ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
SUWANVARA LAWFIRM
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
คู่มือคดีแพ่ง

ลูกหนี้บริษัทไม่มีที่ดินและรถ: สืบทรัพย์และอายัดสิทธิเรียกร้องอะไรได้บ้าง

คู่มือเจ้าหนี้ที่ตามหนี้บริษัทแต่ไม่พบที่ดินหรือรถ ตรวจอะไรต่อ: เงินที่ลูกค้าของบริษัทค้างจ่าย ค่าเช่า หุ้นในบริษัทอื่น เครื่องจักรและสต็อก สิทธิและใบอนุญาต พร้อมแยกสิ่งที่ทำได้ก่อนฟ้องกับหลังชนะคดี

สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม— ทีมคดีแพ่งและบังคับคดี20 พฤศจิกายน 256917 นาที
ลูกหนี้บริษัทไม่มีที่ดินและรถ: สืบทรัพย์และอายัดสิทธิเรียกร้องอะไรได้บ้าง

คำตอบหลัก

บริษัทที่ไม่มีที่ดินและไม่มีรถ ยังอาจมีทรัพย์ที่เจ้าหนี้ตามได้ ธุรกิจที่เดินอยู่มักมีเงินที่ลูกค้าค้างจ่าย ค่าเช่าที่ได้รับ หุ้นในบริษัทอื่น เครื่องจักรและสต็อกสินค้า รวมถึงสิทธิบางอย่างที่มีมูลค่า การตามหนี้บริษัทจึงต้องตรวจทั้ง ทรัพย์ และ สิทธิเรียกร้อง ไม่ใช่ดูแค่ว่าบริษัทมีสำนักงานกี่แห่งหรือรถกี่คัน

สิ่งที่ต้องระวังมี 3 ข้อ ข้อแรก ทรัพย์ของบริษัทไม่ใช่ทรัพย์ของกรรมการหรือผู้ถือหุ้น ข้อสอง เอกสารการค้า เช่น ใบเสนอราคา ใบสั่งซื้อ ใบแจ้งหนี้ ยังไม่เท่ากับสิทธิที่ได้รับเงินจริง ข้อสาม การให้ลูกค้าของลูกหนี้จ่ายเงินมาที่เจ้าหนี้ ทำได้ผ่านคำสั่งของศาลหรือเจ้าพนักงานบังคับคดีเท่านั้น เจ้าหนี้เขียนไปสั่งเองไม่ได้ผล และอาจก่อความเสียหาย

คู่มือนี้แยกให้ชัดว่าอะไรทำได้ ก่อนฟ้อง อะไรทำได้ ระหว่างพิจารณา และอะไรเป็นอำนาจของเจ้าพนักงานบังคับคดี หลังชนะคดี เพราะช่องทางและอำนาจไม่เหมือนกัน การได้รับชำระจริงขึ้นอยู่กับว่าทรัพย์มีอยู่ มีมูลค่า และไม่ติดสิทธิของเจ้าหนี้รายอื่น คู่มือนี้ไม่ได้รับรองว่าจะพบทรัพย์

คู่มือนี้เหมาะกับใคร

สถานะของคุณอ่านหัวข้อไหนเป็นหลัก
ยังไม่ฟ้องหัวข้อ 1, 2, 4, 8, 9 (ตรวจข้อมูลที่เปิดเผยได้ และตัดสินใจก่อนฟ้อง)
ฟ้องแล้ว (ระหว่างพิจารณา)หัวข้อ 5, 7, 8 (ข้อโต้แย้งเรื่องส่งงาน การขอคุ้มครองชั่วคราว ทรัพย์ที่ถูกโอนออก)
ชนะคดีแล้วหัวข้อ 3, 6, 7, 8, 10 (อายัด ยึด และสืบทรัพย์ผ่านศาล)

1. ทรัพย์ของบริษัทต่างจากทรัพย์ของกรรมการและผู้ถือหุ้นอย่างไร

บริษัทจำกัดเป็นนิติบุคคลแยกจากผู้ถือหุ้น ผู้ถือหุ้นรับผิดต่อบริษัทเพียงมูลค่าหุ้นที่ค้างชำระ ตามมาตรา 1096 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ถ้าสัญญาทำกับบริษัท คำพิพากษามักให้บริษัทรับผิด และบังคับคดีได้กับทรัพย์ของบริษัทเป็นหลัก

  • บ้าน รถ และเงินส่วนตัวของกรรมการ ไม่ใช่ทรัพย์ของบริษัท
  • กรรมการจะต้องรับผิดส่วนตัวต่อเมื่อมีฐานทางกฎหมาย เช่น เซ็นค้ำประกันเป็นหนังสือ หรือเป็นหุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิดในห้างหุ้นส่วน หรือมีการโอนทรัพย์ออกจากบริษัทในลักษณะที่ศาลเพิกถอนได้
  • เงินที่บริษัทให้กรรมการหรือบริษัทในเครือยืม อาจเป็นสิทธิเรียกร้องของบริษัทที่เจ้าหนี้ตามได้ (ดูหัวข้อ 3)

เรื่องการตามกรรมการเป็นการส่วนตัวมีเงื่อนไขของตัวเอง ดู คู่มือเรื่องทรัพย์ส่วนตัวของกรรมการ และ กรรมการลาออกแล้วยังรับผิดตามหนังสือค้ำประกันหรือไม่

2. ไม่พบที่ดินและรถ แล้วควรตรวจอะไรต่อ

การไม่พบที่ดินหรือรถไม่ได้แปลว่าบริษัทไม่มีอะไรเลย ธุรกิจจำนวนมากเช่าสำนักงาน ผ่อนรถ และเก็บมูลค่าไว้ในรูปลูกหนี้ สต็อก และอุปกรณ์ ควรไล่ตรวจเป็นกลุ่ม

กลุ่มตัวอย่างช่องทางบังคับคดีหลังชนะคดี
สิทธิเรียกร้องต่อบุคคลอื่นเงินที่ลูกค้าค้างจ่าย ค่าเช่าที่บริษัทได้รับ เงินที่กรรมการหรือบริษัทในเครือยืมไปอายัดตามมาตรา 316 ถึง 321
หุ้นและเงินลงทุนหุ้นในบริษัทจำกัดอื่นยึดตามมาตรา 307 และแจ้งบริษัทที่ออกหุ้น
ทรัพย์เคลื่อนที่เครื่องจักร อุปกรณ์สำนักงาน สต็อกสินค้า วัตถุดิบยึดตามมาตรา 303
ทรัพย์ที่ต้องจดทะเบียนเรือ เครื่องจักรบางประเภท ที่จดทะเบียนไว้ยึดตามมาตรา 304 โดยแจ้งนายทะเบียน
สิทธิในทรัพย์สินทางปัญญาเครื่องหมายการค้า สิทธิบัตร ลิขสิทธิ์ยึดตามมาตรา 308 และ 309
สิทธิเช่าและสิทธิตามใบอนุญาตสิทธิเช่า สัมปทาน ใบอนุญาตที่มีมูลค่ายึดตามมาตรา 310 และ 311

ตารางนี้บอกว่า กฎหมายมีช่องให้ยึดหรืออายัดประเภทใดได้ ไม่ได้บอกว่าบริษัทของคุณมีทรัพย์ประเภทนั้นจริง และไม่ได้บอกว่าทรัพย์นั้นปลอดภาระ สิ่งที่ตรวจพบต้องพิสูจน์ต่อไปว่าเป็นของบริษัทจริงและยังอยู่

เริ่มจากงบการเงิน

งบการเงินที่บริษัทยื่นไว้ เช่น งบแสดงฐานะการเงินและหมายเหตุประกอบ เป็นจุดเริ่มตรวจที่ดี ช่องทางหนึ่งคือระบบ DBD DataWarehouse+ ของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ซึ่งแสดงข้อมูลนิติบุคคล งบการเงิน และอัตราส่วนทางการเงินตามที่เผยแพร่ ข้อมูลที่เผยแพร่ ณ วันที่ตรวจอาจไม่เป็นปัจจุบัน และงบการเงินเป็นภาพย้อนหลัง ไม่ใช่เงินที่มีอยู่วันนี้

เมื่อได้งบมา ให้ไล่ดูรายการเหล่านี้ว่ามียอดหรือไม่ แล้วจดไว้ว่าต้องขอข้อมูลเพิ่มจากที่ไหน

  • ลูกหนี้การค้า (ใครค้างจ่ายบริษัท) ซึ่งเป็นแหล่งสิทธิเรียกร้องที่ชัดที่สุด
  • เงินลงทุนในบริษัทอื่น หรือเงินให้กู้ยืมแก่กรรมการและบริษัทในเครือ
  • สินค้าคงเหลือ ที่ดิน อาคาร และอุปกรณ์ ที่แสดงอยู่ในงบ
  • ภาระผูกพัน หมายเหตุเรื่องทรัพย์สินที่จำนองหรือจำนำ ซึ่งมีผลต่อการได้รับชำระ
  • สินทรัพย์สิทธิการใช้ หรือสินทรัพย์ที่เช่ามา ซึ่งบริษัทครอบครองแต่ไม่ได้เป็นเจ้าของ (ดูหัวข้อ 6)

คู่มือที่เจาะรายการในงบ และเหตุที่หนี้บริษัทตามยาก อยู่ที่ งบการเงินและทรัพย์ของบริษัทลูกหนี้

เงินฝากธนาคารเป็นทรัพย์ที่เจ้าหนี้มักนึกถึง แต่ไม่มีช่องทางสาธารณะให้เจ้าหนี้ตรวจยอดบัญชีหรือยอดคงเหลือของบริษัท ชื่อธนาคารที่ปรากฏในเอกสารที่ลูกหนี้ออกให้เองเป็นเบาะแสได้ แต่ไม่บอกว่ามีเงินเท่าใด

