ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
SUWANVARA LAWFIRM
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
กฎหมายธุรกิจ

ก่อนรับตำแหน่งกรรมการ ควรตรวจความรับผิดและประกัน D&O อะไรบ้าง: เช็กลิสต์ก่อนตอบรับ หนังสือชดใช้ และเงื่อนไขกรมธรรม์

สิ่งที่ผู้ถูกเชิญเป็นกรรมการควรตรวจก่อนตอบรับ ทั้งสถานะภาษี ประกันสังคม หนี้ คดี อำนาจลงนาม และผู้คุมบัญชีธนาคาร หน้าที่ของกรรมการตามมาตรา 1167 ถึง 1169 หนังสือชดใช้ความเสียหาย และเงื่อนไขประกัน D&O ที่ต้องอ่าน

สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม— ทีมกฎหมายธุรกิจ21 พฤศจิกายน 256917 นาที
ก่อนรับตำแหน่งกรรมการ ควรตรวจความรับผิดและประกัน D&O อะไรบ้าง: เช็กลิสต์ก่อนตอบรับ หนังสือชดใช้ และเงื่อนไขกรมธรรม์

คำตอบหลัก

ก่อนตอบรับเป็นกรรมการ ให้ขอดูสามกลุ่มข้อมูลก่อนเซ็นอะไรทั้งสิ้น กลุ่มแรกคือ ใครคุมบริษัทจริง ได้แก่ หนังสือรับรองบริษัท ข้อบังคับ อำนาจลงนามที่จดทะเบียน และผู้ถือบัญชีธนาคาร กลุ่มที่สองคือ สถานะของบริษัท ได้แก่ ภาษี ประกันสังคม เงินเดือน หนี้ และคดี กลุ่มที่สามคือ ใครรับภาระถ้าถูกเรียกร้อง ได้แก่ หนังสือชดใช้จากบริษัทหรือบริษัทแม่ และกรมธรรม์ประกัน D&O ถ้ามี ประกันและหนังสือชดใช้ช่วยจัดการค่าใช้จ่ายและความเสียหายบางส่วน แต่ไม่ได้ทำให้กรรมการหมดความรับผิดตามกฎหมาย

หลักกฎหมาย ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1167 กำหนดว่าความเกี่ยวพันระหว่างกรรมการกับบริษัทและบุคคลภายนอกให้บังคับตามบทบัญญัติว่าด้วยตัวแทน มาตรา 1168 กำหนดให้กรรมการใช้ความเอื้อเฟื้อสอดส่องอย่างบุคคลค้าขายผู้ประกอบด้วยความระมัดระวัง และให้รับผิดชอบร่วมกันในเรื่องที่ระบุไว้ มาตรา 1169 ให้บริษัท ผู้ถือหุ้น และเจ้าหนี้ของบริษัท มีช่องทางเรียกสินไหมทดแทนจากกรรมการที่ทำให้บริษัทเสียหาย ตามเงื่อนไขของมาตรานั้น

มุมมองเชิงปฏิบัติของเรา ผู้ที่ถูกเชิญเป็นกรรมการมักตอบรับด้วยความเกรงใจหรือเพราะเป็นข้อตกลงทางธุรกิจ แล้วมารู้ภายหลังว่าบัญชีธนาคารอยู่ในมือคนอื่น ภาษีค้าง หรือประกันที่เข้าใจว่าคุ้มครอง ไม่คุ้มครองเรื่องที่เกิดขึ้น ช่วงก่อนตอบรับเป็นช่วงเดียวที่คุณต่อรองและขอข้อมูลได้เต็มที่ที่สุด

หน้านี้เน้นสิ่งที่ต้องตรวจก่อนรับตำแหน่ง หากกำลังจะลาออกหรือส่งมอบงาน ดู กรรมการลาออกแล้ว ต้องส่งมอบอะไร

ใครควรอ่านส่วนไหน

สถานะของคุณส่วนที่ควรอ่าน
ได้รับเชิญให้เป็นกรรมการ (กำลังวางแผน)ข้อ 1 ถึง 4 ว่าต้องขอดูอะไร และข้อ 11 รายการตรวจก่อนตอบรับ
กำลังเจรจาเงื่อนไขการเข้าเป็นกรรมการข้อ 5 หนังสือชดใช้ ข้อ 6 ถึง 7 เงื่อนไขประกัน D&O และข้อ 9 ตัวอย่างสมมติ
แต่งตั้งแล้วและกำลังทำหน้าที่ข้อ 2 และ 3 หน้าที่กับความรับผิด ข้อ 6 ถึง 7 อ่านกรมธรรม์ที่มีอยู่ และข้อ 10 เรื่องการลาออก

