คำตอบหลัก
งบการเงินที่ลูกหนี้ยื่นไว้บอกว่าบริษัทเคยมีรายได้และสินทรัพย์เท่าไร ณ วันปิดงบ ไม่ได้บอกว่าวันนี้มีเงินเท่าไร และไม่ได้บอกว่าเจ้าหนี้ยึดอะไรได้บ้าง สินทรัพย์ในงบอาจเป็นลูกหนี้การค้าที่ยังเก็บไม่ได้ สินค้าคงเหลือที่ขายยาก หรือทรัพย์ที่จำนองหรือเช่าซื้ออยู่ ส่วนทุนจดทะเบียนคือตัวเลขในเอกสารจดทะเบียน ไม่ใช่เงินในบัญชี
สิ่งที่งบช่วยเจ้าหนี้ได้จริงคือชี้ว่า ควรตรวจอะไรต่อ เช่น ลูกค้ารายใหญ่ที่ติดค้างบริษัทอยู่ ทรัพย์ที่ดูมีมูลค่า และร่องรอยว่าทรัพย์ถูกย้ายออกหรือไม่ แล้วค่อยตัดสินใจว่าคุ้มจะฟ้องหรือไม่ ทรัพย์ของบริษัทเป็นคนละส่วนกับทรัพย์ของกรรมการและผู้ถือหุ้น ซึ่งจะตามได้เมื่อมีฐานทางกฎหมายเฉพาะ
คู่มือนี้แยกสิ่งที่ทำได้ก่อนฟ้อง (ตรวจข้อมูลและตัดสินใจ) ออกจากสิ่งที่ทำได้หลังชนะคดี (ขอให้เจ้าพนักงานบังคับคดียึดและอายัด) เพราะอำนาจและช่องทางไม่เหมือนกัน
คุณอยู่ขั้นไหน อ่านส่วนไหนก่อน
| ขั้นของคุณ | อ่านหัวข้อ |
|---|---|
| ยังไม่ฟ้อง (กำลังตัดสินใจว่าคุ้มฟ้องหรือไม่) | หัวข้อ 1 ถึง 7 และ 9 |
| ฟ้องแล้ว (ระหว่างพิจารณา) | หัวข้อ 3, 6, 7 และ 9 โดยเฉพาะเรื่องขอคุ้มครองชั่วคราวและการโอนทรัพย์ |
| ชนะคดีแล้ว | หัวข้อ 4, 5, 6 และ 8 เรื่องอายัดสิทธิเรียกร้องและทรัพย์ที่ติดภาระ |
1. งบการเงินจาก DBD บอกอะไรเจ้าหนี้ได้บ้าง
ระบบ DBD DataWarehouse+ ของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า แสดงข้อมูลนิติบุคคล เช่น สถานะ ที่ตั้ง ทุนจดทะเบียน ประวัติการเปลี่ยนแปลง ผลการดำเนินงาน และงบการเงิน (งบกำไรขาดทุนและงบแสดงฐานะการเงิน) พร้อมอัตราส่วนทางการเงิน เจ้าหนี้ใช้ดูภาพรวมได้ว่าบริษัทยังประกอบกิจการอยู่หรือไม่ ขนาดธุรกิจเป็นอย่างไร และมีโครงสร้างสินทรัพย์หนี้สินแบบใด
ควรจำข้อจำกัดไว้ด้วย
- ข้อมูลที่เผยแพร่ ณ วันที่ตรวจ อาจไม่เป็นปัจจุบัน
- งบการเงินคือภาพย้อนหลัง ไม่ใช่เงินที่มีอยู่วันนี้
- หน้าข้อมูลที่เราตรวจไม่ได้ระบุจำนวนปีที่แสดง จึงไม่ควรสรุปว่าจะเห็นย้อนหลังกี่ปี และไม่ควรคาดว่าจะเห็นรายชื่อกรรมการหรือผู้ถือหุ้นจากส่วนนี้
- งบเป็นตัวเลขที่บริษัทจัดทำและยื่นเอง ไม่ใช่การรับรองว่าทรัพย์ทุกรายการมีอยู่จริงและเป็นของบริษัทอย่างสมบูรณ์
