เจ้าหนี้ที่ชนะคดีแล้วมักพบสถานการณ์เดียวกัน ลูกหนี้ไม่มีอะไรในชื่อตัวเอง แต่บ้านอยู่ในชื่อภรรยา รถอยู่ในชื่อสามี หรือมีผู้ค้ำประกันที่มีทรัพย์ คำถามคือเจ้าหนี้ไปถึงทรัพย์เหล่านั้นได้แค่ไหน คำตอบขึ้นกับว่าทรัพย์นั้นเป็นของใคร และหนี้เป็นหนี้ของใคร
สินสมรสกับสินส่วนตัว
สินส่วนตัว คือทรัพย์ที่แต่ละฝ่ายมีก่อนสมรส ทรัพย์ที่ได้มาระหว่างสมรสโดยการรับมรดกหรือการให้โดยเสน่หา และเครื่องใช้ส่วนตัวตามสมควร
สินสมรส คือทรัพย์ที่ได้มาระหว่างสมรสนอกจากนั้น เช่น บ้าน รถ หรือเงินที่ซื้อหรือหามาได้ระหว่างสมรส ไม่ว่าจะอยู่ในชื่อใคร
ชื่อในเอกสารสิทธิจึงไม่ได้ตัดสินทุกอย่าง บ้านที่อยู่ในชื่อภรรยาแต่ซื้อระหว่างสมรส มักเป็นสินสมรส
หนี้ส่วนตัว: ยึดสินสมรสได้ แต่คู่สมรสกันส่วนได้
ถ้าหนี้เป็นของฝ่ายเดียว เจ้าหนี้บังคับคดีได้กับ
- สินส่วนตัวของลูกหนี้
- สินสมรส ซึ่งเจ้าหนี้ยึดมาขายได้ทั้งชิ้น แต่คู่สมรสที่ไม่ได้เป็นลูกหนี้มีสิทธิร้องขอกันส่วนของตนออกจากเงินที่ขายได้
สิ่งที่เจ้าหนี้ยึดไม่ได้คือ สินส่วนตัวของคู่สมรสที่ไม่ได้เป็นลูกหนี้
ผลในทางปฏิบัติ เจ้าหนี้ที่ยึดบ้านซึ่งเป็นสินสมรสจะได้รับชำระจากส่วนของลูกหนี้เท่านั้น เมื่อหักส่วนของคู่สมรสและภาระจำนองแล้ว เงินที่เหลืออาจไม่คุ้มกับการบังคับคดี ควรคำนวณก่อนยึด
หนี้ร่วม: ต้องฟ้องคู่สมรสด้วย
หนี้บางประเภทถือเป็นหนี้ที่สามีภริยาเป็นลูกหนี้ร่วมกัน เช่น หนี้ที่ก่อขึ้นเพื่อจัดการบ้านเรือนหรือเลี้ยงดูครอบครัวตามสมควร หนี้ที่เกี่ยวกับสินสมรส หนี้จากการงานที่ทำร่วมกัน หรือหนี้ที่ฝ่ายหนึ่งก่อขึ้นเพื่อประโยชน์ตนฝ่ายเดียวแต่อีกฝ่ายให้สัตยาบัน
ถ้าเป็นหนี้ร่วม เจ้าหนี้ต้อง ฟ้องคู่สมรสอีกฝ่ายด้วย และมีคำพิพากษาให้ฝ่ายนั้นรับผิด จึงจะบังคับคดีกับสินส่วนตัวของคู่สมรสฝ่ายนั้นได้ เจ้าหนี้ที่ฟ้องแค่ฝ่ายเดียวทั้งที่หนี้เป็นหนี้ร่วม อาจเสียโอกาสส่วนนี้ไป การตรวจตั้งแต่ก่อนฟ้องว่าหนี้เข้าข่ายหนี้ร่วมหรือไม่จึงสำคัญ
ผู้ค้ำประกัน: รับผิดเมื่อลูกหนี้ผิดนัด แต่มีสิทธิต่อสู้
ผู้ค้ำประกันต้องรับผิดเมื่อลูกหนี้ผิดนัด ไม่เกินหนี้ของลูกหนี้ และไม่เกินวงเงินที่ตกลงค้ำไว้ สิ่งที่เจ้าหนี้ต้องรู้คือผู้ค้ำประกันมีสิทธิหลายอย่างที่ทำให้การบังคับช้าลงหรือได้น้อยลง
- เจ้าหนี้ต้องแจ้งผู้ค้ำประกันภายในกำหนดหลังลูกหนี้ผิดนัด ถ้าไม่แจ้ง ผู้ค้ำประกันอาจหลุดพ้นจากดอกเบี้ยและค่าสินไหมทดแทนที่เกิดขึ้นหลังพ้นกำหนดนั้น
- ขอให้บังคับจากลูกหนี้ก่อน ถ้าผู้ค้ำประกันพิสูจน์ได้ว่าลูกหนี้มีทางชำระและบังคับได้ไม่ยาก
- ขอให้บังคับจากทรัพย์ที่เป็นประกันก่อน ถ้าหนี้มีทรัพย์จำนองหรือจำนำเป็นประกัน
- การตกลงให้ผู้ค้ำประกันรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วม ปัจจุบันใช้ได้จำกัด โดยเฉพาะกับผู้ค้ำประกันที่เป็นบุคคลธรรมดา
ถ้าต้องการบังคับกับทรัพย์ของผู้ค้ำประกัน ต้องฟ้องผู้ค้ำประกันเข้ามาในคดีและมีคำพิพากษาให้รับผิดด้วย คำพิพากษาที่มีแต่ลูกหนี้ บังคับกับทรัพย์ของผู้ค้ำประกันไม่ได้
ถ้าท่านอยู่ฝั่งผู้ค้ำประกัน อ่านมุมของผู้ค้ำได้ในค้ำประกันให้คนอื่น เสี่ยงแค่ไหน
สรุปสำหรับเจ้าหนี้
- ตรวจว่าทรัพย์ที่เห็นเป็นสินสมรสหรือสินส่วนตัว และเป็นของใคร
- ตรวจว่าหนี้เป็นหนี้ส่วนตัวหรือหนี้ร่วม ถ้าเป็นหนี้ร่วม ฟ้องคู่สมรสด้วยตั้งแต่ต้น
- ถ้ามีผู้ค้ำประกัน แจ้งให้ทันกำหนด และฟ้องผู้ค้ำเข้ามาในคดี
- คำนวณเงินที่จะได้จริงหลังหักส่วนของคู่สมรสและภาระจำนอง ก่อนตัดสินใจยึด
📌 ดูเพิ่ม: สืบทรัพย์และบังคับคดี · ชนะคดีแล้วลูกหนี้ไม่จ่าย บังคับคดีต้องทำภายใน 10 ปี
ถ้าลูกหนี้ของท่านไม่มีทรัพย์ในชื่อตัวเองแต่ครอบครัวหรือผู้ค้ำมี ปรึกษาทีมทนายของเรา เราจะช่วยประเมินว่าทรัพย์ไหนบังคับได้ และต้องฟ้องใครบ้าง
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับกรณีเฉพาะราย
