คำตอบหลัก
บริษัทที่ไม่มีที่ดินและไม่มีรถ ยังอาจมีทรัพย์ที่เจ้าหนี้ตามได้ ธุรกิจที่เดินอยู่มักมีเงินที่ลูกค้าค้างจ่าย ค่าเช่าที่ได้รับ หุ้นในบริษัทอื่น เครื่องจักรและสต็อกสินค้า รวมถึงสิทธิบางอย่างที่มีมูลค่า การตามหนี้บริษัทจึงต้องตรวจทั้ง ทรัพย์ และ สิทธิเรียกร้อง ไม่ใช่ดูแค่ว่าบริษัทมีสำนักงานกี่แห่งหรือรถกี่คัน
สิ่งที่ต้องระวังมี 3 ข้อ ข้อแรก ทรัพย์ของบริษัทไม่ใช่ทรัพย์ของกรรมการหรือผู้ถือหุ้น ข้อสอง เอกสารการค้า เช่น ใบเสนอราคา ใบสั่งซื้อ ใบแจ้งหนี้ ยังไม่เท่ากับสิทธิที่ได้รับเงินจริง ข้อสาม การให้ลูกค้าของลูกหนี้จ่ายเงินมาที่เจ้าหนี้ ทำได้ผ่านคำสั่งของศาลหรือเจ้าพนักงานบังคับคดีเท่านั้น เจ้าหนี้เขียนไปสั่งเองไม่ได้ผล และอาจก่อความเสียหาย
คู่มือนี้แยกให้ชัดว่าอะไรทำได้ ก่อนฟ้อง อะไรทำได้ ระหว่างพิจารณา และอะไรเป็นอำนาจของเจ้าพนักงานบังคับคดี หลังชนะคดี เพราะช่องทางและอำนาจไม่เหมือนกัน การได้รับชำระจริงขึ้นอยู่กับว่าทรัพย์มีอยู่ มีมูลค่า และไม่ติดสิทธิของเจ้าหนี้รายอื่น คู่มือนี้ไม่ได้รับรองว่าจะพบทรัพย์
คู่มือนี้เหมาะกับใคร
| สถานะของคุณ | อ่านหัวข้อไหนเป็นหลัก |
|---|---|
| ยังไม่ฟ้อง | หัวข้อ 1, 2, 4, 8, 9 (ตรวจข้อมูลที่เปิดเผยได้ และตัดสินใจก่อนฟ้อง) |
| ฟ้องแล้ว (ระหว่างพิจารณา) | หัวข้อ 5, 7, 8 (ข้อโต้แย้งเรื่องส่งงาน การขอคุ้มครองชั่วคราว ทรัพย์ที่ถูกโอนออก) |
| ชนะคดีแล้ว | หัวข้อ 3, 6, 7, 8, 10 (อายัด ยึด และสืบทรัพย์ผ่านศาล) |
1. ทรัพย์ของบริษัทต่างจากทรัพย์ของกรรมการและผู้ถือหุ้นอย่างไร
บริษัทจำกัดเป็นนิติบุคคลแยกจากผู้ถือหุ้น ผู้ถือหุ้นรับผิดต่อบริษัทเพียงมูลค่าหุ้นที่ค้างชำระ ตามมาตรา 1096 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ถ้าสัญญาทำกับบริษัท คำพิพากษามักให้บริษัทรับผิด และบังคับคดีได้กับทรัพย์ของบริษัทเป็นหลัก
- บ้าน รถ และเงินส่วนตัวของกรรมการ ไม่ใช่ทรัพย์ของบริษัท
- กรรมการจะต้องรับผิดส่วนตัวต่อเมื่อมีฐานทางกฎหมาย เช่น เซ็นค้ำประกันเป็นหนังสือ หรือเป็นหุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิดในห้างหุ้นส่วน หรือมีการโอนทรัพย์ออกจากบริษัทในลักษณะที่ศาลเพิกถอนได้
- เงินที่บริษัทให้กรรมการหรือบริษัทในเครือยืม อาจเป็นสิทธิเรียกร้องของบริษัทที่เจ้าหนี้ตามได้ (ดูหัวข้อ 3)
เรื่องการตามกรรมการเป็นการส่วนตัวมีเงื่อนไขของตัวเอง ดู คู่มือเรื่องทรัพย์ส่วนตัวของกรรมการ และ กรรมการลาออกแล้วยังรับผิดตามหนังสือค้ำประกันหรือไม่
