นซื้อ

วิธีป้องกันที่ใช้ได้จริง

  • ให้สิทธิทดลองสิ้นสุดเองเมื่อครบวัน ไม่ต้องรอการบอกกล่าว
  • ปิดบัญชีหรือเปลี่ยนเป็นโหมดอ่านอย่างเดียวในวันสิ้นสุดจริง ไม่ปล่อยให้ใช้ต่อด้วยความเกรงใจ
  • เขียนว่าการใช้ต่อหลังวันสิ้นสุดไม่ถือเป็นการตกลงซื้อ และถ้าจะซื้อต้องลงนามสัญญาหลักหรือใบสั่งซื้อก่อน
  • มีรายการผู้ใช้และขอบเขตที่อนุญาตเป็นภาคผนวก และขยายได้เมื่อมีหนังสือลงนามเท่านั้น
  • ถ้าลูกค้าต้องการใช้ต่อระหว่างเจรจา ให้ทำหนังสือต่อเวลาที่ระบุว่าเป็นการทดลองต่อและยังไม่ใช่การซื้อ
  • ใช้ช่องทางที่ตกลงไว้สำหรับการอนุมัติเปลี่ยนแปลง ไม่ตกลงกันทางข้อความไม่เป็นทางการ

เรื่องผู้ใดมีอำนาจลงนามแทนบริษัทและเส้นทางอนุมัติภายในดู ระบบตรวจสัญญาภายในบริษัท ส่วนเมื่อฝ่ายหนึ่งเริ่มใช้ระบบเหมือนซื้อไปแล้ว อีกฝ่ายควรตอบเป็นหนังสือโดยเร็วว่ายังเป็นการทดลอง

7. เมื่อจบ PoC: ซื้อ ต่อเวลา หรือเลิก

ข้อตกลงที่ดีกำหนดทางเลือกสามทางไว้ก่อน และบอกด้วยว่าใครต้องทำอะไรภายในกี่วัน

ทางเลือกสิ่งที่ควรเขียนไว้ล่วงหน้า
ซื้อต่อผู้ซื้อแจ้งเป็นหนังสือภายในกี่วันหลังรายงานผล ผู้ขายคงเงื่อนไขหลักบางข้อไว้ถึงเมื่อไร (ถ้าตกลง) การหักค่าทดลอง ใช้สัญญาหลักฉบับใด และการย้ายการตั้งค่าและข้อมูลที่ทำไว้เข้าสู่ระบบจริง
ต่อเวลาต่อได้กี่ครั้ง ต้องมีหนังสือลงนามทั้งสองฝ่ายทุกครั้ง และเกณฑ์ผ่านหรือขอบเขตเปลี่ยนหรือไม่
เลิกลบหรือคืนข้อมูลลูกค้า ปิดสิทธิเข้าใช้ คืนหรือทำลายเอกสารลับ ผู้ขายหยุดใช้ข้อมูลลูกค้า ยืนยันเป็นหนังสือภายในกี่วัน และความลับอยู่ต่อไปนานเท่าไร

ถ้าเลิกกัน: หากข้อตกลงให้สิทธิเลิกหรือกฎหมายให้สิทธิเลิก การเลิกสัญญาทำโดยแสดงเจตนาไปยังอีกฝ่าย และเมื่อใช้สิทธิเลิกแล้ว คู่สัญญาแต่ละฝ่ายต้องให้อีกฝ่ายกลับคืนสู่ฐานะเดิม ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 386 และ 391 ในทางปฏิบัติ ควรเขียนให้ละเอียดกว่ากฎหมาย เช่น คืนอะไร ลบอย่างไร และใครต้องออกหนังสือยืนยัน เพราะเมื่อข้อมูลอยู่ในระบบคลาวด์หรือสำรองข้อมูลแล้ว การคืนสู่ฐานะเดิมไม่ใช่เรื่องง่าย

ข้อควรระวัง: การเลิก PoC เพราะไม่ผ่านเกณฑ์ ควรทำตามเงื่อนไขที่เขียนไว้ เช่น มีรายงานผลและจบภายในเวลาที่ตกลง ไม่ใช่เลิกกลางทางด้วยการเงียบหาย

8. ตัวอย่างสมมติ: บริษัทซอฟต์แวร์ทดลองระบบอ่านเอกสารให้ผู้ผลิตแห่งหนึ่ง

ตัวอย่างนี้เป็นกรณีสมมติเพื่ออธิบายเท่านั้น ไม่ใช่เหตุการณ์จริง ตัวเลขทั้งหมดเป็นตัวอย่างประกอบ

