คำตอบหลัก
เมื่อลูกหนี้ขอผ่อน อย่าเพิ่งเซ็นอะไรจนกว่าจะรู้ว่าตกลงยอดอะไรกันแน่ เอกสารสองแบบทำงานต่างกัน หนังสือรับสภาพหนี้ คือลูกหนี้ยืนยันเป็นหนังสือว่ามีหนี้จำนวนนี้จริง ทำให้อายุความสะดุดหยุด (มาตรา 193/14 (1)) โดยเจ้าหนี้ไม่ต้องสละอะไร ส่วน สัญญาประนีประนอมยอมความ คือสัญญาที่ทั้งสองฝ่ายต่างยอมผ่อนผันเพื่อยุติข้อพิพาท (มาตรา 850) และทำให้การเรียกร้องที่สละไปแล้วระงับสิ้นไป (มาตรา 852)
หลักเลือกใช้ ถ้ายอดชัด ไม่มีใครโต้แย้ง และเจ้าหนี้ไม่ยอมลดอะไร ให้ใช้หนังสือรับสภาพหนี้ที่มีตารางผ่อน ถ้ามีข้อโต้แย้งหรือเจ้าหนี้ยอมลดดอกเบี้ยหรือต้นเงินแลกกับการผ่อน ให้ใช้สัญญาประนีประนอม ซึ่งต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือที่ลงนามจึงบังคับได้ (มาตรา 851) อันตรายที่พบบ่อยที่สุดคือถ้อยคำ เช่น สละสิทธิกว้างเกินไป เผลอสละดอกเบี้ย หรือข้อตกลงเรียกชำระทั้งหมดที่ไม่ชัด
คู่มือนี้เขียนสำหรับเจ้าหนี้ธุรกิจในขั้นเจรจา ไม่ซ้ำกับเรื่องการฟ้องและบังคับคดีใน ทวงหนี้ ฟ้องลูกหนี้ และบังคับคดี และ ค่าสินค้าและบริการที่ลูกค้าไม่จ่าย ตัวอย่างตัวเลขที่ระบุว่า "ตัวอย่างสมมติ" ใช้อธิบายวิธีคิดเท่านั้น
ถ้าคุณเป็นฝ่ายที่ถูกขอให้เซ็น (ลูกหนี้ ผู้ค้ำประกัน หรือคู่สมรส) อ่านหัวข้อ 11 ก่อนลงนาม เพราะเอกสารสองแบบนี้เริ่มนับอายุความใหม่และอาจปิดสิทธิโต้แย้งบางอย่างของคุณ
คุณอยู่ขั้นไหน อ่านส่วนไหนก่อน
| ขั้นของคุณ | อ่านหัวข้อ |
|---|---|
| ยังไม่ถูกฟ้อง (ลูกหนี้เพิ่งขอผ่อน หรือเจ้าหนี้เพิ่งส่งร่างข้อตกลงมา) | หัวข้อ 1 ถึง 9 สำหรับเจ้าหนี้ และหัวข้อ 11 สำหรับผู้ที่ถูกขอให้เซ็น |
| ได้รับหมายศาลแล้ว (กำลังจะทำสัญญาประนีประนอมในศาล) | หัวข้อ 5 และ 11 รวมถึง คู่มือเตรียมไกล่เกลี่ยบัตรเครดิต |
| มีคำพิพากษาแล้ว (จะเจรจาผ่อนระหว่างบังคับคดี) | หัวข้อ 7 ถึง 10 และหัวข้อ 11 |
1. ลูกหนี้ขอผ่อน เจ้าหนี้ควรหยุดคิดอะไรก่อนตอบรับ
การที่ลูกหนี้ขอผ่อนมักเป็นสัญญาณดีสองอย่างพร้อมกัน คือเขายอมรับว่าเป็นหนี้ และเขายังอยากจ่าย แต่ก็เป็นสัญญาณเตือนว่าเงินสดเขาตึง คำถามที่ควรตอบก่อนคุยเรื่องงวด
- ลูกหนี้ยอมรับยอดเท่าไร และโต้แย้งอะไรบ้าง
- เราต้องการอะไรแลกกับการผ่อน เช่น เงินก้อนแรก หลักประกัน ผู้ค้ำประกัน
- ถ้าลูกหนี้ผิดงวดแรก เรามีทางเลือกอะไร ฟ้องทันทีได้หรือไม่
- อายุความของหนี้นี้เหลืออีกเท่าไร (ดูหัวข้อ 3)
