คำตอบหลัก
ก่อนตอบรับเป็นกรรมการ ให้ขอดูสามกลุ่มข้อมูลก่อนเซ็นอะไรทั้งสิ้น กลุ่มแรกคือ ใครคุมบริษัทจริง ได้แก่ หนังสือรับรองบริษัท ข้อบังคับ อำนาจลงนามที่จดทะเบียน และผู้ถือบัญชีธนาคาร กลุ่มที่สองคือ สถานะของบริษัท ได้แก่ ภาษี ประกันสังคม เงินเดือน หนี้ และคดี กลุ่มที่สามคือ ใครรับภาระถ้าถูกเรียกร้อง ได้แก่ หนังสือชดใช้จากบริษัทหรือบริษัทแม่ และกรมธรรม์ประกัน D&O ถ้ามี ประกันและหนังสือชดใช้ช่วยจัดการค่าใช้จ่ายและความเสียหายบางส่วน แต่ไม่ได้ทำให้กรรมการหมดความรับผิดตามกฎหมาย
หลักกฎหมาย ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1167 กำหนดว่าความเกี่ยวพันระหว่างกรรมการกับบริษัทและบุคคลภายนอกให้บังคับตามบทบัญญัติว่าด้วยตัวแทน มาตรา 1168 กำหนดให้กรรมการใช้ความเอื้อเฟื้อสอดส่องอย่างบุคคลค้าขายผู้ประกอบด้วยความระมัดระวัง และให้รับผิดชอบร่วมกันในเรื่องที่ระบุไว้ มาตรา 1169 ให้บริษัท ผู้ถือหุ้น และเจ้าหนี้ของบริษัท มีช่องทางเรียกสินไหมทดแทนจากกรรมการที่ทำให้บริษัทเสียหาย ตามเงื่อนไขของมาตรานั้น
มุมมองเชิงปฏิบัติของเรา ผู้ที่ถูกเชิญเป็นกรรมการมักตอบรับด้วยความเกรงใจหรือเพราะเป็นข้อตกลงทางธุรกิจ แล้วมารู้ภายหลังว่าบัญชีธนาคารอยู่ในมือคนอื่น ภาษีค้าง หรือประกันที่เข้าใจว่าคุ้มครอง ไม่คุ้มครองเรื่องที่เกิดขึ้น ช่วงก่อนตอบรับเป็นช่วงเดียวที่คุณต่อรองและขอข้อมูลได้เต็มที่ที่สุด
หน้านี้เน้นสิ่งที่ต้องตรวจก่อนรับตำแหน่ง หากกำลังจะลาออกหรือส่งมอบงาน ดู กรรมการลาออกแล้ว ต้องส่งมอบอะไร
ใครควรอ่านส่วนไหน
| สถานะของคุณ | ส่วนที่ควรอ่าน |
|---|---|
| ได้รับเชิญให้เป็นกรรมการ (กำลังวางแผน) | ข้อ 1 ถึง 4 ว่าต้องขอดูอะไร และข้อ 11 รายการตรวจก่อนตอบรับ |
| กำลังเจรจาเงื่อนไขการเข้าเป็นกรรมการ | ข้อ 5 หนังสือชดใช้ ข้อ 6 ถึง 7 เงื่อนไขประกัน D&O และข้อ 9 ตัวอย่างสมมติ |
| แต่งตั้งแล้วและกำลังทำหน้าที่ | ข้อ 2 และ 3 หน้าที่กับความรับผิด ข้อ 6 ถึง 7 อ่านกรมธรรม์ที่มีอยู่ และข้อ 10 เรื่องการลาออก |
1. ก่อนตอบรับ ควรขอข้อมูลอะไรจากบริษัท
ขอเป็นเอกสาร ไม่ใช่คำบอกเล่า และขอก่อนที่บริษัทจะยื่นจดทะเบียนแต่งตั้งคุณ
| เรื่อง | ขอดูอะไร | ทำไมจึงสำคัญ |
|---|---|---|
| ภาษี | ใบเสร็จหรือหลักฐานการยื่นและชำระภาษีย้อนหลัง หนังสือแจ้งหรือประเมินจากกรมสรรพากรที่ยังค้าง | ภาระที่เกิดก่อนคุณเข้ามาอาจโผล่ในช่วงที่คุณเป็นกรรมการ และคุณต้องรู้ว่าอะไรเป็นของเดิม |
