ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
SUWANVARA LAWFIRM
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
คู่มือคดีแพ่ง

ลูกหนี้มีที่ดินติดจำนอง เจ้าหนี้ยึดแล้วจะได้เงินหรือไม่

คู่มือเจ้าหนี้ที่ชนะคดีแล้วพบว่าที่ดินของลูกหนี้จำนองกับธนาคาร: ยึดและขายได้หรือไม่ ใครได้เงินก่อน ค่าส่วนกลางและค่าธรรมเนียมตัดอะไรบ้าง ประเมินเบื้องต้นว่าจะมีเงินเหลือถึงเจ้าหนี้สามัญหรือไม่ และอะไรที่รู้ไม่ได้จนกว่าจะขายทอดตลาด

สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม— ทีมคดีแพ่งและบังคับคดี20 พฤศจิกายน 256916 นาที
ลูกหนี้มีที่ดินติดจำนอง เจ้าหนี้ยึดแล้วจะได้เงินหรือไม่

คำตอบหลัก

ที่ดินที่จำนองไว้ยังเป็นทรัพย์ของลูกหนี้ เจ้าหนี้ตามคำพิพากษายึดและขอให้ขายทอดตลาดได้ การจำนองไม่ได้ปิดทางบังคับคดี แต่ผู้รับจำนอง เช่น ธนาคาร มีสิทธิได้รับชำระจากเงินขายก่อนเจ้าหนี้สามัญ (ป.พ.พ. มาตรา 702) และการบังคับคดีไม่ไปกระทบสิทธินั้น (ป.วิ.พ. มาตรา 322)

ดังนั้นคำถามที่ถูกต้องคือ "ขายแล้วจะเหลือเงินถึงเรากี่บาท" ไม่ใช่ "ยึดได้ไหม" เงินที่ได้จากการขายต้องจ่ายผู้มีสิทธิก่อน ค่าส่วนกลางค้าง (ถ้าเป็นห้องชุดหรือที่ดินจัดสรร) ค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายบังคับคดี และยอดหนี้จำนองต้องออกไปก่อน ส่วนที่เหลือจึงมาถึงเจ้าหนี้สามัญ ถ้าเงินขายไม่เกินยอดหนี้จำนองกับค่าใช้จ่าย เจ้าหนี้สามัญอาจไม่ได้อะไรเลย ทั้งที่เสียเวลาและค่าใช้จ่ายไปแล้ว

ก่อนตัดสินใจยึด ให้เทียบตัวเลขสี่ตัวคือ ราคาที่คาดว่าขายได้ ยอดหนี้จำนอง ค่าใช้จ่ายที่ตัดก่อน และหนี้ของเจ้าหนี้รายอื่นที่อาจมาขอแบ่ง แล้วยอมรับว่ามีบางตัวที่รู้ไม่ได้แน่นอนจนกว่าจะขายจริง (ดูหัวข้อ 5)

ใครควรอ่านส่วนไหน

สถานการณ์ของคุณส่วนที่เกี่ยวกับคุณ
ยังไม่ฟ้องหัวข้อ 5 และ 10 ใช้ประเมินว่าฟ้องลูกหนี้รายนี้คุ้มหรือไม่ ถ้าทรัพย์หลักเป็นที่ดินติดจำนองเต็มมูลค่า ยังยึดไม่ได้เพราะยังไม่มีคำพิพากษา ก่อนฟ้องอาจขอมาตรการคุ้มครองชั่วคราวได้ในกรณีที่มีหลักฐานว่าลูกหนี้จะโอนหรือซ่อนทรัพย์ แต่ต้องให้ศาลมีคำสั่ง (หัวข้อ 8)
ฟ้องแล้ว (ระหว่างพิจารณา)หัวข้อ 5 และ 9 เก็บเอกสารและข้อมูลที่ดินไว้ล่วงหน้า เพื่อให้พร้อมเมื่อชนะคดี การยึดเกิดได้หลังมีคำพิพากษา คำบังคับ และหมายบังคับคดีเท่านั้น
ชนะคดีแล้วทุกหัวข้อ โดยเฉพาะหัวข้อ 2 ถึง 8 ซึ่งเป็นขั้นตอนหลังยึดที่ดิน และหัวข้อ 10 ที่ใช้เทียบกับทางเลือกอื่น

1. ที่ดินติดจำนอง เจ้าหนี้ตามคำพิพากษายึดได้หรือไม่

ยึดได้ ถ้าเป็นที่ดินของลูกหนี้ตามคำพิพากษาจริง เมื่อได้คำพิพากษา คำบังคับ และหมายบังคับคดีแล้ว เจ้าพนักงานบังคับคดียึดอสังหาริมทรัพย์ได้ตามมาตรา 312 โดยยึดไว้และแจ้งผู้ทรงสิทธิที่จดทะเบียนไว้ให้ทราบ

