ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
SUWANVARA LAWFIRM
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
คู่มือคดีแพ่ง

เจ้าหนี้หลายรายตามทรัพย์ชิ้นเดียวกัน ใครได้เงินก่อน: ยึดก่อน ฟ้องก่อน หรือมีสิทธิก่อน

คู่มือสำหรับเจ้าหนี้ที่พบว่ามีคนยึดทรัพย์ลูกหนี้ไว้แล้ว: ใครได้เงินจากการขายทอดตลาดก่อน การขอเฉลี่ยทรัพย์ตามมาตรา 326 กำหนด 15 วัน ผู้รับจำนอง ค่าส่วนกลางห้องชุด ผู้ขอยึดถอนการบังคับคดี บัญชีส่วนเฉลี่ย และสิ่งที่ควรทำทันที

สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม— ทีมคดีแพ่งและบังคับคดี20 พฤศจิกายน 256917 นาที
เจ้าหนี้หลายรายตามทรัพย์ชิ้นเดียวกัน ใครได้เงินก่อน: ยึดก่อน ฟ้องก่อน หรือมีสิทธิก่อน

คำตอบหลัก

ไม่ใช่ใครฟ้องก่อนหรือใครเจอทรัพย์ก่อนแล้วได้เงินก่อน เมื่อทรัพย์ถูกยึดหรืออายัดเพื่อเจ้าหนี้ตามคำพิพากษารายหนึ่งแล้ว เจ้าหนี้ตามคำพิพากษารายอื่นยึดซ้ำไม่ได้ ตามมาตรา 326 แต่ขอเข้าเฉลี่ยทรัพย์ได้ และเงินที่เหลือหลังหักค่าใช้จ่ายและหลังจ่ายผู้มีสิทธิเหนือกว่า จะแบ่งตามส่วนของจำนวนหนี้ตามคำพิพากษา ผู้ที่ยึดไว้ก่อนไม่ได้เงินครบก่อนเพียงเพราะมาก่อน

ผู้ที่อาจได้เงินก่อนเจ้าหนี้สามัญคือผู้ที่มีสิทธิเหนือทรัพย์นั้นโดยเฉพาะ เช่น ผู้รับจำนองที่ยื่นคำร้องก่อนขาย (มาตรา 324 และมาตรา 702 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์) และค่าส่วนกลางของห้องชุดหรือหมู่บ้านจัดสรรที่ต้องกันไว้ก่อนเจ้าหนี้จำนอง (มาตรา 335) ส่วนกำหนดเวลาสิบห้าวันที่กระจายอยู่ในหลายมาตราคือจุดที่เจ้าหนี้เสียสิทธิมากที่สุด

คุณอยู่ขั้นไหน อ่านส่วนไหนก่อน

ขั้นของคุณสิ่งที่ควรรู้ก่อนอ่านข้อ
ยังไม่ฟ้องมาตรา 326 พูดถึงเจ้าหนี้ตามคำพิพากษา ถ้ายังไม่มีคำพิพากษา การขอเข้าเฉลี่ยตามมาตรานี้โดยทั่วไปยังไม่ใช่ทางของคุณ ต้องดูก่อนว่าลูกหนี้ยังมีทรัพย์เหลืออะไร และจะมีทรัพย์เหลือถึงวันที่คุณชนะหรือไม่1, 7
ฟ้องแล้ว (ระหว่างพิจารณา)ตรวจว่ามีเจ้าหนี้รายอื่นยึดทรัพย์ลูกหนี้ไปแล้วหรือไม่ และทรัพย์ที่เหลือพอไหม การยื่นขอคุ้มครองชั่วคราวก่อนพิพากษาเป็นอำนาจศาลและต้องมีเหตุผลรองรับ1, 7, 8
ชนะคดีแล้วตรงกับเรื่องนี้ที่สุด ถ้ามีคนยึดทรัพย์เดียวกันอยู่ ต้องรู้ว่าจะขอเฉลี่ยเมื่อไร ต้องพิสูจน์อะไร และต้องคอยติดตามบัญชีส่วนเฉลี่ย2 ถึง 9

1. ทำไม "ฟ้องก่อน" หรือ "เจอทรัพย์ก่อน" จึงไม่ใช่คำตอบทั้งหมด

คำตอบเรื่องลำดับการได้รับชำระต้องแยกเป็นสามคำถาม

  1. ทรัพย์นี้มีภาระหรือสิทธิของคนอื่นติดอยู่หรือไม่ เช่น จำนอง บุริมสิทธิที่จดทะเบียน สิทธิยึดหน่วง กรรมสิทธิ์รวม มาตรา 322 บอกว่าการบังคับคดีไม่กระทบสิทธิของบุคคลภายนอกเหล่านี้
  2. ใครเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาที่ร้องขอทันเวลา เจ้าหนี้สามัญที่ชนะคดีแล้วและขอเข้าเฉลี่ยในกำหนด จะแบ่งตามส่วนของหนี้ ไม่ใช่ตามวันที่ใครมาก่อน
  3. เงินจากการขายมีเท่าไร และหักอะไรไปก่อน ค่าฤชาธรรมเนียมในการบังคับคดี ส่วนของเจ้าของรวมอื่น และค่าใช้จ่ายส่วนกลางบางประเภทถูกกันออกก่อนที่เจ้าหนี้สามัญจะเห็นเงิน