| ประกันสังคมและเงินเดือน | หลักฐานนำส่งเงินสมทบ ทะเบียนลูกจ้าง และสถานะเงินเดือนค้างจ่าย | ลูกจ้างและหน่วยงานเรียกร้องได้เร็ว และบางเรื่องมีผลต่อตัวผู้บริหาร |
| หนี้และภาระผูกพัน | ทะเบียนเจ้าหนี้ สัญญากู้ ใครค้ำประกัน หลักประกัน หนังสือทวงถาม | แยกให้ชัดว่าหนี้เป็นของบริษัท และมีเอกสารใดขอให้กรรมการค้ำส่วนตัวหรือไม่ |
| คดีและข้อพิพาท | รายการคดีแพ่ง คดีแรงงาน คดีอาญา และหนังสือเตือนจากคู่สัญญา | ดูว่ามีเรื่องที่อาจโยงถึงกรรมการเดิมและกรรมการใหม่หรือไม่ |
| ใบอนุญาตและข้อกำหนดของธุรกิจ | ใบอนุญาตที่ต้องมี และสถานะการต่ออายุ | ธุรกิจที่ขาดใบอนุญาตทำให้การดำเนินงานทั้งหมดเสี่ยง |
| งบการเงินและบัญชี | งบที่ยื่นแล้ว สมุดบัญชี ผู้ทำบัญชีและผู้สอบบัญชี | หน้าที่ดูแลบัญชีและเอกสารตามกฎหมายตกอยู่กับกรรมการ (ข้อ 3) |
ให้นักบัญชีหรือผู้สอบบัญชีของคุณเองอ่านตัวเลขภาษีและงบการเงิน สำนักงานกฎหมายไม่ให้ความเห็นเรื่องอัตราภาษีหรือตัวเลขภาษี หากบริษัทไม่ยอมให้เอกสารเหล่านี้ นั่นเป็นข้อมูลที่ควรนำมาประกอบการตัดสินใจเช่นกัน
2. ใครมีอำนาจลงนามจริง และใครคุมบัญชีธนาคาร
ตรวจสองอย่างนี้แยกกัน เพราะคนละเรื่องกัน
อำนาจลงนามตามที่จดทะเบียน ดูจากหนังสือรับรองบริษัทฉบับล่าสุดจากกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ว่ากรรมการคนใดลงนามผูกพันบริษัทได้ ลงนามคนเดียวหรือสองคนร่วมกัน และต้องประทับตราหรือไม่ จากนั้นตรวจข้อบังคับว่ามีข้อจำกัดเพิ่มเติมหรือไม่ เมื่อคุณเข้าเป็นกรรมการ ให้ถามว่าอำนาจของคุณจะถูกจดทะเบียนอย่างไร การเป็นกรรมการโดยไม่มีอำนาจลงนามไม่ได้แปลว่าไม่มีหน้าที่ และการมีอำนาจลงนามเป็นเหตุให้ถูกอ้างเอกสารที่คุณลงนามได้โดยตรง
ผู้คุมบัญชีธนาคารจริง บริษัทหลายแห่งจดทะเบียนกรรมการไว้ แต่ผู้ที่ถือสมุดเช็ก รหัสโอนเงิน หรืออีเมลที่ใช้ยืนยันกับธนาคาร คือคนเดียวกันที่ไม่ได้เป็นกรรมการ หรือเป็นเจ้าของเดิมที่ไม่ได้ออกจากบริษัท ให้ถามให้ตรงว่า
- ใครเป็นผู้มีอำนาจสั่งจ่ายตามบัตรตัวอย่างลายมือชื่อที่ธนาคาร
- ใครถือรหัสและอุปกรณ์ยืนยันตัวตนในระบบธนาคารออนไลน์
- ใครอนุมัติรายการจ่ายที่เกินกำหนดวงเงิน และมีบันทึกอนุมัติหรือไม่
- ถ้าคุณจะเป็นผู้ลงนามสั่งจ่าย ธนาคารจะเปลี่ยนบัตรตัวอย่างลายมือชื่อเมื่อใด
หากบริษัทมีข้อจำกัดว่าใครอนุมัติรายการระดับใด ดู เจ้าของอนุมัติทุกเรื่อง วางตารางอำนาจอนุมัติอย่างไร ประกอบการเจรจา
3. หน้าที่ของกรรมการตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