2. ไม่พบที่ดินและรถ แล้วควรตรวจอะไรต่อ
การไม่พบที่ดินหรือรถไม่ได้แปลว่าบริษัทไม่มีอะไรเลย ธุรกิจจำนวนมากเช่าสำนักงาน ผ่อนรถ และเก็บมูลค่าไว้ในรูปลูกหนี้ สต็อก และอุปกรณ์ ควรไล่ตรวจเป็นกลุ่ม
| กลุ่ม | ตัวอย่าง | ช่องทางบังคับคดีหลังชนะคดี |
|---|---|---|
| สิทธิเรียกร้องต่อบุคคลอื่น | เงินที่ลูกค้าค้างจ่าย ค่าเช่าที่บริษัทได้รับ เงินที่กรรมการหรือบริษัทในเครือยืมไป | อายัดตามมาตรา 316 ถึง 321 |
| หุ้นและเงินลงทุน | หุ้นในบริษัทจำกัดอื่น | ยึดตามมาตรา 307 และแจ้งบริษัทที่ออกหุ้น |
| ทรัพย์เคลื่อนที่ | เครื่องจักร อุปกรณ์สำนักงาน สต็อกสินค้า วัตถุดิบ | ยึดตามมาตรา 303 |
| ทรัพย์ที่ต้องจดทะเบียน | เรือ เครื่องจักรบางประเภท ที่จดทะเบียนไว้ | ยึดตามมาตรา 304 โดยแจ้งนายทะเบียน |
| สิทธิในทรัพย์สินทางปัญญา | เครื่องหมายการค้า สิทธิบัตร ลิขสิทธิ์ | ยึดตามมาตรา 308 และ 309 |
| สิทธิเช่าและสิทธิตามใบอนุญาต | สิทธิเช่า สัมปทาน ใบอนุญาตที่มีมูลค่า | ยึดตามมาตรา 310 และ 311 |
ตารางนี้บอกว่า กฎหมายมีช่องให้ยึดหรืออายัดประเภทใดได้ ไม่ได้บอกว่าบริษัทของคุณมีทรัพย์ประเภทนั้นจริง และไม่ได้บอกว่าทรัพย์นั้นปลอดภาระ สิ่งที่ตรวจพบต้องพิสูจน์ต่อไปว่าเป็นของบริษัทจริงและยังอยู่
เริ่มจากงบการเงิน
งบการเงินที่บริษัทยื่นไว้ เช่น งบแสดงฐานะการเงินและหมายเหตุประกอบ เป็นจุดเริ่มตรวจที่ดี ช่องทางหนึ่งคือระบบ DBD DataWarehouse+ ของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ซึ่งแสดงข้อมูลนิติบุคคล งบการเงิน และอัตราส่วนทางการเงินตามที่เผยแพร่ ข้อมูลที่เผยแพร่ ณ วันที่ตรวจอาจไม่เป็นปัจจุบัน และงบการเงินเป็นภาพย้อนหลัง ไม่ใช่เงินที่มีอยู่วันนี้
เมื่อได้งบมา ให้ไล่ดูรายการเหล่านี้ว่ามียอดหรือไม่ แล้วจดไว้ว่าต้องขอข้อมูลเพิ่มจากที่ไหน
- ลูกหนี้การค้า (ใครค้างจ่ายบริษัท) ซึ่งเป็นแหล่งสิทธิเรียกร้องที่ชัดที่สุด
- เงินลงทุนในบริษัทอื่น หรือเงินให้กู้ยืมแก่กรรมการและบริษัทในเครือ
- สินค้าคงเหลือ ที่ดิน อาคาร และอุปกรณ์ ที่แสดงอยู่ในงบ
- ภาระผูกพัน หมายเหตุเรื่องทรัพย์สินที่จำนองหรือจำนำ ซึ่งมีผลต่อการได้รับชำระ
- สินทรัพย์สิทธิการใช้ หรือสินทรัพย์ที่เช่ามา ซึ่งบริษัทครอบครองแต่ไม่ได้เป็นเจ้าของ (ดูหัวข้อ 6)
คู่มือที่เจาะรายการในงบ และเหตุที่หนี้บริษัทตามยาก อยู่ที่ งบการเงินและทรัพย์ของบริษัทลูกหนี้
เงินฝากธนาคารเป็นทรัพย์ที่เจ้าหนี้มักนึกถึง แต่ไม่มีช่องทางสาธารณะให้เจ้าหนี้ตรวจยอดบัญชีหรือยอดคงเหลือของบริษัท ชื่อธนาคารที่ปรากฏในเอกสารที่ลูกหนี้ออกให้เองเป็นเบาะแสได้ แต่ไม่บอกว่ามีเงินเท่าใด