สิ่งที่การจำนองเปลี่ยนไม่ใช่เรื่องยึดได้หรือไม่ แต่เป็นเรื่องใครได้เงินก่อน มาตรา 322 บอกว่าการบังคับคดีไม่กระทบทรัพยสิทธิ บุริมสิทธิ หรือสิทธิอื่นของบุคคลภายนอกเหนือทรัพย์สิน และมาตรา 702 ให้ผู้รับจำนองมีสิทธิได้รับชำระจากทรัพย์ที่จำนองก่อนเจ้าหนี้สามัญ แม้กรรมสิทธิ์จะโอนไปยังบุคคลอื่นแล้ว

มีข้อควรระวังสองข้อก่อนยึด

  • ต้องแน่ใจว่าเป็นทรัพย์ของลูกหนี้ ถ้ายึดทรัพย์ที่ไม่ใช่ของลูกหนี้ หรือยึดเกินกว่าที่จำเป็น เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาต้องรับผิดต่อความเสียหายที่เกิดขึ้น (มาตรา 285 และมาตรา 300 ห้ามยึดเกินกว่าที่พอชำระหนี้และค่าฤชาธรรมเนียม)
  • เจ้าของที่แท้จริงหรือเจ้าของรวมอาจยื่นคำร้องขัดทรัพย์ภายใน 60 วันนับแต่ยึด (มาตรา 323) จึงควรตรวจชื่อผู้ถือกรรมสิทธิ์ก่อนลงทุนกับการยึด

2. เงินที่ได้จากการขายที่ดินติดจำนอง ใครได้ก่อนใคร

ลำดับต่อไปนี้เป็นภาพรวมตามที่กฎหมายกำหนด การจ่ายจริงเจ้าพนักงานบังคับคดีทำเป็นบัญชีส่วนเฉลี่ยตามมาตรา 340 และต้องดูข้อเท็จจริงของแต่ละแปลง

ลำดับโดยทั่วไปใครที่มา
1ค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายในการบังคับคดี หักไว้ก่อนมาตรา 339 และ 340 (1)
2หนี้ค่าส่วนกลางหรือค่าใช้จ่ายที่ค้าง ถ้าเป็นห้องชุดหรือที่ดินจัดสรร จ่ายก่อนผู้รับจำนองมาตรา 335
3ผู้รับจำนองที่ได้ขอรับชำระก่อนการขายป.พ.พ. มาตรา 702 และ ป.วิ.พ. มาตรา 324 (1)
4ผู้ทรงบุริมสิทธิหรือสิทธิอื่นที่กฎหมายให้อยู่ก่อน ถ้ามีและยื่นคำร้องภายในกำหนดมาตรา 324
5เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาที่ยึด และเจ้าหนี้รายอื่นที่ขอเฉลี่ยทรัพย์ ตามส่วนมาตรา 326 และ 340
6ส่วนที่เหลือ ถ้ามี ให้ผู้ที่ขอรับจากส่วนเกินตามมาตรา 329 แล้วคืนลูกหนี้มาตรา 329 และ 344

ถ้าที่ดินเป็นของเจ้าของรวมที่จดทะเบียนไว้ เจ้าพนักงานบังคับคดีต้องกันส่วนของเจ้าของรวมคนอื่นออกจากเงินขายก่อน แล้วจึงหักค่าธรรมเนียมจากส่วนของลูกหนี้ (มาตรา 340 (1) และ 324 (2)) หัวข้อนี้เป็นเรื่องที่ดินที่ลูกหนี้ถือคนเดียว ถ้าถือร่วมกับผู้อื่น อ่านเพิ่มที่ บทความเรื่องยึดทรัพย์คู่สมรสและผู้ค้ำประกัน

ถ้ามีจำนองหลายราย ลำดับระหว่างกันต้องดูตามกฎหมายและข้อมูลที่จดทะเบียนของแปลงนั้นจริง บทความนี้ไม่ได้ลงรายละเอียดเรื่องนี้

3. ธนาคารทำอะไรได้เมื่อเจ้าหนี้รายอื่นยึดที่ดินที่จำนองไว้

ผู้รับจำนองไม่ต้องรอเฉย ๆ มาตรา 324 (1) ให้ผู้รับจำนองที่จดทะเบียนไว้ยื่นคำร้องต่อศาลที่ออกหมายบังคับคดี ก่อนเอาทรัพย์ออกขาย ขอให้ศาลมีคำสั่งอย่างใดอย่างหนึ่ง