3. สิทธิเรียกร้องต่อลูกค้า ค่าเช่า และคู่สัญญาของบริษัท: อายัดอย่างไร

เมื่อบริษัทมีสิทธิได้รับเงินจากบุคคลที่สาม เจ้าหนี้ของบริษัทอาจขอให้ศาลหรือเจ้าพนักงานบังคับคดีออกคำสั่งอายัดสิทธิเรียกร้องนั้นได้ในขั้นบังคับคดี

หลักสำคัญตามมาตรา 316 ถึง 321 ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มีดังนี้

  • คำสั่งอายัด (มาตรา 316) แจ้งทั้งลูกหนี้และบุคคลภายนอก ลูกหนี้ห้ามจำหน่ายสิทธินั้น บุคคลภายนอกห้ามจ่ายให้ลูกหนี้ และต้องชำระให้ศาลหรือเจ้าพนักงานบังคับคดีเมื่อถึงกำหนด
  • ข้อโต้แย้งไม่ใช่ข้อห้าม (มาตรา 317) อายัดได้แม้หนี้นั้นมีข้อโต้แย้ง ข้อจำกัด เงื่อนไข หรือยังไม่ทราบจำนวนแน่นอน
  • รายได้เป็นงวด เช่น ค่าเช่า (มาตรา 318) การอายัดครอบคลุมเงินที่จะถึงกำหนดภายหลังด้วย
  • ประกันของหนี้ที่อายัด (มาตรา 319) ผลของการอายัดครอบคลุมจำนองหรือจำนำที่ประกันหนี้ก้อนนั้นด้วย
  • หลังอายัด (มาตรา 320) การที่ลูกหนี้โอนหรือเปลี่ยนแปลงสิทธิที่ถูกอายัดแล้ว ใช้ยันเจ้าหนี้ไม่ได้ และถ้าบุคคลภายนอกจ่ายตามคำสั่งอายัด ถือว่าหลุดพ้นหนี้
  • ถ้าบุคคลภายนอกไม่จ่าย (มาตรา 321) เจ้าหนี้ขอให้ศาลไต่สวนและบังคับให้บุคคลภายนอกจ่ายหรือชดใช้ได้ ถ้าศาลเห็นว่าสิทธิเรียกร้องนั้นมีอยู่จริงและบังคับได้
  • คัดค้านได้ (มาตรา 325) บุคคลภายนอกคัดค้านได้ภายใน 15 วันหลังได้รับคำสั่ง และการอายัดส่วนที่ถูกคัดค้านจะถูกชะลอจนกว่าจะมีคำสั่ง

ขั้นตอนอายัดเงินที่ลูกหนี้มีสิทธิได้รับจากคู่สัญญาที่จ่ายเป็นงวด ๆ (เช่น ค่าจ้างตามสัญญา) มีรายละเอียดอยู่ใน คู่มือเรื่องอายัดเงินที่คู่สัญญาของลูกหนี้ต้องจ่าย บทความนี้เน้นการหาว่าบริษัทมีสิทธิเรียกร้องอะไรและตรวจหลักฐานอย่างไร

เจ้าหนี้ห้ามเขียนไปสั่งลูกค้าของลูกหนี้เอง

การอายัดต้องทำผ่านกระบวนการตามกฎหมาย เจ้าหนี้ไม่ควรส่งหนังสือหรือโทรไปบอกลูกค้าของบริษัทลูกหนี้ให้หยุดจ่ายหรือจ่ายมาที่ตน เพราะ

  • หนังสือของเจ้าหนี้เองไม่มีผลบังคับให้บุคคลภายนอกต้องทำตาม ถ้าบุคคลภายนอกจ่ายให้ลูกหนี้ไป ก็หลุดพ้นหนี้ตามปกติ
  • ถ้าการอ้างสิทธิหรือการกดดันผิดพลาด เจ้าหนี้อาจต้องรับผิดต่อความเสียหาย (มาตรา 285 สำหรับการยึดหรืออายัดที่ไม่ชอบหรือเกินสมควร) และอาจกระทบความสัมพันธ์ทางการค้า
  • การประจานหรือกดดันลูกค้าของลูกหนี้ ไม่ใช่วิธีติดตามหนี้ที่ชอบด้วยกฎหมาย ดู กติกาการทวงหนี้สำหรับเจ้าหนี้

4. ใบเสนอราคา ใบสั่งซื้อ ใบแจ้งหนี้ และสิทธิได้รับเงินจริง ต่างกันอย่างไร

เอกสารที่ลูกหนี้บริษัทมีไว้ ไม่ได้บอกว่าลูกค้าของเขาต้องจ่ายเงินเสมอไป การประเมินว่ามีสิทธิเรียกร้องที่พอจะอายัดได้หรือไม่ ต้องดูทีละขั้น