3. สิทธิเรียกร้องต่อลูกค้า ค่าเช่า และคู่สัญญาของบริษัท: อายัดอย่างไร
เมื่อบริษัทมีสิทธิได้รับเงินจากบุคคลที่สาม เจ้าหนี้ของบริษัทอาจขอให้ศาลหรือเจ้าพนักงานบังคับคดีออกคำสั่งอายัดสิทธิเรียกร้องนั้นได้ในขั้นบังคับคดี
หลักสำคัญตามมาตรา 316 ถึง 321 ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มีดังนี้
- คำสั่งอายัด (มาตรา 316) แจ้งทั้งลูกหนี้และบุคคลภายนอก ลูกหนี้ห้ามจำหน่ายสิทธินั้น บุคคลภายนอกห้ามจ่ายให้ลูกหนี้ และต้องชำระให้ศาลหรือเจ้าพนักงานบังคับคดีเมื่อถึงกำหนด
- ข้อโต้แย้งไม่ใช่ข้อห้าม (มาตรา 317) อายัดได้แม้หนี้นั้นมีข้อโต้แย้ง ข้อจำกัด เงื่อนไข หรือยังไม่ทราบจำนวนแน่นอน
- รายได้เป็นงวด เช่น ค่าเช่า (มาตรา 318) การอายัดครอบคลุมเงินที่จะถึงกำหนดภายหลังด้วย
- ประกันของหนี้ที่อายัด (มาตรา 319) ผลของการอายัดครอบคลุมจำนองหรือจำนำที่ประกันหนี้ก้อนนั้นด้วย
- หลังอายัด (มาตรา 320) การที่ลูกหนี้โอนหรือเปลี่ยนแปลงสิทธิที่ถูกอายัดแล้ว ใช้ยันเจ้าหนี้ไม่ได้ และถ้าบุคคลภายนอกจ่ายตามคำสั่งอายัด ถือว่าหลุดพ้นหนี้
- ถ้าบุคคลภายนอกไม่จ่าย (มาตรา 321) เจ้าหนี้ขอให้ศาลไต่สวนและบังคับให้บุคคลภายนอกจ่ายหรือชดใช้ได้ ถ้าศาลเห็นว่าสิทธิเรียกร้องนั้นมีอยู่จริงและบังคับได้
- คัดค้านได้ (มาตรา 325) บุคคลภายนอกคัดค้านได้ภายใน 15 วันหลังได้รับคำสั่ง และการอายัดส่วนที่ถูกคัดค้านจะถูกชะลอจนกว่าจะมีคำสั่ง
ขั้นตอนอายัดเงินที่ลูกหนี้มีสิทธิได้รับจากคู่สัญญาที่จ่ายเป็นงวด ๆ (เช่น ค่าจ้างตามสัญญา) มีรายละเอียดอยู่ใน คู่มือเรื่องอายัดเงินที่คู่สัญญาของลูกหนี้ต้องจ่าย บทความนี้เน้นการหาว่าบริษัทมีสิทธิเรียกร้องอะไรและตรวจหลักฐานอย่างไร
เจ้าหนี้ห้ามเขียนไปสั่งลูกค้าของลูกหนี้เอง
การอายัดต้องทำผ่านกระบวนการตามกฎหมาย เจ้าหนี้ไม่ควรส่งหนังสือหรือโทรไปบอกลูกค้าของบริษัทลูกหนี้ให้หยุดจ่ายหรือจ่ายมาที่ตน เพราะ
- หนังสือของเจ้าหนี้เองไม่มีผลบังคับให้บุคคลภายนอกต้องทำตาม ถ้าบุคคลภายนอกจ่ายให้ลูกหนี้ไป ก็หลุดพ้นหนี้ตามปกติ
- ถ้าการอ้างสิทธิหรือการกดดันผิดพลาด เจ้าหนี้อาจต้องรับผิดต่อความเสียหาย (มาตรา 285 สำหรับการยึดหรืออายัดที่ไม่ชอบหรือเกินสมควร) และอาจกระทบความสัมพันธ์ทางการค้า
- การประจานหรือกดดันลูกค้าของลูกหนี้ ไม่ใช่วิธีติดตามหนี้ที่ชอบด้วยกฎหมาย ดู กติกาการทวงหนี้สำหรับเจ้าหนี้
4. ใบเสนอราคา ใบสั่งซื้อ ใบแจ้งหนี้ และสิทธิได้รับเงินจริง ต่างกันอย่างไร
