ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
SUWANVARA LAWFIRM
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
คู่มือคดีแพ่ง

บริษัทลูกหนี้มีรายได้และสินทรัพย์ในงบการเงิน แต่ทำไมเจ้าหนี้ยังตามเงินยาก

งบการเงินจาก DBD บอกรายได้ สินทรัพย์ และทุนจดทะเบียน แต่ไม่ใช่เงินที่มีอยู่วันนี้ คู่มือสำหรับเจ้าหนี้: อ่านงบอย่างไร ทำไมทุนจดทะเบียนไม่ใช่เงินสด ทรัพย์บริษัทต่างจากทรัพย์กรรมการ และนำงบไปใช้ตัดสินใจฟ้องหรืออายัดสิทธิเรียกร้องหลังชนะคดีได้อย่างไร

สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม— ทีมคดีแพ่งและบังคับคดี20 พฤศจิกายน 256915 นาที
บริษัทลูกหนี้มีรายได้และสินทรัพย์ในงบการเงิน แต่ทำไมเจ้าหนี้ยังตามเงินยาก

คำตอบหลัก

งบการเงินที่ลูกหนี้ยื่นไว้บอกว่าบริษัทเคยมีรายได้และสินทรัพย์เท่าไร ณ วันปิดงบ ไม่ได้บอกว่าวันนี้มีเงินเท่าไร และไม่ได้บอกว่าเจ้าหนี้ยึดอะไรได้บ้าง สินทรัพย์ในงบอาจเป็นลูกหนี้การค้าที่ยังเก็บไม่ได้ สินค้าคงเหลือที่ขายยาก หรือทรัพย์ที่จำนองหรือเช่าซื้ออยู่ ส่วนทุนจดทะเบียนคือตัวเลขในเอกสารจดทะเบียน ไม่ใช่เงินในบัญชี

สิ่งที่งบช่วยเจ้าหนี้ได้จริงคือชี้ว่า ควรตรวจอะไรต่อ เช่น ลูกค้ารายใหญ่ที่ติดค้างบริษัทอยู่ ทรัพย์ที่ดูมีมูลค่า และร่องรอยว่าทรัพย์ถูกย้ายออกหรือไม่ แล้วค่อยตัดสินใจว่าคุ้มจะฟ้องหรือไม่ ทรัพย์ของบริษัทเป็นคนละส่วนกับทรัพย์ของกรรมการและผู้ถือหุ้น ซึ่งจะตามได้เมื่อมีฐานทางกฎหมายเฉพาะ

คู่มือนี้แยกสิ่งที่ทำได้ก่อนฟ้อง (ตรวจข้อมูลและตัดสินใจ) ออกจากสิ่งที่ทำได้หลังชนะคดี (ขอให้เจ้าพนักงานบังคับคดียึดและอายัด) เพราะอำนาจและช่องทางไม่เหมือนกัน

คุณอยู่ขั้นไหน อ่านส่วนไหนก่อน

ขั้นของคุณอ่านหัวข้อ
ยังไม่ฟ้อง (กำลังตัดสินใจว่าคุ้มฟ้องหรือไม่)หัวข้อ 1 ถึง 7 และ 9
ฟ้องแล้ว (ระหว่างพิจารณา)หัวข้อ 3, 6, 7 และ 9 โดยเฉพาะเรื่องขอคุ้มครองชั่วคราวและการโอนทรัพย์
ชนะคดีแล้วหัวข้อ 4, 5, 6 และ 8 เรื่องอายัดสิทธิเรียกร้องและทรัพย์ที่ติดภาระ

1. งบการเงินจาก DBD บอกอะไรเจ้าหนี้ได้บ้าง

ระบบ DBD DataWarehouse+ ของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า แสดงข้อมูลนิติบุคคล เช่น สถานะ ที่ตั้ง ทุนจดทะเบียน ประวัติการเปลี่ยนแปลง ผลการดำเนินงาน และงบการเงิน (งบกำไรขาดทุนและงบแสดงฐานะการเงิน) พร้อมอัตราส่วนทางการเงิน เจ้าหนี้ใช้ดูภาพรวมได้ว่าบริษัทยังประกอบกิจการอยู่หรือไม่ ขนาดธุรกิจเป็นอย่างไร และมีโครงสร้างสินทรัพย์หนี้สินแบบใด

ควรจำข้อจำกัดไว้ด้วย

  • ข้อมูลที่เผยแพร่ ณ วันที่ตรวจ อาจไม่เป็นปัจจุบัน
  • งบการเงินคือภาพย้อนหลัง ไม่ใช่เงินที่มีอยู่วันนี้
  • หน้าข้อมูลที่เราตรวจไม่ได้ระบุจำนวนปีที่แสดง จึงไม่ควรสรุปว่าจะเห็นย้อนหลังกี่ปี และไม่ควรคาดว่าจะเห็นรายชื่อกรรมการหรือผู้ถือหุ้นจากส่วนนี้
  • งบเป็นตัวเลขที่บริษัทจัดทำและยื่นเอง ไม่ใช่การรับรองว่าทรัพย์ทุกรายการมีอยู่จริงและเป็นของบริษัทอย่างสมบูรณ์