เอกสารบอกอะไรได้ยังไม่บอกอะไร
ใบเสนอราคาบริษัทเสนอราคาให้ลูกค้ายังไม่แน่ว่าลูกค้าตกลงซื้อ
ใบสั่งซื้อหรือสัญญาลูกค้าตกลงซื้อหรือจ้างยังไม่แน่ว่าบริษัทส่งมอบครบแล้ว
ใบส่งของหรือใบรับงานมีการส่งมอบหรือรับงานยังไม่แน่ว่าถึงกำหนดชำระและไม่มีข้อโต้แย้ง
ใบแจ้งหนี้บริษัทเรียกเก็บเงินยังไม่แน่ว่าลูกค้ายอมรับยอด
ใบกำกับภาษีหรือบันทึกตัดจ่ายมีรายการทางบัญชีไม่ใช่การรับรองว่ายังค้างอยู่
ลูกค้ายืนยันยอดเป็นหนังสือลูกค้ารับว่ามีหนี้ยังต้องดูว่าถึงกำหนด และมีหักกลบลบหนี้หรือไม่

ตรวจสิ่งเหล่านี้ได้จากเอกสารที่บริษัทลูกหนี้ส่งมอบให้เจ้าหนี้ในอดีต สัญญาที่เจ้าหนี้เห็นเอง ข้อมูลในงบการเงิน และถ้าอยู่ในขั้นศาล จากการสืบพยานหรือการขอให้ศาลไต่สวนลูกหนี้หลังพิพากษา ไม่ควรตัดสินใจจากใบแจ้งหนี้ใบเดียว

5. ถ้าลูกค้าของบริษัทโต้แย้งว่าส่งงานไม่ครบหรือสินค้ามีปัญหา

ข้อโต้แย้งระหว่างบริษัทกับลูกค้าของเขากระทบทั้ง ว่าสิทธิเรียกร้องมีจริงแค่ไหน และ ว่าอายัดแล้วจะได้เงินเมื่อใด

  • ตามมาตรา 317 ข้อโต้แย้งไม่ได้ห้ามการอายัด การอายัดจึงยังออกคำสั่งได้
  • แต่ลูกค้าของบริษัทมีสิทธิคัดค้านต่อศาลภายใน 15 วันหลังรับคำสั่ง (มาตรา 325) และอาจยกว่ายังไม่ถึงกำหนด ส่งงานไม่ครบ หรือต้องหักกลบกับค่าเสียหาย การอายัดส่วนที่ถูกคัดค้านจะชะลอไว้จนกว่าจะมีคำสั่ง
  • ยอดที่ลูกค้าจะต้องจ่ายจริง อาจน้อยกว่าตัวเลขในใบแจ้งหนี้ หรือหักไปตามค่าเสียหายที่บริษัทลูกหนี้ต้องรับผิดต่อลูกค้า

ผลคือ ใบแจ้งหนี้ 1 ล้านบาท (ตัวเลขสมมติ) ในงบของลูกหนี้ ไม่ได้หมายความว่าเจ้าหนี้จะได้เงิน 1 ล้านบาทจากการอายัด ควรตรวจก่อนว่าลูกหนี้กับลูกค้ารายนั้นมีข้อพิพาทอยู่หรือไม่ ถ้าตรวจได้

6. หุ้น เครื่องจักร สต็อก สิทธิเช่า และทรัพย์ที่ครอบครองแต่ไม่ได้เป็นเจ้าของ

หลังชนะคดี เจ้าพนักงานบังคับคดียึดทรัพย์ของบริษัทตามประเภท (มาตรา 303 ถึง 314)

  • หุ้นในบริษัทอื่น (มาตรา 307) เจ้าพนักงานแจ้งการยึดให้ลูกหนี้และบริษัทที่ออกหุ้นทราบ และให้นายทะเบียนบันทึกการยึดไว้ มูลค่าที่ได้ขึ้นอยู่กับสถานะของบริษัทที่ออกหุ้น
  • เครื่องจักร อุปกรณ์ สต็อกสินค้า (มาตรา 303) ยึดโดยเก็บรักษาไว้ แจ้งรายการให้ลูกหนี้และผู้ครอบครอง ต้องมีหลักฐานว่าทรัพย์นั้นเป็นของบริษัท และอยู่ที่ใด
  • ทรัพย์ที่จดทะเบียน (มาตรา 304) ยึดโดยแจ้งนายทะเบียน
  • ทรัพย์สินทางปัญญา สิทธิเช่า ใบอนุญาต (มาตรา 308 ถึง 311) เป็นทรัพย์ที่ยึดได้ตามกฎหมาย แต่เจ้าหนี้ต้องประเมินว่าขายต่อได้จริงหรือไม่ เช่น สิทธิตามใบอนุญาตบางประเภทอาจมีเงื่อนไขเฉพาะ

ในทางปฏิบัติ ทรัพย์ที่บริษัทใช้งานอยู่ไม่ได้เป็นของบริษัทเสมอไป ก่อนยึดควรตรวจ

  • เช่าซื้อหรือลีสซิ่ง ถ้าอุปกรณ์ยังเป็นของบริษัทลีสซิ่ง บริษัทลูกหนี้เพียงครอบครอง
  • ทรัพย์ฝากหรือรับจ้างผลิต สต็อกที่ลูกค้าฝากไว้ไม่ใช่ของบริษัท
  • ทรัพย์ที่เช่ามา สำนักงานและอุปกรณ์ที่เช่า ไม่ใช่ทรัพย์ที่เจ้าหนี้ยึดขายได้
  • ทรัพย์ที่ติดจำนองหรือจำนำ ผู้รับจำนองหรือผู้มีสิทธิจดทะเบียนมีสิทธิเหนือเจ้าหนี้ทั่วไป ดู กรณีที่ดินติดจำนอง