ให้บันทึกวันที่ตรวจและเก็บสำเนาหน้าจอไว้ เพราะข้อมูลเปลี่ยนได้ และวันที่ตรวจเป็นส่วนหนึ่งของข้อสรุป
2. รายได้ กำไร เงินสด ลูกหนี้การค้า และสินทรัพย์ ต่างกันอย่างไร
หลายคนเห็นยอดขายหลายสิบล้านแล้วสรุปว่าบริษัทต้องมีเงิน แต่ตัวเลขแต่ละรายการตอบคำถามคนละเรื่อง
| รายการในงบ | แปลว่าอะไร | เจ้าหนี้ควรระวังอะไร |
|---|---|---|
| รายได้ | ยอดขายหรือค่าบริการที่บันทึกในรอบปี | ยังไม่ใช่เงินที่ได้รับ และไม่ใช่เงินที่เหลือหลังหักต้นทุน |
| กำไร | รายได้หลังหักค่าใช้จ่ายตามบัญชี | กำไรทางบัญชีไม่เท่ากับเงินสดในมือ และอาจถูกนำไปจ่ายปันผลหรือลงทุนต่อแล้ว |
| เงินสดและเงินฝาก | เงินที่มี ณ วันปิดงบ | เป็นยอด ณ วันเดียว ผ่านมาหลายเดือนอาจเหลือเท่าไรก็ได้ |
| ลูกหนี้การค้า | เงินที่ลูกค้าของบริษัทยังค้างจ่าย | อาจเก็บไม่ได้ ถูกโต้แย้ง หรือจำนำให้ธนาคารเป็นหลักประกันวงเงินอยู่ |
| สินค้าคงเหลือ | สินค้าที่ยังไม่ขาย | ตีราคาตามต้นทุน ขายจริงอาจต่ำกว่า และสินค้าบางอย่างล้าสมัยเร็ว |
| ที่ดิน อาคาร เครื่องจักร | ทรัพย์ถาวรตามราคาบัญชี | ราคาบัญชีไม่ใช่ราคาขาย และอาจติดจำนองหรือเช่าซื้อ |
| หนี้สิน | สิ่งที่บริษัทต้องจ่ายผู้อื่น | เจ้าหนี้รายอื่นอาจมีสิทธิเหนือกว่า หรือมาแย่งแบ่งเมื่อมีการขายทรัพย์ |
บริษัทที่มีรายได้สูงแต่เงินสดบางและหนี้สูงก็มีอยู่ทั่วไป ให้ดูรายการเงินสดและหนี้สินควบคู่กับรายได้เสมอ
3. งบการเงินเป็นภาพ ณ วันปิดงบ ล้าหลังแค่ไหนก็ต้องระวัง
งบการเงินสะท้อนฐานะ ณ วันปิดรอบบัญชี และตัวเลขที่เผยแพร่อาจมาถึงเจ้าหนี้หลังจากนั้นพักใหญ่ ระหว่างนั้นบริษัทอาจขายทรัพย์ นำทรัพย์ไปจำนอง ปิดสาขา เปลี่ยนที่ตั้ง หรือรับงานใหม่ ความเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ไม่ปรากฏในงบฉบับเก่า
สิ่งที่ควรทำเมื่ออ่านงบ
- ดูวันที่ปิดงบและเทียบกับวันที่หนี้ของคุณเกิด หนี้ที่เกิดหลังวันปิดงบจะไม่อยู่ในงบฉบับนั้น
- เทียบหลายรอบบัญชีเท่าที่ระบบแสดง เพื่อดูแนวโน้ม เช่น ทรัพย์ลดลงเร็วหรือหนี้สินเพิ่มขึ้นมาก
- ตรวจข้อมูลปัจจุบันจากช่องทางอื่นที่ทำได้โดยชอบ เช่น ตรวจทะเบียนที่ดินและยานพาหนะผ่านช่องทางที่กฎหมายกำหนด และสังเกตว่าธุรกิจยังเปิดดำเนินการจริงหรือไม่