เอกสารที่ลูกหนี้บริษัทมีไว้ ไม่ได้บอกว่าลูกค้าของเขาต้องจ่ายเงินเสมอไป การประเมินว่ามีสิทธิเรียกร้องที่พอจะอายัดได้หรือไม่ ต้องดูทีละขั้น
| เอกสาร | บอกอะไรได้ | ยังไม่บอกอะไร |
|---|---|---|
| ใบเสนอราคา | บริษัทเสนอราคาให้ลูกค้า | ยังไม่แน่ว่าลูกค้าตกลงซื้อ |
| ใบสั่งซื้อหรือสัญญา | ลูกค้าตกลงซื้อหรือจ้าง | ยังไม่แน่ว่าบริษัทส่งมอบครบแล้ว |
| ใบส่งของหรือใบรับงาน | มีการส่งมอบหรือรับงาน | ยังไม่แน่ว่าถึงกำหนดชำระและไม่มีข้อโต้แย้ง |
| ใบแจ้งหนี้ | บริษัทเรียกเก็บเงิน | ยังไม่แน่ว่าลูกค้ายอมรับยอด |
| ใบกำกับภาษีหรือบันทึกตัดจ่าย | มีรายการทางบัญชี | ไม่ใช่การรับรองว่ายังค้างอยู่ |
| ลูกค้ายืนยันยอดเป็นหนังสือ | ลูกค้ารับว่ามีหนี้ | ยังต้องดูว่าถึงกำหนด และมีหักกลบลบหนี้หรือไม่ |
ตรวจสิ่งเหล่านี้ได้จากเอกสารที่บริษัทลูกหนี้ส่งมอบให้เจ้าหนี้ในอดีต สัญญาที่เจ้าหนี้เห็นเอง ข้อมูลในงบการเงิน และถ้าอยู่ในขั้นศาล จากการสืบพยานหรือการขอให้ศาลไต่สวนลูกหนี้หลังพิพากษา ไม่ควรตัดสินใจจากใบแจ้งหนี้ใบเดียว
5. ถ้าลูกค้าของบริษัทโต้แย้งว่าส่งงานไม่ครบหรือสินค้ามีปัญหา
ข้อโต้แย้งระหว่างบริษัทกับลูกค้าของเขากระทบทั้ง ว่าสิทธิเรียกร้องมีจริงแค่ไหน และ ว่าอายัดแล้วจะได้เงินเมื่อใด
- ตามมาตรา 317 ข้อโต้แย้งไม่ได้ห้ามการอายัด การอายัดจึงยังออกคำสั่งได้
- แต่ลูกค้าของบริษัทมีสิทธิคัดค้านต่อศาลภายใน 15 วันหลังรับคำสั่ง (มาตรา 325) และอาจยกว่ายังไม่ถึงกำหนด ส่งงานไม่ครบ หรือต้องหักกลบกับค่าเสียหาย การอายัดส่วนที่ถูกคัดค้านจะชะลอไว้จนกว่าจะมีคำสั่ง
- ยอดที่ลูกค้าจะต้องจ่ายจริง อาจน้อยกว่าตัวเลขในใบแจ้งหนี้ หรือหักไปตามค่าเสียหายที่บริษัทลูกหนี้ต้องรับผิดต่อลูกค้า
ผลคือ ใบแจ้งหนี้ 1 ล้านบาท (ตัวเลขสมมติ) ในงบของลูกหนี้ ไม่ได้หมายความว่าเจ้าหนี้จะได้เงิน 1 ล้านบาทจากการอายัด ควรตรวจก่อนว่าลูกหนี้กับลูกค้ารายนั้นมีข้อพิพาทอยู่หรือไม่ ถ้าตรวจได้
6. หุ้น เครื่องจักร สต็อก สิทธิเช่า และทรัพย์ที่ครอบครองแต่ไม่ได้เป็นเจ้าของ
หลังชนะคดี เจ้าพนักงานบังคับคดียึดทรัพย์ของบริษัทตามประเภท (มาตรา 303 ถึง 314)
- หุ้นในบริษัทอื่น (มาตรา 307) เจ้าพนักงานแจ้งการยึดให้ลูกหนี้และบริษัทที่ออกหุ้นทราบ และให้นายทะเบียนบันทึกการยึดไว้ มูลค่าที่ได้ขึ้นอยู่กับสถานะของบริษัทที่ออกหุ้น
- เครื่องจักร อุปกรณ์ สต็อกสินค้า (มาตรา 303) ยึดโดยเก็บรักษาไว้ แจ้งรายการให้ลูกหนี้และผู้ครอบครอง ต้องมีหลักฐานว่าทรัพย์นั้นเป็นของบริษัท และอยู่ที่ใด