ตามมาตรา 1167 ความเกี่ยวพันระหว่างกรรมการกับบริษัทและบุคคลภายนอกให้บังคับตามบทบัญญัติว่าด้วยตัวแทน กรรมการจึงทำการในฐานะตัวแทนของบริษัท และต้องทำตามขอบอำนาจที่ได้รับ
มาตรา 1168 กำหนดหน้าที่ไว้ดังนี้
| หน้าที่ | ตามข้อความของมาตรา 1168 |
|---|---|
| มาตรฐานการทำงาน | ใช้ความเอื้อเฟื้อสอดส่องอย่างบุคคลค้าขายผู้ประกอบด้วยความระมัดระวัง |
| ค่าหุ้น | รับผิดชอบร่วมกันว่าการใช้เงินค่าหุ้นนั้นได้ใช้กันจริง |
| บัญชีและเอกสาร | จัดให้มีและรักษาสมุดบัญชีและเอกสารที่กฎหมายกำหนดไว้ให้เรียบร้อย |
| เงินปันผลและดอกเบี้ย | รับผิดชอบให้การแจกเป็นไปโดยถูกต้องตามที่กฎหมายกำหนด |
| มติที่ประชุมใหญ่ | บังคับการให้เป็นไปโดยถูกต้องตามมติของที่ประชุมใหญ่ |
| ห้ามแข่งขัน | ห้ามประกอบการค้าขายอย่างเดียวกันที่แข่งกับบริษัท หรือเข้าหุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิดในห้างที่แข่งกัน โดยไม่ได้รับความยินยอมของที่ประชุมใหญ่ผู้ถือหุ้น |
ข้อสำคัญคือคำว่า "ร่วมกัน" กรรมการหลายคนต้องรับผิดชอบเรื่องข้างต้นร่วมกัน การถูกเชิญเข้ามาเป็นกรรมการ "ในนาม" จึงไม่เป็นเหตุผลที่ดีพอ และผู้ที่ไม่ได้อ่านงบหรือไม่ได้เข้าประชุมเลยอาจอธิบายได้ยากว่าตนใช้ความระมัดระวังตามมาตรฐานนั้นแล้ว
กรรมการที่มาจากผู้ถือหุ้นรายใหญ่ก็อยู่ในหลักเดียวกัน หน้าที่ต่อบริษัทไม่ได้เปลี่ยนไปเพราะผู้ถือหุ้นเป็นผู้เสนอชื่อ ธุรกรรมระหว่างกรรมการกับบริษัทที่ควรระวังเป็นพิเศษ ดู กรรมการให้บริษัทเช่าหรือขายของให้บริษัท ต้องอนุมัติอย่างไร
4. กรรมการรับผิดต่อบริษัทอย่างไร และใครฟ้องได้
มาตรา 1169 ให้ช่องทางไว้สามทาง
- บริษัทฟ้องกรรมการ ถ้ากรรมการทำให้เกิดความเสียหายแก่บริษัท บริษัทเรียกสินไหมทดแทนได้
- ผู้ถือหุ้นฟ้องแทน ถ้าบริษัทไม่ยอมฟ้อง ผู้ถือหุ้นคนใดคนหนึ่งยกคดีขึ้นว่าได้
- เจ้าหนี้ของบริษัทเรียกบังคับ เท่าที่เจ้าหนี้ยังคงมีสิทธิเรียกร้องต่อบริษัทอยู่
ผลคือ ความรับผิดของกรรมการต่อบริษัทอาจถูกยกขึ้นโดยคนที่คุณไม่ได้ตั้งตัว เช่น ผู้ถือหุ้นรายย่อย หรือเจ้าหนี้ที่บริษัทผิดนัด ไม่ใช่เฉพาะผู้ถือหุ้นรายใหญ่ที่เชิญคุณมา ผลของการฟ้องขึ้นกับข้อเท็จจริงว่ากรรมการทำอะไร ความเสียหายคืออะไร และกรรมการใช้ความระมัดระวังตามมาตรฐานหรือไม่ ไม่ใช่ว่ากรรมการต้องรับผิดทุกครั้งที่บริษัทขาดทุน
เรื่องที่เจ้าหนี้ติดตามกรรมการเป็นส่วนตัวเพราะหนี้ของบริษัท ซึ่งมีหลักเป็นคนละเรื่องกับมาตรา 1169 ดู หนี้บริษัท ตามทรัพย์กรรมการส่วนตัวได้เมื่อไร
5. หนังสือชดใช้ความเสียหายจากบริษัทหรือบริษัทแม่