  • (ก) ในกรณีที่อาจบังคับเอาทรัพย์จำนองหลุดได้ ขอให้ทรัพย์นั้นหลุดเป็นของผู้รับจำนอง ถ้าศาลอนุญาต การยึดของเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาเป็นอันเพิกถอนไปในตัว
  • (ข) ในกรณีอื่น ขอให้เจ้าพนักงานบังคับคดีนำเงินที่ได้จากการขายมาชำระหนี้ตนก่อนเจ้าหนี้อื่น

ผลต่อเจ้าหนี้ที่ยึดคือ ในกรณี (ก) การยึดที่ลงทุนไปอาจหมดผลโดยไม่มีเงินเข้ามา และในกรณี (ข) ที่ดินยังถูกขายต่อไป แต่เงินขายส่วนแรกไปที่ผู้รับจำนอง เจ้าหนี้ที่ยึดไม่ต้องยื่นอะไรเพื่อ "ให้ธนาคารมาร่วม" เพราะธนาคารเข้ามาเองเมื่อเห็นว่าทรัพย์ถูกยึด แต่เจ้าหนี้ควรติดตามว่ามีคำร้องตามมาตรา 324 เข้ามาหรือไม่ และในกรณีที่ไม่มี ผู้รับจำนองก็ยังมีสิทธิตามมาตรา 702 และ 322 อยู่เช่นเดิม

4. ค่าส่วนกลางและค่าใช้จ่ายที่ถูกตัดก่อนเจ้าหนี้สามัญ

  • ค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายบังคับคดี หักจากเงินขายก่อนจ่ายใคร (มาตรา 339 และ 340 (1)) จำนวนจริงขึ้นกับทรัพย์และขั้นตอนของคดี บทความนี้จึงไม่ระบุอัตรา ให้สอบถามเจ้าพนักงานบังคับคดีหรือทนายความของคุณตามกรณีจริง
  • ห้องชุด: ก่อนขาย เจ้าพนักงานบังคับคดีบอกกล่าวให้นิติบุคคลอาคารชุดแจ้งรายการหนี้ค่าใช้จ่ายที่ต้องชำระภายใน 30 วันนับแต่ได้รับคำบอกกล่าว เมื่อขายแล้วกันเงินไว้ชำระหนี้ที่ค้างจนถึงวันขายให้นิติบุคคลอาคารชุด ก่อนเจ้าหนี้จำนอง (มาตรา 335)
  • ที่ดินจัดสรร: กฎหมายให้บอกกล่าวนิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรให้แจ้งหนี้ค่าบำรุงรักษาและการจัดการสาธารณูปโภคทำนองเดียวกัน (มาตรา 335) ถ้าทรัพย์ที่จะยึดอยู่ในโครงการลักษณะนี้ ให้นับยอดค่าส่วนกลางค้างเป็นรายการที่ถูกตัดก่อนผู้รับจำนอง

ที่ดินเปล่าหรือที่ดินที่ไม่อยู่ในอาคารชุดหรือหมู่บ้านจัดสรร มักไม่มีรายการประเภทนี้ แต่ควรตรวจข้อเท็จจริงของแปลงก่อน

5. จะประเมินได้อย่างไรว่ามีเงินเหลือถึงเจ้าหนี้หรือไม่

ใช้สูตรอย่างง่ายนี้ แล้วทำสามกรณี คือ ราคาขายสูง ปานกลาง และต่ำ

เงินที่อาจถึงเจ้าหนี้สามัญ = ราคาขายที่ได้จริง − ค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายบังคับคดี − ค่าส่วนกลางค้าง (ถ้ามี) − ยอดหนี้ที่ผู้รับจำนองเรียกได้ ณ วันขาย − ส่วนของเจ้าของรวมอื่น (ถ้ามี) − ส่วนของผู้ทรงสิทธิอื่นที่อยู่ก่อน แล้วหารด้วยเจ้าหนี้รายอื่นที่มาเฉลี่ย