- ทรัพย์ที่จดทะเบียน (มาตรา 304) ยึดโดยแจ้งนายทะเบียน
- ทรัพย์สินทางปัญญา สิทธิเช่า ใบอนุญาต (มาตรา 308 ถึง 311) เป็นทรัพย์ที่ยึดได้ตามกฎหมาย แต่เจ้าหนี้ต้องประเมินว่าขายต่อได้จริงหรือไม่ เช่น สิทธิตามใบอนุญาตบางประเภทอาจมีเงื่อนไขเฉพาะ
ในทางปฏิบัติ ทรัพย์ที่บริษัทใช้งานอยู่ไม่ได้เป็นของบริษัทเสมอไป ก่อนยึดควรตรวจ
- เช่าซื้อหรือลีสซิ่ง ถ้าอุปกรณ์ยังเป็นของบริษัทลีสซิ่ง บริษัทลูกหนี้เพียงครอบครอง
- ทรัพย์ฝากหรือรับจ้างผลิต สต็อกที่ลูกค้าฝากไว้ไม่ใช่ของบริษัท
- ทรัพย์ที่เช่ามา สำนักงานและอุปกรณ์ที่เช่า ไม่ใช่ทรัพย์ที่เจ้าหนี้ยึดขายได้
- ทรัพย์ที่ติดจำนองหรือจำนำ ผู้รับจำนองหรือผู้มีสิทธิจดทะเบียนมีสิทธิเหนือเจ้าหนี้ทั่วไป ดู กรณีที่ดินติดจำนอง
บุคคลที่อ้างว่าทรัพย์ที่ยึดเป็นของตน ร้องขัดทรัพย์ได้ภายใน 60 วันนับแต่ยึด ตามมาตรา 323 ถ้ายึดผิดทรัพย์ เจ้าหนี้อาจถูกฟ้องเรียกค่าเสียหายตามมาตรา 285 จึงควรมีหลักฐานความเป็นเจ้าของก่อนชี้ทรัพย์ และถ้ามีเจ้าหนี้หลายรายสนใจทรัพย์เดียวกัน ดู เจ้าหนี้หลายรายตามทรัพย์เดียวกัน ใครได้ก่อน
7. สิทธิที่บริษัทไม่ยอมเรียกเก็บ และทรัพย์ที่ถูกโอนออก
บริษัทเพิกเฉยไม่เรียกเงินจากลูกค้า
ถ้าลูกหนี้ขัดขืนหรือเพิกเฉยไม่ใช้สิทธิเรียกร้อง จนเจ้าหนี้เสียประโยชน์ มาตรา 233 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ให้เจ้าหนี้ใช้สิทธิเรียกร้องนั้นในนามตนเองได้ เพื่อป้องกันสิทธิของตน เว้นสิทธิที่เป็นเรื่องส่วนตัวของลูกหนี้โดยแท้ และตามมาตรา 234 เจ้าหนี้ต้องขอให้ศาลหมายเรียกลูกหนี้เข้ามาในคดีนั้นด้วย
วิธีนี้เป็นการฟ้องเพิ่มอีกคดีหนึ่ง มีเงื่อนไขและต้องมีหลักฐานว่าสิทธิเรียกร้องของบริษัทมีอยู่จริง จึงเหมาะกับกรณีที่หลักฐานชัดและมูลค่าคุ้มค่าใช้จ่าย ไม่ใช่ทางลัดแทนการอายัดหลังชนะคดี
ทรัพย์ถูกโอนออกไปให้คนอื่น
ถ้าบริษัทโอนทรัพย์ให้กรรมการ ญาติ หรือบริษัทอื่นเพื่อให้เจ้าหนี้ตามไม่ได้ เจ้าหนี้อาจขอให้ศาลเพิกถอนนิติกรรมนั้นตามมาตรา 237 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ โดยมีเงื่อนไขสำคัญ
- นิติกรรมนั้นต้องเกี่ยวกับสิทธิในทรัพย์สิน และลูกหนี้ทำโดยรู้ว่าจะทำให้เจ้าหนี้เสียเปรียบ
- ถ้าผู้รับโอนต้องเสียค่าตอบแทน ผู้รับโอนต้องรู้ข้อเท็จจริงนั้นในเวลาที่รับโอนด้วย ส่วนการโอนให้โดยเสน่หา ความรู้ของลูกหนี้ฝ่ายเดียวก็พอ
- สิทธิของบุคคลภายนอกที่ได้มาโดยสุจริตก่อนฟ้องเพิกถอน ได้รับความคุ้มครองตามมาตรา 238