บุคคลที่อ้างว่าทรัพย์ที่ยึดเป็นของตน ร้องขัดทรัพย์ได้ภายใน 60 วันนับแต่ยึด ตามมาตรา 323 ถ้ายึดผิดทรัพย์ เจ้าหนี้อาจถูกฟ้องเรียกค่าเสียหายตามมาตรา 285 จึงควรมีหลักฐานความเป็นเจ้าของก่อนชี้ทรัพย์ และถ้ามีเจ้าหนี้หลายรายสนใจทรัพย์เดียวกัน ดู เจ้าหนี้หลายรายตามทรัพย์เดียวกัน ใครได้ก่อน

7. สิทธิที่บริษัทไม่ยอมเรียกเก็บ และทรัพย์ที่ถูกโอนออก

บริษัทเพิกเฉยไม่เรียกเงินจากลูกค้า

ถ้าลูกหนี้ขัดขืนหรือเพิกเฉยไม่ใช้สิทธิเรียกร้อง จนเจ้าหนี้เสียประโยชน์ มาตรา 233 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ให้เจ้าหนี้ใช้สิทธิเรียกร้องนั้นในนามตนเองได้ เพื่อป้องกันสิทธิของตน เว้นสิทธิที่เป็นเรื่องส่วนตัวของลูกหนี้โดยแท้ และตามมาตรา 234 เจ้าหนี้ต้องขอให้ศาลหมายเรียกลูกหนี้เข้ามาในคดีนั้นด้วย

วิธีนี้เป็นการฟ้องเพิ่มอีกคดีหนึ่ง มีเงื่อนไขและต้องมีหลักฐานว่าสิทธิเรียกร้องของบริษัทมีอยู่จริง จึงเหมาะกับกรณีที่หลักฐานชัดและมูลค่าคุ้มค่าใช้จ่าย ไม่ใช่ทางลัดแทนการอายัดหลังชนะคดี

ทรัพย์ถูกโอนออกไปให้คนอื่น

ถ้าบริษัทโอนทรัพย์ให้กรรมการ ญาติ หรือบริษัทอื่นเพื่อให้เจ้าหนี้ตามไม่ได้ เจ้าหนี้อาจขอให้ศาลเพิกถอนนิติกรรมนั้นตามมาตรา 237 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ โดยมีเงื่อนไขสำคัญ

  • นิติกรรมนั้นต้องเกี่ยวกับสิทธิในทรัพย์สิน และลูกหนี้ทำโดยรู้ว่าจะทำให้เจ้าหนี้เสียเปรียบ
  • ถ้าผู้รับโอนต้องเสียค่าตอบแทน ผู้รับโอนต้องรู้ข้อเท็จจริงนั้นในเวลาที่รับโอนด้วย ส่วนการโอนให้โดยเสน่หา ความรู้ของลูกหนี้ฝ่ายเดียวก็พอ
  • สิทธิของบุคคลภายนอกที่ได้มาโดยสุจริตก่อนฟ้องเพิกถอน ได้รับความคุ้มครองตามมาตรา 238
  • ต้องฟ้องภายใน 1 ปีนับแต่เจ้าหนี้รู้เหตุเพิกถอน และไม่เกิน 10 ปีนับแต่ทำนิติกรรม ตามมาตรา 240

ระหว่างพิจารณา ถ้ามีเหตุเชื่อว่าลูกหนี้จะโอนหรือซ่อนทรัพย์ เจ้าหนี้อาจขอให้ศาลมีคำสั่งคุ้มครองชั่วคราว ตามมาตรา 254 เช่น ยึดหรืออายัดทรัพย์ของลูกหนี้ รวมทั้งเงินหรือทรัพย์สินที่บุคคลภายนอกต้องชำระให้ลูกหนี้ ก่อนมีคำพิพากษา แต่ศาลสั่งเมื่อเห็นว่าคำฟ้องมีมูลพอสมควรและมีเหตุตามมาตรา 255 เท่านั้น ต้องมีพยานหลักฐาน ไม่ใช่เรื่องทำได้เสมอ ดูเพิ่มที่ ลูกหนี้โอนทรัพย์หนีหนี้