หนังสือชดใช้ (indemnity) คือข้อตกลงเป็นหนังสือที่ผู้ให้ชดใช้ตกลงรับภาระบางส่วนของความเสียหายหรือค่าใช้จ่ายที่กรรมการถูกเรียกร้องจากการปฏิบัติหน้าที่ มักทำเมื่อบริษัทแม่หรือนักลงทุนส่งตัวแทนมานั่งในบอร์ด สิ่งที่ควรอ่านและต่อรองมีดังนี้
- ใครเป็นผู้ชดใช้ บริษัทที่คุณเป็นกรรมการ บริษัทแม่ หรือผู้ถือหุ้นที่ส่งคุณมา ถ้าผู้ชดใช้คือบริษัทเองซึ่งไม่มีเงิน สิทธิที่ได้อาจไม่มีค่าในทางปฏิบัติ
- ขอบเขตเรื่องที่ชดใช้ เฉพาะค่าใช้จ่ายป้องกันคดี หรือรวมความเสียหายที่ต้องจ่ายด้วย
- ข้อยกเว้น การกระทำโดยทุจริตหรือจงใจ มักถูกยกเว้น และบางเรื่องกฎหมายหรือคำสั่งหน่วยงานอาจไม่ให้ชดใช้ได้
- การจ่ายล่วงหน้า ตกลงให้ผู้ชดใช้จ่ายค่าทนายความระหว่างคดีหรือไม่ และมีเงื่อนไขให้คืนเมื่อพบว่าเป็นการกระทำที่ได้รับการยกเว้นหรือไม่
- ผู้ลงนาม ตรวจว่าผู้ลงนามให้ฝ่ายชดใช้มีอำนาจตามหนังสือรับรองและข้อบังคับ และมีมติที่จำเป็นแล้ว
- ความต่อเนื่อง ยังใช้ได้เมื่อคุณลาออกหรือบริษัทเปลี่ยนเจ้าของหรือไม่ และใช้กับการเรียกร้องที่เกิดภายหลังจากการกระทำช่วงที่ดำรงตำแหน่งหรือไม่
- วิธีเรียกร้อง ต้องแจ้งภายในกี่วัน แจ้งใคร และใครคุมการต่อสู้คดี
หนังสือชดใช้เป็นสัญญา มีผลเท่าที่เขียนไว้และเท่าที่คู่สัญญาชำระได้ ไม่ได้ยกเลิกความรับผิดของกรรมการตามกฎหมายต่อบริษัทหรือผู้เสียหาย เพียงแต่เปลี่ยนว่าสุดท้ายใครจ่าย
6. ประกัน D&O คืออะไร และอ่านกรมธรรม์ตรงไหน
ประกัน D&O (Directors and Officers) เป็นประเภทประกันความรับผิดที่บริษัทหรือผู้บริหารจัดทำ เพื่อรองรับการเรียกร้องที่เกี่ยวกับการปฏิบัติหน้าที่ของกรรมการและผู้บริหาร เนื้อหาต่างกันมากระหว่างกรมธรรม์ จึงต้องอ่านฉบับจริงพร้อมตารางกรมธรรม์ ไม่ควรตัดสินจากคำว่า "มีประกัน D&O" ในคำเสนอ
| เรื่องที่ต้องอ่าน | ถามอะไร |
|---|---|
| ผู้ได้รับความคุ้มครอง | ชื่อคุณหรือตำแหน่งกรรมการอยู่ในนิยามหรือไม่ รวมกรรมการที่เข้ามาใหม่ กรรมการเงา และผู้ที่ถูกส่งไปนั่งบอร์ดบริษัทลูกหรือบริษัทร่วมทุนหรือไม่ |
| วันที่เริ่มคุ้มครองย้อนหลัง (retroactive date) | ครอบคลุมการกระทำก่อนวันที่คุณเข้ารับตำแหน่งหรือไม่ ถ้ากรมธรรม์ไม่คุ้มครองการกระทำก่อนวันที่กำหนด เรื่องเก่าของบริษัทจะไม่ได้รับการคุ้มครอง |
| ฐานการเรียกร้อง (เคลมส์เมด) | กรมธรรม์ประเภทนี้มักคุ้มครองเมื่อมีการ "เรียกร้อง" และ "แจ้ง" ในช่วงที่กรมธรรม์ยังมีผล ไม่ใช่เมื่อเหตุเกิด ดังนั้นต้องอ่านเงื่อนไขการต่ออายุ การแจ้งเหตุที่อาจก่อให้เกิดการเรียกร้อง และช่วงแจ้งเพิ่มเติมหลังกรมธรรม์สิ้นสุด |