- ต้องฟ้องภายใน 1 ปีนับแต่เจ้าหนี้รู้เหตุเพิกถอน และไม่เกิน 10 ปีนับแต่ทำนิติกรรม ตามมาตรา 240
ระหว่างพิจารณา ถ้ามีเหตุเชื่อว่าลูกหนี้จะโอนหรือซ่อนทรัพย์ เจ้าหนี้อาจขอให้ศาลมีคำสั่งคุ้มครองชั่วคราว ตามมาตรา 254 เช่น ยึดหรืออายัดทรัพย์ของลูกหนี้ รวมทั้งเงินหรือทรัพย์สินที่บุคคลภายนอกต้องชำระให้ลูกหนี้ ก่อนมีคำพิพากษา แต่ศาลสั่งเมื่อเห็นว่าคำฟ้องมีมูลพอสมควรและมีเหตุตามมาตรา 255 เท่านั้น ต้องมีพยานหลักฐาน ไม่ใช่เรื่องทำได้เสมอ ดูเพิ่มที่ ลูกหนี้โอนทรัพย์หนีหนี้
8. ก่อนฟ้อง ระหว่างพิจารณา และหลังชนะคดี ทำอะไรได้บ้าง
| ขั้น | ทำได้ | ทำไม่ได้หรือต้องระวัง |
|---|---|---|
| ยังไม่ฟ้อง | ตรวจข้อมูลที่เปิดเผยได้ เช่น งบการเงินของนิติบุคคล เอกสารที่ลูกหนี้ออกให้เอง เอกสารสัญญา ตรวจสถานะล้มละลายหรือฟื้นฟู ประเมินว่าคุ้มฟ้องหรือไม่ | ยึดหรืออายัดไม่ได้ ไม่มีหมายบังคับคดี เจ้าหนี้สั่งลูกค้าของลูกหนี้เองไม่ได้ |
| ฟ้องแล้ว (ระหว่างพิจารณา) | ขอวิธีคุ้มครองชั่วคราว (มาตรา 254) ถ้ามีเหตุตามมาตรา 255 | ศาลอาจไม่อนุญาต ต้องมีหลักฐานเหตุเสี่ยง และเจ้าหนี้รับผิดต่อความเสียหายถ้าขอผิด |
| ชนะคดีแล้ว | ขอหมายบังคับคดี ยึดทรัพย์ อายัดสิทธิเรียกร้อง ขอให้ศาลไต่สวนลูกหนี้หรือผู้อื่นเรื่องทรัพย์สินตามมาตรา 277 | ผลขึ้นอยู่กับทรัพย์ที่มี สิทธิของเจ้าหนี้รายอื่น และการคัดค้าน |
หลักสิบปีหลังคำพิพากษาตามมาตรา 274 มีทั้งหลักสิบปี รายละเอียดสำหรับหนี้ที่ให้ชำระในอนาคตหรือเป็นงวด และการดำเนินการต่อกับทรัพย์หรือสิทธิเรียกร้องที่ดำเนินการไว้แล้วภายในกำหนด จึงไม่ควรย่อว่า ขอหมายบังคับคดีครั้งเดียวแล้วตามยึดทรัพย์ใหม่ได้ตลอดไป ดู บังคับคดี 10 ปี
9. ควรตรวจอะไรก่อนหลัง ตามข้อมูลและงบประมาณที่มี
ลำดับนี้เป็นแนวทางทั่วไป ปรับตามขนาดหนี้และเอกสารที่คุณมี
- ขั้นที่ 1: ข้อมูลที่มีอยู่แล้ว ทบทวนสัญญา ใบสั่งซื้อ ใบแจ้งหนี้ อีเมล ชื่อลูกค้าและที่ตั้งโรงงานที่ลูกหนี้เคยพูดถึง ชื่อธนาคารในเอกสารที่ลูกหนี้ออกให้ ใครเป็นผู้เซ็นสัญญา
- ขั้นที่ 2: ข้อมูลสาธารณะ ตรวจสถานะนิติบุคคลและงบการเงินล่าสุดผ่านระบบของ DBD ตรวจที่ดินและรถผ่านช่องทางที่ชอบด้วยกฎหมาย ตรวจสถานะคดีล้มละลายหรือฟื้นฟู (หัวข้อ 10)
- ขั้นที่ 3: ประเมินความคุ้มค่า เทียบยอดหนี้ กับทรัพย์ที่พอเห็น ข้อโต้แย้งที่คาดว่าจะเกิด และสิทธิของเจ้าหนี้รายอื่น ดู สืบทรัพย์ก่อนฟ้องคุ้มหรือไม่
- ขั้นที่ 4: ฟ้องและขอคุ้มครองชั่วคราวถ้ามีเหตุ เมื่อมีหลักฐานว่าลูกหนี้กำลังโอนหรือซ่อนทรัพย์