8. ก่อนฟ้อง ระหว่างพิจารณา และหลังชนะคดี ทำอะไรได้บ้าง

ขั้นทำได้ทำไม่ได้หรือต้องระวัง
ยังไม่ฟ้องตรวจข้อมูลที่เปิดเผยได้ เช่น งบการเงินของนิติบุคคล เอกสารที่ลูกหนี้ออกให้เอง เอกสารสัญญา ตรวจสถานะล้มละลายหรือฟื้นฟู ประเมินว่าคุ้มฟ้องหรือไม่ยึดหรืออายัดไม่ได้ ไม่มีหมายบังคับคดี เจ้าหนี้สั่งลูกค้าของลูกหนี้เองไม่ได้
ฟ้องแล้ว (ระหว่างพิจารณา)ขอวิธีคุ้มครองชั่วคราว (มาตรา 254) ถ้ามีเหตุตามมาตรา 255ศาลอาจไม่อนุญาต ต้องมีหลักฐานเหตุเสี่ยง และเจ้าหนี้รับผิดต่อความเสียหายถ้าขอผิด
ชนะคดีแล้วขอหมายบังคับคดี ยึดทรัพย์ อายัดสิทธิเรียกร้อง ขอให้ศาลไต่สวนลูกหนี้หรือผู้อื่นเรื่องทรัพย์สินตามมาตรา 277ผลขึ้นอยู่กับทรัพย์ที่มี สิทธิของเจ้าหนี้รายอื่น และการคัดค้าน

หลักสิบปีหลังคำพิพากษาตามมาตรา 274 มีทั้งหลักสิบปี รายละเอียดสำหรับหนี้ที่ให้ชำระในอนาคตหรือเป็นงวด และการดำเนินการต่อกับทรัพย์หรือสิทธิเรียกร้องที่ดำเนินการไว้แล้วภายในกำหนด จึงไม่ควรย่อว่า ขอหมายบังคับคดีครั้งเดียวแล้วตามยึดทรัพย์ใหม่ได้ตลอดไป ดู บังคับคดี 10 ปี

9. ควรตรวจอะไรก่อนหลัง ตามข้อมูลและงบประมาณที่มี

ลำดับนี้เป็นแนวทางทั่วไป ปรับตามขนาดหนี้และเอกสารที่คุณมี

  • ขั้นที่ 1: ข้อมูลที่มีอยู่แล้ว ทบทวนสัญญา ใบสั่งซื้อ ใบแจ้งหนี้ อีเมล ชื่อลูกค้าและที่ตั้งโรงงานที่ลูกหนี้เคยพูดถึง ชื่อธนาคารในเอกสารที่ลูกหนี้ออกให้ ใครเป็นผู้เซ็นสัญญา
  • ขั้นที่ 2: ข้อมูลสาธารณะ ตรวจสถานะนิติบุคคลและงบการเงินล่าสุดผ่านระบบของ DBD ตรวจที่ดินและรถผ่านช่องทางที่ชอบด้วยกฎหมาย ตรวจสถานะคดีล้มละลายหรือฟื้นฟู (หัวข้อ 10)
  • ขั้นที่ 3: ประเมินความคุ้มค่า เทียบยอดหนี้ กับทรัพย์ที่พอเห็น ข้อโต้แย้งที่คาดว่าจะเกิด และสิทธิของเจ้าหนี้รายอื่น ดู สืบทรัพย์ก่อนฟ้องคุ้มหรือไม่
  • ขั้นที่ 4: ฟ้องและขอคุ้มครองชั่วคราวถ้ามีเหตุ เมื่อมีหลักฐานว่าลูกหนี้กำลังโอนหรือซ่อนทรัพย์
  • ขั้นที่ 5: หลังชนะคดี ขอหมายบังคับคดี ชี้ทรัพย์และสิทธิเรียกร้องที่ตรวจพบ ขอให้ศาลไต่สวนลูกหนี้ตามมาตรา 277 ถ้ายังไม่ทราบทรัพย์หรือสงสัยเรื่องความเป็นเจ้าของ

10. ถ้าบริษัทลูกหนี้อยู่ในกระบวนการล้มละลายหรือฟื้นฟูกิจการ

ควรตรวจสถานะนี้ตั้งแต่ก่อนฟ้อง เพราะถ้าลูกหนี้อยู่ในกระบวนการล้มละลายหรือฟื้นฟูกิจการ แนวทางติดตามหนี้อาจเปลี่ยนไปเป็นการยื่นคำขอรับชำระหนี้ตามกระบวนการนั้น แทนการฟ้องและบังคับคดีเองตามปกติ และมีผลต่อการยึดหรืออายัดที่ทำอยู่ เรื่องนี้ต้องตรวจเป็นกรณีไป รายละเอียดของแต่ละกระบวนการอยู่ใน คู่มือเจ้าหนี้เรื่องล้มละลายและฟื้นฟูกิจการ และ ล้มละลายและฟื้นฟูกิจการ

11. เอกสารที่ควรเตรียม

  • สัญญา ใบเสนอราคา ใบสั่งซื้อ ใบส่งของ ใบแจ้งหนี้ และบันทึกการติดตามทวง
  • ชื่อเต็มและเลขทะเบียนนิติบุคคลของลูกหนี้ ชื่อผู้เซ็นสัญญา และอำนาจของผู้เซ็น
  • งบการเงินล่าสุดที่ตรวจได้ พร้อมวันที่ตรวจ
  • รายชื่อลูกค้า คู่ค้า ผู้ให้เช่า หรือผู้เช่าของลูกหนี้ที่รู้จากเอกสารจริง
  • ข้อมูลทรัพย์ที่เห็นเอง เช่น เครื่องจักร สต็อก ที่ตั้งโรงงานหรือคลัง พร้อมรูปและวันที่
  • ผลตรวจสถานะล้มละลายหรือฟื้นฟู
  • หลักฐานการโอนทรัพย์ที่น่าสงสัย ถ้ามี (วันที่ ผู้รับโอน ราคา)
  • คำพิพากษาและคำบังคับ ถ้าชนะคดีแล้ว

