กรรมการให้บริษัทเช่าอาคารหรือซื้อสินค้าจากธุรกิจของตนเอง ต้องเตรียมอะไร

กรรมการหลายท่านเป็นเจ้าของอาคารหรือคลังสินค้า หรือมีโรงงานหรือร้านที่ขายวัสดุให้บริษัทที่ตนบริหารอยู่ เมื่อบริษัทต้องการเช่าพื้นที่หรือสั่งซื้อสินค้า คำตอบที่ง่ายที่สุดคือ "ก็เช่าจากเราเลย" เพราะเชื่อใจได้และเจรจาง่าย แต่ในมุมกฎหมาย กรรมการกำลังนั่งทั้งสองข้างของโต๊ะ ถ้าไม่ทำให้เห็นว่าบริษัทตัดสินใจโดยมีข้อมูลและไม่ถูกเอาเปรียบ ธุรกรรมที่ตั้งใจดีก็อาจถูกผู้ถือหุ้น เจ้าหน้าที่ภาษี หรือผู้ตรวจสอบตั้งคำถามภายหลังได้

คู่มือนี้อธิบายว่าบริษัทจำกัดควรเตรียมอะไร ตั้งแต่ใครอนุมัติ การเปิดเผยผลประโยชน์ หลักฐานราคา สัญญา มติ และประเด็นภาษี ต่อจากเรื่องสิทธิของผู้ถือหุ้นส่วนน้อย และบทบาทและค่าตอบแทนในธุรกิจครอบครัว ซึ่งเรื่องธุรกรรมกับกรรมการมักเป็นจุดที่ความเห็นต่างเกิดขึ้นก่อน

คำตอบหลัก

กรรมการให้บริษัทเช่าอาคารหรือขายสินค้าให้บริษัทได้ ถ้ามีสามอย่างครบ คือ บริษัทให้ความยินยอมโดยผู้ที่ไม่มีส่วนได้เสียหรือโดยผู้ถือหุ้น กรรมการเปิดเผยผลประโยชน์ของตนต่อบริษัทและบันทึกไว้ และมีหลักฐานว่าราคาและเงื่อนไขอยู่ในระดับที่บริษัทจะตกลงกับบุคคลภายนอกได้ จากนั้นทำสัญญาเป็นหนังสือตามเงื่อนไขปกติ และเก็บมติกับเอกสารประกอบไว้ในแฟ้มบริษัท

หลักกฎหมาย ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1167 กำหนดว่าความเกี่ยวพันระหว่างกรรมการกับบริษัทและบุคคลภายนอกเป็นไปตามบทบัญญัติว่าด้วยตัวแทน เว้นแต่จะมีบัญญัติไว้เป็นอย่างอื่น และมาตรา 805 วางหลักว่าตัวแทนจะเข้าทำนิติกรรมกับตนเองในนามของตัวการไม่ได้ หากตัวการไม่ได้ให้ความยินยอม มาตรา 1168 กำหนดหน้าที่ใช้ความระมัดระวังของกรรมการ และห้ามกรรมการประกอบกิจการที่มีสภาพอย่างเดียวกันและเป็นการแข่งขันกับบริษัทโดยไม่ได้รับความเห็นชอบจากที่ประชุมใหญ่ สัญญาเช่าอสังหาริมทรัพย์เกินสามปีอยู่ภายใต้มาตรา 538 ส่วนด้านภาษี มีประมวลรัษฎากร มาตรา 65 ทวิ (4) และมาตรา 71 ทวิ กับ 71 ตรี

มุมมองเชิงปฏิบัติของเรา ธุรกรรมกับกรรมการไม่ใช่สิ่งต้องห้าม ในธุรกิจครอบครัวและ SME หลายแห่ง กรรมการที่มีอาคารหรือสินค้าอยู่แล้วเป็นผู้ที่ให้เงื่อนไขดีที่สุดแก่บริษัทจริง ปัญหาเกิดเมื่อไม่มีใครเขียนไว้ว่าใครอนุมัติ ราคามาจากไหน และสัญญามีเงื่อนไขอย่างไร เมื่อมีหลักฐานครบ ธุรกรรมเดียวกันกลับอธิบายต่อผู้ถือหุ้นและต่อกรมสรรพากรได้ง่ายขึ้นมาก ส่วนความผิดพลาดที่พบบ่อยที่สุดคือ ให้กรรมการลงนามทั้งสองฝั่งในวันเดียวกันโดยไม่มีมติ