1. ก่อนตอบรับ ควรขอข้อมูลอะไรจากบริษัท

ขอเป็นเอกสาร ไม่ใช่คำบอกเล่า และขอก่อนที่บริษัทจะยื่นจดทะเบียนแต่งตั้งคุณ

เรื่องขอดูอะไรทำไมจึงสำคัญ
ภาษีใบเสร็จหรือหลักฐานการยื่นและชำระภาษีย้อนหลัง หนังสือแจ้งหรือประเมินจากกรมสรรพากรที่ยังค้างภาระที่เกิดก่อนคุณเข้ามาอาจโผล่ในช่วงที่คุณเป็นกรรมการ และคุณต้องรู้ว่าอะไรเป็นของเดิม
ประกันสังคมและเงินเดือนหลักฐานนำส่งเงินสมทบ ทะเบียนลูกจ้าง และสถานะเงินเดือนค้างจ่ายลูกจ้างและหน่วยงานเรียกร้องได้เร็ว และบางเรื่องมีผลต่อตัวผู้บริหาร
หนี้และภาระผูกพันทะเบียนเจ้าหนี้ สัญญากู้ ใครค้ำประกัน หลักประกัน หนังสือทวงถามแยกให้ชัดว่าหนี้เป็นของบริษัท และมีเอกสารใดขอให้กรรมการค้ำส่วนตัวหรือไม่
คดีและข้อพิพาทรายการคดีแพ่ง คดีแรงงาน คดีอาญา และหนังสือเตือนจากคู่สัญญาดูว่ามีเรื่องที่อาจโยงถึงกรรมการเดิมและกรรมการใหม่หรือไม่
ใบอนุญาตและข้อกำหนดของธุรกิจใบอนุญาตที่ต้องมี และสถานะการต่ออายุธุรกิจที่ขาดใบอนุญาตทำให้การดำเนินงานทั้งหมดเสี่ยง
งบการเงินและบัญชีงบที่ยื่นแล้ว สมุดบัญชี ผู้ทำบัญชีและผู้สอบบัญชีหน้าที่ดูแลบัญชีและเอกสารตามกฎหมายตกอยู่กับกรรมการ (ข้อ 3)

ให้นักบัญชีหรือผู้สอบบัญชีของคุณเองอ่านตัวเลขภาษีและงบการเงิน สำนักงานกฎหมายไม่ให้ความเห็นเรื่องอัตราภาษีหรือตัวเลขภาษี หากบริษัทไม่ยอมให้เอกสารเหล่านี้ นั่นเป็นข้อมูลที่ควรนำมาประกอบการตัดสินใจเช่นกัน

2. ใครมีอำนาจลงนามจริง และใครคุมบัญชีธนาคาร

ตรวจสองอย่างนี้แยกกัน เพราะคนละเรื่องกัน

อำนาจลงนามตามที่จดทะเบียน ดูจากหนังสือรับรองบริษัทฉบับล่าสุดจากกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ว่ากรรมการคนใดลงนามผูกพันบริษัทได้ ลงนามคนเดียวหรือสองคนร่วมกัน และต้องประทับตราหรือไม่ จากนั้นตรวจข้อบังคับว่ามีข้อจำกัดเพิ่มเติมหรือไม่ เมื่อคุณเข้าเป็นกรรมการ ให้ถามว่าอำนาจของคุณจะถูกจดทะเบียนอย่างไร การเป็นกรรมการโดยไม่มีอำนาจลงนามไม่ได้แปลว่าไม่มีหน้าที่ และการมีอำนาจลงนามเป็นเหตุให้ถูกอ้างเอกสารที่คุณลงนามได้โดยตรง

ผู้คุมบัญชีธนาคารจริง บริษัทหลายแห่งจดทะเบียนกรรมการไว้ แต่ผู้ที่ถือสมุดเช็ก รหัสโอนเงิน หรืออีเมลที่ใช้ยืนยันกับธนาคาร คือคนเดียวกันที่ไม่ได้เป็นกรรมการ หรือเป็นเจ้าของเดิมที่ไม่ได้ออกจากบริษัท ให้ถามให้ตรงว่า

  • ใครเป็นผู้มีอำนาจสั่งจ่ายตามบัตรตัวอย่างลายมือชื่อที่ธนาคาร
  • ใครถือรหัสและอุปกรณ์ยืนยันตัวตนในระบบธนาคารออนไลน์
  • ใครอนุมัติรายการจ่ายที่เกินกำหนดวงเงิน และมีบันทึกอนุมัติหรือไม่
  • ถ้าคุณจะเป็นผู้ลงนามสั่งจ่าย ธนาคารจะเปลี่ยนบัตรตัวอย่างลายมือชื่อเมื่อใด

หากบริษัทมีข้อจำกัดว่าใครอนุมัติรายการระดับใด ดู เจ้าของอนุมัติทุกเรื่อง วางตารางอำนาจอนุมัติอย่างไร ประกอบการเจรจา

3. หน้าที่ของกรรมการตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

ตามมาตรา 1167 ความเกี่ยวพันระหว่างกรรมการกับบริษัทและบุคคลภายนอกให้บังคับตามบทบัญญัติว่าด้วยตัวแทน กรรมการจึงทำการในฐานะตัวแทนของบริษัท และต้องทำตามขอบอำนาจที่ได้รับ