12. ตัวอย่างสมมติ: ผู้รับเหมาที่ถูกบริษัทก่อสร้างค้างค่างาน

ตัวอย่างสมมติเพื่ออธิบาย ไม่ใช่ลูกค้าจริง ตัวเลขเป็นตัวเลขสมมติ

บริษัท ก ค้างค่าจ้างผู้รับเหมา 1,200,000 บาท ผู้รับเหมาตรวจแล้วไม่พบที่ดินหรือรถในนามบริษัท ก แต่งบการเงินล่าสุดแสดงลูกหนี้การค้าและสินค้าคงเหลือ และสัญญาที่เคยเห็นระบุว่าบริษัท ก รับงานก่อสร้างให้ลูกค้าอีกหลายราย

ผู้รับเหมาเก็บเอกสารและตรวจดังนี้ ก่อนฟ้อง ตรวจงบการเงินและสถานะล้มละลายหรือฟื้นฟู ฟ้องแล้วชนะคดี และบริษัท ก ไม่ชำระตามคำบังคับ จึงขอหมายบังคับคดี และชี้ว่าลูกค้า ข ยังต้องจ่ายค่างวดงานให้บริษัท ก เจ้าพนักงานบังคับคดีออกคำสั่งอายัด ลูกค้า ข ยื่นคัดค้านว่าบางงวดยังไม่ถึงกำหนดเพราะงานยังไม่ผ่านการตรวจรับ ผลคือส่วนที่คัดค้านชะลอไว้ ส่วนที่ไม่มีข้อโต้แย้งดำเนินต่อได้ และผู้รับเหมาอาจได้รับชำระเพียงบางส่วน

ข้อสังเกตจากตัวอย่าง ยอดสิทธิเรียกร้องในงบ ไม่ใช่ยอดที่จะได้จริง การอายัดทำได้แม้มีข้อโต้แย้ง แต่การได้เงินล่าช้า และเจ้าหนี้รายอื่นอาจยื่นขอเฉลี่ยทรัพย์ได้เช่นกัน

อย่าเข้าใจผิด

ความเข้าใจผิดความจริง
บริษัทไม่มีที่ดินและรถ แปลว่าไม่มีอะไรให้ยึดยังอาจมีสิทธิเรียกร้อง หุ้น อุปกรณ์ สต็อก และสิทธิบางอย่างที่ยึดหรืออายัดได้ แต่ได้เงินจริงขึ้นอยู่กับทรัพย์ที่มี
ตามกรรมการได้เสมอเพราะกรรมการคือบริษัทบริษัทเป็นนิติบุคคลแยกจากกรรมการ ต้องมีฐานรับผิดส่วนตัว เช่น ค้ำประกันเป็นหนังสือ
ใบแจ้งหนี้ของบริษัทถึงลูกค้า คือเงินที่อายัดได้แน่นอนเป็นหลักฐานทางการค้า ต้องดูว่าส่งมอบครบ ถึงกำหนด และไม่มีข้อโต้แย้งหรือหักกลบ
เจ้าหนี้ส่งหนังสือไปบอกลูกค้าของลูกหนี้ให้จ่ายเงินมาที่เจ้าหนี้ได้เลยต้องใช้คำสั่งอายัดของศาลหรือเจ้าพนักงานบังคับคดี การเขียนเองไม่มีผลบังคับและอาจเสี่ยงต่อความรับผิด
มีคำพิพากษาแล้วอายัดได้ทุกอย่างทันทีต้องขอหมายบังคับคดีตามขั้นตอน บุคคลภายนอกคัดค้านได้ และเจ้าหนี้รายอื่นอาจขอเฉลี่ย
ตรวจยอดเงินฝากของบริษัทได้ผ่านบริการสืบทรัพย์ไม่มีช่องทางสาธารณะให้เจ้าหนี้ตรวจยอดบัญชี ข้อมูลที่ตรวจได้เป็นภาพย้อนหลังและอาจไม่เป็นปัจจุบัน

อ่านเพิ่มเติม

ลูกหนี้บริษัทที่ไม่มีที่ดินและรถ ยังมีสิทธิเรียกร้อง หุ้น อุปกรณ์ และสต็อกให้ตรวจ แต่ต้องแยกทรัพย์ของบริษัทออกจากทรัพย์กรรมการ ตรวจสิทธิเรียกร้องจากหลักฐานจริง และอายัดผ่านคำสั่งศาลหรือเจ้าพนักงานบังคับคดีเท่านั้น