ตัวอย่างสมมติตลอดคู่มือ คือ บริษัทแปรรูปข้าวเหนียวและขนมจากข้าวแห่งหนึ่งในขอนแก่น เราเรียกว่า "บริษัทข้าวหอม" มีกรรมการสามคน คุณสมชัยเป็นกรรมการและถือหุ้นร้อยละ 40 และเป็นเจ้าของคลังสินค้าที่ว่างอยู่ รวมทั้งร้านวัสดุบรรจุภัณฑ์ที่ขายถุงและกล่องให้บริษัทสนใจ บริษัทต้องการเช่าคลังสินค้าและซื้อบรรจุภัณฑ์จากร้านนั้น

1. ทำไมธุรกรรมกับกรรมการจึงต้องระวังกว่าธุรกรรมกับบุคคลภายนอก

เหตุผลมีสามข้อ

• ผลประโยชน์ขัดกัน กรรมการมีหน้าที่ดูแลประโยชน์ของบริษัท แต่ในธุรกรรมนี้ตนเองได้ประโยชน์จากราคาที่สูงขึ้น จึงมีแรงจูงใจตรงกันข้าม
• หลักตัวแทน บริษัทเป็นนิติบุคคลที่ต้องแสดงเจตนาผ่านกรรมการ ตามมาตรา 1167 กรรมการจึงเปรียบได้กับตัวแทนของบริษัท และตัวแทนซึ่งทำสัญญากับตนเองในนามตัวการต้องได้รับความยินยอมของตัวการตามมาตรา 805
• ผู้ที่ได้รับผลกระทบ ผู้ถือหุ้นส่วนน้อย เจ้าหนี้ของบริษัท และกรมสรรพากรต่างมีส่วนได้ส่วนเสียกับราคาที่บริษัทจ่ายหรือรับ

ผลของการไม่ได้รับความยินยอมไม่ได้เป็นว่าสัญญาไร้ผลโดยอัตโนมัติเสมอไป ขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง ข้อบังคับ และพฤติการณ์ เช่น บริษัทให้สัตยาบันภายหลังหรือไม่ แต่ผลที่เสี่ยงคือบริษัทอาจโต้แย้งความผูกพันได้ กรรมการอาจต้องรับผิดต่อความเสียหายของบริษัทหากราคาไม่เป็นธรรม และผู้ถือหุ้นอาจใช้เรื่องนี้เป็นเหตุคัดค้านงบการเงิน คำตอบสุดท้ายต้องดูเอกสารจริงและศาล

2. ใครให้ความยินยอมแทนบริษัทได้

ตามมาตรา 805 ความยินยอมต้องมาจากตัวการ ซึ่งในที่นี้คือบริษัท คำถามจึงเป็นว่าใครมีอำนาจแสดงเจตนาของบริษัทในเรื่องนี้ ซึ่งต้องดูข้อบังคับ ข้อตกลงระหว่างผู้ถือหุ้น และขนาดของธุรกรรม

ข้อสังเกตสำคัญคือ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ไม่ได้เขียนไว้ตรง ๆ ว่ากรรมการผู้มีส่วนได้เสียต้องออกจากห้องประชุมหรือห้ามออกเสียงในบริษัทจำกัด ข้อบังคับอาจกำหนดไว้ ถ้าไม่ได้กำหนด ควรถือเป็นแนวปฏิบัติที่ดีให้กรรมการดังกล่าวงดออกเสียง และให้มติผ่านด้วยคะแนนของผู้ที่ไม่มีส่วนได้เสีย เพื่อให้ปกป้องบริษัทและตัวกรรมการเองได้ดีที่สุด

ในกรณีบริษัทข้าวหอม คุณสมชัยเปิดเผยว่าตนเป็นเจ้าของคลังสินค้าและร้านบรรจุภัณฑ์ งดออกเสียง ส่วนกรรมการอีกสองคนพิจารณาข้อเสนอและหลักฐานราคา เมื่อมูลค่าสัญญาเช่ารายปีสูง ทั้งสองคนจึงนำเรื่องเข้าที่ประชุมผู้ถือหุ้นเพื่อขอความเห็นชอบอีกชั้นหนึ่ง การจัดประชุมในรูปแบบออนไลน์ดูคู่มือประชุมผู้ถือหุ้นและคณะกรรมการแบบออนไลน์