| ข้อยกเว้น | การกระทำโดยทุจริตหรือจงใจ การได้ประโยชน์ที่ไม่ควรได้ ค่าปรับหรือโทษที่เอาประกันไม่ได้ เรื่องที่รู้อยู่แล้วก่อนทำประกัน และเรื่องที่ระบุเฉพาะ เช่น มลพิษ หรือการเรียกร้องระหว่างบริษัทในกลุ่ม |
| ค่าใช้จ่ายป้องกันคดี | ผู้รับประกันจ่ายค่าทนายความระหว่างคดีหรือรอคำพิพากษาก่อนหรือไม่ ใครเลือกทนายความ และต้องได้รับความเห็นชอบก่อนจ้างหรือไม่ |
| วงเงินร่วม | วงเงินใช้ร่วมกันระหว่างกรรมการและผู้บริหารทุกคน และอาจรวมค่าป้องกันคดีเข้าในวงเงินเดียวกัน ถ้ามีการเรียกร้องหลายเรื่อง วงเงินอาจหมดก่อนถึงคุณ |
| การแยกความคุ้มครอง | ส่วนใดคุ้มครองตัวกรรมการเอง ส่วนใดคุ้มครองบริษัท และมีวงเงินแยกสำหรับกรรมการเมื่อบริษัทไม่สามารถชดใช้หรือไม่ |
| การเปลี่ยนเจ้าของหรือยุบเลิก | ความคุ้มครองเปลี่ยนไปอย่างไรเมื่อบริษัทถูกควบรวมหรือขายกิจการ |
ถามด้วยว่ากรมธรรม์เป็นของใคร ใครเป็นผู้เอาประกันและจ่ายเบี้ย และถ้าเลิกจ่ายหรือบริษัทเปลี่ยนแผน คุณจะรู้หรือไม่ บริษัทประกันภัยและนายหน้าประกันเป็นผู้อธิบายเงื่อนไขของกรมธรรม์ได้ตรงที่สุด สำนักงานกฎหมายช่วยอ่านผลทางกฎหมายของถ้อยคำและเทียบกับหนังสือชดใช้
7. ประกัน D&O ไม่ได้ทำให้กรรมการพ้นความรับผิด
ประกันเป็นการโอนภาระทางการเงินบางส่วนไปยังผู้รับประกัน ไม่ได้แก้ว่าใครต้องรับผิดตามกฎหมาย
- ผู้เรียกร้องยังฟ้องกรรมการได้ ประกันเข้ามาเมื่อเข้าเงื่อนไขของกรมธรรม์
- ค่าปรับหรือโทษทางอาญาไม่ควรคาดหวังว่ากรมธรรม์จะจ่ายให้ การกระทำที่ถูกพิสูจน์ว่าทุจริตหรือจงใจมักถูกยกเว้น
- วงเงินมีจำกัด และอาจถูกใช้ไปกับเรื่องของกรรมการคนอื่นหรือของบริษัท
- ผู้รับประกันอาจปฏิเสธหรือจำกัดความคุ้มครองได้ถ้าข้อมูลที่แจ้งตอนทำประกันไม่ครบถ้วน หรือถ้าไม่แจ้งเหตุตามเงื่อนไข
เมื่อมีเหตุที่อาจกลายเป็นการเรียกร้อง เช่น ได้รับหนังสือทวง หมายเรียก หรือการตรวจสอบจากหน่วยงาน ให้ตรวจเงื่อนไขการแจ้งเหตุในกรมธรรม์ทันที และแจ้งตามช่องทางและกำหนดเวลาที่เขียนไว้ โดยเก็บหลักฐานการแจ้ง
8. เรื่องที่กรรมการอาจถูกเรียกร้องนอกจากประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
มีเรื่องที่กฎหมายอื่นอาจโยงถึงตัวกรรมการหรือผู้มีอำนาจจัดการของบริษัทโดยตรง ไม่ใช่เฉพาะบริษัทในฐานะนิติบุคคล ตัวอย่างหมวดที่ควรรู้ไว้ โดยรายละเอียดขึ้นกับถ้อยคำของกฎหมายแต่ละฉบับและบทบาทที่กรรมการทำจริง
| หมวด | ภาพรวมที่ควรรู้ |
|---|---|