ให้บันทึกวันที่ตรวจและเก็บสำเนาหน้าจอไว้ เพราะข้อมูลเปลี่ยนได้ และวันที่ตรวจเป็นส่วนหนึ่งของข้อสรุป

2. รายได้ กำไร เงินสด ลูกหนี้การค้า และสินทรัพย์ ต่างกันอย่างไร

หลายคนเห็นยอดขายหลายสิบล้านแล้วสรุปว่าบริษัทต้องมีเงิน แต่ตัวเลขแต่ละรายการตอบคำถามคนละเรื่อง

รายการในงบแปลว่าอะไรเจ้าหนี้ควรระวังอะไร
รายได้ยอดขายหรือค่าบริการที่บันทึกในรอบปียังไม่ใช่เงินที่ได้รับ และไม่ใช่เงินที่เหลือหลังหักต้นทุน
กำไรรายได้หลังหักค่าใช้จ่ายตามบัญชีกำไรทางบัญชีไม่เท่ากับเงินสดในมือ และอาจถูกนำไปจ่ายปันผลหรือลงทุนต่อแล้ว
เงินสดและเงินฝากเงินที่มี ณ วันปิดงบเป็นยอด ณ วันเดียว ผ่านมาหลายเดือนอาจเหลือเท่าไรก็ได้
ลูกหนี้การค้าเงินที่ลูกค้าของบริษัทยังค้างจ่ายอาจเก็บไม่ได้ ถูกโต้แย้ง หรือจำนำให้ธนาคารเป็นหลักประกันวงเงินอยู่
สินค้าคงเหลือสินค้าที่ยังไม่ขายตีราคาตามต้นทุน ขายจริงอาจต่ำกว่า และสินค้าบางอย่างล้าสมัยเร็ว
ที่ดิน อาคาร เครื่องจักรทรัพย์ถาวรตามราคาบัญชีราคาบัญชีไม่ใช่ราคาขาย และอาจติดจำนองหรือเช่าซื้อ
หนี้สินสิ่งที่บริษัทต้องจ่ายผู้อื่นเจ้าหนี้รายอื่นอาจมีสิทธิเหนือกว่า หรือมาแย่งแบ่งเมื่อมีการขายทรัพย์

บริษัทที่มีรายได้สูงแต่เงินสดบางและหนี้สูงก็มีอยู่ทั่วไป ให้ดูรายการเงินสดและหนี้สินควบคู่กับรายได้เสมอ

3. งบการเงินเป็นภาพ ณ วันปิดงบ ล้าหลังแค่ไหนก็ต้องระวัง

งบการเงินสะท้อนฐานะ ณ วันปิดรอบบัญชี และตัวเลขที่เผยแพร่อาจมาถึงเจ้าหนี้หลังจากนั้นพักใหญ่ ระหว่างนั้นบริษัทอาจขายทรัพย์ นำทรัพย์ไปจำนอง ปิดสาขา เปลี่ยนที่ตั้ง หรือรับงานใหม่ ความเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ไม่ปรากฏในงบฉบับเก่า

สิ่งที่ควรทำเมื่ออ่านงบ

  • ดูวันที่ปิดงบและเทียบกับวันที่หนี้ของคุณเกิด หนี้ที่เกิดหลังวันปิดงบจะไม่อยู่ในงบฉบับนั้น
  • เทียบหลายรอบบัญชีเท่าที่ระบบแสดง เพื่อดูแนวโน้ม เช่น ทรัพย์ลดลงเร็วหรือหนี้สินเพิ่มขึ้นมาก
  • ตรวจข้อมูลปัจจุบันจากช่องทางอื่นที่ทำได้โดยชอบ เช่น ตรวจทะเบียนที่ดินและยานพาหนะผ่านช่องทางที่กฎหมายกำหนด และสังเกตว่าธุรกิจยังเปิดดำเนินการจริงหรือไม่
  • อย่าสรุปจากงบอย่างเดียว ให้ถือเป็นจุดเริ่มต้นของรายการที่ต้องตรวจ

4. สินทรัพย์ในงบ ทำไมถึงขายได้ไม่เท่าตัวเลข

ตัวเลขสินทรัพย์ในงบเป็นมูลค่าตามบัญชี ส่วนเงินที่เจ้าหนี้ได้จริงมาจากราคาที่ขายทรัพย์ได้ หักค่าใช้จ่าย และหักสิทธิของผู้อื่นที่มีมาก่อน