3. การเปิดเผยผลประโยชน์ และข้อห้ามแข่งขันตามมาตรา 1168

การเปิดเผย แม้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์สำหรับบริษัทจำกัดไม่ได้มีแบบฟอร์มเปิดเผยผลประโยชน์ไว้ตายตัว แต่ผู้ตัดสินใจแทนบริษัทต้องรู้ข้อเท็จจริงก่อน ดังนั้นกรรมการควรแจ้งเป็นหนังสือหรือบันทึกในรายงานการประชุมว่า ตนหรือญาติหรือกิจการของตนมีส่วนได้เสียอย่างไร ธุรกรรมคืออะไร และราคาคือเท่าไร การเปิดเผยครั้งเดียวไม่พอสำหรับธุรกรรมต่อเนื่อง ควรทบทวนทุกปี เช่น พร้อมการอนุมัติงบการเงิน

หน้าที่ระมัดระวังและการแข่งขัน มาตรา 1168 กำหนดให้กรรมการต้องประกอบกิจการของบริษัทด้วยความระมัดระวังเช่นเดียวกับบุคคลทั่วไปในฐานะเดียวกัน และห้ามประกอบกิจการอันมีสภาพอย่างเดียวกันและเป็นการแข่งขันกับบริษัท โดยไม่ได้รับความเห็นชอบจากที่ประชุมใหญ่ ธุรกิจของกรรมการที่ขายวัสดุให้บริษัทไม่ใช่การแข่งขันกับบริษัทเสมอไป แต่ถ้ากรรมการมีธุรกิจที่ขายสินค้าประเภทเดียวกันกับของบริษัทให้ลูกค้ารายเดียวกัน ต้องตรวจเรื่องนี้ด้วย คู่มือพนักงานทำธุรกิจเสริมที่แข่งขันกับนายจ้าง อธิบายหลักคิดเดียวกันในฝั่งพนักงาน

สรุปคือ ธุรกรรมที่เป็นการซื้อขายหรือเช่ากับกรรมการต้องผ่านมาตรา 805 ส่วนการที่กรรมการมีกิจการแข่งขันกับบริษัทต้องผ่านมาตรา 1168 สองเรื่องนี้อาจเกิดพร้อมกันได้

4. ราคาตลาด: หลักฐานอะไรที่ควรเก็บ

หัวใจของการป้องกันตนเองคือ แสดงได้ว่าราคาที่บริษัทจ่ายหรือรับใกล้เคียงกับที่บุคคลภายนอกจะตกลง กฎหมายไม่ได้ระบุว่าต้องใช้หลักฐานใด แต่ในทางปฏิบัติควรมีอย่างน้อยหนึ่งถึงสองอย่างจากตารางนี้

ในตัวอย่างสมมติ คลังสินค้าของคุณสมชัยเสนอเช่าเดือนละ 40,000 บาท บริษัทข้าวหอมไปขอใบเสนอราคาเช่าคลังใกล้เคียงอีกสองแห่ง ซึ่งอยู่ที่ประมาณ 38,000 ถึง 45,000 บาทต่อเดือนสำหรับขนาดใกล้เคียงกัน แล้วจัดทำบันทึกเปรียบเทียบเก็บไว้ ส่วนบรรจุภัณฑ์ซึ่งซื้อจากร้านของคุณสมชัยปีละประมาณ 600,000 บาท บริษัทขอราคาจากผู้ขายภายนอกสองรายเทียบกับร้านนั้น ผลคือราคาใกล้เคียงกันและร้านของคุณสมชัยส่งเร็วกว่า

ถ้าราคาสูงกว่าตลาดเล็กน้อยแต่มีเหตุผลที่อธิบายได้ ให้เขียนเหตุผลนั้นไว้ในมติ ถ้าราคาสูงกว่าตลาดมาก อย่าอนุมัติ หรือขอให้กรรมการปรับราคาก่อน

5. สัญญาเช่าหรือสัญญาซื้อขายต้องทำเป็นหนังสือตามเงื่อนไขปกติ

อย่าใช้ข้อตกลงปากเปล่าเพียงเพราะเป็นกรรมการ สัญญาควรเขียนให้อ่านเหมือนสัญญากับบุคคลภายนอก