| ภาษี | กฎหมายภาษีบางเรื่องกำหนดให้ผู้มีอำนาจกระทำการแทนนิติบุคคลอาจถูกเรียกร้องหรือถูกดำเนินคดีด้วยเมื่อบริษัทไม่ปฏิบัติตาม ขึ้นกับว่าเรื่องใดและใครเป็นผู้ตัดสินใจ ให้ผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีตรวจแต่ละกรณี |
| แรงงานและประกันสังคม | กฎหมายคุ้มครองแรงงานและประกันสังคมกำหนดภาระของนายจ้าง และอาจโยงถึงผู้ที่ทำการแทนนิติบุคคลนายจ้างในบางกรณี เช่น การไม่จ่ายค่าจ้างหรือไม่นำส่งเงินสมทบ |
| ความผิดอาญาของนิติบุคคล | เมื่อนิติบุคคลกระทำความผิดตามกฎหมายเฉพาะบางฉบับ กฎหมายนั้นอาจกำหนดให้กรรมการหรือผู้จัดการที่สั่งการหรืองดเว้นการสั่งการต้องรับโทษร่วมด้วย |
| ข้อมูลส่วนบุคคลและกฎหมายเฉพาะธุรกิจ | ธุรกิจที่มีกฎหมายกำกับเฉพาะอาจให้กรรมการรับผิดชอบเรื่องการปฏิบัติตามกฎ เช่น การจัดการข้อมูลส่วนบุคคลหรือใบอนุญาต |
| หนี้ที่กรรมการเซ็นค้ำเอง | เป็นสัญญาของตัวบุคคล ไม่ใช่ผลของการเป็นกรรมการ และอยู่นอกประกัน D&O ในทางปฏิบัติ |
สำนักงานไม่สามารถระบุว่าเรื่องใดจะตกแก่กรรมการเมื่อใดได้โดยไม่เห็นข้อเท็จจริง ข้อมูลหมวดนี้เป็นภาพรวม ณ วันที่ 21 พฤศจิกายน 2569 ควรตรวจกฎหมายฉบับปัจจุบันและถามผู้เชี่ยวชาญของเรื่องนั้นเป็นรายกรณี
9. ตัวอย่างสมมติ: ผู้จัดการนักลงทุนถูกเสนอให้เป็นกรรมการบริษัทที่ลงทุน
ตัวอย่างนี้ไม่ใช่เรื่องจริง ตัวเลขและข้อเท็จจริงเป็นเพียงภาพประกอบ
คุณปิยะเป็นผู้จัดการกองทุนขนาดเล็ก ได้รับเสนอให้เข้านั่งเป็นกรรมการบริษัทแปรรูปอาหารแห่งหนึ่งในขอนแก่น ซึ่งกองทุนกำลังจะลงทุน ผู้ก่อตั้งบอกว่าบริษัทมีประกัน D&O แล้ว และบัญชีธนาคาร "ดูแลโดยฝ่ายบัญชี"
- ข้อมูลที่ขอ หนังสือรับรองฉบับล่าสุด ข้อบังคับ หลักฐานการยื่นภาษีและนำส่งประกันสังคม รายการหนี้และคดี สมุดบัญชี และกรมธรรม์ฉบับเต็ม
- ที่พบ หนังสือรับรองระบุว่ากรรมการสองคนลงนามร่วมกัน แต่บัญชีธนาคารถูกตั้งให้ผู้ก่อตั้งลงนามคนเดียว มีหนังสือแจ้งจากกรมสรรพากรที่ยังไม่ตอบ และกรมธรรม์ D&O มีวันเริ่มคุ้มครองย้อนหลังเป็นวันที่ทำประกันล่าสุด จึงไม่คุ้มครองเหตุก่อนหน้านั้น
- ข้อเรียกร้องก่อนตอบรับ ให้ตั้งบัตรตัวอย่างลายมือชื่อธนาคารให้ตรงกับหนังสือรับรอง ให้ผู้ก่อตั้งตอบหนังสือกรมสรรพากรและส่งหลักฐาน ให้บริษัทแม่หรือกองทุนออกหนังสือชดใช้คู่กับประกัน และขอให้ผู้รับประกันขยายวันเริ่มคุ้มครองย้อนหลังหรือรับรองว่าไม่มีเหตุที่ทราบอยู่ก่อน
- ผลที่เป็นไปได้ ถ้าผู้ก่อตั้งปฏิเสธเรื่องบัญชีและเอกสารสรรพากร นั่นเป็นข้อมูลให้คุณปิยะตัดสินใจ ถ้าตกลง ก็ควรเก็บข้อตกลงและหลักฐานไว้ในแฟ้มกรรมการ