ดังนั้น ผู้ที่ฟ้องก่อนอาจมาถึงเงินหลังผู้รับจำนอง และอาจต้องแบ่งกับเจ้าหนี้ที่ชนะคดีทีหลัง ส่วนผู้ที่ยึดทรัพย์ได้ก่อนก็ไม่ได้รับเงินครบก่อนเพียงเพราะชื่ออยู่บนหมายยึด

หมายเหตุ: ถ้ามีการล้มละลายหรือฟื้นฟูกิจการ ขั้นตอนและลำดับเป็นอีกระบบหนึ่ง ดูคู่มือสำหรับเจ้าหนี้เรื่องล้มละลายและฟื้นฟูกิจการ บทความนี้พูดถึงการบังคับคดีทั่วไปในคดีแพ่ง

2. ใครอาจได้เงินจากการขายก่อนหลังอย่างไร

ตารางนี้เป็นภาพรวมเพื่อให้เห็นโครงสร้าง ไม่ใช่ลำดับตายตัวของทุกคดี รายละเอียดแต่ละรายขึ้นกับสิทธิที่จดทะเบียน ประเภททรัพย์ ค่าใช้จ่ายจริง และคำสั่งของเจ้าพนักงานบังคับคดีหรือศาล

ลำดับโดยประมาณใครฐานตามกฎหมายเงื่อนไขสำคัญ
1ค่าฤชาธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายในการบังคับคดีมาตรา 339, 340 (1)หักไว้จากเงินที่ขายได้ก่อนจัดทำบัญชีส่วนเฉลี่ย
ก่อนนั้นหรือควบคู่ส่วนของเจ้าของรวมอื่นที่ไม่ใช่ลูกหนี้มาตรา 324 (2), 340 (1)กันส่วนของเจ้าของรวมออกก่อน แล้วจึงหักค่าใช้จ่ายจากส่วนของลูกหนี้
2ค่าใช้จ่ายส่วนกลางของห้องชุด หรือค่าบำรุงสาธารณูปโภคของหมู่บ้านจัดสรรมาตรา 335กันไว้ก่อนเจ้าหนี้จำนอง ตามที่นิติบุคคลแจ้งภายในกำหนด
3ผู้รับจำนอง ผู้ทรงบุริมสิทธิเหนืออสังหาริมทรัพย์ที่จดทะเบียนมาตรา 324 (1), ป.พ.พ. มาตรา 702ต้องยื่นคำร้องต่อศาลก่อนขายหรือจำหน่าย ตามเงื่อนไขของกฎหมาย
4ผู้ทรงสิทธิยึดหน่วง และผู้ทรงสิทธิอื่นเหนือทรัพย์มาตรา 324 (3), (4)ยื่นภายในสิบห้าวันนับแต่วันขาย ลำดับตามกฎหมายที่ให้สิทธินั้น
5เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาที่ขอยึดหรืออายัด และเจ้าหนี้ที่ได้รับอนุญาตให้เฉลี่ยมาตรา 326แบ่งตามส่วนแห่งจำนวนหนี้ตามคำพิพากษา ผู้เข้าเฉลี่ยต้องผ่านเงื่อนไขของศาล
6เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาที่ขอเฉลี่ยไม่ทันมาตรา 329ได้จากเงินที่เหลือ ถ้ามีเหลือ และต้องยื่นก่อนจ่ายเงินหรือก่อนส่งบัญชี
7ลูกหนี้ (หรือบุคคลภายนอกที่ทรัพย์ถูกขายเพื่อลูกหนี้)มาตรา 344รับเงินส่วนที่เหลือหลังทุกฝ่ายได้รับพอใจแล้ว

ข้อสังเกตสามข้อ

  • แถวที่ 3 และ 4 เรียงตามสิทธิของแต่ละคนที่กฎหมายแพ่งหรือกฎหมายเฉพาะให้ไว้ มาตรา 340 (2) ให้เจ้าพนักงานจัดบัญชีตามสิทธิตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง หรือกฎหมายอื่น จึงมีรายละเอียดต่อกรณี
  • เจ้าหนี้ตามภาษีอากรบางรายมีข้อยกเว้นเฉพาะใน มาตรา 326 บทความนี้ไม่เจาะลึกเรื่องภาษี
  • ไม่มีแถวสำหรับ "ผู้ยึดก่อน" เพราะผู้ยึดก่อนอยู่ในแถวที่ 5 ร่วมกับผู้ที่เข้าเฉลี่ย