- ขั้นที่ 5: หลังชนะคดี ขอหมายบังคับคดี ชี้ทรัพย์และสิทธิเรียกร้องที่ตรวจพบ ขอให้ศาลไต่สวนลูกหนี้ตามมาตรา 277 ถ้ายังไม่ทราบทรัพย์หรือสงสัยเรื่องความเป็นเจ้าของ
10. ถ้าบริษัทลูกหนี้อยู่ในกระบวนการล้มละลายหรือฟื้นฟูกิจการ
ควรตรวจสถานะนี้ตั้งแต่ก่อนฟ้อง เพราะถ้าลูกหนี้อยู่ในกระบวนการล้มละลายหรือฟื้นฟูกิจการ แนวทางติดตามหนี้อาจเปลี่ยนไปเป็นการยื่นคำขอรับชำระหนี้ตามกระบวนการนั้น แทนการฟ้องและบังคับคดีเองตามปกติ และมีผลต่อการยึดหรืออายัดที่ทำอยู่ เรื่องนี้ต้องตรวจเป็นกรณีไป รายละเอียดของแต่ละกระบวนการอยู่ใน คู่มือเจ้าหนี้เรื่องล้มละลายและฟื้นฟูกิจการ และ ล้มละลายและฟื้นฟูกิจการ
11. เอกสารที่ควรเตรียม
- สัญญา ใบเสนอราคา ใบสั่งซื้อ ใบส่งของ ใบแจ้งหนี้ และบันทึกการติดตามทวง
- ชื่อเต็มและเลขทะเบียนนิติบุคคลของลูกหนี้ ชื่อผู้เซ็นสัญญา และอำนาจของผู้เซ็น
- งบการเงินล่าสุดที่ตรวจได้ พร้อมวันที่ตรวจ
- รายชื่อลูกค้า คู่ค้า ผู้ให้เช่า หรือผู้เช่าของลูกหนี้ที่รู้จากเอกสารจริง
- ข้อมูลทรัพย์ที่เห็นเอง เช่น เครื่องจักร สต็อก ที่ตั้งโรงงานหรือคลัง พร้อมรูปและวันที่
- ผลตรวจสถานะล้มละลายหรือฟื้นฟู
- หลักฐานการโอนทรัพย์ที่น่าสงสัย ถ้ามี (วันที่ ผู้รับโอน ราคา)
- คำพิพากษาและคำบังคับ ถ้าชนะคดีแล้ว
12. ตัวอย่างสมมติ: ผู้รับเหมาที่ถูกบริษัทก่อสร้างค้างค่างาน
ตัวอย่างสมมติเพื่ออธิบาย ไม่ใช่ลูกค้าจริง ตัวเลขเป็นตัวเลขสมมติ
บริษัท ก ค้างค่าจ้างผู้รับเหมา 1,200,000 บาท ผู้รับเหมาตรวจแล้วไม่พบที่ดินหรือรถในนามบริษัท ก แต่งบการเงินล่าสุดแสดงลูกหนี้การค้าและสินค้าคงเหลือ และสัญญาที่เคยเห็นระบุว่าบริษัท ก รับงานก่อสร้างให้ลูกค้าอีกหลายราย
ผู้รับเหมาเก็บเอกสารและตรวจดังนี้ ก่อนฟ้อง ตรวจงบการเงินและสถานะล้มละลายหรือฟื้นฟู ฟ้องแล้วชนะคดี และบริษัท ก ไม่ชำระตามคำบังคับ จึงขอหมายบังคับคดี และชี้ว่าลูกค้า ข ยังต้องจ่ายค่างวดงานให้บริษัท ก เจ้าพนักงานบังคับคดีออกคำสั่งอายัด ลูกค้า ข ยื่นคัดค้านว่าบางงวดยังไม่ถึงกำหนดเพราะงานยังไม่ผ่านการตรวจรับ ผลคือส่วนที่คัดค้านชะลอไว้ ส่วนที่ไม่มีข้อโต้แย้งดำเนินต่อได้ และผู้รับเหมาอาจได้รับชำระเพียงบางส่วน
ข้อสังเกตจากตัวอย่าง ยอดสิทธิเรียกร้องในงบ ไม่ใช่ยอดที่จะได้จริง การอายัดทำได้แม้มีข้อโต้แย้ง แต่การได้เงินล่าช้า และเจ้าหนี้รายอื่นอาจยื่นขอเฉลี่ยทรัพย์ได้เช่นกัน
อย่าเข้าใจผิด
| ความเข้าใจผิด | ความจริง |
|---|---|
| บริษัทไม่มีที่ดินและรถ แปลว่าไม่มีอะไรให้ยึด | ยังอาจมีสิทธิเรียกร้อง หุ้น อุปกรณ์ สต็อก และสิทธิบางอย่างที่ยึดหรืออายัดได้ แต่ได้เงินจริงขึ้นอยู่กับทรัพย์ที่มี |