  • ทรัพย์ที่จำนองไว้ ผู้รับจำนองมีสิทธิได้รับชำระจากทรัพย์ที่จำนองก่อนเจ้าหนี้สามัญ แม้ทรัพย์ตกเป็นของผู้อื่นแล้ว (ป.พ.พ. มาตรา 702) และในการบังคับคดี สิทธิจดทะเบียนของบุคคลภายนอกไม่ถูกกระทบจากการยึด (ป.วิ.พ. มาตรา 322) ผู้รับจำนองอาจขอรับชำระก่อนจากเงินที่ขายได้ (มาตรา 324) เจ้าหนี้สามัญจึงอาจได้เงินเหลือน้อยหรือไม่เหลือ ดูรายละเอียดเฉพาะที่ดินจำนองใน ที่ดินลูกหนี้ติดจำนอง ยึดแล้วเจ้าหนี้จะได้เงินไหม
  • ทรัพย์ที่เช่าหรือเช่าซื้อ รถหรือเครื่องจักรที่ยังผ่อนอยู่ อาจยังไม่ใช่ของบริษัทเต็มตัว บุคคลภายนอกที่อ้างว่าเป็นเจ้าของยื่นคำร้องขัดทรัพย์ได้ (มาตรา 323)
  • สินค้าคงเหลือและเครื่องจักรเฉพาะทาง ขายในตลาดจริงอาจได้ต่ำกว่าราคาบัญชีมาก และการขายทอดตลาดมีค่าใช้จ่ายและใช้เวลา ซึ่งขึ้นอยู่กับทรัพย์ จำนวนเจ้าหนี้ และการคัดค้าน
  • ทรัพย์ที่ใช้เป็นหลักประกันวงเงินธนาคาร ลูกหนี้การค้าหรือสินค้าอาจถูกโอนหรือจำนำไว้แล้ว ต้องดูเอกสารหรือทะเบียนที่เกี่ยวข้อง

ข้อสรุปที่ควรใช้ คือ ราคาในงบเป็นเพดานบนที่อาจไม่ถึง ไม่ใช่เงินที่คาดว่าจะได้

5. ทุนจดทะเบียนสูง ทำไมไม่ใช่เงินที่เจ้าหนี้ยึดได้

ทุนจดทะเบียนคือจำนวนทุนที่ระบุในเอกสารจดทะเบียนของบริษัท การจดทะเบียนทุนสูงไม่ได้ทำให้มีเงินก้อนนั้นรออยู่ และไม่ได้เป็นหลักประกันที่เจ้าหนี้เรียกจากผู้ถือหุ้นได้โดยตรง

  • บริษัทจำกัดคือบริษัทที่แบ่งทุนเป็นหุ้น และผู้ถือหุ้นรับผิดจำกัดไม่เกินจำนวนเงินที่ตนยังส่งใช้ไม่ครบมูลค่าหุ้น (ป.พ.พ. มาตรา 1096)
  • หุ้นต้องชำระเป็นเงินจนเต็มค่า และผู้ถือหุ้นจะหักหนี้ที่บริษัทเป็นหนี้ตนมาหักกับค่าหุ้นไม่ได้ (มาตรา 1119)
  • ถ้าผู้ถือหุ้นชำระค่าหุ้นครบแล้ว ก็ไม่มีส่วนค้างให้เจ้าหนี้ตามจากผู้ถือหุ้น ถ้ายังค้างอยู่ จึงเป็นประเด็นที่ควรตรวจว่าค้างเท่าไร ซึ่งต้องดูจากหลักฐานการชำระค่าหุ้น

ทุนที่ชำระแล้วถูกนำไปใช้ซื้อทรัพย์ จ่ายค่าใช้จ่าย และดำเนินกิจการไปแล้ว ส่วนทุนที่ผู้ถือหุ้นยังไม่ชำระ คือสิ่งที่เจ้าหนี้อาจตรวจต่อได้ ไม่ใช่เงินสดที่มีอยู่ ข้อมูลทุนจดทะเบียนจึงใช้เป็นสัญญาณขนาดธุรกิจมากกว่าเป็นหลักประกัน

6. ทรัพย์ของบริษัท ไม่เท่ากับทรัพย์ของกรรมการหรือผู้ถือหุ้น

บริษัทเป็นนิติบุคคลแยกจากผู้ถือหุ้นและกรรมการ การเห็นกรรมการใช้รถหรู หรือผู้ถือหุ้นมีที่ดินหลายแปลง ไม่ได้ทำให้เจ้าหนี้ยึดสิ่งเหล่านั้นเพื่อชำระหนี้บริษัทได้เอง ความรับผิดส่วนตัวต้องมีฐานเฉพาะ เช่น