- ลูกหนี้ยังส่งของหรือบริการต่อเนื่องอยู่หรือไม่ ควรหยุดส่งจนกว่าจะเซ็น
ระหว่างเจรจา ควรบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษรว่า "เป็นการเจรจา ไม่ใช่การสละสิทธิ" และอย่ารับเงินงวดแรกโดยไม่มีใบรับที่ระบุว่าเป็นการชำระบางส่วนของหนี้ใด
2. ก่อนเซ็น ต้องตรวจต้นเงิน ดอกเบี้ย และรายการที่โต้แย้งอย่างไร
เอกสารผ่อนชำระที่ดีเริ่มจากตัวเลขที่ตรวจแล้ว ทำตารางรายการหนี้ก่อน
| รายการ | ตรวจอะไร | หลักฐาน |
|---|---|---|
| ต้นเงิน | ใบแจ้งหนี้แต่ละใบ ใบส่งของ ใบรับของที่ลงนาม หักเครดิตโน้ตและเงินที่ได้รับแล้ว | ใบแจ้งหนี้ ใบส่งของ ใบเสร็จ |
| ดอกเบี้ยค้าง | มีข้อตกลงอัตราไว้หรือไม่ นับจากวันไหน หยุดนับวันไหน | ข้อตกลงเงื่อนไขการขาย ใบเสนอราคา |
| เบี้ยปรับหรือรายการอื่น | มีสิทธิเรียกตามสัญญาหรือไม่ ศาลอาจลดเบี้ยปรับที่สูงเกินส่วนได้ตามมาตรา 383 | สัญญา |
| รายการที่ลูกหนี้โต้แย้ง | ใบแจ้งหนี้ใบไหน ด้วยเหตุอะไร เช่น สินค้าชำรุด ส่งไม่ครบ | อีเมล ไลน์ รายงานตรวจรับ |
| ยอดที่ไม่โต้แย้ง | ส่วนที่ลูกหนี้ยอมรับแล้ว | หนังสือยืนยันยอด |
ตัวอย่างสมมติ: ลูกหนี้ค้างใบแจ้งหนี้สี่ใบ รวม 800,000 บาท โต้แย้งเพียงใบที่สี่ 150,000 บาท เพราะอ้างว่าสินค้าไม่ครบ ทางที่ปลอดภัยคือแยกให้เห็นว่ายอดที่ไม่โต้แย้ง 650,000 บาทเป็น "รับสภาพหนี้" และใบที่สี่ถูกจัดการในหัวข้ออื่นของเอกสาร เช่น ตรวจนับสินค้าภายในกำหนดแล้วค่อยกำหนดยอดที่ยุติ แทนที่จะรวมเป็นยอดเดียวแล้วไม่รู้ว่าลูกหนี้ยอมรับส่วนไหน
ต้องตรวจด้วยว่าใครเป็นลูกหนี้ตามชื่อในใบแจ้งหนี้และสัญญา (นิติบุคคลหรือบุคคล) และวันครบกำหนดของแต่ละใบ เพราะเป็นข้อมูลที่ใช้ตรวจอายุความและคำนวณดอกเบี้ยตามมาตรา 224
3. อายุความสะดุดหยุดอย่างไร และเมื่อไรที่ไม่ได้ผล
อายุความสะดุดหยุดลงเมื่อลูกหนี้รับสภาพหนี้ต่อเจ้าหนี้โดยทำเป็นหนังสือ ชำระหนี้บางส่วน ชำระดอกเบี้ย ให้ประกัน หรือกระทำการอื่นที่ปราศจากข้อสงสัยว่ายอมรับสภาพหนี้ (มาตรา 193/14 (1)) เมื่อเหตุนั้นสิ้นสุด ระยะเวลาที่ผ่านไปก่อนหน้านั้นไม่นับ และเริ่มนับอายุความใหม่ตั้งแต่เวลานั้น (มาตรา 193/15)
ข้อควรระวังในทางปฏิบัติ
- ต้องเป็นลูกหนี้เองที่แสดงออก การที่เจ้าหนี้เขียนว่ามียอดค้างไม่เท่ากับลูกหนี้รับสภาพหนี้