เรื่องจริงอาจต่างออกไป และข้อสรุปของตัวอย่างนี้ใช้กับกรณีอื่นไม่ได้โดยอัตโนมัติ
10. ลาออกภายหลังไม่ลบการกระทำที่ทำไว้ขณะดำรงตำแหน่ง
การลาออกมีผลกับอำนาจและหน้าที่ในอนาคต แต่การกระทำหรือการละเลยที่เกิดขึ้นขณะคุณเป็นกรรมการยังเป็นเรื่องของช่วงเวลานั้น เจ้าหนี้ ผู้ถือหุ้น บริษัท หรือหน่วยงานอาจยกขึ้นอ้างภายหลังได้ ตามกำหนดอายุความและเงื่อนไขของเรื่องนั้น
ก่อนลาออก ควรทำสามอย่าง
- เก็บสำเนาเอกสารที่คุณลงนาม รายงานที่คุณได้รับ และบันทึกการประชุมที่แสดงว่าคุณทำอะไรในช่วงนั้น
- ตรวจว่าหนังสือชดใช้และประกัน D&O ยังคุ้มครองช่วงที่ดำรงตำแหน่งต่อไปหรือไม่ หลังลาออก กรมธรรม์แบบเคลมส์เมด อาจต้องมีช่วงแจ้งเพิ่มเติม
- ตรวจหนี้ที่คุณเซ็นค้ำเป็นส่วนตัว ซึ่งไม่ได้หมดไปเพราะลาออก ดู ลาออกจากกรรมการหรือขายหุ้นแล้ว ยังต้องรับผิดหนี้ที่เคยเซ็นค้ำหรือไม่
ขั้นตอนลาออกและการส่งมอบ ดู กรรมการลาออกแล้ว ต้องส่งมอบอะไร
11. เช็กลิสต์ก่อนตอบรับเป็นกรรมการ
เอกสารที่ควรขอ
- หนังสือรับรองบริษัทฉบับล่าสุดและข้อบังคับ
- บัตรตัวอย่างลายมือชื่อธนาคารและรายชื่อผู้มีรหัสโอนเงิน
- หลักฐานยื่นและชำระภาษี และหนังสือจากกรมสรรพากรที่ค้าง
- หลักฐานนำส่งประกันสังคมและสถานะเงินเดือนค้าง
- ทะเบียนหนี้ สัญญากู้ หลักประกัน และรายการที่ขอให้กรรมการค้ำ
- รายการคดีและหนังสือเตือนที่ยังค้าง
- งบการเงิน สมุดบัญชี และชื่อผู้ทำบัญชีและผู้สอบบัญชี
- กรมธรรม์ D&O ฉบับเต็มพร้อมตาราง และใบแจ้งต่ออายุถ้ามี
สิ่งที่ควรตกลงเป็นหนังสือ
- หนังสือชดใช้จากบริษัทหรือบริษัทแม่ ระบุขอบเขต ข้อยกเว้น การจ่ายค่าทนายล่วงหน้า และผู้ลงนามที่มีอำนาจ
- ชื่อคุณอยู่ในกรมธรรม์ และมีหลักฐานว่าได้รับความคุ้มครองตั้งแต่วันเข้ารับตำแหน่ง
- บริษัทแจ้งคุณทันที ถ้ากรมธรรม์ไม่ต่ออายุหรือเปลี่ยนวงเงิน
- ข้อกำหนดเรื่องข้อมูลและสิทธิเข้าถึงบัญชีและเอกสารของบริษัทสำหรับกรรมการ
- กำหนดเวลาและวิธีจดทะเบียนอำนาจลงนามของคุณ
หลังเข้ารับตำแหน่ง
- เข้าประชุมและให้บันทึกความเห็นไว้ในรายงานการประชุม
- อ่านงบและรายงานที่ได้รับ และบันทึกคำถามที่ถามฝ่ายบริหาร
- จดวันครบกำหนดของกรมธรรม์และกำหนดเวลาแจ้งเหตุ
อย่าเข้าใจผิด
| ความเข้าใจผิด | ข้อเท็จจริง |
|---|---|
| "มีประกัน D&O แล้ว กรรมการไม่ต้องรับผิด" | ประกันไม่ได้ยกเลิกความรับผิดตามกฎหมาย เป็นแค่การโอนภาระทางการเงินบางส่วนตามเงื่อนไขกรมธรรม์ และมักมีข้อยกเว้น |