| ตามกรรมการได้เสมอเพราะกรรมการคือบริษัท | บริษัทเป็นนิติบุคคลแยกจากกรรมการ ต้องมีฐานรับผิดส่วนตัว เช่น ค้ำประกันเป็นหนังสือ |
| ใบแจ้งหนี้ของบริษัทถึงลูกค้า คือเงินที่อายัดได้แน่นอน | เป็นหลักฐานทางการค้า ต้องดูว่าส่งมอบครบ ถึงกำหนด และไม่มีข้อโต้แย้งหรือหักกลบ |
| เจ้าหนี้ส่งหนังสือไปบอกลูกค้าของลูกหนี้ให้จ่ายเงินมาที่เจ้าหนี้ได้เลย | ต้องใช้คำสั่งอายัดของศาลหรือเจ้าพนักงานบังคับคดี การเขียนเองไม่มีผลบังคับและอาจเสี่ยงต่อความรับผิด |
| มีคำพิพากษาแล้วอายัดได้ทุกอย่างทันที | ต้องขอหมายบังคับคดีตามขั้นตอน บุคคลภายนอกคัดค้านได้ และเจ้าหนี้รายอื่นอาจขอเฉลี่ย |
| ตรวจยอดเงินฝากของบริษัทได้ผ่านบริการสืบทรัพย์ | ไม่มีช่องทางสาธารณะให้เจ้าหนี้ตรวจยอดบัญชี ข้อมูลที่ตรวจได้เป็นภาพย้อนหลังและอาจไม่เป็นปัจจุบัน |
อ่านเพิ่มเติม
- ทนายตามหนี้และบังคับคดีในไทย — ภาพรวมจากทวงถามถึงบังคับคดี
- สืบทรัพย์ก่อนฟ้องคุ้มหรือไม่ — ประเมินความคุ้มก่อนเริ่มคดี
- งบการเงินและทรัพย์ของบริษัทลูกหนี้ — อ่านงบและเหตุที่ตามยาก
- อายัดเงินที่คู่สัญญาของลูกหนี้ต้องจ่าย — ขั้นตอนอายัดสิทธิเรียกร้อง
- ทรัพย์ส่วนตัวของกรรมการ ตามได้หรือไม่
- ค่าสินค้าและบริการที่ลูกค้าไม่จ่าย — หนี้การค้าและอายุความ
ลูกหนี้บริษัทที่ไม่มีที่ดินและรถ ยังมีสิทธิเรียกร้อง หุ้น อุปกรณ์ และสต็อกให้ตรวจ แต่ต้องแยกทรัพย์ของบริษัทออกจากทรัพย์กรรมการ ตรวจสิทธิเรียกร้องจากหลักฐานจริง และอายัดผ่านคำสั่งศาลหรือเจ้าพนักงานบังคับคดีเท่านั้น
เราช่วยตรวจเอกสารและข้อมูลที่ตรวจได้ตามช่องทางที่ชอบด้วยกฎหมาย ประเมินว่าฟ้องหรือบังคับคดีคุ้มหรือไม่ ฟ้องคดี ขอคุ้มครองชั่วคราวถ้ามีเหตุ ยื่นขอบังคับคดี ติดตามเจ้าพนักงานบังคับคดี จัดการเรื่องคัดค้านและการแบ่งเงิน และเจรจาผ่อนชำระหลังยึดหรืออายัด เราไม่ได้ตรวจบัญชีธนาคาร ไม่หาข้อมูลด้วยวิธีที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย และไม่รับรองว่าจะพบทรัพย์หรือเจ้าหนี้จะได้รับชำระ ผลขึ้นอยู่กับทรัพย์ สิทธิของผู้อื่น และข้อเท็จจริงของคดี ค่าบริการขึ้นอยู่กับขั้นของคดีและงานที่ต้องทำ ส่งเอกสารให้เราดูก่อน เราจะแจ้งขอบเขตงานและค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน ปรึกษาเบื้องต้นโทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดู บริการสืบทรัพย์ และ คดีแพ่ง
คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