- ต้องระบุหนี้ได้ เอกสารที่เขียนลอยๆ ว่า "ยินดีชำระหนี้ที่ค้าง" โดยไม่ระบุใบแจ้งหนี้หรือจำนวน เสี่ยงถูกโต้แย้งว่าไม่ชัด
- ต้องลงนามโดยผู้มีอำนาจ ถ้าพนักงานบัญชีที่ไม่มีอำนาจลงนามยืนยันยอด ผลอาจไม่ผูกนิติบุคคล (หัวข้อ 6)
- หนี้ที่ขาดอายุความไปแล้ว ปรึกษาทนายก่อนทำเอกสาร เพราะการรับสภาพหนี้เป็นหนังสือหลังขาดอายุความอาจยังมีผล (มาตรา 193/28 วรรคสอง, 193/35) และผลขึ้นกับข้อเท็จจริง (ดูหัวข้อ 11)
- การเงียบไม่ใช่การรับสภาพหนี้
อายุความของหนี้การค้าแต่ละประเภทดูใน ค่าสินค้าและบริการที่ลูกค้าไม่จ่าย การรับสภาพหนี้ไม่ได้ยืดอายุความด้วยการตกลงกัน แต่เป็นเหตุตามกฎหมายที่ทำให้เริ่มนับใหม่
4. หนังสือรับสภาพหนี้ทำอะไรได้และทำอะไรไม่ได้
หนังสือรับสภาพหนี้ใช้เมื่อยอดชัดและเจ้าหนี้ยังไม่ต้องการยอมลดอะไร
| ทำได้ | ทำไม่ได้หรือไม่ควรคาดหวัง |
|---|---|
| ทำให้อายุความสะดุดหยุดและเริ่มนับใหม่ (มาตรา 193/14, 193/15) | ไม่ใช่การระงับข้อพิพาทด้วยการยอมผ่อนผันของทั้งสองฝ่าย |
| เป็นหลักฐานว่าลูกหนี้ยืนยันยอดหนี้ ตัดข้อต่อสู้ว่าไม่เคยได้รับของหรือยอดไม่ถูก ในส่วนที่ระบุไว้ | ไม่ได้ทำให้ลูกหนี้สละข้อต่อสู้ทุกอย่างโดยอัตโนมัติ ถ้าไม่เขียนไว้ |
| ใส่ตารางผ่อน ดอกเบี้ย และข้อตกลงเรียกชำระทั้งหมดได้ | ไม่ได้ให้ผลเป็นคำพิพากษา ถ้าผิดงวดยังต้องฟ้อง |
| ไม่ต้องสละดอกเบี้ยหรือต้นเงิน | ไม่ปิดข้อพิพาท ถ้ามีรายการโต้แย้งอยู่ |
หนังสือรับสภาพหนี้ที่ดีควรมี ชื่อและที่อยู่ลูกหนี้ รายการหนี้ (เลขที่ใบแจ้งหนี้ วันที่ จำนวน) ต้นเงินรวม ดอกเบี้ยที่ยังค้างหรือสงวนไว้ ข้อความว่า "ยอมรับว่าเป็นหนี้จริงและไม่โต้แย้ง" ตารางผ่อน และลายมือชื่อผู้มีอำนาจพร้อมตราบริษัท (ถ้าบริษัทมี)
5. สัญญาประนีประนอมยอมความมีผลอย่างไร และเมื่อไรจึงควรใช้
สัญญาประนีประนอมคือสัญญาที่ทั้งสองฝ่ายระงับข้อพิพาทที่มีอยู่หรือจะมีขึ้นให้เสร็จไปด้วยการต่างยอมผ่อนผันให้แก่กัน (มาตรา 850) ผลคือการเรียกร้องที่แต่ละฝ่ายยอมสละระงับสิ้นไป และแต่ละฝ่ายได้สิทธิตามที่ระบุในสัญญาว่าเป็นของตน (มาตรา 852)
จึงเหมาะเมื่อ
- ลูกหนี้โต้แย้งบางรายการและต้องปิดประเด็นนั้นให้จบ
- เจ้าหนี้ยอมลดดอกเบี้ย เบี้ยปรับ หรือต้นเงินส่วนหนึ่ง แลกกับการผ่อนที่แน่นอนหรือเงินก้อนแรก
- ต้องการให้ลูกหนี้สละข้อต่อสู้ที่เคยยกขึ้น เช่น ว่าสินค้าชำรุด
ผลเสียที่ต้องรู้คือ สิ่งที่เจ้าหนี้ยอมสละแล้ว ระงับสิ้นไปจริง เมื่อลูกหนี้ผิดงวด เจ้าหนี้ต้องใช้สิทธิตามสัญญาประนีประนอม ไม่ใช่ยอดเดิมอัตโนมัติ ถ้าไม่ได้เขียนว่ายอดที่ลดไว้จะกลับมาเต็มเมื่อผิดนัด (หัวข้อ 9) และสัญญาประนีประนอมต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือที่ลงนามฝ่ายที่ต้องรับผิดหรือตัวแทน จึงจะฟ้องบังคับได้ (มาตรา 851)
เปรียบเทียบเลือกใช้
| ประเด็น | หนังสือรับสภาพหนี้ | สัญญาประนีประนอม |
|---|---|---|
| ใครแสดงเจตนา | ลูกหนี้ฝ่ายเดียว | สองฝ่ายต่างยอมผ่อนผัน |
| ผลต่ออายุความ | สะดุดหยุดตามมาตรา 193/14 (1) และเริ่มนับใหม่ตามมาตรา 193/15 | ต้องดูว่าสัญญาก่อสิทธิใหม่หรือไม่ และกำหนดวันครบกำหนดใหม่ให้ชัด ปรึกษาทนายถ้าหนี้เก่า |
| การเรียกร้องเดิม | ยังอยู่ครบ | ส่วนที่สละระงับสิ้นไป (มาตรา 852) |
| พิสูจน์อะไร | ว่าลูกหนี้ยอมรับหนี้ตามที่ระบุ | ว่าข้อพิพาทยุติด้วยเงื่อนไขนี้ |
| เหมาะเมื่อ | ยอดชัด ไม่ลดอะไร | มีข้อโต้แย้ง หรือเจ้าหนี้ลดเพื่อแลกการผ่อน |
| ความเสี่ยงหลัก | ไม่ปิดข้อโต้แย้งเดิม | สละสิทธิกว้างเกิน หรือยอดลดไม่กลับเมื่อผิดนัด |
บางกรณีใช้ทั้งสองอย่างได้ คือทำสัญญาประนีประนอมที่มีข้อความรับสภาพหนี้ในยอดที่เหลือ แต่ต้องร่างให้ไม่ขัดกัน
6. ใครต้องลงนาม และใครมีอำนาจลงนามจริง
เอกสารผ่อนชำระที่ลงนามผิดคนเป็นเอกสารที่เสี่ยงที่สุด
| ลูกหนี้เป็น | ผู้ที่ควรลงนาม | ตรวจอะไร |
|---|---|---|
| บริษัทจำกัด | กรรมการผู้มีอำนาจตามหนังสือรับรอง พร้อมตราบริษัท (ถ้ามี) | หนังสือรับรองไม่เกินสามเดือน ตรวจข้อจำกัดอำนาจและจำนวนกรรมการที่ต้องลงนามร่วม |
| ห้างหุ้นส่วน | หุ้นส่วนผู้จัดการตามที่จดทะเบียน | หนังสือรับรอง |
| บุคคลธรรมดา | ตัวลูกหนี้เอง | สำเนาบัตรประชาชน ลงนามต่อหน้าพยาน |
| ผู้รับมอบอำนาจ | ผู้รับมอบอำนาจ | หนังสือมอบอำนาจที่ระบุให้รับสภาพหนี้หรือประนีประนอมโดยเฉพาะ |
ถ้าลูกหนี้เปลี่ยนกรรมการระหว่างผ่อน ให้ขอหนังสือรับรองใหม่และให้กรรมการใหม่ยืนยันข้อตกลงเดิมเป็นหนังสือ ฝั่งเจ้าหนี้ต้องให้ผู้มีอำนาจของเราลงนามด้วย เพราะสัญญาประนีประนอมมีการสละสิทธิ
7. ตารางผ่อน หลักประกัน และผู้ค้ำประกัน ควรเขียนอะไร
ตารางผ่อน ระบุเป็นวันที่ปฏิทินและจำนวนเงินเป็นตัวเลขและตัวอักษร ระบุบัญชีรับเงิน วิธีนับว่าชำระแล้ว (เงินเข้าบัญชีเรา) และให้เงินที่รับมาตัดดอกเบี้ย ต้นเงินตามลำดับที่กำหนด ถ้าไม่ระบุ ลูกหนี้อาจโต้แย้งการตัดชำระ
ตัวอย่างสมมติ: หนี้ที่ไม่โต้แย้ง 650,000 บาท ชำระเงินก้อนแรก 150,000 บาท ภายในวันที่เซ็น และผ่อนอีก 5 งวด งวดละ 100,000 บาท ทุกวันที่ 25 ของเดือน เจ้าหนี้เห็นยอดรวมและกำหนดชัดเจนตั้งแต่ต้น
หลักประกัน เช่น จำนอง จำนำ หรือโอนสิทธิรับเงินจากลูกค้าของลูกหนี้ ต้องทำตามแบบของนิติกรรมแต่ละประเภท บางประเภทต้องจดทะเบียน จึงควรให้ทนายตรวจก่อนเพื่อให้สิทธิเกิดขึ้นจริง
ผู้ค้ำประกัน การค้ำประกันต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือที่ผู้ค้ำประกันลงนาม และกฎหมายคุ้มครองผู้ค้ำประกันหลายประการ รายละเอียดดู ให้เครดิตลูกค้ากี่วัน ตั้งวงเงินเครดิตอย่างไร และอย่าลืมว่าถ้าเจ้าหนี้ผ่อนผันเวลาให้ลูกหนี้โดยผู้ค้ำประกันไม่ได้ยินยอม อาจกระทบความรับผิดของผู้ค้ำประกันได้ จึงควรให้ผู้ค้ำประกันลงนามในเอกสารผ่อนชำระใหม่ด้วยและระบุว่ายังค้ำประกันต่อ
เช็กลิสต์ก่อนเซ็น
- ตารางรายการหนี้ตรวจกับใบแจ้งหนี้และใบส่งของแล้ว
- แยกยอดที่ไม่โต้แย้งกับรายการที่โต้แย้งในเอกสารชัดเจน
- ผู้ลงนามมีอำนาจตามหนังสือรับรองไม่เกินสามเดือน
- ตารางผ่อนระบุวันที่ จำนวน บัญชี และวิธีตัดชำระ
- ผู้ค้ำประกันหรือหลักประกันลงนามหรือจดทะเบียนครบ
- ข้อตกลงเรียกชำระทั้งหมดและดอกเบี้ยผิดนัดเขียนชัด
- ระบุว่าการสละสิทธิจำกัดเฉพาะรายการที่ตกลง
8. ผิดงวดเดียวเกิดอะไรขึ้น: เรียกชำระทั้งหมดและดอกเบี้ยผิดนัด
กฎหมายไม่ได้ให้สิทธิเรียกชำระทั้งก้อนทันทีเมื่อลูกหนี้ผิดงวดเดียวโดยอัตโนมัติ ถ้าตกลงให้ผ่อนเป็นงวด หนี้ที่ยังไม่ถึงงวดก็ยังไม่ถึงกำหนด จึงต้องมี ข้อตกลงเรียกชำระทั้งหมด (acceleration clause) ที่เขียนไว้ ข้อที่ควรชัด
- เงื่อนไข ผิดงวดใดงวดหนึ่ง หรือผิดเกินกี่วันนับจากวันครบกำหนด
- ผล หนี้ที่เหลือทั้งหมดถึงกำหนดทันที หรือเมื่อเจ้าหนี้แจ้งเป็นหนังสือ (เลือกให้ชัดว่าแบบไหน)
- การแจ้ง ส่งไปที่อยู่และอีเมลใด ถือว่าได้รับเมื่อใด
- ระยะผ่อนผัน ถ้ามี ให้ระบุจำนวนวันและให้ใช้ได้ครั้งเดียวหรือหลายครั้ง
- การรับเงินล่าช้า ระบุว่าการที่เจ้าหนี้รับเงินช้าไม่ใช่การสละสิทธิเรียกชำระทั้งหมด
ดอกเบี้ยผิดนัด หนี้เงินคิดดอกเบี้ยระหว่างผิดนัดตามอัตราในมาตรา 7 บวกร้อยละ 2 ต่อปีตามมาตรา 224 ห้ามคิดดอกเบี้ยซ้อนดอกเบี้ยในระหว่างผิดนัด อัตราตามมาตรา 7 อาจปรับด้วยพระราชกฤษฎีกา ต้องตรวจอัตราที่ใช้ในช่วงเวลานั้นทุกครั้ง ถ้าตกลงอัตราไว้เป็นหนังสือ ไม่ควรเกินร้อยละ 15 ต่อปี (มาตรา 654) การเขียนอัตราและวิธีนับไว้ในเอกสารตั้งแต่แรกช่วยลดข้อโต้แย้ง ดูเพิ่มที่ ให้เครดิตลูกค้ากี่วัน
9. ต้องระวังถ้อยคำแบบไหนที่ทำให้เจ้าหนี้เสียสิทธิ
| ถ้อยคำที่เสี่ยง | ปัญหา | ควรเขียนอย่างไร |
|---|---|---|
| "คู่สัญญาไม่มีสิ่งใดจะเรียกร้องกันอีก" | สละสิทธิกว้างเกิน รวมถึงหนี้อื่นหรือค่าเสียหายที่ยังไม่รู้ | จำกัดเฉพาะรายการหนี้ที่ระบุเลขที่ใบแจ้งหนี้ และระบุว่าไม่กระทบหนี้อื่น |
| ไม่พูดถึงดอกเบี้ย | อาจถูกตีความว่าสละดอกเบี้ยค้าง | ระบุว่าดอกเบี้ยค้างจนถึงวันที่ใด เท่าไร ถูกสงวนไว้หรือยอมลดโดยมีเงื่อนไขอะไร |
| "หากผิดนัดอาจเรียกชำระทั้งหมด" | คำว่า "อาจ" ไม่ชัดว่าเป็นสิทธิหรือไม่ | "หากผิดงวดใดงวดหนึ่งเกิน ... วัน หนี้ที่เหลือถึงกำหนดทันทีเมื่อเจ้าหนี้แจ้งเป็นหนังสือ" |
| ยอมลดต้นเงินโดยไม่มีเงื่อนไข | ผิดงวดแล้วยอดไม่กลับ | "ส่วนที่ลดมีผลต่อเมื่อชำระครบตรงกำหนด หากผิดงวดให้กลับมาเต็มจำนวนพร้อมดอกเบี้ย" |
| ไม่ระบุว่าชำระที่ไหน เมื่อไร ถือว่าชำระเมื่อใด | โต้แย้งการนับงวด | เงินเข้าบัญชีเรา ภายในเวลาที่กำหนด |
| รับเช็คงวดโดยไม่ระบุเงื่อนไข | เช็คคืนแล้วถูกอ้างว่าเจ้าหนี้ยอมรับเช็คเป็นการชำระ | ระบุว่าชำระเมื่อเรียกเก็บเงินได้ครบ |
| ไม่ระบุว่าฟ้องได้เมื่อไร | ลูกหนี้อ้างว่ายังอยู่ระหว่างผ่อน | ระบุว่าผิดงวดแล้วเจ้าหนี้ฟ้องได้โดยไม่ต้องเตือนซ้ำ |
| ลงนามโดยผู้ไม่มีอำนาจ | เอกสารไม่ผูกนิติบุคคล | ตรวจหนังสือรับรองและตราบริษัท |
เพิ่มเติม ควรเขียนว่าเอกสารนี้เป็นฉบับเต็ม ใช้แทนข้อตกลงปากเปล่าและข้อความแชตเดิมเฉพาะเรื่องนี้ แต่ไม่ลบหนี้อื่น และให้ลูกหนี้รับว่าได้อ่านและเข้าใจแล้ว
10. หลังเซ็นแล้ว เจ้าหนี้ต้องทำอะไรต่อ และเมื่อไรควรปรึกษาทนาย
- เก็บต้นฉบับที่ลงนามครบ และสำเนาหนังสือรับรองที่ใช้ตรวจอำนาจ
- ตั้งปฏิทินเตือนก่อนวันงวด และบันทึกการรับเงินทุกครั้งพร้อมการตัดชำระ
- ส่งใบรับเงินที่ระบุงวดและยอดคงเหลือ
- ถ้าผิดงวด ส่งหนังสือแจ้งตามข้อตกลงทันที อย่านิ่งรอ เพราะการรับเงินช้าหลายครั้งอาจถูกอ้างว่าเจ้าหนี้ผ่อนผันเป็นปกติ
- ติดตามฐานะลูกหนี้ เช่น เช็คคืน คดีอื่น หรือกรรมการเปลี่ยน เพราะลูกหนี้ที่เสี่ยงล้มละลายอาจกระทบการชำระ ดู ลูกหนี้ถูกฟ้องและบังคับคดี ซึ่งเป็นมุมของลูกหนี้ เพื่อเข้าใจสิ่งที่ลูกหนี้อาจยกขึ้นต่อสู้
ควรปรึกษาทนายก่อนเซ็นเมื่อ ยอดหนี้สูงหรือมีหลายคู่สัญญา ลูกหนี้ขอลดต้นเงิน มีรายการโต้แย้ง หนี้เก่าใกล้ขาดอายุความ มีหลักประกันที่ต้องจดทะเบียน หรือลูกหนี้มีเจ้าหนี้รายอื่นหลายราย
11. ถ้าคุณเป็นผู้ถูกขอให้ลงนาม ต้องรู้อะไรก่อนเซ็น
คำเตือนสำหรับผู้ลงนาม คู่มือนี้ส่วนใหญ่เขียนจากมุมเจ้าหนี้ ถ้าคุณคือลูกหนี้ ผู้ค้ำประกัน หรือคู่สมรสที่ถูกขอให้เซ็น ลายมือชื่อของคุณทำให้เกิดผลทางกฎหมายจริง อย่าเซ็นเพราะถูกเร่งหรือเพราะคิดว่าเป็นแค่เอกสารผ่อนชำระ
เซ็นแล้วเกิดอะไรขึ้น
- อายุความเริ่มนับใหม่ หนังสือรับสภาพหนี้หรือการชำระบางส่วนทำให้อายุความสะดุดหยุดและเริ่มนับใหม่ (มาตรา 193/14, 193/15) ถ้าคุณกำลังคิดว่าหนี้เก่านี้ขาดอายุความ การเซ็นอาจทำให้ข้อต่อสู้นั้นอ่อนลงหรือหมดไป
- หนี้ที่ขาดอายุความไปแล้วก็ยังมีผลได้ ชำระหนี้ที่ขาดอายุความแล้วเรียกคืนไม่ได้ และการรับสภาพหนี้เป็นหนังสือหรือให้ประกันหลังขาดอายุความก็มีผล (มาตรา 193/28 วรรคสอง) สิทธิเรียกร้องจากการรับสภาพหนี้นั้นมีอายุความ 2 ปีนับแต่วันรับสภาพ (มาตรา 193/35) และลูกหนี้อาจสละประโยชน์แห่งอายุความหลังครบกำหนดได้ (มาตรา 193/24) ผลต่อคดีของคุณขึ้นกับข้อเท็จจริง ปรึกษาทนายก่อนเซ็น
- สัญญาประนีประนอมระงับข้อเรียกร้องที่ยอมสละ และสร้างสิทธิและหน้าที่ใหม่ตามที่เขียนไว้ (มาตรา 850, 852) ถ้ายอมรับยอดหรือสละข้อโต้แย้งในเอกสาร คุณอาจหยิบข้อโต้แย้งนั้นกลับมาไม่ได้ในภายหลัง
- ประนีประนอมในศาลกลายเป็นคำพิพากษา ศาลพิพากษาตามยอม และอุทธรณ์ได้เฉพาะกรณีจำกัด เช่น มีการฉ้อฉล คำพิพากษาขัดต่อความสงบเรียบร้อย หรือไม่ตรงตามที่ตกลง (ป.วิ.พ. มาตรา 138) หากผิดข้อตกลง เจ้าหนี้ขอบังคับคดีได้ ข้อเรียกร้องที่ได้จากการประนีประนอมมีอายุความ 10 ปี (มาตรา 193/32)
ตรวจอะไรก่อนเซ็น
- ยอดหนี้ถูกต้องหรือไม่ แยกต้นเงิน ดอกเบี้ย ค่าปรับ และค่าติดตามทวงถามได้ และขอรายการคำนวณเป็นหนังสือ
- อัตราดอกเบี้ยและวิธีนับตรงกับสัญญาเดิมและกฎหมาย
- ข้อตกลงเรียกชำระทั้งหมดเมื่อผิดงวด เงื่อนไข การแจ้ง และระยะผ่อนผันเขียนไว้ว่าอย่างไร
- มีใครลงนามร่วมอีกบ้าง ผู้ค้ำประกันหรือคู่สมรสที่เซ็นต้องรับผิดตามที่เอกสารเขียนไว้ อ่านบทบาทของตัวเองให้ชัด
- ถ้อยคำสละสิทธิ กว้างเกินรายการที่ตกลงหรือไม่
- ได้สำเนาฉบับที่ลงนามครบทุกฝ่ายและเก็บหลักฐานการชำระทุกงวดไว้