- อย่าสรุปจากงบอย่างเดียว ให้ถือเป็นจุดเริ่มต้นของรายการที่ต้องตรวจ
4. สินทรัพย์ในงบ ทำไมถึงขายได้ไม่เท่าตัวเลข
ตัวเลขสินทรัพย์ในงบเป็นมูลค่าตามบัญชี ส่วนเงินที่เจ้าหนี้ได้จริงมาจากราคาที่ขายทรัพย์ได้ หักค่าใช้จ่าย และหักสิทธิของผู้อื่นที่มีมาก่อน
- ทรัพย์ที่จำนองไว้ ผู้รับจำนองมีสิทธิได้รับชำระจากทรัพย์ที่จำนองก่อนเจ้าหนี้สามัญ แม้ทรัพย์ตกเป็นของผู้อื่นแล้ว (ป.พ.พ. มาตรา 702) และในการบังคับคดี สิทธิจดทะเบียนของบุคคลภายนอกไม่ถูกกระทบจากการยึด (ป.วิ.พ. มาตรา 322) ผู้รับจำนองอาจขอรับชำระก่อนจากเงินที่ขายได้ (มาตรา 324) เจ้าหนี้สามัญจึงอาจได้เงินเหลือน้อยหรือไม่เหลือ ดูรายละเอียดเฉพาะที่ดินจำนองใน ที่ดินลูกหนี้ติดจำนอง ยึดแล้วเจ้าหนี้จะได้เงินไหม
- ทรัพย์ที่เช่าหรือเช่าซื้อ รถหรือเครื่องจักรที่ยังผ่อนอยู่ อาจยังไม่ใช่ของบริษัทเต็มตัว บุคคลภายนอกที่อ้างว่าเป็นเจ้าของยื่นคำร้องขัดทรัพย์ได้ (มาตรา 323)
- สินค้าคงเหลือและเครื่องจักรเฉพาะทาง ขายในตลาดจริงอาจได้ต่ำกว่าราคาบัญชีมาก และการขายทอดตลาดมีค่าใช้จ่ายและใช้เวลา ซึ่งขึ้นอยู่กับทรัพย์ จำนวนเจ้าหนี้ และการคัดค้าน
- ทรัพย์ที่ใช้เป็นหลักประกันวงเงินธนาคาร ลูกหนี้การค้าหรือสินค้าอาจถูกโอนหรือจำนำไว้แล้ว ต้องดูเอกสารหรือทะเบียนที่เกี่ยวข้อง
ข้อสรุปที่ควรใช้ คือ ราคาในงบเป็นเพดานบนที่อาจไม่ถึง ไม่ใช่เงินที่คาดว่าจะได้
5. ทุนจดทะเบียนสูง ทำไมไม่ใช่เงินที่เจ้าหนี้ยึดได้
ทุนจดทะเบียนคือจำนวนทุนที่ระบุในเอกสารจดทะเบียนของบริษัท การจดทะเบียนทุนสูงไม่ได้ทำให้มีเงินก้อนนั้นรออยู่ และไม่ได้เป็นหลักประกันที่เจ้าหนี้เรียกจากผู้ถือหุ้นได้โดยตรง
- บริษัทจำกัดคือบริษัทที่แบ่งทุนเป็นหุ้น และผู้ถือหุ้นรับผิดจำกัดไม่เกินจำนวนเงินที่ตนยังส่งใช้ไม่ครบมูลค่าหุ้น (ป.พ.พ. มาตรา 1096)
- หุ้นต้องชำระเป็นเงินจนเต็มค่า และผู้ถือหุ้นจะหักหนี้ที่บริษัทเป็นหนี้ตนมาหักกับค่าหุ้นไม่ได้ (มาตรา 1119)
- ถ้าผู้ถือหุ้นชำระค่าหุ้นครบแล้ว ก็ไม่มีส่วนค้างให้เจ้าหนี้ตามจากผู้ถือหุ้น ถ้ายังค้างอยู่ จึงเป็นประเด็นที่ควรตรวจว่าค้างเท่าไร ซึ่งต้องดูจากหลักฐานการชำระค่าหุ้น