3. ผู้รับจำนองและเจ้าของสิทธิอื่นเหนือทรัพย์ ได้เงินก่อนอย่างไร

ผู้รับจำนอง ตามมาตรา 702 ผู้รับจำนองชอบที่จะได้รับชำระหนี้จากทรัพย์ที่จำนองก่อนเจ้าหนี้สามัญ แม้กรรมสิทธิ์ในทรัพย์จะโอนไปยังบุคคลอื่นแล้ว ในชั้นบังคับคดี มาตรา 324 (1) ให้ผู้รับจำนองหรือผู้ทรงบุริมสิทธิที่จดทะเบียนยื่นคำร้องต่อศาลที่ออกหมายบังคับคดี ก่อนเอาทรัพย์ออกขาย เพื่อขอให้ศาลสั่งอย่างหนึ่งอย่างใด คือ (ก) ถ้ากฎหมายให้บังคับจำนองหลุดได้ ให้ทรัพย์ที่จำนองหลุดมาเป็นของตน และการยึดเป็นอันเพิกถอนไปในตัว หรือ (ข) ให้เจ้าพนักงานนำเงินที่ขายได้มาชำระหนี้ตนก่อนเจ้าหนี้อื่น ตามกฎหมายแพ่งหรือกฎหมายอื่น

ผู้ทรงสิทธิยึดหน่วง และสิทธิอื่นเหนือทรัพย์ มาตรา 324 (3) และ (4) กำหนดให้ยื่นภายในสิบห้าวันนับแต่วันขายหรือจำหน่ายทรัพย์

เจ้าของรวม ถ้าทรัพย์เป็นของเจ้าของรวมที่จดทะเบียน ส่วนของเจ้าของรวมอื่นจะถูกกันออกจากเงินที่ขายได้ตามมาตรา 324 (2) และมาตรา 340 (1)

ค่าส่วนกลาง ถ้าทรัพย์เป็นห้องชุด เจ้าพนักงานบังคับคดีต้องบอกกล่าวให้นิติบุคคลอาคารชุดแจ้งหนี้ค้างชำระภายในสามสิบวัน และเมื่อขายแล้วกันเงินส่วนนั้นไว้ชำระให้นิติบุคคลก่อนเจ้าหนี้จำนอง มาตรา 335 มีหลักทำนองเดียวกันสำหรับที่ดินจัดสรรและค่าบำรุงสาธารณูปโภคของหมู่บ้านจัดสรร

สำหรับเจ้าหนี้สามัญ ข้อนี้หมายความว่า ก่อนตัดสินใจเสียเวลาและค่าใช้จ่ายตามยึดที่ดินหรือห้องชุด ต้องตรวจก่อนว่ามีจำนองหรือหนี้ค้างส่วนกลางเท่าใด และราคาขายน่าจะเหลือถึงเจ้าหนี้สามัญหรือไม่ เรื่องนี้แยกเขียนไว้ในคู่มือที่ดินของลูกหนี้ติดจำนอง ยึดแล้วเจ้าหนี้จะได้เงินไหม ที่นี่ขอสรุปเพียงว่า ผู้รับจำนองต้องไปตามขั้นตอนของตนเอง และส่วนที่ไม่ครอบคลุมหนี้จำนองมีรายละเอียดตามกฎหมายแพ่งที่ควรปรึกษาทนายตามข้อเท็จจริง

4. เจ้าหนี้ที่ไม่มีสิทธิพิเศษ ขอเข้าเฉลี่ยทรัพย์ตามมาตรา 326 ได้อย่างไร

หลักการ เมื่อมีการยึดทรัพย์หรืออายัดสิทธิเรียกร้องของลูกหนี้เพื่อเจ้าหนี้ตามคำพิพากษารายหนึ่งแล้ว เจ้าหนี้ตามคำพิพากษารายอื่นห้ามยึดหรืออายัดซ้ำ แต่มีสิทธิยื่นคำร้องต่อศาลที่ออกหมายบังคับคดี ขอให้ตนเข้าเฉลี่ยในทรัพย์หรือเงินที่ขายได้ ตามส่วนแห่งจำนวนหนี้ตามคำพิพากษา

เงื่อนไขของศาล ศาลจะอนุญาตเฉพาะเมื่อเห็นว่าผู้ยื่นไม่สามารถเอาชำระได้จากทรัพย์สินอื่นของลูกหนี้ คำร้องจึงควรมีหลักฐานว่าตรวจทรัพย์อื่นแล้วเพียงใด เช่น ผลตรวจที่ดิน ยานพาหนะ สิทธิเรียกร้อง และเหตุที่ไม่พอชำระหนี้ของคุณ ข้อมูลจากการสืบทรัพย์ที่ทำก่อนหน้านี้ใช้ได้ตรงนี้ ดูแนวทางตรวจทรัพย์ในคู่มือสืบทรัพย์ก่อนฟ้อง คุ้มไหม

ข้อยกเว้น เจ้าพนักงานตามกฎหมายภาษีอากรหรือกฎหมายอื่นที่ยึดหรืออายัดเองได้ และได้ยึดหรืออายัดไว้ก่อน ขอเข้าเฉลี่ยได้โดยไม่ต้องผ่านเงื่อนไขข้างต้น ถ้าไม่ได้ยึดไว้ก่อน ก็ขอเฉลี่ยได้เหมือนเจ้าหนี้ตามคำพิพากษารายอื่น

ผลหลังยื่น เมื่อส่งสำเนาคำร้องให้เจ้าพนักงานบังคับคดีแล้ว เจ้าพนักงานต้องงดการจ่ายเงินหรือทรัพย์ในครั้งนั้นไว้จนกว่าศาลจะวินิจฉัย

กำหนดเวลา สิบห้าวัน ตามมาตรา 326

ทรัพย์ที่ถูกบังคับคดีต้องยื่นก่อนสิ้นสิบห้าวันนับแต่
ยึดทรัพย์เพื่อขายทอดตลาดหรือจำหน่ายวิธีอื่นวันที่ขายหรือจำหน่ายทรัพย์ในครั้งนั้น
อายัดสิทธิเรียกร้องวันชำระเงิน หรือวันที่ขายหรือจำหน่ายสิทธิเรียกร้องที่อายัด
ยึดเงินวันยึด

ข้อควรปฏิบัติ: อย่ารอถึงวันสุดท้าย ให้ยื่นเมื่อรู้ว่ามีการยึด โดยเฉพาะกรณียึดเงินหรืออายัด ซึ่งกำหนดนับจากเหตุที่เกิดขึ้นเร็ว

5. ถ้าผู้ขอยึดถอนการบังคับคดี ผู้ขอเฉลี่ยจะทำอย่างไร

มาตรา 327 เป็นเรื่องที่เจ้าหนี้มักไม่รู้จนสาย

  • เมื่อมีการถอนการบังคับคดี เจ้าพนักงานบังคับคดีต้องส่งคำบอกกล่าวถอนการบังคับคดีโดยไม่ชักช้า ให้ผู้ที่ศาลอนุญาตให้ร้องตามมาตรา 324 และเจ้าหนี้ผู้ขอเฉลี่ยที่ศาลอนุญาตตามมาตรา 326
  • บุคคลเหล่านั้นอาจยื่นคำร้องต่อเจ้าพนักงานบังคับคดีขอเข้าดำเนินการบังคับคดีต่อไปแทนผู้ขอยึดเดิม ภายใน สิบห้าวัน นับแต่วันส่งคำบอกกล่าวถึงตน
  • ถ้าไม่มีใครยื่นภายในกำหนด เจ้าพนักงานบังคับคดีถอนการยึดหรืออายัดนั้น
  • ถ้ามีผู้ยื่นหลายคน เจ้าพนักงานเรียกทุกคนมาตกลงเลือกผู้ดำเนินการต่อ (แจ้งล่วงหน้าไม่น้อยกว่าสามวัน) ถ้าตกลงไม่ได้ ให้ผู้ที่มาตามหมายเรียกและมีจำนวนหนี้มากที่สุดเป็นผู้ดำเนินการ ถ้าหนี้เท่ากัน ให้ผู้มีหนี้รายเก่าที่สุด และผู้ที่ไม่มาถือว่าสละสิทธิที่จะเป็นผู้ดำเนินการต่อ
  • ผู้ขอยึดเดิมที่ถอนเพราะสละสิทธิบังคับคดีตามมาตรา 292 (6) ไม่มีสิทธิได้ส่วนเฉลี่ยจากการบังคับคดีครั้งนั้น

ผลคือ ความเสี่ยงของเจ้าหนี้ที่ "ฝากไว้กับการยึดของผู้อื่น" คือถ้าผู้ยึดตกลงผ่อนกับลูกหนี้แล้วถอนการยึด การยึดอาจหลุดไปทั้งหมดถ้าไม่มีใครเข้าสวมแทนทันเวลา คู่มือลูกหนี้เสนอผ่อนหลังถูกยึดหรืออายัด อธิบายฝั่งผู้ยึดที่ตกลงผ่อน

6. ถ้าขอเฉลี่ยไม่ทัน ยังมีทางได้เงินหรือไม่

มาตรา 329 ให้เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาที่ไม่ได้ยื่นขอเฉลี่ยภายในกำหนด หรือที่ศาลยกคำร้องเพราะยื่นไม่ทัน ยื่นคำร้องขอให้ตนได้รับชำระจากเงินที่เหลือหลังจากชำระผู้ขอยึดและผู้ขอเฉลี่ยแล้ว

  • ต้องยื่นก่อนมีการจ่ายเงินตามมาตรา 339 หรือก่อนส่งคำบอกกล่าวบัญชีส่วนเฉลี่ยตามมาตรา 340 (3) แล้วแต่กรณี
  • ถ้าไม่มีเงินเหลือ ก็ไม่ได้อะไร
  • เงินที่เหลือหลังทุกรายได้รับพอใจ จะจ่ายตามมาตรา 329 ก่อน แล้วที่เหลือคืนลูกหนี้ตามมาตรา 344