ตัวเลขหาจากไหนก่อนยึดรู้แน่ได้ก่อนขายหรือไม่
ราคาขายราคาประเมินของทางราชการหรือผู้ประเมินที่เชื่อถือได้ ราคาซื้อขายแปลงใกล้เคียง สภาพทำเลไม่ได้ ราคาจริงเกิดจากการประมูล และการขายที่ราคาต่ำไม่ใช่เหตุที่จะล้มการขายได้ในตัวเอง (มาตรา 331)
ยอดหนี้จำนองข้อมูลที่จดทะเบียนจำนองไว้ซึ่งเป็นตัวเลขตามสัญญา ไม่ใช่ยอดหนี้คงเหลือไม่ได้ ยอดจริง ณ วันขายอาจต่างจากยอดจดทะเบียน และผู้รับจำนองเป็นผู้แจ้งเมื่อยื่นคำร้องตามมาตรา 324 ข้อมูลยอดหนี้ของลูกหนี้กับธนาคารเจ้าหนี้รายอื่นมักไม่เห็น
ค่าส่วนกลางค้างสอบถามนิติบุคคลผ่านเจ้าพนักงานบังคับคดีตามมาตรา 335ยอดทางการรู้เมื่อใกล้ขาย
ค่าธรรมเนียมบังคับคดีสอบถามเจ้าพนักงานบังคับคดีประมาณได้ ยังไม่แน่นอนจนจบ
เจ้าหนี้รายอื่นตรวจว่ามีการยึดที่ดินไว้ก่อนหรือไม่ มีคดีอื่นของลูกหนี้หรือไม่ไม่ได้ เจ้าหนี้รายอื่นอาจมาขอเฉลี่ยทรัพย์ภายในกำหนดหลังขาย
ระยะเวลาไม่ได้ ขึ้นอยู่กับทรัพย์ จำนวนเจ้าหนี้ และการคัดค้าน

หลักคิดที่ใช้ได้จริง

  • ถ้า ราคาประเมิน ลบ ยอดจำนอง เหลือน้อยหรือติดลบอยู่แล้วตั้งแต่ต้น โอกาสที่เจ้าหนี้สามัญจะได้เงินจากแปลงนี้ต่ำ ควรพิจารณาทรัพย์อื่นก่อน
  • ถ้าส่วนต่างหลังหักทุกอย่างเหลือมากกว่าหนี้ที่คุณจะเรียกอย่างชัดเจน แม้ราคาขายต่ำกว่าที่คาดบางส่วน ก็ยังพอพิจารณายึดได้
  • ถ้าส่วนต่างบางเฉียบ ผลขึ้นลงตามราคาประมูล เพียงราคาตกจากที่คาดเล็กน้อยก็ไม่เหลือเงิน ให้ถือเป็นความเสี่ยงสูง
  • ยอดจำนองมักเพิ่มขึ้นเมื่อเวลาผ่านไปถ้าลูกหนี้ไม่ผ่อน (ดอกเบี้ยค้าง) จึงไม่ควรใช้ยอดจดทะเบียนเดิมเป็นตัวเลขสุดท้าย
  • ไม่มีใครรับรองได้ล่วงหน้าว่าขายแล้วจะเหลือเท่าไร ตัวเลขที่ประเมินไว้เป็นเพียงกรอบเทียบความเสี่ยง

6. ตัวอย่างสมมติ: ที่ดินติดจำนอง ตัวเลขเดียวกัน ผลต่างกันสามแบบ

ตัวอย่างสมมติ ตัวเลขทั้งหมดเป็นการสมมติเพื่ออธิบาย ไม่ใช่กรณีของลูกค้ารายใด ไม่ใช่ผลของสำนักงาน และไม่ใช่อัตราค่าธรรมเนียมจริง

บริษัท ก ชนะคดีเรียกค่าสินค้า 1,200,000 บาท ลูกหนี้มีที่ดินเปล่าแปลงเดียว จำนองกับธนาคาร ยอดหนี้จำนอง ณ วันขายสมมติเป็น 2,400,000 บาท ส่วนที่หักไปกับการบังคับคดีสมมติ 100,000 บาท ไม่มีค่าส่วนกลาง

กรณีราคาขายทอดตลาดหักค่าธรรมเนียมหักยอดจำนองเหลือถึงเจ้าหนี้
ก. ราคาตามที่หวัง3,000,0002,900,000500,000500,000 (ไม่ถึงหนี้ 1,200,000 จึงได้บางส่วน)
ข. ขายต่ำกว่าที่คาด2,450,0002,350,000ผู้รับจำนองได้เต็มยอดไม่ครบ0
ค. ราคาเท่ากรณี ก. แต่มีเจ้าหนี้อีกราย (หนี้ 800,000) มาเฉลี่ยตามมาตรา 3263,000,0002,900,000500,000บริษัท ก ได้ราว 300,000 อีกรายได้ราว 200,000 ตามส่วนหนี้