เราช่วยตรวจเอกสารและข้อมูลที่ตรวจได้ตามช่องทางที่ชอบด้วยกฎหมาย ประเมินว่าฟ้องหรือบังคับคดีคุ้มหรือไม่ ฟ้องคดี ขอคุ้มครองชั่วคราวถ้ามีเหตุ ยื่นขอบังคับคดี ติดตามเจ้าพนักงานบังคับคดี จัดการเรื่องคัดค้านและการแบ่งเงิน และเจรจาผ่อนชำระหลังยึดหรืออายัด เราไม่ได้ตรวจบัญชีธนาคาร ไม่หาข้อมูลด้วยวิธีที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย และไม่รับรองว่าจะพบทรัพย์หรือเจ้าหนี้จะได้รับชำระ ผลขึ้นอยู่กับทรัพย์ สิทธิของผู้อื่น และข้อเท็จจริงของคดี ค่าบริการขึ้นอยู่กับขั้นของคดีและงานที่ต้องทำ ส่งเอกสารให้เราดูก่อน เราจะแจ้งขอบเขตงานและค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน ปรึกษาเบื้องต้นโทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดู บริการสืบทรัพย์ และ คดีแพ่ง


คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

คำถามที่พบบ่อย

ลูกหนี้เป็นบริษัทและไม่มีที่ดินหรือรถ แปลว่าบังคับคดีไม่ได้ใช่หรือไม่+

ไม่เสมอไป บริษัทอาจมีสิทธิได้รับเงินจากลูกค้า ค่าเช่า หุ้นในบริษัทอื่น เครื่องจักร สต็อกสินค้า หรือสิทธิตามใบอนุญาต ซึ่งกฎหมายบังคับคดีให้ยึดหรืออายัดได้ตามประเภททรัพย์ (มาตรา 303 ถึง 314 และ 316 ถึง 321 ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง) แต่ได้เงินจริงหรือไม่ขึ้นอยู่กับว่าทรัพย์นั้นมีอยู่ มีมูลค่า และไม่ติดสิทธิของผู้อื่น

เจ้าหนี้ส่งหนังสือไปบอกลูกค้าของบริษัทลูกหนี้ให้จ่ายเงินมาที่เจ้าหนี้ได้หรือไม่+

ไม่ควร การให้บุคคลภายนอกหยุดจ่ายหรือเปลี่ยนผู้รับเงินทำผ่านคำสั่งอายัดของศาลหรือเจ้าพนักงานบังคับคดีเท่านั้น (มาตรา 316) ซึ่งทำได้ในขั้นบังคับคดีหลังมีคำพิพากษา ส่วนก่อนมีคำพิพากษา ต้องขอศาลสั่งคุ้มครองชั่วคราวและศาลต้องเห็นเหตุตามมาตรา 254 และ 255 การเขียนไปสั่งลูกค้าของลูกหนี้เองอาจทำให้เจ้าหนี้เสียหายและเสี่ยงต่อความรับผิด

ใบแจ้งหนี้ที่บริษัทออกให้ลูกค้ายังไม่ได้รับเงิน อายัดได้เลยหรือไม่+

ใบแจ้งหนี้เป็นหลักฐานว่ามีความสัมพันธ์ทางการค้า แต่ยังไม่ได้ยืนยันว่ามีสิทธิเรียกร้องที่ถึงกำหนดแล้ว ต้องดูว่าส่งมอบงานหรือสินค้าครบ ลูกค้ายอมรับ และถึงกำหนดชำระหรือไม่ อย่างไรก็ตามกฎหมายให้อายัดได้แม้หนี้นั้นมีข้อโต้แย้ง เงื่อนไข หรือยังไม่แน่นอนจำนวน (มาตรา 317) เพียงแต่ลูกค้าอาจคัดค้านและทำให้การอายัดส่วนนั้นถูกชะลอ (มาตรา 325)

ถ้าบริษัทไม่ยอมเรียกเงินจากลูกค้าของตนเอง เจ้าหนี้เรียกแทนได้หรือไม่+

มาตรา 233 และ 234 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์เปิดให้เจ้าหนี้ใช้สิทธิเรียกร้องของลูกหนี้ในนามของตนเองได้ ถ้าลูกหนี้ขัดขืนหรือเพิกเฉยจนเจ้าหนี้เสียประโยชน์ และต้องขอหมายเรียกลูกหนี้เข้ามาในคดีด้วย เป็นแนวทางที่มีเงื่อนไขและต้องมีเอกสารรองรับ ควรปรึกษาก่อนเลือกใช้

กรรมการหรือผู้ถือหุ้นต้องรับผิดหนี้บริษัทด้วยหรือไม่+

ไม่โดยอัตโนมัติ ผู้ถือหุ้นบริษัทจำกัดรับผิดไม่เกินมูลค่าหุ้นที่ยังชำระไม่ครบ (มาตรา 1096) ความรับผิดส่วนตัวต้องมีฐาน เช่น ค้ำประกันเป็นหนังสือ เป็นหุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิด หรือมีการโอนทรัพย์ออกที่เพิกถอนได้ ดูรายละเอียดในคู่มือเรื่องกรรมการ

Lawyer-client handshake symbolizing trust at Suwanvara Law Firm

พร้อมรับฟังเรื่องของคุณ

ปรึกษาเบื้องต้นกับทนายความผู้เชี่ยวชาญของเรา