ทุนที่ชำระแล้วถูกนำไปใช้ซื้อทรัพย์ จ่ายค่าใช้จ่าย และดำเนินกิจการไปแล้ว ส่วนทุนที่ผู้ถือหุ้นยังไม่ชำระ คือสิ่งที่เจ้าหนี้อาจตรวจต่อได้ ไม่ใช่เงินสดที่มีอยู่ ข้อมูลทุนจดทะเบียนจึงใช้เป็นสัญญาณขนาดธุรกิจมากกว่าเป็นหลักประกัน
6. ทรัพย์ของบริษัท ไม่เท่ากับทรัพย์ของกรรมการหรือผู้ถือหุ้น
บริษัทเป็นนิติบุคคลแยกจากผู้ถือหุ้นและกรรมการ การเห็นกรรมการใช้รถหรู หรือผู้ถือหุ้นมีที่ดินหลายแปลง ไม่ได้ทำให้เจ้าหนี้ยึดสิ่งเหล่านั้นเพื่อชำระหนี้บริษัทได้เอง ความรับผิดส่วนตัวต้องมีฐานเฉพาะ เช่น
- กรรมการหรือผู้ถือหุ้นค้ำประกันหนี้บริษัทเป็นหนังสือ (ป.พ.พ. มาตรา 680 และต้องแจ้งผู้ค้ำประกันภายใน 60 วันตามมาตรา 686)
- ผู้ถือหุ้นยังส่งค่าหุ้นไม่ครบ (มาตรา 1096 และ 1119)
- ผู้เป็นหุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิดในห้างหุ้นส่วน (มาตรา 1070 และ 1077) ซึ่งเป็นห้างหุ้นส่วนไม่ใช่บริษัทจำกัด
- บริษัทโอนทรัพย์ให้กรรมการหรือผู้ถือหุ้นโดยนิติกรรมที่เพิกถอนได้ (มาตรา 237 ดูหัวข้อ 9)
- ฐานอื่นตามข้อเท็จจริงของแต่ละเรื่อง
เรื่องกรรมการและทรัพย์ส่วนตัวมีรายละเอียดมาก อ่านต่อใน หนี้บริษัท เจ้าหนี้ตามจากกรรมการได้หรือไม่ และเรื่องกรรมการลาออกหรือขายหุ้นแล้วใน กรรมการลาออก ขายหุ้นแล้ว ยังรับผิดตามสัญญาค้ำประกันหรือไม่ ระบบ DBD ที่เราตรวจไม่ได้ระบุว่าแสดงรายชื่อกรรมการหรือผู้ถือหุ้น จึงไม่ควรพึ่งหน้านี้ในการหาตัวบุคคลเหล่านี้
7. ก่อนฟ้อง: ใช้งบการเงินตัดสินใจว่าคุ้มฟ้องหรือไม่อย่างไร
ก่อนมีคำพิพากษา เจ้าหนี้ยังไม่มีอำนาจยึดหรืออายัดทรัพย์ ใช้งบเพื่อประเมินและตัดสินใจเท่านั้น
คำถามที่งบช่วยตอบ
- บริษัทยังดำเนินกิจการอยู่และมีรายได้ต่อเนื่องหรือไม่ ถ้ายังดำเนินกิจการ ย่อมมีลูกค้าที่จ่ายเงินเข้ามา ซึ่งอาจเป็นสิทธิเรียกร้องที่อายัดได้ภายหลัง
- มีสินทรัพย์ชนิดใดที่ควรตรวจต่อ เช่น ที่ดิน ยานพาหนะ ลูกหนี้การค้า
- หนี้สินและภาระผูกพันมากเกินสินทรัพย์หรือไม่ ถ้ามาก เจ้าหนี้รายอื่นอาจมาแย่งส่วนแบ่ง
- แนวโน้มทรัพย์ลดลงผิดปกติหรือไม่
คำถามที่งบตอบไม่ได้
- วันนี้มีเงินในบัญชีเท่าไร ซึ่งเราไม่ได้ตรวจหรือให้ข้อมูลบัญชีธนาคารหรือยอดเงินฝาก
- ทรัพย์ชิ้นใดว่างและยึดได้จริง
- เจ้าหนี้รายอื่นกำลังดำเนินการอะไรอยู่