หนี้บัตรเครดิตดูเรื่องตรวจร่างข้อตกลงและไกล่เกลี่ยใน รายการตรวจก่อนไกล่เกลี่ยหนี้บัตรเครดิต เรื่องผิดข้อตกลงหรือจ่ายไม่ไหวใน ผิดข้อตกลงประนอมหนี้บัตรเครดิต เรื่องหนังสือปิดบัญชีและส่วนลดใน ส่วนลดและหนังสือปิดบัญชี และเรื่องอายุความหนี้เก่าใน อายุความหนี้บัตรเครดิตเก่า การเจรจาไม่ได้รับรองว่าเจ้าหนี้จะลดหนี้ และไม่ควรหยุดจ่ายเพื่อรอส่วนลดหรือรอให้ขาดอายุความ
อย่าเข้าใจผิด
- "เซ็นไปก่อน เดี๋ยวค่อยแก้" เอกสารที่ลงนามแล้วผูกพันตามถ้อยคำ แก้ภายหลังต้องได้รับความยินยอมอีกฝ่าย
- "ประนีประนอมแล้วเปลี่ยนใจได้" สัญญาประนีประนอมที่ลงนามแล้วผูกพัน ถ้าทำในศาลจะกลายเป็นคำพิพากษาและอุทธรณ์ได้จำกัด
- "ผู้ค้ำประกันหรือคู่สมรสเซ็นเป็นพยานเฉยๆ" ต้องอ่านว่าตัวเองลงนามในฐานะอะไร ถ้าเป็นผู้ค้ำประกันหรือคู่สัญญา ย่อมผูกพันตามที่เขียน
- "หนี้ขาดอายุความแล้ว เซ็นอะไรก็ไม่เป็นไร" การรับสภาพหรือชำระหลังขาดอายุความยังมีผลได้ (มาตรา 193/28, 193/35)
อ่านเพิ่มเติม
- ทวงหนี้ ฟ้องลูกหนี้ และบังคับคดี — ขั้นตอนเมื่อการเจรจาล้มเหลว
- ค่าสินค้าและบริการที่ลูกค้าไม่จ่าย — หนี้การค้าและอายุความ
- ลูกหนี้ถูกฟ้องและบังคับคดี — มุมของลูกหนี้ที่เจ้าหนี้ควรรู้
- ให้เครดิตลูกค้ากี่วัน ตั้งวงเงินเครดิตอย่างไร — ป้องกันก่อนเกิดหนี้ค้าง ผู้ค้ำประกัน และดอกเบี้ย
- สัญญาปากเปล่าบังคับได้หรือไม่ — หลักฐานข้อตกลงที่ไม่เป็นหนังสือ
ลูกหนี้ขอผ่อน ให้แยกยอดที่ไม่โต้แย้งออกก่อน เลือกหนังสือรับสภาพหนี้เมื่อยอดชัดและไม่ลดอะไร เลือกสัญญาประนีประนอมเมื่อต้องปิดข้อโต้แย้ง และร่างให้ชัดเรื่องผู้ลงนาม ตารางผ่อน เรียกชำระทั้งหมด ดอกเบี้ย และขอบเขตการสละสิทธิ
เราช่วยตรวจยอดหนี้ ร่างและตรวจถ้อยคำหนังสือรับสภาพหนี้และสัญญาประนีประนอมทั้งฝั่งเจ้าหนี้และฝั่งผู้ที่ถูกขอให้เซ็น เตรียมข้อเสนอผ่อนชำระ ไปเจรจาหรือไกล่เกลี่ยกับคุณ และส่งหนังสือทวงถาม เราไม่ใช่ธนาคารหรือโครงการปรับโครงสร้างหนี้ และไม่รับรองว่าเจ้าหนี้จะลดหนี้ ค่าบริการขึ้นอยู่กับขั้นของคดีและงานที่ต้องทำ เราจะแจ้งขอบเขตงานและค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน ปรึกษาเบื้องต้นโทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดู สัญญาและเอกสาร หนังสือทวงถาม การไกล่เกลี่ย คดีแพ่ง
คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