  • กรรมการหรือผู้ถือหุ้นค้ำประกันหนี้บริษัทเป็นหนังสือ (ป.พ.พ. มาตรา 680 และต้องแจ้งผู้ค้ำประกันภายใน 60 วันตามมาตรา 686)
  • ผู้ถือหุ้นยังส่งค่าหุ้นไม่ครบ (มาตรา 1096 และ 1119)
  • ผู้เป็นหุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิดในห้างหุ้นส่วน (มาตรา 1070 และ 1077) ซึ่งเป็นห้างหุ้นส่วนไม่ใช่บริษัทจำกัด
  • บริษัทโอนทรัพย์ให้กรรมการหรือผู้ถือหุ้นโดยนิติกรรมที่เพิกถอนได้ (มาตรา 237 ดูหัวข้อ 9)
  • ฐานอื่นตามข้อเท็จจริงของแต่ละเรื่อง

เรื่องกรรมการและทรัพย์ส่วนตัวมีรายละเอียดมาก อ่านต่อใน หนี้บริษัท เจ้าหนี้ตามจากกรรมการได้หรือไม่ และเรื่องกรรมการลาออกหรือขายหุ้นแล้วใน กรรมการลาออก ขายหุ้นแล้ว ยังรับผิดตามสัญญาค้ำประกันหรือไม่ ระบบ DBD ที่เราตรวจไม่ได้ระบุว่าแสดงรายชื่อกรรมการหรือผู้ถือหุ้น จึงไม่ควรพึ่งหน้านี้ในการหาตัวบุคคลเหล่านี้

7. ก่อนฟ้อง: ใช้งบการเงินตัดสินใจว่าคุ้มฟ้องหรือไม่อย่างไร

ก่อนมีคำพิพากษา เจ้าหนี้ยังไม่มีอำนาจยึดหรืออายัดทรัพย์ ใช้งบเพื่อประเมินและตัดสินใจเท่านั้น

คำถามที่งบช่วยตอบ

  • บริษัทยังดำเนินกิจการอยู่และมีรายได้ต่อเนื่องหรือไม่ ถ้ายังดำเนินกิจการ ย่อมมีลูกค้าที่จ่ายเงินเข้ามา ซึ่งอาจเป็นสิทธิเรียกร้องที่อายัดได้ภายหลัง
  • มีสินทรัพย์ชนิดใดที่ควรตรวจต่อ เช่น ที่ดิน ยานพาหนะ ลูกหนี้การค้า
  • หนี้สินและภาระผูกพันมากเกินสินทรัพย์หรือไม่ ถ้ามาก เจ้าหนี้รายอื่นอาจมาแย่งส่วนแบ่ง
  • แนวโน้มทรัพย์ลดลงผิดปกติหรือไม่

คำถามที่งบตอบไม่ได้

  • วันนี้มีเงินในบัญชีเท่าไร ซึ่งเราไม่ได้ตรวจหรือให้ข้อมูลบัญชีธนาคารหรือยอดเงินฝาก
  • ทรัพย์ชิ้นใดว่างและยึดได้จริง
  • เจ้าหนี้รายอื่นกำลังดำเนินการอะไรอยู่

ถ้ากังวลว่าลูกหนี้จะย้ายทรัพย์ ก่อนศาลพิพากษา เจ้าหนี้อาจยื่นขอให้ศาลสั่งคุ้มครองชั่วคราว เช่น ยึดหรืออายัดทรัพย์ก่อนพิพากษา หรือห้ามลูกหนี้จำหน่ายทรัพย์ (ป.วิ.พ. มาตรา 254) ศาลจะอนุญาตเมื่อเห็นว่าคำฟ้องมีเหตุผลพอและมีเหตุตามมาตรา 255 เช่น ลูกหนี้จะย้าย ซ่อนเร้น หรือขายทรัพย์เพื่อประวิงหรือขัดขวางการบังคับคดี ต้องมีพยานหลักฐาน ไม่ใช่เรื่องที่ขอได้ทุกคดี และเป็นคำสั่งศาล ไม่ใช่การที่เจ้าหนี้ยึดเอง

ถามตัวเองก่อนฟ้อง

  • หลักฐานหนี้ของเราครบหรือไม่ (ใบแจ้งหนี้ ใบส่งของ ใบรับของ สัญญา)
  • ถ้าชนะ มีทรัพย์ที่น่าจะบังคับได้จริงหรือไม่ และมีภาระมาก่อนเราหรือไม่
  • ค่าใช้จ่ายและเวลาของการดำเนินคดีและบังคับคดีคุ้มกับยอดหนี้หรือไม่ ซึ่งขึ้นอยู่กับทรัพย์ จำนวนเจ้าหนี้ และการคัดค้าน
  • มีทางเลือกอื่นที่เหมาะกว่าหรือไม่ เช่น เจรจาผ่อน