• สัญญาเช่า ระบุทรัพย์ที่เช่า วัตถุประสงค์ ค่าเช่าและกำหนดชำระ เงินประกัน ระยะเวลา การต่ออายุ ผู้ซ่อมแซม ค่าสาธารณูปโภค การบอกเลิก และการส่งคืน
• สัญญาซื้อขายหรือสัญญาจัดหาสินค้า ระบุสินค้า ราคา ปริมาณ กำหนดส่งมอบ การตรวจรับ การรับประกัน เครดิต และการเปลี่ยนราคา
• อายุสัญญาเช่า มาตรา 538 กำหนดว่าสัญญาเช่าอสังหาริมทรัพย์ที่มีกำหนดเกินสามปีต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ ถ้าไม่ทำเช่นนั้น จะฟ้องบังคับได้เพียงสามปี หากบริษัทต้องการลงทุนปรับปรุงอาคารระยะยาว ควรจดทะเบียนหรือกำหนดอายุสัญญาให้สอดคล้อง ผู้ลงนามฝั่งบริษัทควรเป็นกรรมการอีกคนหรือผู้ที่มติมอบอำนาจ ไม่ใช่กรรมการผู้มีส่วนได้เสีย ดูเรื่องเอกสารมอบอำนาจในคู่มือเมทริกซ์อำนาจอนุมัติเมื่อเจ้าของอนุมัติทุกเรื่อง

อย่าลืมเงื่อนไขสำคัญที่ต่างจากบุคคลภายนอก เช่น หากกรรมการพ้นตำแหน่งหรือขายหุ้นออก สัญญายังคงผูกพันอยู่หรือไม่ และบริษัทมีสิทธิเลิกเมื่อใด เรื่องนี้เกี่ยวพันกับการส่งมอบงานเมื่อกรรมการลาออก

6. ประเด็นภาษีที่ต้องรู้

ธุรกรรมกับกรรมการมีผลทางภาษีในสองทิศทาง ในที่นี้ขออธิบายเฉพาะหลักทั่วไป เพราะตัวเลขและเกณฑ์เปลี่ยนตามประกาศ

• ราคาต่ำกว่าตลาดโดยไม่มีเหตุอันสมควร ประมวลรัษฎากร มาตรา 65 ทวิ (4) ให้เจ้าพนักงานประเมินมีอำนาจปรับราคาให้ใกล้เคียงราคาตลาดเมื่อมีการโอนทรัพย์สินหรือให้บริการในราคาต่ำกว่าราคาตลาดโดยไม่มีเหตุอันสมควร เช่น บริษัทขายสินค้าหรือให้กรรมการใช้ทรัพย์ในราคาต่ำเกินไป
• ราคาสูงกว่าตลาด ค่าเช่าหรือราคาซื้อที่สูงเกินกว่าที่ธุรกิจทั่วไปจะจ่าย อาจถูกตั้งคำถามว่าเป็นรายจ่ายเพื่อการหากำไรของบริษัทจริงหรือไม่ ประมวลรัษฎากร มาตรา 65 ตรี มีรายการรายจ่ายต้องห้ามที่ต้องตรวจประกอบ
• ราคาโอนระหว่างบุคคลที่เกี่ยวข้อง มาตรา 71 ทวิ และ 71 ตรี วางหลักเรื่องราคาโอนและการเปิดเผยข้อมูลธุรกรรมกับบุคคลที่เกี่ยวข้อง บริษัทที่เข้าเกณฑ์ต้องยื่นแบบเปิดเผยข้อมูลตามที่กรมสรรพากรกำหนด ซึ่งเกณฑ์ขึ้นกับรายได้และประกาศฉบับปัจจุบัน ให้ตรวจกับกรมสรรพากรหรือผู้ทำบัญชีก่อนส่งงบการเงิน
• ภาษีที่เกี่ยวข้อง ค่าเช่าและการขายสินค้าอาจเกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม ภาษีหัก ณ ที่จ่าย และภาษีเงินได้ของกรรมการผู้ให้เช่าหรือผู้ขาย ต้องตรวจตามประเภทของผู้ให้เช่าหรือผู้ขายและเอกสารที่ออก เช่น ใบกำกับภาษีของกรรมการผู้จดทะเบียน

ประเด็นภาษีไม่ได้หมายความว่าธุรกรรมกับกรรมการทำไม่ได้ แต่ผลคือหลักฐานราคาตลาดในหัวข้อที่ 4 มีประโยชน์สองต่อ คือใช้ปกป้องกรรมการจากผู้ถือหุ้น และใช้อธิบายต่อเจ้าพนักงานประเมิน