| "ประกันจ่ายค่าปรับและโทษอาญาให้ได้" | ไม่ควรคาดหวังเช่นนั้น ค่าปรับหรือโทษที่เอาประกันไม่ได้และการกระทำโดยทุจริตมักอยู่ในข้อยกเว้น |
| "เป็นกรรมการแทนผู้ถือหุ้น ไม่ต้องรับผิดเอง" | มาตรา 1168 และ 1169 วางหน้าที่และความรับผิดต่อบริษัทที่ตัวกรรมการ ไม่ว่าใครเป็นผู้เสนอชื่อ |
| "ไม่มีอำนาจลงนามจึงไม่มีหน้าที่" | หน้าที่ตามมาตรา 1168 เช่น การดูแลบัญชีและเอกสาร ไม่ได้ขึ้นกับว่าคุณลงนามแทนบริษัทได้หรือไม่ |
| "หนังสือชดใช้จากบริษัททำให้คุ้มครองเต็มที่" | มีค่าเท่าที่เขียนไว้และเท่าที่ผู้ชดใช้จ่ายได้ และมักมีข้อยกเว้น ผู้ชดใช้ที่เป็นบริษัทขาดทุนอาจจ่ายไม่ได้ |
| "ลาออกแล้วเรื่องเก่าจบ" | การลาออกไม่ลบการกระทำที่ทำขณะดำรงตำแหน่ง และไม่ปลดหนี้ที่คุณเซ็นค้ำเป็นส่วนตัว |
ข้อจำกัดของคู่มือนี้ คู่มือนี้ไม่ใช้กับบริษัทมหาชนหรือบริษัทจดทะเบียน ซึ่งมีหน้าที่เพิ่มเติมตามกฎหมายหลักทรัพย์ ไม่ใช้กับกรรมการของห้างหุ้นส่วน มูลนิธิ หรือรัฐวิสาหกิจ และไม่ได้เปรียบเทียบกรมธรรม์ของบริษัทประกันภัยใด เงื่อนไขกรมธรรม์และกฎหมายเฉพาะธุรกิจเปลี่ยนแปลงได้ ข้อมูล ณ วันที่ 21 พฤศจิกายน 2569
อ่านเพิ่มเติม
- กรรมการลาออกแล้ว ต้องส่งมอบอะไรเพื่อไม่ให้บริษัทสะดุด
- หนี้บริษัท ตามทรัพย์กรรมการส่วนตัวได้เมื่อไร
- กรรมการให้บริษัทเช่าหรือขายของให้บริษัท ต้องอนุมัติอย่างไร
- ลาออกจากกรรมการหรือขายหุ้นแล้ว ยังต้องรับผิดหนี้ที่เคยเซ็นค้ำหรือไม่
- เจ้าของอนุมัติทุกเรื่อง วางตารางอำนาจอนุมัติอย่างไร
ก่อนตอบรับตำแหน่งกรรมการ ให้ตรวจว่าใครคุมบริษัทจริงและบริษัทมีภาระอะไรค้างอยู่ แล้วให้เขียนเป็นหนังสือว่าใครรับภาระถ้าถูกเรียกร้อง โดยอ่านกรมธรรม์ D&O จนเห็นข้อยกเว้นและวงเงินร่วม เพราะประกันไม่ได้ทำให้กรรมการหมดความรับผิด
เราช่วยตรวจเอกสารแต่งตั้งและข้อตกลงที่เกี่ยวกับตำแหน่งกรรมการ หนังสือรับรองและข้อบังคับ อำนาจลงนาม และร่างหรือตรวจหนังสือชดใช้ความเสียหาย รวมถึงอ่านถ้อยคำในกรมธรรม์ D&O ในแง่กฎหมาย เราไม่ใช่นายหน้าหรือบริษัทประกันภัย ไม่ใช่นักบัญชีหรือที่ปรึกษาภาษี และไม่สามารถรับรองว่าผู้รับประกันจะจ่ายสินไหมหรือรับรองผลของข้อเรียกร้องใด ค่าบริการขึ้นอยู่กับขั้นของเรื่องและงานที่ต้องทำ ส่งเอกสารให้เราดูก่อน เราจะแจ้งขอบเขตงานและค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน โทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดูเพิ่มเติมที่ งานเลขานุการบริษัท และ ที่ปรึกษากฎหมายประจำ
คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