ถ้ากังวลว่าลูกหนี้จะย้ายทรัพย์ ก่อนศาลพิพากษา เจ้าหนี้อาจยื่นขอให้ศาลสั่งคุ้มครองชั่วคราว เช่น ยึดหรืออายัดทรัพย์ก่อนพิพากษา หรือห้ามลูกหนี้จำหน่ายทรัพย์ (ป.วิ.พ. มาตรา 254) ศาลจะอนุญาตเมื่อเห็นว่าคำฟ้องมีเหตุผลพอและมีเหตุตามมาตรา 255 เช่น ลูกหนี้จะย้าย ซ่อนเร้น หรือขายทรัพย์เพื่อประวิงหรือขัดขวางการบังคับคดี ต้องมีพยานหลักฐาน ไม่ใช่เรื่องที่ขอได้ทุกคดี และเป็นคำสั่งศาล ไม่ใช่การที่เจ้าหนี้ยึดเอง
ถามตัวเองก่อนฟ้อง
- หลักฐานหนี้ของเราครบหรือไม่ (ใบแจ้งหนี้ ใบส่งของ ใบรับของ สัญญา)
- ถ้าชนะ มีทรัพย์ที่น่าจะบังคับได้จริงหรือไม่ และมีภาระมาก่อนเราหรือไม่
- ค่าใช้จ่ายและเวลาของการดำเนินคดีและบังคับคดีคุ้มกับยอดหนี้หรือไม่ ซึ่งขึ้นอยู่กับทรัพย์ จำนวนเจ้าหนี้ และการคัดค้าน
- มีทางเลือกอื่นที่เหมาะกว่าหรือไม่ เช่น เจรจาผ่อน
เรื่องการตัดสินใจก่อนฟ้องโดยรวม อ่านใน สืบทรัพย์ก่อนฟ้อง ควรทำอะไรบ้างและคุ้มหรือไม่
8. หลังชนะคดี: นำลูกหนี้การค้าในงบไปอายัดได้อย่างไร
เมื่อมีคำพิพากษา คำบังคับ และเจ้าพนักงานบังคับคดีได้รับหมายบังคับคดีแล้ว ข้อมูลในงบเป็นเบาะแสไปสู่สิทธิเรียกร้องของลูกหนี้ที่อายัดได้ คือเงินที่บุคคลภายนอกค้างจ่ายบริษัท เช่น ลูกค้ารายใหญ่ หรือเงินค่าเช่าที่บริษัทมีสิทธิรับ
- การอายัดสิทธิเรียกร้อง ทำโดยคำสั่งอายัดของศาลหรือเจ้าพนักงานบังคับคดี ห้ามลูกหนี้จำหน่ายสิทธิเรียกร้อง และห้ามบุคคลภายนอกชำระให้ลูกหนี้ แต่ให้ชำระต่อศาลหรือเจ้าพนักงานบังคับคดีหรือผู้ที่กำหนดแทน (ป.วิ.พ. มาตรา 316)
- อายัดได้แม้สิทธิเรียกร้องจะถูกโต้แย้ง มีเงื่อนไข หรือยังไม่แน่นอนจำนวน (มาตรา 317) ส่วนสิทธิที่ได้รับเป็นงวดอย่างค่าเช่า คำสั่งอายัดครอบคลุมงวดต่อไปด้วย (มาตรา 318)
- หลังอายัด การที่ลูกหนี้ทำอะไรกับสิทธิเรียกร้องนั้นไม่มีผลต่อเจ้าหนี้ และบุคคลภายนอกที่ชำระตามคำสั่งพ้นความรับผิด (มาตรา 320) ถ้าบุคคลภายนอกไม่ชำระ ศาลอาจไต่สวนและสั่งให้ชำระหรือชดใช้ได้ (มาตรา 321)
- บุคคลภายนอกคัดค้านได้ภายใน 15 วันนับแต่ได้รับคำสั่ง เช่น อ้างว่าส่งของยังไม่ครบหรือหนี้ยังไม่ถึงกำหนด (มาตรา 325) การอายัดจึงไม่ได้แปลว่าจะได้เงินครบเสมอ