7. ผู้ถือหุ้นส่วนน้อยและบริษัทประเภทอื่น

ผู้ถือหุ้นส่วนน้อย ผู้ถือหุ้นที่ไม่ได้บริหารมักสนใจธุรกรรมกับกรรมการเป็นพิเศษ เพราะเงินที่บริษัทจ่ายให้กรรมการลดกำไรที่จะปันผล สิทธิของผู้ถือหุ้นส่วนน้อยในการขอตรวจสอบและติดตามอยู่ในคู่มือสิทธิของผู้ถือหุ้นส่วนน้อย เพื่อลดข้อพิพาท ควรแจ้งธุรกรรมให้ผู้ถือหุ้นทุกรายทราบพร้อมหลักฐานราคาตั้งแต่ต้น แทนที่จะรอให้ถูกถาม

ธุรกรรมที่ไม่ได้ผ่านการอนุมัติ บริษัทอาจให้สัตยาบันภายหลังได้ แต่ควรให้ผู้ที่ไม่มีส่วนได้เสียพิจารณาและบันทึกเหตุผลอย่างครบถ้วน และไม่ควรอาศัยเป็นวิธีปกติ

บริษัทมหาชนและบริษัทจดทะเบียน ข้อมูลในคู่มือนี้เน้นบริษัทจำกัด บริษัทมหาชนจำกัดมีกฎของ พ.ร.บ. บริษัทมหาชนจำกัด พ.ศ. 2535 และบริษัทจดทะเบียนมีกฎเรื่องรายการที่เกี่ยวโยงกันตามกฎหมายหลักทรัพย์และประกาศของ ก.ล.ต. และตลาดหลักทรัพย์ ซึ่งเข้มงวดกว่า ทั้งเรื่องการเปิดเผยและการอนุมัติ หากบริษัทของท่านอยู่ในกลุ่มนี้ ต้องตรวจประกาศฉบับปัจจุบันก่อนทำธุรกรรม ส่วนการควบคุมภายในที่ช่วยป้องกันการจ่ายเงินให้ผู้เกี่ยวข้องอย่างไม่เหมาะสม ดูการควบคุมภายในเพื่อป้องกันสินบน

8. ตัวอย่างมติคณะกรรมการ

ตัวอย่างนี้เป็นแบบเริ่มต้น ปรับตามข้อบังคับและข้อเท็จจริงของบริษัท

รายงานการประชุมคณะกรรมการ บริษัท ข้าวหอม จำกัด ครั้งที่ ____/____
วันที่ ____ เวลา ____ สถานที่/ช่องทางประชุม ____
ผู้เข้าประชุม: กรรมการ ____ (ประธาน), ____ ; งดออกเสียง/ไม่ร่วมวาระ: นายสมชัย ____

วาระ: พิจารณาการเช่าคลังสินค้าและการซื้อบรรจุภัณฑ์จากกิจการของกรรมการ
1) นายสมชัยแจ้งที่ประชุมว่า ตนเป็นเจ้าของคลังสินค้าเลขที่ ____ และเป็นเจ้าของร้าน ____ ซึ่งเป็นผู้ขายบรรจุภัณฑ์ จึงมีส่วนได้เสีย และงดออกเสียงในวาระนี้
2) ที่ประชุมพิจารณาเอกสารประกอบ ได้แก่ รายงานประเมินค่าเช่า/ใบเสนอราคาจากผู้ให้เช่าและผู้ขายรายอื่น ____ ฉบับ และบันทึกเปรียบเทียบราคา
3) ที่ประชุมเห็นว่าราคาเช่า ____ บาทต่อเดือน และราคาสินค้าตามใบเสนอราคาเลขที่ ____ อยู่ในระดับใกล้เคียงกับราคาตลาด และเป็นประโยชน์ต่อบริษัทเพราะ ____
มติ: ให้ความยินยอมตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 805 ให้บริษัทเข้าทำสัญญาเช่าอายุ ____ ปี และสัญญาซื้อขายตามร่างสัญญาที่แนบ
มอบอำนาจให้กรรมการ ____ ลงนามสัญญาแทนบริษัท
ให้นำเรื่องเสนอที่ประชุมผู้ถือหุ้นเพื่อพิจารณาให้ความเห็นชอบ [ถ้าข้อบังคับหรือมูลค่ากำหนด]
ผลการลงมติ: เห็นด้วย ____ ไม่เห็นด้วย ____ งดออกเสียง ____
ลงชื่อ ____ (ประธาน)   ____ (ผู้บันทึกการประชุม)
เอกสารแนบ: 1) ร่างสัญญา 2) รายงานประเมิน/ใบเสนอราคา 3) บันทึกเปรียบเทียบราคา 4) หนังสือแจ้งส่วนได้เสียของกรรมการ