เรื่องการตัดสินใจก่อนฟ้องโดยรวม อ่านใน สืบทรัพย์ก่อนฟ้อง ควรทำอะไรบ้างและคุ้มหรือไม่

8. หลังชนะคดี: นำลูกหนี้การค้าในงบไปอายัดได้อย่างไร

เมื่อมีคำพิพากษา คำบังคับ และเจ้าพนักงานบังคับคดีได้รับหมายบังคับคดีแล้ว ข้อมูลในงบเป็นเบาะแสไปสู่สิทธิเรียกร้องของลูกหนี้ที่อายัดได้ คือเงินที่บุคคลภายนอกค้างจ่ายบริษัท เช่น ลูกค้ารายใหญ่ หรือเงินค่าเช่าที่บริษัทมีสิทธิรับ

  • การอายัดสิทธิเรียกร้อง ทำโดยคำสั่งอายัดของศาลหรือเจ้าพนักงานบังคับคดี ห้ามลูกหนี้จำหน่ายสิทธิเรียกร้อง และห้ามบุคคลภายนอกชำระให้ลูกหนี้ แต่ให้ชำระต่อศาลหรือเจ้าพนักงานบังคับคดีหรือผู้ที่กำหนดแทน (ป.วิ.พ. มาตรา 316)
  • อายัดได้แม้สิทธิเรียกร้องจะถูกโต้แย้ง มีเงื่อนไข หรือยังไม่แน่นอนจำนวน (มาตรา 317) ส่วนสิทธิที่ได้รับเป็นงวดอย่างค่าเช่า คำสั่งอายัดครอบคลุมงวดต่อไปด้วย (มาตรา 318)
  • หลังอายัด การที่ลูกหนี้ทำอะไรกับสิทธิเรียกร้องนั้นไม่มีผลต่อเจ้าหนี้ และบุคคลภายนอกที่ชำระตามคำสั่งพ้นความรับผิด (มาตรา 320) ถ้าบุคคลภายนอกไม่ชำระ ศาลอาจไต่สวนและสั่งให้ชำระหรือชดใช้ได้ (มาตรา 321)
  • บุคคลภายนอกคัดค้านได้ภายใน 15 วันนับแต่ได้รับคำสั่ง เช่น อ้างว่าส่งของยังไม่ครบหรือหนี้ยังไม่ถึงกำหนด (มาตรา 325) การอายัดจึงไม่ได้แปลว่าจะได้เงินครบเสมอ

ตัวเลข "ลูกหนี้การค้า" ในงบเป็นยอดรวม ไม่ได้ระบุชื่อลูกค้า ต้องหารายชื่อจากเอกสารอื่น เช่น ใบสั่งซื้อ ใบเสนอราคา หรือใบแจ้งหนี้ที่เจ้าหนี้เคยเห็น ถ้าไม่ทราบว่าลูกหนี้มีทรัพย์หรือสิทธิเรียกร้องอะไร เจ้าหนี้อาจขอให้ศาลไต่สวนลูกหนี้ตามคำพิพากษาหรือบุคคลอื่นเกี่ยวกับทรัพย์สินได้ (มาตรา 277)

ข้อควรระวัง เจ้าหนี้ไม่ควรเขียนไปบอกลูกค้าของลูกหนี้ให้จ่ายเงินให้ตนเอง การโอนเงินไปยังเจ้าหนี้ต้องเกิดจากคำสั่งอายัด ใบสั่งซื้อหรือใบเสนอราคาแสดงว่ามีความสัมพันธ์ทางการค้า แต่ยังไม่ยืนยันว่ามีหนี้ที่ถึงกำหนดชำระ ซึ่งขึ้นอยู่กับการส่งมอบ การตรวจรับ และเงื่อนไขสัญญา เรื่องนี้มีรายละเอียดเฉพาะใน บริษัทลูกหนี้ไม่มีที่ดินไม่มีรถ ตรวจสิทธิเรียกร้องอะไรได้บ้าง

9. ตรวจย้ายทรัพย์: งบที่ทรัพย์หายไป อาจเป็นสัญญาณอะไร

ถ้าเทียบงบหลายรอบแล้วพบว่าที่ดินหรือเครื่องจักรหายไป หรือลูกหนี้การค้าของบริษัทถูกโอนไปให้บริษัทอื่น ให้ตรวจก่อนว่าการเปลี่ยนแปลงนั้นเป็นการขายตามปกติหรือไม่ ยังไม่ควรสรุปว่าเป็นการหนีหนี้

เจ้าหนี้อาจขอให้ศาลเพิกถอนนิติกรรมที่ลูกหนี้ทำทั้งที่รู้ว่าจะทำให้เจ้าหนี้เสียเปรียบ (ป.พ.พ. มาตรา 237) ประเด็นสำคัญ