มาตรา 1168 กำหนดหน้าที่ไว้ดังนี้

หน้าที่ตามข้อความของมาตรา 1168
มาตรฐานการทำงานใช้ความเอื้อเฟื้อสอดส่องอย่างบุคคลค้าขายผู้ประกอบด้วยความระมัดระวัง
ค่าหุ้นรับผิดชอบร่วมกันว่าการใช้เงินค่าหุ้นนั้นได้ใช้กันจริง
บัญชีและเอกสารจัดให้มีและรักษาสมุดบัญชีและเอกสารที่กฎหมายกำหนดไว้ให้เรียบร้อย
เงินปันผลและดอกเบี้ยรับผิดชอบให้การแจกเป็นไปโดยถูกต้องตามที่กฎหมายกำหนด
มติที่ประชุมใหญ่บังคับการให้เป็นไปโดยถูกต้องตามมติของที่ประชุมใหญ่
ห้ามแข่งขันห้ามประกอบการค้าขายอย่างเดียวกันที่แข่งกับบริษัท หรือเข้าหุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิดในห้างที่แข่งกัน โดยไม่ได้รับความยินยอมของที่ประชุมใหญ่ผู้ถือหุ้น

ข้อสำคัญคือคำว่า "ร่วมกัน" กรรมการหลายคนต้องรับผิดชอบเรื่องข้างต้นร่วมกัน การถูกเชิญเข้ามาเป็นกรรมการ "ในนาม" จึงไม่เป็นเหตุผลที่ดีพอ และผู้ที่ไม่ได้อ่านงบหรือไม่ได้เข้าประชุมเลยอาจอธิบายได้ยากว่าตนใช้ความระมัดระวังตามมาตรฐานนั้นแล้ว

กรรมการที่มาจากผู้ถือหุ้นรายใหญ่ก็อยู่ในหลักเดียวกัน หน้าที่ต่อบริษัทไม่ได้เปลี่ยนไปเพราะผู้ถือหุ้นเป็นผู้เสนอชื่อ ธุรกรรมระหว่างกรรมการกับบริษัทที่ควรระวังเป็นพิเศษ ดู กรรมการให้บริษัทเช่าหรือขายของให้บริษัท ต้องอนุมัติอย่างไร

4. กรรมการรับผิดต่อบริษัทอย่างไร และใครฟ้องได้

มาตรา 1169 ให้ช่องทางไว้สามทาง

  1. บริษัทฟ้องกรรมการ ถ้ากรรมการทำให้เกิดความเสียหายแก่บริษัท บริษัทเรียกสินไหมทดแทนได้
  2. ผู้ถือหุ้นฟ้องแทน ถ้าบริษัทไม่ยอมฟ้อง ผู้ถือหุ้นคนใดคนหนึ่งยกคดีขึ้นว่าได้
  3. เจ้าหนี้ของบริษัทเรียกบังคับ เท่าที่เจ้าหนี้ยังคงมีสิทธิเรียกร้องต่อบริษัทอยู่

ผลคือ ความรับผิดของกรรมการต่อบริษัทอาจถูกยกขึ้นโดยคนที่คุณไม่ได้ตั้งตัว เช่น ผู้ถือหุ้นรายย่อย หรือเจ้าหนี้ที่บริษัทผิดนัด ไม่ใช่เฉพาะผู้ถือหุ้นรายใหญ่ที่เชิญคุณมา ผลของการฟ้องขึ้นกับข้อเท็จจริงว่ากรรมการทำอะไร ความเสียหายคืออะไร และกรรมการใช้ความระมัดระวังตามมาตรฐานหรือไม่ ไม่ใช่ว่ากรรมการต้องรับผิดทุกครั้งที่บริษัทขาดทุน

เรื่องที่เจ้าหนี้ติดตามกรรมการเป็นส่วนตัวเพราะหนี้ของบริษัท ซึ่งมีหลักเป็นคนละเรื่องกับมาตรา 1169 ดู หนี้บริษัท ตามทรัพย์กรรมการส่วนตัวได้เมื่อไร

5. หนังสือชดใช้ความเสียหายจากบริษัทหรือบริษัทแม่

หนังสือชดใช้ (indemnity) คือข้อตกลงเป็นหนังสือที่ผู้ให้ชดใช้ตกลงรับภาระบางส่วนของความเสียหายหรือค่าใช้จ่ายที่กรรมการถูกเรียกร้องจากการปฏิบัติหน้าที่ มักทำเมื่อบริษัทแม่หรือนักลงทุนส่งตัวแทนมานั่งในบอร์ด สิ่งที่ควรอ่านและต่อรองมีดังนี้