อ่านตัวอย่างนี้อย่างไร

  • กรณี ก. บริษัท ก ยังได้ไม่ถึงครึ่งของหนี้ ทั้งที่ที่ดินมีราคาเกินยอดจำนองอยู่ 600,000 บาท ตัวเลข 600,000 นั้นยังต้องหักค่าธรรมเนียมอีก
  • กรณี ข. ราคาขายต่ำกว่าที่หวังเพียงไม่ถึง 20% เงินก็ไม่เหลือถึงเจ้าหนี้สามัญเลย เป็นเหตุที่ส่วนต่างบาง ๆ ควรถูกนับเป็นความเสี่ยงสูง
  • กรณี ค. การมีเจ้าหนี้อีกรายทำให้ส่วนที่เหลือแบ่งกันตามส่วนหนี้ จึงควรตรวจก่อนว่ามีคดีอื่นของลูกหนี้ที่อาจตามมาหรือไม่
  • ตัวอย่างนี้ไม่ได้แสดงว่าเหตุการณ์จริงจะเป็นอย่างไร ค่าธรรมเนียมจริง ยอดจำนองจริง และราคาประมูลจริงต่างจากนี้ได้ทั้งหมด

7. ถ้ามีเจ้าหนี้รายอื่นยึดที่ดินแปลงเดียวกันไว้ก่อนแล้ว

ทรัพย์ที่ยึดไว้แล้วยึดซ้ำไม่ได้ เจ้าหนี้ตามคำพิพากษารายอื่นที่ต้องการส่วนแบ่งต้องยื่นขอ เฉลี่ยทรัพย์ ตามมาตรา 326 ซึ่งมีเงื่อนไขและกำหนดเวลาดังนี้ (สรุปเพื่อประเมินเบื้องต้น รายละเอียดดูที่ตัวบท)

  • ขอเฉลี่ยได้เฉพาะเมื่อไม่อาจได้รับชำระจากทรัพย์สินอื่นของลูกหนี้
  • ยื่นภายใน 15 วันนับแต่ขาย การจ่ายเงินให้ผู้ขอจะถูกระงับไว้จนกว่าจะวินิจฉัย
  • ถ้าเจ้าหนี้ที่ยึดไว้ถอนการยึด ผู้ที่ขอเฉลี่ยหรือขอตามมาตรา 324 อาจเข้าสวมแทนภายใน 15 วัน (มาตรา 327)
  • เจ้าหนี้ที่ไม่ได้ยื่นทันอาจขอรับจากเงินส่วนเกินก่อนมีการจ่ายตามมาตรา 329

ผลในทางปฏิบัติคือ ที่ดินที่มีจำนองและมีผู้ยึดไว้แล้ว ส่วนที่เหลือหลังผู้รับจำนองต้องแบ่งกันหลายราย การเข้าเฉลี่ยจึงต้องคำนวณว่าส่วนแบ่งที่คาดว่าจะได้คุ้มกับค่าใช้จ่ายหรือไม่ เรื่องหลายเจ้าหนี้ในทรัพย์เดียวกันมีบทความแยก ดู เจ้าหนี้หลายรายในทรัพย์เดียวกัน ใครได้ก่อน

8. ก่อนยึด ระหว่างยึด และหลังยึด มีอะไรที่ต้องระวัง

ก่อนฟ้อง และระหว่างคดี ยังยึดทรัพย์ตามคำพิพากษาไม่ได้ ถ้าเห็นว่าลูกหนี้กำลังจะโอนหรือซ่อนที่ดิน กฎหมายเปิดช่องให้ขอมาตรการคุ้มครองชั่วคราวก่อนมีคำพิพากษาได้ในบางกรณี แต่ต้องมีพยานหลักฐานและคำสั่งศาล ไม่ใช่เรื่องที่ทำได้เอง และไม่แน่ว่าศาลจะอนุญาต อ่านเรื่องลูกหนี้โอนทรัพย์ที่ ลูกหนี้โอนทรัพย์หนีหนี้

หลังชนะคดี เมื่อยึดแล้ว

  • ผู้ยึดต้องรอให้ถึงกำหนดขาย การขายทอดตลาดทำไม่ก่อน 60 วันนับแต่วันยึด และเจ้าพนักงานบังคับคดีต้องแจ้งวัน เวลา สถานที่ขายให้ผู้มีส่วนได้เสียที่ปรากฏตามทะเบียนทราบ (มาตรา 331)
  • หลังยึด การสร้าง โอน หรือเปลี่ยนแปลงสิทธิในทรัพย์ที่ยึดโดยลูกหนี้ ยกขึ้นต่อสู้เจ้าหนี้ที่ยึดไม่ได้ (มาตรา 315) เช่น จำนองที่ลูกหนี้ทำหลังวันที่ยึด แต่จำนองที่จดทะเบียนไว้ก่อนวันยึดยังมีผลตามมาตรา 322
  • ผู้ที่อ้างว่าที่ดินไม่ใช่ของลูกหนี้ยื่นร้องขัดทรัพย์ได้ (มาตรา 323) ซึ่งทำให้เรื่องช้าลง
  • การยึดที่ผิดหรือเกินจำเป็น เจ้าหนี้ตามคำพิพากษารับผิด (มาตรา 285)