ข้อเท็จจริงสมมติ: บริษัท ก เป็นผู้พัฒนาซอฟต์แวร์อ่านใบแจ้งหนี้อัตโนมัติ บริษัท ข เป็นผู้ผลิตที่สนใจ ทั้งสองตกลงทดลองหกสัปดาห์โดยไม่คิดค่าบริการ ผู้ใช้ทดสอบห้าคนในแผนกบัญชี

เมื่อไม่ได้เขียนอะไรไว้เลย: บริษัท ข ส่งใบแจ้งหนี้จริงทั้งปีที่มีชื่อพนักงานและข้อมูลคู่ค้าเข้าระบบ เมื่อครบหกสัปดาห์ ผู้ใช้เพิ่มเป็นยี่สิบคนและใช้ประมวลผลจริงต่อ ฝ่ายขายของ ก ไม่ได้ทักท้วงเพราะหวังให้ซื้อ สามเดือนต่อมา ก ส่งใบเสนอราคา ข ตอบว่าใช้งานมาแล้วและไม่เคยตกลงจ่าย ทั้งสองฝ่ายไม่แน่ใจว่าข้อมูลที่ส่งมาต้องลบหรือไม่ และส่วนปรับแต่งที่ ก ทำให้โดยเฉพาะเป็นของใคร

เมื่อเขียนไว้ครบ:

  • ขอบเขต: ใบแจ้งหนี้ตัวอย่าง 300 ฉบับที่ตัดชื่อบุคคลออก และผู้ใช้ห้าคน
  • เกณฑ์ผ่าน: ความถูกต้องของการอ่านข้อมูลหลักไม่น้อยกว่าค่าที่ระบุในภาคผนวก ตัดสินโดยผู้จัดการบัญชีของ ข ภายในเจ็ดวันหลังจบ
  • ระยะเวลา: หกสัปดาห์ สิทธิสิ้นสุดเองในวันที่ระบุ ปิดบัญชีวันนั้น
  • ค่าใช้จ่าย: ก ออกค่าแรงทีม ข ออกค่าเชื่อมต่อกับระบบของตน ถ้า ข ซื้อ ก หักส่วนที่ตกลงจากราคาซื้อ
  • ข้อมูล: ใช้ข้อมูลที่ตัดชื่อแล้ว ก เป็นผู้ประมวลผลตามคำสั่ง ข และห้ามนำไปฝึกโมเดล
  • สิทธิ: ซอฟต์แวร์ของ ก เป็นของ ก ข้อมูลเป็นของ ข ตัวเชื่อมต่อที่ทำเฉพาะ ก ถือสิทธิและให้ ข ใช้ต่อถ้าซื้อ
  • จบแล้ว: ข แจ้งเป็นหนังสือภายในสิบสี่วันว่าซื้อ ต่อเวลา หรือเลิก ถ้าเลิก ก ลบข้อมูลและยืนยันเป็นหนังสือภายในสามสิบวัน ความลับอยู่ต่อสองปี

ผลคือแม้ ข ไม่ซื้อ ทั้งสองฝ่ายรู้ว่าต้องทำอะไรต่อ และ ก ไม่ต้องทำงานให้ใช้ต่อโดยไม่มีสัญญา

9. เช็กลิสต์ก่อนเซ็นข้อตกลง PoC

  • เขียนชัดว่านี่คือการทดลอง ไม่ใช่การสั่งซื้อหรือการอนุญาตใช้งานเต็มรูปแบบ
  • ระบุขอบเขต ผู้ใช้ สภาพแวดล้อม และสิ่งที่อยู่นอกขอบเขต
  • เกณฑ์ผ่านวัดได้ ระบุวิธีวัด ข้อมูลที่ใช้วัด และผู้ตัดสิน
  • มีวันเริ่ม วันสิ้นสุด และกลไกต่อเวลาที่ต้องมีหนังสือลงนาม
  • ระบุค่าใช้จ่ายแต่ละรายการว่าใครออก และเรื่องหักค่าทดลองจากราคาซื้อ
  • รู้ว่าข้อมูลที่ใช้มีข้อมูลส่วนบุคคลหรือไม่ มีฐานทางกฎหมาย และมีข้อตกลงประมวลผลข้อมูลถ้าจำเป็น
  • ห้ามนำข้อมูลลูกค้าไปใช้เกินการทดลอง รวมถึงการฝึกโมเดล
  • แยกสิทธิในของเดิม ข้อมูล งานใหม่ และรายงานผลทดสอบ
  • มีข้อตกลงรักษาความลับ ระยะเวลา และข้อยกเว้น
  • มีขั้นตอนเมื่อจบ ซื้อ ต่อเวลา หรือเลิก พร้อมกำหนดวัน
  • ระบุวิธีลบหรือคืนข้อมูลและหนังสือยืนยัน
  • ผู้ลงนามมีอำนาจ และมีรายการผู้ใช้ที่ได้รับอนุญาตเป็นภาคผนวก
  • เก็บอีเมลและบันทึกการประชุมที่ยืนยันว่ายังเป็นการทดลอง