  • ใครเป็นผู้ชดใช้ บริษัทที่คุณเป็นกรรมการ บริษัทแม่ หรือผู้ถือหุ้นที่ส่งคุณมา ถ้าผู้ชดใช้คือบริษัทเองซึ่งไม่มีเงิน สิทธิที่ได้อาจไม่มีค่าในทางปฏิบัติ
  • ขอบเขตเรื่องที่ชดใช้ เฉพาะค่าใช้จ่ายป้องกันคดี หรือรวมความเสียหายที่ต้องจ่ายด้วย
  • ข้อยกเว้น การกระทำโดยทุจริตหรือจงใจ มักถูกยกเว้น และบางเรื่องกฎหมายหรือคำสั่งหน่วยงานอาจไม่ให้ชดใช้ได้
  • การจ่ายล่วงหน้า ตกลงให้ผู้ชดใช้จ่ายค่าทนายความระหว่างคดีหรือไม่ และมีเงื่อนไขให้คืนเมื่อพบว่าเป็นการกระทำที่ได้รับการยกเว้นหรือไม่
  • ผู้ลงนาม ตรวจว่าผู้ลงนามให้ฝ่ายชดใช้มีอำนาจตามหนังสือรับรองและข้อบังคับ และมีมติที่จำเป็นแล้ว
  • ความต่อเนื่อง ยังใช้ได้เมื่อคุณลาออกหรือบริษัทเปลี่ยนเจ้าของหรือไม่ และใช้กับการเรียกร้องที่เกิดภายหลังจากการกระทำช่วงที่ดำรงตำแหน่งหรือไม่
  • วิธีเรียกร้อง ต้องแจ้งภายในกี่วัน แจ้งใคร และใครคุมการต่อสู้คดี

หนังสือชดใช้เป็นสัญญา มีผลเท่าที่เขียนไว้และเท่าที่คู่สัญญาชำระได้ ไม่ได้ยกเลิกความรับผิดของกรรมการตามกฎหมายต่อบริษัทหรือผู้เสียหาย เพียงแต่เปลี่ยนว่าสุดท้ายใครจ่าย

6. ประกัน D&O คืออะไร และอ่านกรมธรรม์ตรงไหน

ประกัน D&O (Directors and Officers) เป็นประเภทประกันความรับผิดที่บริษัทหรือผู้บริหารจัดทำ เพื่อรองรับการเรียกร้องที่เกี่ยวกับการปฏิบัติหน้าที่ของกรรมการและผู้บริหาร เนื้อหาต่างกันมากระหว่างกรมธรรม์ จึงต้องอ่านฉบับจริงพร้อมตารางกรมธรรม์ ไม่ควรตัดสินจากคำว่า "มีประกัน D&O" ในคำเสนอ

เรื่องที่ต้องอ่านถามอะไร
ผู้ได้รับความคุ้มครองชื่อคุณหรือตำแหน่งกรรมการอยู่ในนิยามหรือไม่ รวมกรรมการที่เข้ามาใหม่ กรรมการเงา และผู้ที่ถูกส่งไปนั่งบอร์ดบริษัทลูกหรือบริษัทร่วมทุนหรือไม่
วันที่เริ่มคุ้มครองย้อนหลัง (retroactive date)ครอบคลุมการกระทำก่อนวันที่คุณเข้ารับตำแหน่งหรือไม่ ถ้ากรมธรรม์ไม่คุ้มครองการกระทำก่อนวันที่กำหนด เรื่องเก่าของบริษัทจะไม่ได้รับการคุ้มครอง
ฐานการเรียกร้อง (เคลมส์เมด)กรมธรรม์ประเภทนี้มักคุ้มครองเมื่อมีการ "เรียกร้อง" และ "แจ้ง" ในช่วงที่กรมธรรม์ยังมีผล ไม่ใช่เมื่อเหตุเกิด ดังนั้นต้องอ่านเงื่อนไขการต่ออายุ การแจ้งเหตุที่อาจก่อให้เกิดการเรียกร้อง และช่วงแจ้งเพิ่มเติมหลังกรมธรรม์สิ้นสุด
ข้อยกเว้นการกระทำโดยทุจริตหรือจงใจ การได้ประโยชน์ที่ไม่ควรได้ ค่าปรับหรือโทษที่เอาประกันไม่ได้ เรื่องที่รู้อยู่แล้วก่อนทำประกัน และเรื่องที่ระบุเฉพาะ เช่น มลพิษ หรือการเรียกร้องระหว่างบริษัทในกลุ่ม
ค่าใช้จ่ายป้องกันคดีผู้รับประกันจ่ายค่าทนายความระหว่างคดีหรือรอคำพิพากษาก่อนหรือไม่ ใครเลือกทนายความ และต้องได้รับความเห็นชอบก่อนจ้างหรือไม่
วงเงินร่วมวงเงินใช้ร่วมกันระหว่างกรรมการและผู้บริหารทุกคน และอาจรวมค่าป้องกันคดีเข้าในวงเงินเดียวกัน ถ้ามีการเรียกร้องหลายเรื่อง วงเงินอาจหมดก่อนถึงคุณ
การแยกความคุ้มครองส่วนใดคุ้มครองตัวกรรมการเอง ส่วนใดคุ้มครองบริษัท และมีวงเงินแยกสำหรับกรรมการเมื่อบริษัทไม่สามารถชดใช้หรือไม่
การเปลี่ยนเจ้าของหรือยุบเลิกความคุ้มครองเปลี่ยนไปอย่างไรเมื่อบริษัทถูกควบรวมหรือขายกิจการ