ตัวเลข "ลูกหนี้การค้า" ในงบเป็นยอดรวม ไม่ได้ระบุชื่อลูกค้า ต้องหารายชื่อจากเอกสารอื่น เช่น ใบสั่งซื้อ ใบเสนอราคา หรือใบแจ้งหนี้ที่เจ้าหนี้เคยเห็น ถ้าไม่ทราบว่าลูกหนี้มีทรัพย์หรือสิทธิเรียกร้องอะไร เจ้าหนี้อาจขอให้ศาลไต่สวนลูกหนี้ตามคำพิพากษาหรือบุคคลอื่นเกี่ยวกับทรัพย์สินได้ (มาตรา 277)
ข้อควรระวัง เจ้าหนี้ไม่ควรเขียนไปบอกลูกค้าของลูกหนี้ให้จ่ายเงินให้ตนเอง การโอนเงินไปยังเจ้าหนี้ต้องเกิดจากคำสั่งอายัด ใบสั่งซื้อหรือใบเสนอราคาแสดงว่ามีความสัมพันธ์ทางการค้า แต่ยังไม่ยืนยันว่ามีหนี้ที่ถึงกำหนดชำระ ซึ่งขึ้นอยู่กับการส่งมอบ การตรวจรับ และเงื่อนไขสัญญา เรื่องนี้มีรายละเอียดเฉพาะใน บริษัทลูกหนี้ไม่มีที่ดินไม่มีรถ ตรวจสิทธิเรียกร้องอะไรได้บ้าง
9. ตรวจย้ายทรัพย์: งบที่ทรัพย์หายไป อาจเป็นสัญญาณอะไร
ถ้าเทียบงบหลายรอบแล้วพบว่าที่ดินหรือเครื่องจักรหายไป หรือลูกหนี้การค้าของบริษัทถูกโอนไปให้บริษัทอื่น ให้ตรวจก่อนว่าการเปลี่ยนแปลงนั้นเป็นการขายตามปกติหรือไม่ ยังไม่ควรสรุปว่าเป็นการหนีหนี้
เจ้าหนี้อาจขอให้ศาลเพิกถอนนิติกรรมที่ลูกหนี้ทำทั้งที่รู้ว่าจะทำให้เจ้าหนี้เสียเปรียบ (ป.พ.พ. มาตรา 237) ประเด็นสำคัญ
- ถ้านิติกรรมนั้นไม่มีค่าตอบแทน (ให้โดยเสน่หา) ลูกหนี้รู้ฝ่ายเดียวก็พอ ถ้ามีค่าตอบแทน ผู้ที่ได้รับทรัพย์ก็ต้องรู้ข้อเท็จจริงในขณะนั้นด้วย
- ไม่กระทบสิทธิที่บุคคลภายนอกได้มาโดยสุจริตก่อนฟ้องขอเพิกถอน เว้นแต่ได้มาโดยไม่มีค่าตอบแทน (มาตรา 238)
- ต้องฟ้องภายใน 1 ปีนับแต่เจ้าหนี้รู้ต้นเหตุ หรือภายใน 10 ปีนับแต่ทำนิติกรรม (มาตรา 240) จึงควรบันทึกวันที่พบเรื่องไว้
ภาพรวมเรื่องนี้ดูใน ลูกหนี้โอนทรัพย์สินหนีหนี้ เจ้าหนี้ทำอะไรได้บ้าง
10. เอกสารและข้อมูลที่ควรเตรียม
- ชื่อนิติบุคคลตามหนังสือรับรองและเลขทะเบียนนิติบุคคลของลูกหนี้ ตรวจให้ตรงกับในสัญญาและใบแจ้งหนี้
- สำเนาหน้าจอข้อมูลและงบการเงินที่ตรวจจากระบบ DBD พร้อมวันที่ตรวจ
- สัญญา ใบสั่งซื้อ ใบส่งของ ใบรับของ ใบแจ้งหนี้ และหลักฐานการทวงถาม
- รายชื่อลูกค้าหรือคู่ค้าของลูกหนี้ที่เจ้าหนี้ทราบจากการทำงานร่วมกัน
- ทรัพย์ที่เห็นหรือทราบว่าลูกหนี้ใช้ เช่น ที่ตั้งโรงงาน ร้านค้า รถ เครื่องจักร
- หลักฐานสถานะของทรัพย์ที่ตรวจได้โดยชอบ เช่น ผลตรวจทะเบียน พร้อมวันที่ตรวจ
- เอกสารค้ำประกันที่กรรมการหรือผู้ถือหุ้นเคยเซ็น และหลักฐานการแจ้งผู้ค้ำประกัน