นี่คือทางสุดท้าย ไม่ใช่แผนหลัก

7. ก่อนฟ้องหรือระหว่างฟ้อง ควรทำอะไรเมื่อรู้ว่ามีเจ้าหนี้รายอื่น

เรื่องนี้แยกจากหลังคำพิพากษา เพราะเครื่องมือต่างกัน

ก่อนฟ้อง ยังไม่มีสิทธิยื่นตามมาตรา 326 ให้ใช้เวลาตรวจว่าลูกหนี้มีทรัพย์อะไรที่ไม่ติดภาระและพอสำหรับหนี้ของคุณหรือไม่ ถ้าทรัพย์หลักติดจำนองเต็มมูลค่า การฟ้องอย่างเดียวอาจไม่ทำให้ได้เงินคืน ดูสืบทรัพย์ก่อนฟ้อง และบทความลูกหนี้โอนทรัพย์หนีเจ้าหนี้

ระหว่างฟ้อง กฎหมายมีมาตรการคุ้มครองชั่วคราวก่อนพิพากษา เช่น ขอให้ศาลสั่งยึดหรืออายัดทรัพย์หรือห้ามจำหน่ายทรัพย์ ศาลจะให้เมื่อมีเหตุผลรองรับเท่านั้น ไม่ใช่เรื่องปกติ และไม่ใช่การยึดเองโดยเจ้าหนี้ ควรปรึกษาทนายตามข้อเท็จจริงของคดี

8. พบว่ามีเจ้าหนี้รายอื่นยึดทรัพย์ลูกหนี้ไว้แล้ว ทำอะไรก่อนหลัง

เจ้าหนี้ที่ชนะคดีแล้วควรเดินตามลำดับนี้

  • ขอทราบจากเจ้าพนักงานบังคับคดีว่าใครยึด ยึดอะไร ศาลไหน เลขคดีใด และสถานะการขาย (ตรวจที่สำนักงานบังคับคดีที่เกี่ยวข้อง)
  • ตรวจทะเบียนทรัพย์ว่ามีจำนอง บุริมสิทธิ ภาระผูกพันอื่น หรือกรรมสิทธิ์รวมหรือไม่ และห้องชุดหรือหมู่บ้านมีค่าส่วนกลางค้างหรือไม่
  • ประเมินคร่าว ๆ ว่าราคาขายหลังหักค่าใช้จ่ายและหนี้ที่ต้องจ่ายก่อน เหลือถึงเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาหรือไม่
  • ตรวจทรัพย์อื่นของลูกหนี้เพื่อให้มีหลักฐานตามเงื่อนไขของมาตรา 326 ว่าคุณไม่สามารถได้รับชำระจากทรัพย์อื่น และพิจารณายึดทรัพย์อื่นที่ยังไม่ถูกยึดควบคู่กัน
  • ยื่นขอเข้าเฉลี่ยต่อศาลที่ออกหมายบังคับคดี ตามกำหนดสิบห้าวัน และส่งสำเนาให้เจ้าพนักงานบังคับคดี
  • ลงวันที่สำคัญในปฏิทิน: วันขาย วันชำระเงิน วันยึดเงิน วันรับคำบอกกล่าวตามมาตรา 327 และบัญชีส่วนเฉลี่ยตามมาตรา 340
  • ถ้าคำพิพากษาเป็นแบบจำเลยขาดนัด ให้จำไว้ว่ามาตรา 338 ห้ามจัดสรรหรือแบ่งเงินจนกว่าจะพ้นหกเดือนนับแต่วันยึดหรืออายัด เว้นแต่เจ้าหนี้แสดงให้ศาลพอใจว่าลูกหนี้ทราบเรื่องถูกฟ้องแล้ว
  • ตรวจอายุการบังคับคดีสิบปีของคำพิพากษาของคุณ (ดูหัวข้อ 11)

เอกสารที่ควรมี: คำพิพากษาและคำบังคับ หมายบังคับคดี (ถ้ามี) รายงานผลตรวจทรัพย์ ยอดหนี้ตามคำพิพากษาพร้อมดอกเบี้ยถึงวันที่คำนวณ และหลักฐานที่แสดงว่าชำระจากทรัพย์อื่นไม่พอ

9. หลังขายแล้ว บัญชีส่วนเฉลี่ยทำงานอย่างไร

เมื่อเจ้าพนักงานบังคับคดีขายทอดตลาดหรือจำหน่ายทรัพย์เสร็จ ตามมาตรา 340

  1. หักค่าฤชาธรรมเนียมในการบังคับคดี (ถ้าทรัพย์เป็นของเจ้าของรวม กันส่วนของเจ้าของรวมอื่นก่อน)
  2. จัดทำบัญชีส่วนเฉลี่ย แสดงเงินที่จ่ายให้เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาและผู้ทรงสิทธิเหนือทรัพย์แต่ละคน ตามกฎหมาย
  3. ส่งคำบอกกล่าวไปยังลูกหนี้ เจ้าของรวม และผู้มีส่วนได้เสียตามบัญชี ให้ตรวจสอบและยื่นคำแถลงคัดค้านได้ภายใน สิบห้าวัน นับแต่วันส่งคำบอกกล่าว
  4. ถ้าไม่มีคำแถลงคัดค้านภายในกำหนด บัญชีเป็นที่สุดและเจ้าพนักงานจ่ายเงินตามบัญชี