ถามด้วยว่ากรมธรรม์เป็นของใคร ใครเป็นผู้เอาประกันและจ่ายเบี้ย และถ้าเลิกจ่ายหรือบริษัทเปลี่ยนแผน คุณจะรู้หรือไม่ บริษัทประกันภัยและนายหน้าประกันเป็นผู้อธิบายเงื่อนไขของกรมธรรม์ได้ตรงที่สุด สำนักงานกฎหมายช่วยอ่านผลทางกฎหมายของถ้อยคำและเทียบกับหนังสือชดใช้

7. ประกัน D&O ไม่ได้ทำให้กรรมการพ้นความรับผิด

ประกันเป็นการโอนภาระทางการเงินบางส่วนไปยังผู้รับประกัน ไม่ได้แก้ว่าใครต้องรับผิดตามกฎหมาย

  • ผู้เรียกร้องยังฟ้องกรรมการได้ ประกันเข้ามาเมื่อเข้าเงื่อนไขของกรมธรรม์
  • ค่าปรับหรือโทษทางอาญาไม่ควรคาดหวังว่ากรมธรรม์จะจ่ายให้ การกระทำที่ถูกพิสูจน์ว่าทุจริตหรือจงใจมักถูกยกเว้น
  • วงเงินมีจำกัด และอาจถูกใช้ไปกับเรื่องของกรรมการคนอื่นหรือของบริษัท
  • ผู้รับประกันอาจปฏิเสธหรือจำกัดความคุ้มครองได้ถ้าข้อมูลที่แจ้งตอนทำประกันไม่ครบถ้วน หรือถ้าไม่แจ้งเหตุตามเงื่อนไข

เมื่อมีเหตุที่อาจกลายเป็นการเรียกร้อง เช่น ได้รับหนังสือทวง หมายเรียก หรือการตรวจสอบจากหน่วยงาน ให้ตรวจเงื่อนไขการแจ้งเหตุในกรมธรรม์ทันที และแจ้งตามช่องทางและกำหนดเวลาที่เขียนไว้ โดยเก็บหลักฐานการแจ้ง

8. เรื่องที่กรรมการอาจถูกเรียกร้องนอกจากประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

มีเรื่องที่กฎหมายอื่นอาจโยงถึงตัวกรรมการหรือผู้มีอำนาจจัดการของบริษัทโดยตรง ไม่ใช่เฉพาะบริษัทในฐานะนิติบุคคล ตัวอย่างหมวดที่ควรรู้ไว้ โดยรายละเอียดขึ้นกับถ้อยคำของกฎหมายแต่ละฉบับและบทบาทที่กรรมการทำจริง

หมวดภาพรวมที่ควรรู้
ภาษีกฎหมายภาษีบางเรื่องกำหนดให้ผู้มีอำนาจกระทำการแทนนิติบุคคลอาจถูกเรียกร้องหรือถูกดำเนินคดีด้วยเมื่อบริษัทไม่ปฏิบัติตาม ขึ้นกับว่าเรื่องใดและใครเป็นผู้ตัดสินใจ ให้ผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีตรวจแต่ละกรณี
แรงงานและประกันสังคมกฎหมายคุ้มครองแรงงานและประกันสังคมกำหนดภาระของนายจ้าง และอาจโยงถึงผู้ที่ทำการแทนนิติบุคคลนายจ้างในบางกรณี เช่น การไม่จ่ายค่าจ้างหรือไม่นำส่งเงินสมทบ
ความผิดอาญาของนิติบุคคลเมื่อนิติบุคคลกระทำความผิดตามกฎหมายเฉพาะบางฉบับ กฎหมายนั้นอาจกำหนดให้กรรมการหรือผู้จัดการที่สั่งการหรืองดเว้นการสั่งการต้องรับโทษร่วมด้วย
ข้อมูลส่วนบุคคลและกฎหมายเฉพาะธุรกิจธุรกิจที่มีกฎหมายกำกับเฉพาะอาจให้กรรมการรับผิดชอบเรื่องการปฏิบัติตามกฎ เช่น การจัดการข้อมูลส่วนบุคคลหรือใบอนุญาต
หนี้ที่กรรมการเซ็นค้ำเองเป็นสัญญาของตัวบุคคล ไม่ใช่ผลของการเป็นกรรมการ และอยู่นอกประกัน D&O ในทางปฏิบัติ

สำนักงานไม่สามารถระบุว่าเรื่องใดจะตกแก่กรรมการเมื่อใดได้โดยไม่เห็นข้อเท็จจริง ข้อมูลหมวดนี้เป็นภาพรวม ณ วันที่ 21 พฤศจิกายน 2569 ควรตรวจกฎหมายฉบับปัจจุบันและถามผู้เชี่ยวชาญของเรื่องนั้นเป็นรายกรณี