  • ถ้านิติกรรมนั้นไม่มีค่าตอบแทน (ให้โดยเสน่หา) ลูกหนี้รู้ฝ่ายเดียวก็พอ ถ้ามีค่าตอบแทน ผู้ที่ได้รับทรัพย์ก็ต้องรู้ข้อเท็จจริงในขณะนั้นด้วย
  • ไม่กระทบสิทธิที่บุคคลภายนอกได้มาโดยสุจริตก่อนฟ้องขอเพิกถอน เว้นแต่ได้มาโดยไม่มีค่าตอบแทน (มาตรา 238)
  • ต้องฟ้องภายใน 1 ปีนับแต่เจ้าหนี้รู้ต้นเหตุ หรือภายใน 10 ปีนับแต่ทำนิติกรรม (มาตรา 240) จึงควรบันทึกวันที่พบเรื่องไว้

ภาพรวมเรื่องนี้ดูใน ลูกหนี้โอนทรัพย์สินหนีหนี้ เจ้าหนี้ทำอะไรได้บ้าง

10. เอกสารและข้อมูลที่ควรเตรียม

  • ชื่อนิติบุคคลตามหนังสือรับรองและเลขทะเบียนนิติบุคคลของลูกหนี้ ตรวจให้ตรงกับในสัญญาและใบแจ้งหนี้
  • สำเนาหน้าจอข้อมูลและงบการเงินที่ตรวจจากระบบ DBD พร้อมวันที่ตรวจ
  • สัญญา ใบสั่งซื้อ ใบส่งของ ใบรับของ ใบแจ้งหนี้ และหลักฐานการทวงถาม
  • รายชื่อลูกค้าหรือคู่ค้าของลูกหนี้ที่เจ้าหนี้ทราบจากการทำงานร่วมกัน
  • ทรัพย์ที่เห็นหรือทราบว่าลูกหนี้ใช้ เช่น ที่ตั้งโรงงาน ร้านค้า รถ เครื่องจักร
  • หลักฐานสถานะของทรัพย์ที่ตรวจได้โดยชอบ เช่น ผลตรวจทะเบียน พร้อมวันที่ตรวจ
  • เอกสารค้ำประกันที่กรรมการหรือผู้ถือหุ้นเคยเซ็น และหลักฐานการแจ้งผู้ค้ำประกัน
  • ข้อมูลเจ้าหนี้รายอื่นหรือคดีอื่นของลูกหนี้ที่ทราบ

ตัวอย่างสมมติ: งบดูดี แต่ตามเงินได้น้อยกว่าที่คิด

ตัวอย่างนี้สมมติขึ้นเพื่ออธิบาย ตัวเลขเป็นเพียงตัวอย่าง ไม่ใช่เรื่องของลูกค้าจริงหรือผลคดีของสำนักงาน

บริษัท ก ค้างค่าสินค้า 1.2 ล้านบาท ผู้ขายตรวจงบการเงินล่าสุดที่เผยแพร่แล้วเห็นตัวเลขดังนี้ (หน่วยล้านบาท)

รายการตัวเลขในงบสิ่งที่ผู้ขายควรตรวจต่อ
รายได้80บริษัทยังขายอยู่หรือไม่
ทุนจดทะเบียน10ชำระแล้วเท่าไร ยังค้างส่งอยู่เท่าไร
เงินสดและเงินฝาก0.8เป็นยอด ณ วันปิดงบเท่านั้น
ลูกหนี้การค้า25ลูกค้ารายใหญ่คือใคร หนี้ถึงกำหนดหรือยัง
สินค้าคงเหลือ15ขายได้จริงเท่าไร
ที่ดินและอาคาร20ติดจำนองธนาคารเท่าไร
เงินกู้ธนาคาร18สัมพันธ์กับที่ดินที่จำนองหรือไม่

เมื่อวิเคราะห์ ผู้ขายพบว่า ที่ดินและอาคารมูลค่าตามบัญชี 20 ล้านติดจำนองธนาคาร 18 ล้าน ส่วนที่เหลือถึงเจ้าหนี้สามัญอาจน้อยมากหรือไม่มีเลย และต้องรอธนาคารขอรับชำระก่อน ทุนจดทะเบียน 10 ล้านเป็นตัวเลขจดทะเบียน ถ้าผู้ถือหุ้นชำระครบแล้วก็ไม่มีส่วนค้างให้ตาม สิ่งที่น่าสนใจกว่าคือลูกหนี้การค้า 25 ล้านซึ่งอาจเป็นสิทธิเรียกร้องที่อายัดได้หลังชนะคดี