ระยะเวลาตั้งแต่ยึดจนได้เงินขึ้นกับทรัพย์ จำนวนเจ้าหนี้ และการคัดค้าน จึงไม่ควรวางแผนเงินสดโดยนับว่าจะได้เมื่อใด

มาตรา 274 กำหนดให้ขอบังคับคดีภายใน 10 ปีนับแต่วันที่มีคำพิพากษา มีรายละเอียดสำหรับหนี้ที่ให้ชำระในอนาคตหรือเป็นงวด และการดำเนินการต่อกับทรัพย์หรือสิทธิเรียกร้องที่ดำเนินการไว้แล้วภายในกำหนดเท่านั้น จึงไม่ควรเข้าใจว่าขอหมายบังคับคดีครั้งเดียวแล้วตามยึดทรัพย์ใหม่ได้ตลอดไป ดู คำพิพากษาบังคับคดีได้กี่ปี

9. เอกสารและข้อมูลที่ควรตรวจก่อนตัดสินใจยึดที่ดิน

  • สำเนาคำพิพากษา คำบังคับ และหมายบังคับคดี (ถ้ายังไม่ถึงขั้นนั้น ให้เก็บคำฟ้องและหลักฐานหนี้ไว้ให้พร้อม)
  • ข้อมูลทะเบียนที่ดินที่ตรวจได้ตามช่องทางที่กฎหมายเปิดให้: ชื่อผู้ถือกรรมสิทธิ์ ประเภทเอกสารสิทธิ เลขที่ดิน ที่ตั้ง เนื้อที่
  • รายการจดทะเบียนภาระผูกพัน: จำนองกับใคร จำนวนเงินจำนองตามที่จดไว้ วันที่จด มีจำนองหลายรายหรือไม่ มีภาระอื่นหรือไม่ (ข้อมูลเป็นภาพ ณ วันที่ตรวจ อาจไม่เป็นปัจจุบัน และค้นตามชื่ออาจพลาดได้)
  • ที่ดินถือรวมกับใครหรือไม่ เป็นสินสมรสหรือไม่
  • ราคาประเมินหรือราคาตลาดของแปลงนั้น เก็บที่มาของตัวเลขไว้
  • ที่ดินอยู่ในหมู่บ้านจัดสรรหรือเป็นห้องชุดหรือไม่ มีค่าส่วนกลางค้างหรือไม่
  • มีเจ้าหนี้รายอื่นหรือคดีอื่นของลูกหนี้ที่อาจมายึดหรือขอเฉลี่ยหรือไม่
  • ทรัพย์อื่นของลูกหนี้ที่ใช้เทียบ เช่น เงินที่ผู้อื่นค้างจ่ายลูกหนี้ เงินเดือน หุ้น
  • ถ้าไม่รู้ว่ามีทรัพย์ใดบ้างหรือสงสัยว่าเป็นของใคร จดคำถามที่จะขอให้ศาลไต่สวนตามมาตรา 277

10. ทางเลือกอื่นที่ควรประเมินควบคู่กับการยึดที่ดินติดจำนอง

ทางเลือกเหมาะเมื่อข้อจำกัด
ยึดและขายที่ดินติดจำนองส่วนต่างหลังหักทุกอย่างมากพอ และมีหลักฐานเป็นของลูกหนี้ใช้เวลา มีค่าใช้จ่าย รู้ผลจริงเมื่อขาย
ตรวจทรัพย์อื่นของลูกหนี้ก่อนที่ดินไม่มีส่วนเหลือ แต่ลูกหนี้มีเงินเดือน รายได้ หรือเงินที่ผู้อื่นค้างจ่ายต้องมีหลักฐานว่ามีสิทธิเรียกร้องจริง ดูเรื่อง อายัดเงินเดือน
ขอให้ศาลไต่สวนลูกหนี้เรื่องทรัพย์สิน (มาตรา 277)ไม่ทราบทรัพย์ หรือสงสัยความเป็นเจ้าของผลขึ้นกับคำตอบและเอกสารที่ลูกหนี้นำมา
เจรจาหลังยึดเงินขายน่าจะไม่เหลือ ลูกหนี้ต้องการรักษาที่ดินข้อตกลงต้องเป็นหนังสือ ระบุว่าจะชะลอหรือถอนการยึดเมื่อใด และผลเมื่อผิดงวด ดู ลูกหนี้เสนอผ่อนหลังยึด
ไกล่เกลี่ยหลังคำพิพากษา ที่กรมบังคับคดีทั้งสองฝ่ายพร้อมคุย ข้อมูล ณ วันที่ 20 พฤศจิกายน 2569 ตรวจเงื่อนไขล่าสุดที่ หน้าเว็บของกรมบังคับคดี ก่อนยื่นไม่มีค่าใช้จ่ายในการยื่น แต่การยื่นขอไกล่เกลี่ยไม่ได้ทำให้การยึดหรืออายัดหยุดเองโดยอัตโนมัติ ต้องดูว่าเจ้าหนี้ตกลงชะลอหรือไม่
ล้มละลายลูกหนี้มีหนี้จำนวนมากและมีหลายเจ้าหนี้มีผลต่อสิทธิของเจ้าหนี้ทั้งกลุ่มและเจ้าหนี้มีประกัน ดู คู่มือเจ้าหนี้ในคดีล้มละลายและฟื้นฟู
ตรวจความรับผิดของบุคคลอื่น (ผู้ค้ำประกัน กรรมการที่ค้ำเป็นการส่วนตัว)หนี้มีผู้ค้ำประกันที่ลงนามไว้ต้องมีฐานทางกฎหมาย ไม่ใช่ทุกคนที่ผูกพัน ดู กรรมการลาออกแล้วยังรับผิดตามค้ำประกันหรือไม่