9. ตัวอย่างสมมติ: ผู้จัดการนักลงทุนถูกเสนอให้เป็นกรรมการบริษัทที่ลงทุน

ตัวอย่างนี้ไม่ใช่เรื่องจริง ตัวเลขและข้อเท็จจริงเป็นเพียงภาพประกอบ

คุณปิยะเป็นผู้จัดการกองทุนขนาดเล็ก ได้รับเสนอให้เข้านั่งเป็นกรรมการบริษัทแปรรูปอาหารแห่งหนึ่งในขอนแก่น ซึ่งกองทุนกำลังจะลงทุน ผู้ก่อตั้งบอกว่าบริษัทมีประกัน D&O แล้ว และบัญชีธนาคาร "ดูแลโดยฝ่ายบัญชี"

  • ข้อมูลที่ขอ หนังสือรับรองฉบับล่าสุด ข้อบังคับ หลักฐานการยื่นภาษีและนำส่งประกันสังคม รายการหนี้และคดี สมุดบัญชี และกรมธรรม์ฉบับเต็ม
  • ที่พบ หนังสือรับรองระบุว่ากรรมการสองคนลงนามร่วมกัน แต่บัญชีธนาคารถูกตั้งให้ผู้ก่อตั้งลงนามคนเดียว มีหนังสือแจ้งจากกรมสรรพากรที่ยังไม่ตอบ และกรมธรรม์ D&O มีวันเริ่มคุ้มครองย้อนหลังเป็นวันที่ทำประกันล่าสุด จึงไม่คุ้มครองเหตุก่อนหน้านั้น
  • ข้อเรียกร้องก่อนตอบรับ ให้ตั้งบัตรตัวอย่างลายมือชื่อธนาคารให้ตรงกับหนังสือรับรอง ให้ผู้ก่อตั้งตอบหนังสือกรมสรรพากรและส่งหลักฐาน ให้บริษัทแม่หรือกองทุนออกหนังสือชดใช้คู่กับประกัน และขอให้ผู้รับประกันขยายวันเริ่มคุ้มครองย้อนหลังหรือรับรองว่าไม่มีเหตุที่ทราบอยู่ก่อน
  • ผลที่เป็นไปได้ ถ้าผู้ก่อตั้งปฏิเสธเรื่องบัญชีและเอกสารสรรพากร นั่นเป็นข้อมูลให้คุณปิยะตัดสินใจ ถ้าตกลง ก็ควรเก็บข้อตกลงและหลักฐานไว้ในแฟ้มกรรมการ

เรื่องจริงอาจต่างออกไป และข้อสรุปของตัวอย่างนี้ใช้กับกรณีอื่นไม่ได้โดยอัตโนมัติ

10. ลาออกภายหลังไม่ลบการกระทำที่ทำไว้ขณะดำรงตำแหน่ง

การลาออกมีผลกับอำนาจและหน้าที่ในอนาคต แต่การกระทำหรือการละเลยที่เกิดขึ้นขณะคุณเป็นกรรมการยังเป็นเรื่องของช่วงเวลานั้น เจ้าหนี้ ผู้ถือหุ้น บริษัท หรือหน่วยงานอาจยกขึ้นอ้างภายหลังได้ ตามกำหนดอายุความและเงื่อนไขของเรื่องนั้น

ก่อนลาออก ควรทำสามอย่าง

  • เก็บสำเนาเอกสารที่คุณลงนาม รายงานที่คุณได้รับ และบันทึกการประชุมที่แสดงว่าคุณทำอะไรในช่วงนั้น
  • ตรวจว่าหนังสือชดใช้และประกัน D&O ยังคุ้มครองช่วงที่ดำรงตำแหน่งต่อไปหรือไม่ หลังลาออก กรมธรรม์แบบเคลมส์เมด อาจต้องมีช่วงแจ้งเพิ่มเติม
  • ตรวจหนี้ที่คุณเซ็นค้ำเป็นส่วนตัว ซึ่งไม่ได้หมดไปเพราะลาออก ดู ลาออกจากกรรมการหรือขายหุ้นแล้ว ยังต้องรับผิดหนี้ที่เคยเซ็นค้ำหรือไม่

ขั้นตอนลาออกและการส่งมอบ ดู กรรมการลาออกแล้ว ต้องส่งมอบอะไร

11. เช็กลิสต์ก่อนตอบรับเป็นกรรมการ

เอกสารที่ควรขอ

  • หนังสือรับรองบริษัทฉบับล่าสุดและข้อบังคับ
  • บัตรตัวอย่างลายมือชื่อธนาคารและรายชื่อผู้มีรหัสโอนเงิน
  • หลักฐานยื่นและชำระภาษี และหนังสือจากกรมสรรพากรที่ค้าง
  • หลักฐานนำส่งประกันสังคมและสถานะเงินเดือนค้าง
  • ทะเบียนหนี้ สัญญากู้ หลักประกัน และรายการที่ขอให้กรรมการค้ำ
  • รายการคดีและหนังสือเตือนที่ยังค้าง
  • งบการเงิน สมุดบัญชี และชื่อผู้ทำบัญชีและผู้สอบบัญชี
  • กรมธรรม์ D&O ฉบับเต็มพร้อมตาราง และใบแจ้งต่ออายุถ้ามี