ผู้ขายจึงไม่ได้สรุปว่า "บริษัท ก มีสินทรัพย์ 60 ล้าน คงเก็บได้" แต่ทำตามขั้นตอนนี้

  1. ก่อนฟ้อง ตรวจว่ายังเปิดกิจการอยู่ ตรวจสถานะที่ดินและยานพาหนะผ่านช่องทางที่กฎหมายกำหนด และรวบรวมชื่อลูกค้ารายใหญ่จากใบสั่งซื้อที่ตนเคยเห็น ตัดสินใจว่ายอด 1.2 ล้านคุ้มกับการฟ้องและบังคับคดีหรือไม่
  2. ถ้าเห็นร่องรอยว่ามีการย้ายทรัพย์ในระหว่างพิจารณา ประเมินว่าควรขอคุ้มครองชั่วคราวหรือไม่
  3. หลังชนะคดี ขอให้เจ้าพนักงานบังคับคดีอายัดสิทธิเรียกร้องที่ลูกค้ารายใหญ่ค้างบริษัท ก โดยรู้ว่าลูกค้าอาจคัดค้านได้

อย่าเข้าใจผิด

  • "ทุนจดทะเบียนสิบล้าน เจ้าหนี้เรียกสิบล้านจากผู้ถือหุ้นได้" ไม่ถูก ผู้ถือหุ้นรับผิดเพียงไม่เกินค่าหุ้นที่ยังส่งไม่ครบ (มาตรา 1096 และ 1119) ส่วนที่ชำระแล้วตามไม่ได้
  • "งบแสดงสินทรัพย์หกสิบล้าน ก็ยึดได้หกสิบล้าน" ไม่ถูก สินทรัพย์ตามบัญชีอาจเป็นลูกหนี้ที่เก็บไม่ได้ สินค้าที่ขายยาก หรือทรัพย์ที่จำนองอยู่
  • "งบฉบับล่าสุดบอกว่าบริษัทมีเงินอยู่ตอนนี้" ไม่ถูก งบเป็นภาพ ณ วันปิดงบ และข้อมูลที่เผยแพร่อาจไม่เป็นปัจจุบัน
  • "บริษัทเป็นหนี้ ก็ยึดบ้านและรถของกรรมการได้" ไม่ถูก ต้องมีฐานเฉพาะ เช่น ค้ำประกันเป็นหนังสือ หรือค่าหุ้นยังไม่ครบ
  • "เขียนไปบอกลูกค้าของลูกหนี้ให้จ่ายเรา ก็ได้เงินเร็ว" ไม่ควรทำ การให้ลูกค้าจ่ายเจ้าหนี้ต้องผ่านคำสั่งอายัดหลังมีคำพิพากษา
  • "เห็นงบดี ฟ้องไปก็ชนะและได้เงิน" ไม่ถูก ชนะคดีกับการได้รับชำระเป็นคนละเรื่อง ขึ้นอยู่กับทรัพย์ สิทธิของเจ้าหนี้รายอื่น และข้อเท็จจริงของคดี

อ่านเพิ่มเติม

งบการเงินบอกว่าควรตรวจอะไรต่อ ไม่ได้บอกว่าเจ้าหนี้จะได้เงินเท่าไร ให้แยกรายได้ เงินสด ลูกหนี้การค้า และทรัพย์ที่ติดภาระออกจากกัน อย่านับทุนจดทะเบียนเป็นเงินสด และอย่านับทรัพย์ของกรรมการเป็นทรัพย์ของบริษัท

เราช่วยอ่านงบและเอกสารหนี้ร่วมกับคุณ ตรวจข้อมูลทรัพย์ผ่านช่องทางที่ชอบด้วยกฎหมาย ประเมินว่าฟ้องหรือบังคับคดีคุ้มหรือไม่ ยื่นฟ้อง ขอบังคับคดี ติดตามงานกับเจ้าพนักงานบังคับคดี และดูแลเรื่องคัดค้านและการแบ่งเงิน เราไม่รับรองว่าจะพบทรัพย์หรือได้รับชำระ ไม่ค้นบัญชีธนาคาร และไม่หาข้อมูลด้วยวิธีที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย การได้เงินคืนขึ้นอยู่กับทรัพย์ สิทธิของเจ้าหนี้รายอื่นและผู้รับจำนอง และข้อเท็จจริงของคดี ค่าบริการขึ้นอยู่กับขั้นของคดีและงานที่ต้องทำ ส่งเอกสารให้เราดูก่อน เราจะแจ้งขอบเขตงานและค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน ปรึกษาเบื้องต้นโทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดู สืบทรัพย์ และ คดีแพ่ง


คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

คำถามที่พบบ่อย

งบการเงินของบริษัทลูกหนี้บอกได้ไหมว่ามีเงินพอจ่ายหนี้+

บอกไม่ได้โดยตรง งบการเงินเป็นภาพย้อนหลัง ณ วันปิดงบ ไม่ใช่ยอดเงินที่มีอยู่วันนี้ และตัวเลขสินทรัพย์อาจเป็นลูกหนี้การค้าที่ยังเก็บไม่ได้ สินค้าคงเหลือ หรือทรัพย์ที่จำนองหรือเช่าซื้ออยู่ งบใช้บอกว่ามีอะไรให้ตรวจต่อ ไม่ใช่บอกว่ายึดได้เท่าไร (ดูหัวข้อ 2 ถึง 4)

บริษัทลูกหนี้จดทะเบียนไว้หลายล้านบาท เจ้าหนี้ยึดจากทุนจดทะเบียนได้หรือไม่+

ไม่ได้ ทุนจดทะเบียนคือจำนวนทุนที่ระบุในเอกสารจดทะเบียน ไม่ได้แปลว่ามีเงินก้อนนั้นอยู่ในบัญชี และทุนที่ผู้ถือหุ้นชำระแล้วก็ถูกนำไปใช้ดำเนินกิจการไปแล้ว ผู้ถือหุ้นรับผิดต่อบริษัทเพียงไม่เกินมูลค่าหุ้นที่ยังชำระไม่ครบ (ป.พ.พ. มาตรา 1096 และ 1119) ส่วนที่ชำระแล้วเจ้าหนี้ตามจากผู้ถือหุ้นไม่ได้ (ดูหัวข้อ 5)

บริษัทเป็นหนี้ เจ้าหนี้ยึดทรัพย์ของกรรมการหรือผู้ถือหุ้นได้หรือไม่+

ไม่ได้โดยอัตโนมัติ บริษัทกับกรรมการและผู้ถือหุ้นเป็นคนละฝ่ายกัน ต้องมีฐานทางกฎหมายเฉพาะ เช่น กรรมการค้ำประกันเป็นหนังสือ ผู้ถือหุ้นยังส่งค่าหุ้นไม่ครบ หรือบริษัทโอนทรัพย์ให้โดยนิติกรรมที่เพิกถอนได้ ซึ่งต้องดูข้อเท็จจริงเป็นรายกรณี (ดูหัวข้อ 6)

ก่อนฟ้อง เจ้าหนี้เขียนไปบอกลูกค้าของบริษัทลูกหนี้ให้จ่ายเงินมาที่เจ้าหนี้ได้หรือไม่+

ไม่ควรทำ การให้ลูกค้าของลูกหนี้จ่ายเงินให้เจ้าหนี้ต้องเกิดจากคำสั่งอายัดของศาลหรือเจ้าพนักงานบังคับคดีหลังมีคำพิพากษา ไม่ใช่การที่เจ้าหนี้ไปติดต่อเอง เพราะลูกค้ารายนั้นไม่มีหน้าที่ต้องจ่ายให้เจ้าหนี้ และการติดต่ออาจสร้างปัญหาอื่นตามมา (ดูหัวข้อ 8)

ถ้ากลัวลูกหนี้โอนทรัพย์หนี ทำอะไรได้บ้าง+

ก่อนศาลพิพากษา เจ้าหนี้อาจขอให้ศาลสั่งคุ้มครองชั่วคราว เช่น ยึดหรืออายัดก่อนพิพากษาหรือห้ามจำหน่ายทรัพย์ (ป.วิ.พ. มาตรา 254 และ 255) แต่ศาลจะสั่งเมื่อเห็นว่าคำฟ้องมีเหตุผลพอและมีเหตุที่ลูกหนี้จะย้ายหรือขายทรัพย์ ไม่ใช่เรื่องที่ได้ทุกกรณี ส่วนทรัพย์ที่โอนไปแล้ว อาจขอให้ศาลเพิกถอนนิติกรรมตามมาตรา 237 ภายในกำหนดตามมาตรา 240 (ดูหัวข้อ 9)

ดูงบการเงินแล้วควรตัดสินใจฟ้องหรือไม่+

งบช่วยประเมินว่าบริษัทมีกิจการดำเนินอยู่หรือไม่ มีลูกหนี้การค้าหรือทรัพย์ให้ตรวจต่อหรือไม่ และมีภาระอื่นมากแค่ไหน แต่ต้องเทียบกับค่าใช้จ่ายและเวลาในการดำเนินคดี สิทธิของเจ้าหนี้รายอื่น และหลักฐานหนี้ของคุณ ไม่มีตัวเลขในงบที่รับรองว่าชนะแล้วจะได้เงิน (ดูหัวข้อ 7)

Lawyer-client handshake symbolizing trust at Suwanvara Law Firm

พร้อมรับฟังเรื่องของคุณ

ปรึกษาเบื้องต้นกับทนายความผู้เชี่ยวชาญของเรา