- ข้อมูลเจ้าหนี้รายอื่นหรือคดีอื่นของลูกหนี้ที่ทราบ
ตัวอย่างสมมติ: งบดูดี แต่ตามเงินได้น้อยกว่าที่คิด
ตัวอย่างนี้สมมติขึ้นเพื่ออธิบาย ตัวเลขเป็นเพียงตัวอย่าง ไม่ใช่เรื่องของลูกค้าจริงหรือผลคดีของสำนักงาน
บริษัท ก ค้างค่าสินค้า 1.2 ล้านบาท ผู้ขายตรวจงบการเงินล่าสุดที่เผยแพร่แล้วเห็นตัวเลขดังนี้ (หน่วยล้านบาท)
| รายการ | ตัวเลขในงบ | สิ่งที่ผู้ขายควรตรวจต่อ |
|---|---|---|
| รายได้ | 80 | บริษัทยังขายอยู่หรือไม่ |
| ทุนจดทะเบียน | 10 | ชำระแล้วเท่าไร ยังค้างส่งอยู่เท่าไร |
| เงินสดและเงินฝาก | 0.8 | เป็นยอด ณ วันปิดงบเท่านั้น |
| ลูกหนี้การค้า | 25 | ลูกค้ารายใหญ่คือใคร หนี้ถึงกำหนดหรือยัง |
| สินค้าคงเหลือ | 15 | ขายได้จริงเท่าไร |
| ที่ดินและอาคาร | 20 | ติดจำนองธนาคารเท่าไร |
| เงินกู้ธนาคาร | 18 | สัมพันธ์กับที่ดินที่จำนองหรือไม่ |
เมื่อวิเคราะห์ ผู้ขายพบว่า ที่ดินและอาคารมูลค่าตามบัญชี 20 ล้านติดจำนองธนาคาร 18 ล้าน ส่วนที่เหลือถึงเจ้าหนี้สามัญอาจน้อยมากหรือไม่มีเลย และต้องรอธนาคารขอรับชำระก่อน ทุนจดทะเบียน 10 ล้านเป็นตัวเลขจดทะเบียน ถ้าผู้ถือหุ้นชำระครบแล้วก็ไม่มีส่วนค้างให้ตาม สิ่งที่น่าสนใจกว่าคือลูกหนี้การค้า 25 ล้านซึ่งอาจเป็นสิทธิเรียกร้องที่อายัดได้หลังชนะคดี
ผู้ขายจึงไม่ได้สรุปว่า "บริษัท ก มีสินทรัพย์ 60 ล้าน คงเก็บได้" แต่ทำตามขั้นตอนนี้
- ก่อนฟ้อง ตรวจว่ายังเปิดกิจการอยู่ ตรวจสถานะที่ดินและยานพาหนะผ่านช่องทางที่กฎหมายกำหนด และรวบรวมชื่อลูกค้ารายใหญ่จากใบสั่งซื้อที่ตนเคยเห็น ตัดสินใจว่ายอด 1.2 ล้านคุ้มกับการฟ้องและบังคับคดีหรือไม่
- ถ้าเห็นร่องรอยว่ามีการย้ายทรัพย์ในระหว่างพิจารณา ประเมินว่าควรขอคุ้มครองชั่วคราวหรือไม่
- หลังชนะคดี ขอให้เจ้าพนักงานบังคับคดีอายัดสิทธิเรียกร้องที่ลูกค้ารายใหญ่ค้างบริษัท ก โดยรู้ว่าลูกค้าอาจคัดค้านได้
อย่าเข้าใจผิด
- "ทุนจดทะเบียนสิบล้าน เจ้าหนี้เรียกสิบล้านจากผู้ถือหุ้นได้" ไม่ถูก ผู้ถือหุ้นรับผิดเพียงไม่เกินค่าหุ้นที่ยังส่งไม่ครบ (มาตรา 1096 และ 1119) ส่วนที่ชำระแล้วตามไม่ได้
- "งบแสดงสินทรัพย์หกสิบล้าน ก็ยึดได้หกสิบล้าน" ไม่ถูก สินทรัพย์ตามบัญชีอาจเป็นลูกหนี้ที่เก็บไม่ได้ สินค้าที่ขายยาก หรือทรัพย์ที่จำนองอยู่