สิ่งที่ควรตกลงเป็นหนังสือ

  • หนังสือชดใช้จากบริษัทหรือบริษัทแม่ ระบุขอบเขต ข้อยกเว้น การจ่ายค่าทนายล่วงหน้า และผู้ลงนามที่มีอำนาจ
  • ชื่อคุณอยู่ในกรมธรรม์ และมีหลักฐานว่าได้รับความคุ้มครองตั้งแต่วันเข้ารับตำแหน่ง
  • บริษัทแจ้งคุณทันที ถ้ากรมธรรม์ไม่ต่ออายุหรือเปลี่ยนวงเงิน
  • ข้อกำหนดเรื่องข้อมูลและสิทธิเข้าถึงบัญชีและเอกสารของบริษัทสำหรับกรรมการ
  • กำหนดเวลาและวิธีจดทะเบียนอำนาจลงนามของคุณ

หลังเข้ารับตำแหน่ง

  • เข้าประชุมและให้บันทึกความเห็นไว้ในรายงานการประชุม
  • อ่านงบและรายงานที่ได้รับ และบันทึกคำถามที่ถามฝ่ายบริหาร
  • จดวันครบกำหนดของกรมธรรม์และกำหนดเวลาแจ้งเหตุ

อย่าเข้าใจผิด

ความเข้าใจผิดข้อเท็จจริง
"มีประกัน D&O แล้ว กรรมการไม่ต้องรับผิด"ประกันไม่ได้ยกเลิกความรับผิดตามกฎหมาย เป็นแค่การโอนภาระทางการเงินบางส่วนตามเงื่อนไขกรมธรรม์ และมักมีข้อยกเว้น
"ประกันจ่ายค่าปรับและโทษอาญาให้ได้"ไม่ควรคาดหวังเช่นนั้น ค่าปรับหรือโทษที่เอาประกันไม่ได้และการกระทำโดยทุจริตมักอยู่ในข้อยกเว้น
"เป็นกรรมการแทนผู้ถือหุ้น ไม่ต้องรับผิดเอง"มาตรา 1168 และ 1169 วางหน้าที่และความรับผิดต่อบริษัทที่ตัวกรรมการ ไม่ว่าใครเป็นผู้เสนอชื่อ
"ไม่มีอำนาจลงนามจึงไม่มีหน้าที่"หน้าที่ตามมาตรา 1168 เช่น การดูแลบัญชีและเอกสาร ไม่ได้ขึ้นกับว่าคุณลงนามแทนบริษัทได้หรือไม่
"หนังสือชดใช้จากบริษัททำให้คุ้มครองเต็มที่"มีค่าเท่าที่เขียนไว้และเท่าที่ผู้ชดใช้จ่ายได้ และมักมีข้อยกเว้น ผู้ชดใช้ที่เป็นบริษัทขาดทุนอาจจ่ายไม่ได้
"ลาออกแล้วเรื่องเก่าจบ"การลาออกไม่ลบการกระทำที่ทำขณะดำรงตำแหน่ง และไม่ปลดหนี้ที่คุณเซ็นค้ำเป็นส่วนตัว

ข้อจำกัดของคู่มือนี้ คู่มือนี้ไม่ใช้กับบริษัทมหาชนหรือบริษัทจดทะเบียน ซึ่งมีหน้าที่เพิ่มเติมตามกฎหมายหลักทรัพย์ ไม่ใช้กับกรรมการของห้างหุ้นส่วน มูลนิธิ หรือรัฐวิสาหกิจ และไม่ได้เปรียบเทียบกรมธรรม์ของบริษัทประกันภัยใด เงื่อนไขกรมธรรม์และกฎหมายเฉพาะธุรกิจเปลี่ยนแปลงได้ ข้อมูล ณ วันที่ 21 พฤศจิกายน 2569

อ่านเพิ่มเติม

ก่อนตอบรับตำแหน่งกรรมการ ให้ตรวจว่าใครคุมบริษัทจริงและบริษัทมีภาระอะไรค้างอยู่ แล้วให้เขียนเป็นหนังสือว่าใครรับภาระถ้าถูกเรียกร้อง โดยอ่านกรมธรรม์ D&O จนเห็นข้อยกเว้นและวงเงินร่วม เพราะประกันไม่ได้ทำให้กรรมการหมดความรับผิด

เราช่วยตรวจเอกสารแต่งตั้งและข้อตกลงที่เกี่ยวกับตำแหน่งกรรมการ หนังสือรับรองและข้อบังคับ อำนาจลงนาม และร่างหรือตรวจหนังสือชดใช้ความเสียหาย รวมถึงอ่านถ้อยคำในกรมธรรม์ D&O ในแง่กฎหมาย เราไม่ใช่นายหน้าหรือบริษัทประกันภัย ไม่ใช่นักบัญชีหรือที่ปรึกษาภาษี และไม่สามารถรับรองว่าผู้รับประกันจะจ่ายสินไหมหรือรับรองผลของข้อเรียกร้องใด ค่าบริการขึ้นอยู่กับขั้นของเรื่องและงานที่ต้องทำ ส่งเอกสารให้เราดูก่อน เราจะแจ้งขอบเขตงานและค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน โทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดูเพิ่มเติมที่ งานเลขานุการบริษัท และ ที่ปรึกษากฎหมายประจำ


คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

คำถามที่พบบ่อย

ก่อนตอบรับเป็นกรรมการ ควรตรวจอะไรเป็นอย่างแรก+

ตรวจว่าใครคุมบริษัทจริง ได้แก่ หนังสือรับรองบริษัทฉบับล่าสุดว่ากรรมการคนใดลงนามผูกพันบริษัทได้และอย่างไร ข้อบังคับของบริษัท และใครเป็นผู้ถือบัญชีธนาคารและรหัสทำรายการ จากนั้นจึงตรวจว่าบริษัทมีหนี้ภาษี ประกันสังคม เงินเดือน และคดีค้างอยู่หรือไม่ ผู้ที่ตอบรับโดยไม่เห็นข้อมูลเหล่านี้จะไม่รู้ว่าตนรับภาระอะไรเข้ามา

กรรมการบริษัทจำกัดมีหน้าที่อะไรตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์+

มาตรา 1168 กำหนดให้กรรมการใช้ความเอื้อเฟื้อสอดส่องอย่างบุคคลค้าขายผู้ประกอบด้วยความระมัดระวัง และให้กรรมการรับผิดชอบร่วมกันในเรื่องการใช้เงินค่าหุ้นจริง การจัดให้มีและรักษาสมุดบัญชีและเอกสารตามกฎหมาย การแจกเงินปันผลหรือดอกเบี้ยให้ถูกต้อง และการบังคับให้เป็นไปตามมติที่ประชุมใหญ่ กรรมการยังห้ามประกอบการค้าที่เป็นอย่างเดียวกันและแข่งขันกับบริษัท โดยไม่ได้รับความยินยอมของที่ประชุมใหญ่ผู้ถือหุ้น

ถ้ากรรมการทำให้บริษัทเสียหาย ใครฟ้องกรรมการได้+

มาตรา 1169 ให้บริษัทฟ้องเรียกสินไหมทดแทนจากกรรมการได้ ถ้าบริษัทไม่ยอมฟ้อง ผู้ถือหุ้นคนใดคนหนึ่งฟ้องแทนได้ และเจ้าหนี้ของบริษัทก็เรียกบังคับได้เท่าที่ยังมีสิทธิเรียกร้องต่อบริษัท การเป็นกรรมการแทนผู้ถือหุ้นรายใหญ่จึงไม่ได้ทำให้พ้นความรับผิดต่อบริษัทเอง

ประกัน D&O ครอบคลุมค่าปรับหรือโทษอาญาของกรรมการหรือไม่+

ไม่ควรสรุปเช่นนั้น กรมธรรม์ประเภทนี้โดยทั่วไปเน้นค่าใช้จ่ายป้องกันคดีและความเสียหายจากการเรียกร้องที่เกี่ยวกับการปฏิบัติหน้าที่ แต่มักมีข้อยกเว้นเรื่องการกระทำโดยทุจริต การกระทำผิดกฎหมายโดยเจตนา และค่าปรับหรือโทษที่กฎหมายไม่ให้เอาประกันได้ ต้องอ่านข้อยกเว้นและคำนิยามในกรมธรรม์ฉบับจริงทุกครั้ง

ลาออกจากกรรมการแล้ว จะพ้นความรับผิดสำหรับสิ่งที่ทำไว้ตอนดำรงตำแหน่งหรือไม่+

ไม่พ้นโดยอัตโนมัติ การลาออกตัดอำนาจและหน้าที่ในอนาคต แต่ไม่ลบการกระทำหรือการละเลยที่เกิดขึ้นขณะดำรงตำแหน่ง การเรียกร้องที่เกี่ยวกับช่วงเวลานั้นอาจตามมาภายหลังได้ ดังนั้นควรเก็บเอกสารช่วงที่ดำรงตำแหน่งไว้และตรวจว่าประกันกับหนังสือชดใช้ยังคุ้มครองช่วงนั้นต่อไปหรือไม่

หนังสือชดใช้ความเสียหายจากบริษัทหรือบริษัทแม่ช่วยอะไรกรรมการ+

เป็นข้อตกลงเป็นหนังสือที่ให้บริษัทหรือบริษัทแม่รับภาระบางส่วนของความเสียหายหรือค่าใช้จ่ายที่กรรมการถูกเรียกร้องเพราะปฏิบัติหน้าที่ มีค่าเท่าที่ผู้ให้ชดใช้มีความสามารถจ่ายได้ และใช้ไม่ได้ในเรื่องที่ตกลงยกเว้นไว้หรือที่กฎหมายไม่ให้ชดใช้ ควรอ่านขอบเขต ข้อยกเว้น ผู้ลงนามที่มีอำนาจ และวิธีเรียกร้องก่อนตกลงรับตำแหน่ง

Lawyer-client handshake symbolizing trust at Suwanvara Law Firm

พร้อมรับฟังเรื่องของคุณ

ปรึกษาเบื้องต้นกับทนายความผู้เชี่ยวชาญของเรา