หากมติเรื่องนี้เป็นการเปลี่ยนแปลงที่ต้องแจ้งนายทะเบียน เช่น มีกรรมการใหม่เข้ามาแทน ให้ตรวจขั้นตอนในคู่มือการเปลี่ยนแปลงหลังจดทะเบียนบริษัท

9. เช็กลิสต์เอกสารประกอบ

ก่อนตัดสินใจ

• กรรมการแจ้งส่วนได้เสียเป็นหนังสือ ระบุกิจการและความสัมพันธ์ของตน
• ตรวจข้อบังคับว่าใครอนุมัติได้ และต้องใช้ที่ประชุมผู้ถือหุ้นหรือไม่
• ตรวจว่าธุรกรรมเข้าข่ายแข่งขันกับธุรกิจบริษัทตามมาตรา 1168 หรือไม่

หลักฐานราคาและเหตุผล

• รายงานประเมินค่าเช่า หรือใบเสนอราคาจากผู้อื่นอย่างน้อยสองถึงสามราย
• บันทึกเปรียบเทียบราคาและเงื่อนไข ลงวันที่
• บันทึกเหตุผลทางธุรกิจที่เลือกกิจการของกรรมการ

การอนุมัติ

• รายงานการประชุมที่ระบุว่ากรรมการผู้มีส่วนได้เสียงดออกเสียง
• มติเห็นชอบ ระบุราคา ระยะเวลา และผู้มีอำนาจลงนาม
• มติผู้ถือหุ้นในกรณีที่ข้อบังคับหรือมูลค่ากำหนด

สัญญาและเอกสารตามกฎหมาย

• สัญญาเช่าหรือสัญญาซื้อขายเป็นลายลักษณ์อักษรตามเงื่อนไขปกติ
• จดทะเบียนสัญญาเช่าถ้ามีกำหนดเกินสามปี ตามมาตรา 538
• กรรมการอีกคนหรือผู้ได้รับมอบอำนาจลงนามฝั่งบริษัท

ภาษีและบัญชี

• ปรึกษาผู้ทำบัญชีเรื่องภาษีมูลค่าเพิ่ม ภาษีหัก ณ ที่จ่าย และการเปิดเผยข้อมูลบุคคลที่เกี่ยวข้อง
• เก็บใบกำกับภาษี ใบเสร็จ และหลักฐานการชำระเงินครบ
• ทบทวนธุรกรรมต่อเนื่องและการเปิดเผยผลประโยชน์ปีละครั้ง

อ่านเพิ่มเติม

• สิทธิของผู้ถือหุ้นส่วนน้อย — เมื่อผู้ถือหุ้นรายอื่นตั้งคำถามเรื่องธุรกรรมกับกรรมการ
• บทบาทและค่าตอบแทนในธุรกิจครอบครัว — กติกาตัดสินใจเมื่อญาติเป็นทั้งผู้ถือหุ้นและกรรมการ
• ประชุมผู้ถือหุ้นและกรรมการแบบออนไลน์ — จัดประชุมและเก็บมติให้ถูกต้อง
• เมทริกซ์อำนาจอนุมัติเมื่อเจ้าของอนุมัติทุกเรื่อง — แบ่งอำนาจอนุมัติให้ชัด
• การควบคุมภายในเพื่อป้องกันสินบน — ควบคุมการจ่ายเงินให้ผู้เกี่ยวข้อง
• พนักงานทำธุรกิจเสริมที่แข่งขันกับนายจ้าง — ผลประโยชน์ทับซ้อนในฝั่งพนักงาน
• เช็กลิสต์การส่งมอบงานเมื่อกรรมการลาออก — สัญญากับกรรมการหลังเขาพ้นตำแหน่ง

ธุรกรรมกับกรรมการทำได้ ถ้าบริษัทอนุมัติโดยผู้ที่ไม่มีส่วนได้เสีย กรรมการเปิดเผยผลประโยชน์ ราคามีหลักฐาน และสัญญากับมติเก็บไว้ครบ

เราช่วยตรวจและจัดทำร่างมติ หนังสือแจ้งส่วนได้เสีย สัญญาเช่าและสัญญาซื้อขาย รวมถึงตรวจข้อบังคับว่าใครอนุมัติได้ และเตรียมเอกสารสำหรับที่ประชุม ปรึกษาเบื้องต้น โทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดูเพิ่มเติมที่ งานเลขานุการบริษัท และ ธุรกิจครอบครัว

คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