ถ้ามีคำแถลงคัดค้าน (มาตรา 341, 342) เจ้าพนักงานเรียกเจ้าหนี้ทุกคน ผู้ทรงสิทธิ เจ้าของรวม และลูกหนี้มาชี้แจง แล้วมีคำสั่งยืนหรือแก้ไขบัญชี หากไม่พอใจ

  • ผู้ที่ยื่นคำแถลงคัดค้านและคำสั่งยืนบัญชีเดิม ยื่นคำร้องต่อศาลภายใน เจ็ดวัน นับแต่วันอ่านคำสั่ง
  • ถ้าคำสั่งแก้ไขบัญชี ผู้มีส่วนได้เสียที่เกี่ยวข้องยื่นต่อศาลภายใน สิบห้าวัน นับแต่วันอ่านคำสั่ง
  • ระหว่างนั้นเจ้าพนักงานเลื่อนการจ่ายไว้ หรืออาจจ่ายชั่วคราวเท่าที่ไม่ขัดกับส่วนที่ยังโต้แย้งตามมาตรา 343 คำสั่งศาลตามมาตรา 342 เป็นที่สุด

เงินที่เหลือและเงินที่ไม่มีคนรับ เงินเหลือจ่ายตามมาตรา 329 ก่อน แล้วคืนลูกหนี้ตามมาตรา 344 เงินที่ค้างจ่ายอยู่ที่ศาลหรือเจ้าพนักงานบังคับคดีซึ่งผู้มีสิทธิไม่เรียกเอาภายในห้าปี ตกเป็นของแผ่นดินตามมาตรา 345

ระยะเวลาทั้งหมด ขึ้นอยู่กับทรัพย์ จำนวนเจ้าหนี้ และมีการคัดค้านหรือไม่ จึงไม่ควรสัญญากับตัวเองหรือผู้บริหารว่าเงินจะเข้ากี่เดือน

ตัวอย่างสมมติ: โรงงานหนึ่งแห่ง เจ้าหนี้สี่ราย

ตัวอย่างนี้สมมติขึ้นเพื่ออธิบายหลักการ ไม่ใช่คดีจริงของลูกค้าหรือของสำนักงาน ตัวเลขเป็นตัวเลขสมมติเท่านั้น และไม่ได้คำนวณค่าธรรมเนียมตามอัตราจริง

บริษัทลูกหนี้มีโรงงานหนึ่งแห่ง จดจำนองไว้กับธนาคาร มีเจ้าหนี้การค้าที่ชนะคดีแล้วสามราย

รายการจำนวน (ล้านบาท สมมติ)
ราคาขายทอดตลาดได้9.0
ค่าใช้จ่ายในการบังคับคดี (สมมติ)0.3
หนี้จำนองรวมดอกเบี้ย ซึ่งธนาคารยื่นคำร้องตามมาตรา 324 (1) ก่อนขาย6.0
เหลือสำหรับเจ้าหนี้ตามคำพิพากษา2.7
  • เจ้าหนี้ ก. ชนะคดีก่อน และเป็นผู้ขอยึดโรงงาน หนี้ตามคำพิพากษา 2.0
  • เจ้าหนี้ ข. ชนะคดีทีหลัง ยื่นขอเฉลี่ยตามมาตรา 326 ภายในสิบห้าวันนับแต่วันขาย และศาลอนุญาต หนี้ 3.0
  • เจ้าหนี้ ค. ชนะคดีเช่นกัน แต่ไม่ยื่นภายในกำหนด หนี้ 1.0

ผลโดยประมาณ ก. และ ข. แบ่งเงิน 2.7 ตามส่วนของหนี้ 2.0 : 3.0 คือ ก. ได้ราว 1.08 และ ข. ได้ราว 1.62 ก. ไม่ได้ 2.0 ครบ แม้จะยึดก่อน ส่วน ค. ไม่ได้เงินจากโรงงาน เพราะไม่มีเงินเหลือ ถ้า ค. ยื่นตามมาตรา 329 ได้ก็ไม่มีเงินให้ในตัวอย่างนี้

ถ้าเปลี่ยนข้อเท็จจริง ถ้า ข. ไม่ยื่นภายในกำหนด ก. ได้ครบ 2.0 เหลือ 0.7 ซึ่ง ข. หรือ ค. อาจขอตามมาตรา 329 ได้หากยื่นทันก่อนจ่ายเงิน และถ้าธนาคารไม่ได้ยื่นคำร้องก่อนขายหรือมีเหตุอื่น การแบ่งเงินและสิทธิของธนาคารอาจต่างจากตัวอย่างนี้ ต้องดูตามกฎหมายและข้อเท็จจริงจริง

10. ผู้ค้ำประกัน คู่สมรส และทรัพย์ของบุคคลอื่น

ถ้าเจ้าหนี้หลายรายไปไล่ทรัพย์ของคนละคน เช่น ลูกหนี้หลักกับผู้ค้ำประกัน เรื่องลำดับตามคู่มือนี้เกิดขึ้นเฉพาะทรัพย์ชิ้นเดียวกัน ถ้าทรัพย์ที่ยึดเป็นของบุคคลอื่นที่ไม่ใช่ลูกหนี้ตามคำพิพากษา ผู้นั้นอาจร้องขัดทรัพย์ภายในกำหนดตามมาตรา 323 ซึ่งเป็นอีกประเด็นหนึ่ง ดูบทความการยึดทรัพย์คู่สมรสและผู้ค้ำประกัน