อย่าเข้าใจผิด

  • "ทดลองเฉย ๆ ไม่ต้องมีสัญญา" ไม่จริงเสมอไป ยิ่งไม่เขียน ยิ่งตีความต่างกันได้ว่าอะไรผูกพันแล้ว การทดลองที่มีข้อมูลลูกค้า ความลับ และงานพัฒนาเกี่ยวข้องควรมีข้อตกลงเป็นหนังสือ
  • "ผู้ทดลองใช้ระบบไปแล้วแปลว่าตกลงซื้อ" ไม่ควรเป็นเช่นนั้นเมื่อมีข้อตกลงเขียนไว้ว่าเป็นการทดลอง แต่ถ้าเขียนไว้ไม่ชัดและมีการใช้เต็มรูปแบบต่อเนื่องโดยผู้ขายไม่ทักท้วง อีกฝ่ายอาจอ้างพฤติการณ์ได้ จึงต้องปิดสิทธิตามกำหนด
  • "ไม่คิดเงินครั้งนี้แปลว่าไม่ต้องมีเงื่อนไข" การไม่คิดค่าบริการไม่ได้ทำให้ข้อมูลลูกค้า ความลับ และสิทธิในงานหายไป ยังต้องกำหนดเงื่อนไขเท่าเดิม
  • "ผลทดสอบเป็นของผู้ที่จ่ายเงิน หรือของผู้ที่ทำ โดยอัตโนมัติ" ไม่มีกฎตายตัวว่าผลและงานที่เกิดระหว่างทดลองเป็นของใคร ขึ้นกับสัญญาและลักษณะงาน จึงต้องเขียน
  • "ข้อมูลที่ตัดชื่อแล้วไม่ใช่ข้อมูลส่วนบุคคลแน่" ถ้ายังโยงกลับถึงตัวบุคคลได้ด้วยข้อมูลอื่น ก็ยังต้องระวัง ควรตรวจก่อนปล่อยให้ผู้ทดสอบเข้าถึง
  • "ถ้าไม่ซื้อ ผู้ขายเก็บข้อมูลไว้ปรับปรุงผลิตภัณฑ์ได้" ไม่ได้เว้นแต่ลูกค้าอนุญาตเป็นหนังสือ และกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลอาจไม่เปิดให้ใช้เกินวัตถุประสงค์ที่แจ้งไว้

ขอบเขตของคู่มือนี้: หน้านี้ไม่ได้ครอบคลุมสัญญาพัฒนาซอฟต์แวร์เต็มรูปแบบ การตั้งราคาแบบสมาชิก หรือการทดลองโมเดลธุรกิจภายในบริษัท ซึ่งมีหน้าของตัวเอง และคำตอบเปลี่ยนได้ถ้าการทดลองเกี่ยวกับข้อมูลอ่อนไหว การส่งข้อมูลข้ามประเทศ ลูกค้าภาครัฐ หรือผลิตภัณฑ์ที่ต้องมีใบอนุญาตเฉพาะ ข้อมูล ณ วันที่ 21 พฤศจิกายน 2569

อ่านเพิ่มเติม

ข้อตกลง PoC ที่ดีคือข้อตกลงที่ทำให้ทั้งสองฝ่ายรู้ล่วงหน้าว่าทดลองอะไร ผ่านเมื่อไร ใครจ่ายอะไร ข้อมูลและผลงานเป็นของใคร และจบแล้วต้องทำอะไร เพื่อให้การทดลองจบเป็นการซื้อ การต่อเวลา หรือการเลิกกันอย่างชัดเจน ไม่ใช่การใช้งานต่อโดยไม่มีสัญญา

เราช่วยร่างและตรวจข้อตกลงทดลองระบบและโครงการนำร่อง ทั้งฝั่งผู้ขายเทคโนโลยีและฝั่งผู้ซื้อ รวมถึงข้อกำหนดเรื่องข้อมูล ความลับ และสิทธิในผลงาน เราไม่ใช่ที่ปรึกษาด้านเทคนิคหรือผู้ตรวจระบบ ไม่ใช่นักบัญชีหรือที่ปรึกษาภาษี และไม่สามารถรับรองผลของการเจรจาหรือผลทดสอบ ค่าบริการขึ้นอยู่กับขั้นของเรื่องและงานที่ต้องทำ ส่งเอกสารให้เราดูก่อน เราจะแจ้งขอบเขตงานและค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน โทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดูเพิ่มเติมที่ สัญญาและเอกสาร และ ทรัพย์สินทางปัญญา


คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

คำถามที่พบบ่อย

สัญญา PoC ต่างจากสัญญาซื้อหรือสัญญาอนุญาตใช้งานอย่างไร+

PoC เป็นข้อตกลงให้ทดลองภายในขอบเขตและเวลาที่จำกัด เพื่อดูว่าระบบทำงานตามเกณฑ์ที่ตกลงไว้หรือไม่ ไม่ใช่การสั่งซื้อและไม่ใช่การอนุญาตใช้งานเต็มรูปแบบ ควรเขียนไว้ตรง ๆ ว่าการทดลองไม่ผูกให้ฝ่ายใดต้องซื้อหรือต้องขาย และไม่ให้สิทธิใช้ในงานจริง

เกณฑ์ผ่านของ PoC ควรเขียนอย่างไร+

เขียนเป็นสิ่งที่วัดได้และตรวจซ้ำได้ เช่น ระบบประมวลผลตัวอย่างข้อมูลชุดที่ตกลงกันได้ถูกต้องตามเปอร์เซ็นต์ที่กำหนด หรือเวลาตอบสนองไม่เกินค่าที่กำหนด พร้อมระบุว่าใครเป็นผู้ตัดสินและใช้ข้อมูลชุดใดวัด คำว่า ใช้งานได้ดี หรือ พอใจ ไม่ควรเป็นเกณฑ์เพราะตีความต่างกันได้

ถ้าเราให้ลองใช้ระบบแล้วลูกค้าใช้ต่อหลังหมดเวลาโดยไม่จ่าย ทำอย่างไร+

ควรกำหนดวันสิ้นสุดที่ชัดเจน ให้สิทธิทดลองสิ้นสุดเองเมื่อครบวันโดยไม่ต้องบอกกล่าว ปิดบัญชีหรือสิทธิเข้าใช้ตามวันนั้น และเขียนว่าการใช้งานต่อหลังวันนั้นไม่ถือเป็นการตกลงซื้อ แต่ผู้ขายก็ควรปิดสิทธิจริงตามกำหนด เพราะการปล่อยให้ใช้ต่อโดยไม่ทักท้วงอาจทำให้อีกฝ่ายอ้างว่ามีการตกลงกันโดยพฤติการณ์

ใช้ข้อมูลลูกค้าจริงที่มีข้อมูลส่วนบุคคลทดสอบระบบได้หรือไม่+

ได้ แต่ต้องมีฐานที่ชอบด้วยกฎหมายและแจ้งวัตถุประสงค์ให้เจ้าของข้อมูลทราบตามกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ผู้ทดสอบมักเป็นผู้ประมวลผลข้อมูลแทนบริษัทลูกค้า จึงควรมีข้อตกลงประมวลผลข้อมูล จำกัดข้อมูลเท่าที่จำเป็น และถ้าทำได้ให้ใช้ข้อมูลที่ตัดชื่อหรือข้อมูลจำลองแทน

ผลทดสอบและงานที่พัฒนาระหว่าง PoC เป็นของใคร+

ขึ้นกับสัญญา ถ้าไม่เขียนไว้ มักเกิดข้อโต้แย้งว่าผลทดสอบ โค้ดต้นแบบ หรือการปรับแต่งเป็นของผู้ขาย ลูกค้า หรือใช้ร่วมกัน จึงควรแยกให้ชัดระหว่างของเดิมของแต่ละฝ่าย งานที่เกิดใหม่ ข้อมูลของลูกค้า และรายงานผลทดสอบ รวมถึงสิทธิใช้รายงานนั้น

ถ้าลูกค้าไม่ซื้อหลังจบ PoC ต้องทำอะไรกับข้อมูลและงานที่ส่งมอบ+

ควรกำหนดล่วงหน้าให้ผู้ทดสอบลบหรือส่งคืนข้อมูลของลูกค้า ปิดสิทธิเข้าใช้ คืนหรือทำลายเอกสารลับ และยืนยันเป็นหนังสือภายในจำนวนวันที่ตกลง ส่วนหน้าที่รักษาความลับควรอยู่ต่อไปอีกระยะที่กำหนดไว้ แม้การทดลองจะจบแล้ว

Lawyer-client handshake symbolizing trust at Suwanvara Law Firm

พร้อมรับฟังเรื่องของคุณ

ปรึกษาเบื้องต้นกับทนายความผู้เชี่ยวชาญของเรา