ลูกหนี้ที่เป็นบริษัทและทรัพย์ที่ตรวจต่อได้ มีบทความแยก ดู ลูกหนี้บริษัทไม่มีที่ดินไม่มีรถ ตรวจสินทรัพย์และสิทธิเรียกร้องอะไรบ้าง

อย่าเข้าใจผิด

  • "ที่ดินติดจำนองยึดไม่ได้" ยึดได้ถ้าเป็นของลูกหนี้ ผู้รับจำนองมีสิทธิได้เงินก่อนเท่านั้น (มาตรา 322, 702)
  • "ยึดที่ดินราคาสูงแล้วต้องได้เงินพอใช้หนี้" ราคาประเมินสูงไม่ได้แปลว่าเหลือเงิน ต้องหักผู้มีสิทธิก่อนและค่าใช้จ่ายออกก่อน และราคาประมูลอาจต่ำกว่าราคาประเมิน
  • "ราคาประเมินลบยอดจำนองคือเงินที่เราจะได้" ยังต้องหักค่าธรรมเนียมบังคับคดี ค่าส่วนกลางค้าง และส่วนของเจ้าหนี้อื่น แล้วยอดจำนองจริง ณ วันขายอาจต่างจากยอดที่จดทะเบียน
  • "ยึดแล้วธนาคารจะมาแย่งเงินไม่ได้" ธนาคารยื่นคำร้องตามมาตรา 324 ก่อนขายได้ และในกรณีที่ขอให้จำนองหลุด การยึดของเจ้าหนี้ถูกเพิกถอนในตัว
  • "ห้องชุดและที่ดินจัดสรรเหมือนที่ดินเปล่า" ค่าส่วนกลางที่ค้างถูกตัดก่อนผู้รับจำนอง (มาตรา 335) จึงทำให้เงินเหลือน้อยลง
  • "ขอเฉลี่ยทรัพย์ได้เสมอ" ต้องยื่นภายในกำหนด และต้องไม่อาจได้รับชำระจากทรัพย์อื่นของลูกหนี้ (มาตรา 326)
  • "ยื่นไกล่เกลี่ยแล้วการยึดหยุดเอง" ไม่หยุดเองโดยอัตโนมัติ ต้องดูว่าเจ้าหนี้ตกลงชะลอหรือไม่

อ่านเพิ่มเติม

ที่ดินติดจำนองยึดได้ แต่ธนาคารได้เงินก่อน จึงต้องลบยอดจำนอง ค่าส่วนกลาง ค่าธรรมเนียม และเจ้าหนี้รายอื่นออกจากราคาที่คาดว่าจะขายได้ก่อนตัดสินใจ และยอมรับว่าราคาขายจริงและยอดจำนอง ณ วันขายรู้ไม่ได้แน่นอนจนกว่าจะขายจริง

เราช่วยตรวจเอกสารและข้อมูลที่ดินผ่านช่องทางที่กฎหมายเปิดให้ ประเมินว่าการฟ้องหรือยึดที่ดินแปลงนี้คุ้มหรือไม่ ยื่นฟ้อง ขอบังคับคดี ติดตามเจ้าพนักงานบังคับคดี จัดการกับคำร้องคัดค้านและการจ่ายเงิน และเจรจาผ่อนชำระหลังยึด เราไม่ค้นบัญชีธนาคารหรือข้อมูลที่ต้องได้มาโดยไม่ชอบ ไม่รับรองว่าจะพบทรัพย์ และไม่รับรองว่าเจ้าหนี้จะได้รับชำระ การได้เงินขึ้นกับทรัพย์ สิทธิของผู้รับจำนองและเจ้าหนี้อื่น และข้อเท็จจริงของคดี ค่าบริการขึ้นอยู่กับขั้นของคดีและงานที่ต้องทำ ส่งเอกสารให้เราดูก่อน เราจะแจ้งขอบเขตงานและค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน ปรึกษาเบื้องต้นโทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดู บริการสืบทรัพย์ และ คดีแพ่ง


คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

คำถามที่พบบ่อย

ที่ดินที่จำนองไว้กับธนาคาร เจ้าหนี้ตามคำพิพากษายึดได้หรือไม่+

ยึดได้ ถ้าที่ดินเป็นของลูกหนี้ตามคำพิพากษา การจำนองไม่ได้ทำให้ที่ดินพ้นจากการบังคับคดี แต่ผู้รับจำนองมีสิทธิได้รับชำระจากเงินขายที่ดินนั้นก่อนเจ้าหนี้สามัญ (ป.พ.พ. มาตรา 702) และการบังคับคดีไม่กระทบสิทธิของผู้รับจำนอง (ป.วิ.พ. มาตรา 322) ดังนั้นยึดได้ไม่ได้แปลว่าจะได้เงิน ต้องดูว่าราคาขายเหลือหลังจ่ายผู้มีสิทธิก่อนแล้วหรือไม่

ธนาคารได้เงินก่อนเจ้าหนี้ที่ยึดที่ดินใช่หรือไม่+

โดยหลักใช่ ผู้รับจำนองที่จดทะเบียนไว้ยื่นคำร้องต่อศาลก่อนขายเพื่อขอให้นำเงินขายมาชำระหนี้ตนก่อนเจ้าหนี้อื่นได้ (ป.วิ.พ. มาตรา 324 (1) (ข)) หรือในบางกรณีขอให้จำนองหลุด (มาตรา 324 (1) (ก)) เจ้าหนี้สามัญจึงเป็นผู้ได้รับเงินจากส่วนที่เหลือเท่านั้น และเงินที่เหลืออาจน้อยกว่าที่คิด หรือไม่เหลือเลย

ก่อนยึด จะรู้ได้อย่างไรว่าขายแล้วจะมีเงินเหลือถึงเจ้าหนี้+

รู้ได้เพียงคร่าว ๆ ใช้ราคาประเมินหรือราคาตลาดที่คาดไว้ ลบยอดหนี้จำนองที่ผู้รับจำนองจะเรียกได้ ลบค่าส่วนกลางค้างหรือค่าบำรุงที่ต้องตัดก่อน (ถ้ามี) ลบค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายบังคับคดี แล้วดูว่าเจ้าหนี้รายอื่นที่อาจขอเฉลี่ยทรัพย์มีหรือไม่ แต่ราคาที่ขายได้จริงและยอดหนี้จำนอง ณ วันขายเป็นสิ่งที่รู้ไม่ได้แน่นอนล่วงหน้า

ถ้ามีเจ้าหนี้รายอื่นยึดที่ดินแปลงเดียวกันไว้แล้ว ควรทำอย่างไร+

ทรัพย์ที่ยึดแล้วยึดซ้ำไม่ได้ เจ้าหนี้ตามคำพิพากษารายอื่นขอเฉลี่ยทรัพย์ตามส่วนได้ภายในกำหนดตามมาตรา 326 โดยต้องแสดงว่าไม่อาจได้รับชำระจากทรัพย์สินอื่นของลูกหนี้ ผลคือเงินส่วนที่เหลือหลังผู้มีสิทธิก่อนอาจต้องแบ่งกันหลายราย ควรประเมินก่อนว่าคุ้มหรือไม่ที่จะเข้าไปเฉลี่ย

ยึดที่ดินติดจำนองแล้วลูกหนี้ติดต่อมาขอผ่อน ต้องทำอย่างไร+

การเจรจาเป็นทางที่ใช้ได้และมักสมเหตุสมผลเมื่อเงินขายน่าจะไม่เหลือ แต่ข้อตกลงต้องเป็นหนังสือ ระบุยอด งวด และว่าจะชะลอหรือถอนการยึดเมื่อใด การขอไกล่เกลี่ยที่กรมบังคับคดีไม่ได้ทำให้การยึดหยุดเองโดยอัตโนมัติ ต้องดูว่าเจ้าหนี้ตกลงชะลอหรือไม่ (ดูหัวข้อ 10 และบทความเรื่องลูกหนี้เสนอผ่อนหลังยึด)

Lawyer-client handshake symbolizing trust at Suwanvara Law Firm

พร้อมรับฟังเรื่องของคุณ

ปรึกษาเบื้องต้นกับทนายความผู้เชี่ยวชาญของเรา