- "งบฉบับล่าสุดบอกว่าบริษัทมีเงินอยู่ตอนนี้" ไม่ถูก งบเป็นภาพ ณ วันปิดงบ และข้อมูลที่เผยแพร่อาจไม่เป็นปัจจุบัน
- "บริษัทเป็นหนี้ ก็ยึดบ้านและรถของกรรมการได้" ไม่ถูก ต้องมีฐานเฉพาะ เช่น ค้ำประกันเป็นหนังสือ หรือค่าหุ้นยังไม่ครบ
- "เขียนไปบอกลูกค้าของลูกหนี้ให้จ่ายเรา ก็ได้เงินเร็ว" ไม่ควรทำ การให้ลูกค้าจ่ายเจ้าหนี้ต้องผ่านคำสั่งอายัดหลังมีคำพิพากษา
- "เห็นงบดี ฟ้องไปก็ชนะและได้เงิน" ไม่ถูก ชนะคดีกับการได้รับชำระเป็นคนละเรื่อง ขึ้นอยู่กับทรัพย์ สิทธิของเจ้าหนี้รายอื่น และข้อเท็จจริงของคดี
อ่านเพิ่มเติม
- ทวงหนี้ ฟ้องลูกหนี้ และบังคับคดี — ภาพรวมขั้นตอนตั้งแต่ทวงถามถึงบังคับคดี
- สืบทรัพย์ก่อนฟ้อง ควรทำอะไรบ้างและคุ้มหรือไม่ — ตัดสินใจก่อนฟ้อง
- บริษัทลูกหนี้ไม่มีที่ดินไม่มีรถ ตรวจสิทธิเรียกร้องอะไรได้บ้าง — ลูกหนี้การค้าและสิทธิเรียกร้อง
- หนี้บริษัท เจ้าหนี้ตามจากกรรมการได้หรือไม่ — ความรับผิดส่วนตัวของกรรมการ
- ที่ดินลูกหนี้ติดจำนอง ยึดแล้วเจ้าหนี้จะได้เงินไหม — ทรัพย์ที่มีภาระ
- ลูกหนี้โอนทรัพย์สินหนีหนี้ — เพิกถอนนิติกรรม
งบการเงินบอกว่าควรตรวจอะไรต่อ ไม่ได้บอกว่าเจ้าหนี้จะได้เงินเท่าไร ให้แยกรายได้ เงินสด ลูกหนี้การค้า และทรัพย์ที่ติดภาระออกจากกัน อย่านับทุนจดทะเบียนเป็นเงินสด และอย่านับทรัพย์ของกรรมการเป็นทรัพย์ของบริษัท
เราช่วยอ่านงบและเอกสารหนี้ร่วมกับคุณ ตรวจข้อมูลทรัพย์ผ่านช่องทางที่ชอบด้วยกฎหมาย ประเมินว่าฟ้องหรือบังคับคดีคุ้มหรือไม่ ยื่นฟ้อง ขอบังคับคดี ติดตามงานกับเจ้าพนักงานบังคับคดี และดูแลเรื่องคัดค้านและการแบ่งเงิน เราไม่รับรองว่าจะพบทรัพย์หรือได้รับชำระ ไม่ค้นบัญชีธนาคาร และไม่หาข้อมูลด้วยวิธีที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย การได้เงินคืนขึ้นอยู่กับทรัพย์ สิทธิของเจ้าหนี้รายอื่นและผู้รับจำนอง และข้อเท็จจริงของคดี ค่าบริการขึ้นอยู่กับขั้นของคดีและงานที่ต้องทำ ส่งเอกสารให้เราดูก่อน เราจะแจ้งขอบเขตงานและค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน ปรึกษาเบื้องต้นโทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดู สืบทรัพย์ และ คดีแพ่ง
คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