11. อายุการบังคับคดีสิบปีกับการขอเฉลี่ย

คำพิพากษาของคุณต้องไม่ล่วงเลยกำหนดการร้องขอบังคับคดีตามมาตรา 274 แต่มาตรา 274 มีทั้งหลักสิบปี รายละเอียดสำหรับหนี้ที่ให้ชำระในอนาคตหรือเป็นงวด และการดำเนินการต่อกับทรัพย์หรือสิทธิเรียกร้องที่ดำเนินการไว้แล้วภายในกำหนด จึงไม่ควรย่อว่า "ขอหมายบังคับคดีครั้งเดียวแล้วตามยึดทรัพย์ใหม่ได้ตลอดไป" อ่านต่อที่บทความคำพิพากษาบังคับคดีได้สิบปี

อย่าเข้าใจผิด

ความเข้าใจผิดความจริง
ยึดทรัพย์ก่อนก็ได้เงินก่อนเจ้าหนี้ตามคำพิพากษารายอื่นที่ขอเฉลี่ยทันและศาลอนุญาต แบ่งตามส่วนของหนี้ ผู้ยึดก่อนไม่ได้เงินครบก่อนเพียงเพราะมาก่อน
ฟ้องก่อนก็มีสิทธิก่อนวันที่ฟ้องไม่ได้เรียงลำดับการรับเงิน สิ่งที่สำคัญคือสิทธิเหนือทรัพย์ การยื่นคำร้องตามกำหนด และจำนวนหนี้ตามคำพิพากษา
เจ้าหนี้ทุกรายขอเข้าเฉลี่ยได้มาตรา 326 พูดถึงเจ้าหนี้ตามคำพิพากษา และศาลต้องเห็นว่าผู้ยื่นไม่สามารถเอาชำระจากทรัพย์อื่นได้
ผู้รับจำนองไม่ต้องทำอะไรมาตรา 324 (1) ให้ผู้รับจำนองยื่นคำร้องก่อนขาย
ขายแล้ว เงินแบ่งกันเองได้เลยเจ้าพนักงานต้องทำบัญชีส่วนเฉลี่ย ส่งคำบอกกล่าว และรอคัดค้านสิบห้าวัน
ยื่นช้าไปสองสามวันไม่เป็นไรกำหนดสิบห้าวันเป็นกำหนดตามกฎหมาย ยื่นไม่ทันอาจเหลือแค่ทางตามมาตรา 329 ซึ่งได้เฉพาะเงินที่เหลือ
ผู้ที่ยึดไว้จะดำเนินการต่อไปเรื่อย ๆผู้ยึดถอนการบังคับคดีได้ ถ้าไม่มีผู้เข้าสวมต่อภายในสิบห้าวัน การยึดจะถูกถอน

อ่านเพิ่มเติม

เจ้าหนี้ที่ชนะคดีแล้วควรตรวจสามอย่างทันทีที่รู้ว่ามีคนยึดทรัพย์เดียวกัน คือมีสิทธิของใครติดทรัพย์อยู่ก่อน เงินที่ขายได้จะเหลือถึงคุณไหม และกำหนดสิบห้าวันของคุณเริ่มนับเมื่อไร

เราช่วยตรวจทรัพย์และเอกสารของลูกหนี้ผ่านช่องทางที่ชอบด้วยกฎหมาย ประเมินว่าควรฟ้องหรือบังคับคดีต่อหรือไม่ ยื่นฟ้อง ขอบังคับคดี ติดตามกับเจ้าพนักงานบังคับคดี ยื่นขอเข้าเฉลี่ย ตรวจบัญชีส่วนเฉลี่ย ดำเนินการเรื่องคัดค้านและการจ่ายเงิน และเจรจาผ่อนชำระหลังยึด เราไม่รับรองว่าจะพบทรัพย์หรือเจ้าหนี้จะได้รับชำระ ไม่ค้นบัญชีธนาคาร และไม่หาข้อมูลด้วยวิธีที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย การได้เงินกลับมาขึ้นอยู่กับทรัพย์ สิทธิของผู้รับจำนองและเจ้าหนี้อื่น และข้อเท็จจริงของคดี ค่าบริการขึ้นอยู่กับขั้นของคดีและงานที่ต้องทำ ส่งเอกสารให้เราดูก่อน เราจะแจ้งขอบเขตงานและค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน ปรึกษาเบื้องต้นโทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดู สืบทรัพย์ และ คดีแพ่ง


คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

คำถามที่พบบ่อย

เจ้าหนี้ที่ยึดทรัพย์ก่อนได้รับเงินก่อนเจ้าหนี้รายอื่นหรือไม่+

ไม่เสมอไป ถ้าทรัพย์ถูกยึดหรืออายัดเพื่อเจ้าหนี้ตามคำพิพากษารายหนึ่งแล้ว เจ้าหนี้ตามคำพิพากษารายอื่นยึดซ้ำไม่ได้ แต่ขอเข้าเฉลี่ยตามมาตรา 326 ได้ และจะได้เงินตามส่วนของจำนวนหนี้ตามคำพิพากษา ไม่ใช่ผู้ที่มาก่อนได้ครบก่อน ส่วนผู้รับจำนอง ผู้ทรงบุริมสิทธิ และสิทธิอื่นที่กฎหมายให้ไว้ อาจได้รับชำระก่อนเจ้าหนี้สามัญ ขึ้นอยู่กับสิทธิและการยื่นคำร้องตามกำหนด

ขอเข้าเฉลี่ยทรัพย์ต้องยื่นภายในกี่วัน+

มาตรา 326 กำหนดว่า กรณียึดทรัพย์เพื่อขายทอดตลาดหรือจำหน่ายวิธีอื่น ให้ยื่นก่อนสิ้นสิบห้าวันนับแต่วันขายหรือจำหน่ายครั้งนั้น กรณีอายัดสิทธิเรียกร้อง ให้ยื่นก่อนสิ้นสิบห้าวันนับแต่วันที่มีการชำระเงินหรือวันที่ขายหรือจำหน่ายสิทธิเรียกร้องนั้น และกรณียึดเงิน ให้ยื่นก่อนสิ้นสิบห้าวันนับแต่วันยึด ไม่ควรรอวันสุดท้าย เพราะนับวันผิดแล้วอาจเสียสิทธิเข้าเฉลี่ย

ศาลอนุญาตให้เข้าเฉลี่ยทรัพย์ทุกกรณีหรือไม่+

ไม่ มาตรา 326 ให้ศาลอนุญาตเฉพาะเมื่อศาลเห็นว่าผู้ยื่นไม่สามารถเอาชำระได้จากทรัพย์สินอื่นของลูกหนี้ตามคำพิพากษา จึงควรเตรียมหลักฐานว่าตรวจทรัพย์อื่นแล้วและเหตุใดจึงไม่พอชำระ มีข้อยกเว้นสำหรับเจ้าพนักงานตามกฎหมายภาษีอากรหรือกฎหมายอื่นที่ยึดหรืออายัดไว้ก่อนแล้ว

ถ้ายื่นขอเฉลี่ยไม่ทัน ยังมีโอกาสได้เงินหรือไม่+

อาจมี มาตรา 329 ให้เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาที่ไม่ได้ยื่นขอเฉลี่ยภายในกำหนดขอให้ศาลสั่งให้ตนได้รับชำระจากเงินที่เหลือหลังจากชำระผู้ขอยึดและผู้ขอเฉลี่ยแล้ว แต่ต้องยื่นก่อนการจ่ายเงินตามมาตรา 339 หรือก่อนส่งคำบอกกล่าวบัญชีส่วนเฉลี่ยตามมาตรา 340 (3) และจะได้เงินก็ต่อเมื่อมีเงินเหลือ

ถ้าเจ้าหนี้ที่ยึดทรัพย์ไว้ถอนการบังคับคดี เจ้าหนี้รายอื่นทำอะไรได้บ้าง+

ตามมาตรา 327 เจ้าพนักงานบังคับคดีต้องแจ้งผู้ที่ศาลอนุญาตให้ร้องตามมาตรา 324 และผู้ขอเฉลี่ยที่ศาลอนุญาตตามมาตรา 326 บุคคลเหล่านั้นอาจยื่นคำร้องขอเข้าดำเนินการบังคับคดีต่อภายในสิบห้าวันนับแต่วันส่งคำบอกกล่าว ถ้าไม่มีใครยื่น เจ้าพนักงานบังคับคดีจะถอนการยึดหรืออายัด จึงต้องคอยติดตามคำบอกกล่าวและนับกำหนดเวลา

ถ้ามีเจ้าหนี้หลายราย เงินจากการขายทอดตลาดแบ่งอย่างไร+

เมื่อขายเสร็จ เจ้าพนักงานบังคับคดีหักค่าฤชาธรรมเนียมในการบังคับคดี กันส่วนของเจ้าของรวมอื่น แล้วจัดทำบัญชีส่วนเฉลี่ยตามสิทธิของแต่ละคนตามกฎหมาย และส่งคำบอกกล่าวให้ตรวจสอบ ผู้มีส่วนได้เสียคัดค้านได้ภายในสิบห้าวันนับแต่วันส่งคำบอกกล่าวตามมาตรา 340 ถ้าไม่มีคำคัดค้าน บัญชีเป็นที่สุดและเจ้าพนักงานบังคับคดีจ่ายเงินตามบัญชี ลำดับจริงขึ้นกับสิทธิของแต่ละรายในแต่ละคดี

แหล่งอ้างอิง

Lawyer-client handshake symbolizing trust at Suwanvara Law Firm

พร้อมรับฟังเรื่องของคุณ

ปรึกษาเบื้องต้นกับทนายความผู้เชี่ยวชาญของเรา