ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
SUWANVARA LAWFIRM
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
กฎหมายแรงงาน

สัญญารักษาความลับพนักงานห้ามอะไรได้ และควรแยกจากสิทธิร้องเรียนอย่างไร

คู่มือสำหรับนายจ้าง HR และพนักงานที่ได้รับสัญญารักษาความลับให้เซ็น: นิยามข้อมูลลับให้แคบและชัด ข้อยกเว้นมาตรฐาน การเปิดเผยที่กฎหมายกำหนดหรืออนุญาต การคืนและลบข้อมูลเมื่อออกจากงาน การเก็บหลักฐาน และข้อห้ามที่กว้างเกินจำเป็น

สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม— ทีมกฎหมายแรงงานและกฎหมายองค์กร21 พฤศจิกายน 256916 นาที
สัญญารักษาความลับพนักงานห้ามอะไรได้ และควรแยกจากสิทธิร้องเรียนอย่างไร

คำตอบหลัก

สัญญารักษาความลับกับพนักงานห้ามได้ในสิ่งที่เป็นความลับของบริษัทจริง คือข้อมูลที่ระบุได้ชัด ไม่ใช่ข้อมูลสาธารณะ และบริษัทมีเหตุผลต้องปกปิด เช่น สูตร ต้นทุน เงื่อนไขกับลูกค้า แผนธุรกิจที่ยังไม่เปิดเผย และซอร์สโค้ด สัญญาที่เขียนว่า "ทุกอย่างที่พนักงานรู้จากการทำงาน" หรือห้ามเปิดเผย "ตลอดไป" มักกว้างเกินจนบังคับยากและเป็นต้นเหตุของข้อพิพาท

อีกเรื่องที่ต้องแยกให้ชัดคือสิทธิตามกฎหมายของพนักงาน สัญญาเอกชนไม่สามารถทำให้บุคคลหมดสิทธิที่กฎหมายให้ไว้ได้ โดยทั่วไปข้อสัญญาที่ขัดต่อกฎหมายหรือขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชนเป็นโมฆะ (ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 150) การร้องเรียนต่อพนักงานตรวจแรงงาน การให้ถ้อยคำต่อศาล การแจ้งความต่อตำรวจ หรือการปรึกษาทนายความของตนเอง จึงควรถูกเขียนไว้ในสัญญาเป็นข้อยกเว้นของข้อห้าม ไม่ควรปล่อยให้ข้อห้ามความลับกลบสิทธิเหล่านี้

คู่มือนี้อธิบายวิธีเขียนและตรวจสัญญาให้สองเรื่องนี้อยู่ด้วยกันได้ ไม่ได้ให้หลักประกันว่าผู้ร้องเรียนหรือผู้แจ้งเบาะแสรายใดจะได้รับความคุ้มครองแบบใดตามกฎหมายเฉพาะ ซึ่งขึ้นกับข้อเท็จจริงและหน่วยงานที่รับเรื่อง

ท่านอยู่ขั้นไหน

ขั้นส่วนที่ควรอ่านก่อน
ยังไม่เซ็น (นายจ้างกำลังร่าง หรือพนักงานได้รับสัญญามาให้เซ็น)ข้อ 1 ถึง 6 และรายการตรวจสอบก่อนเซ็น
เซ็นแล้วกำลังใช้ข้อ 5 ถึง 8 เพื่อดูว่าข้อสัญญาเดิมกว้างเกินหรือไม่ และการคืนข้อมูลเมื่อออกจากงาน
มีข้อพิพาทแล้ว (นายจ้างอ้างว่าผิดสัญญา หรือพนักงานถูกขู่ว่าจะฟ้องเพราะร้องเรียน)ข้อ 4, 5 และ 8 แล้วเก็บเอกสารตามรายการ ก่อนตอบโต้หรือเปิดเผยอะไรเพิ่ม

1. สัญญารักษาความลับพนักงานมีไว้เพื่ออะไร

สัญญาลักษณะนี้มีไว้ให้บริษัทมีเอกสารยืนยันว่าพนักงานรู้ว่าข้อมูลประเภทใดเป็นความลับ ต้องใช้เฉพาะเพื่องานของบริษัท และต้องไม่นำไปเปิดเผย ประโยชน์ที่ได้คือ

  • พนักงานรู้ขอบเขตตั้งแต่วันแรก ไม่ต้องเดาว่าอะไรพูดได้
  • บริษัทมีหลักฐานว่าได้บอกกล่าวและมีมาตรการรักษาความลับ ซึ่งสำคัญเมื่อต้องอ้างความลับทางการค้า
  • ลดการเถียงกันภายหลังว่าข้อมูลใดเป็นของใคร

สัญญาที่ดีจึงต้องบอกให้ได้ว่า "ข้อมูลอะไร" "ใช้เพื่ออะไร" "เปิดเผยให้ใครได้" และ "เมื่อออกจากงานต้องทำอะไร" สัญญาไม่ได้มีไว้ปิดปากพนักงานเรื่องค่าจ้าง ความปลอดภัย หรือการปฏิบัติต่อพนักงาน

2. นิยามข้อมูลลับให้แคบและชัดอย่างไร

จุดอ่อนที่พบบ่อยที่สุดคือนิยามกว้างเกิน ข้อความที่เขียนว่า "ข้อมูลทั้งหมดที่พนักงานได้รับรู้ระหว่างทำงาน" ทำให้ความรู้ทั่วไป ทักษะที่พนักงานสะสม และข้อมูลที่เปิดเผยอยู่แล้ว ถูกนับเป็นความลับไปด้วย ศาลมักตีความข้อห้ามที่ครอบคลุมทุกอย่างอย่างเข้มงวด และพนักงานเองก็ไม่รู้ว่าตนทำผิดสัญญาเมื่อใด

เขียนแบบกว้างเขียนแบบแคบและชัด
"ทุกอย่างที่พนักงานรู้จากการทำงาน"รายการประเภทข้อมูล เช่น สูตรหรือกรรมวิธีผลิต ต้นทุนและราคาเฉพาะลูกค้า รายชื่อและเงื่อนไขของลูกค้าที่บริษัทไม่เปิดเผย แผนผลิตภัณฑ์ที่ยังไม่ประกาศ ซอร์สโค้ด
"ข้อมูลที่บริษัทถือว่าเป็นความลับ"ข้อมูลที่ระบุไว้ในรายการ หรือที่ทำเครื่องหมายว่า "ลับ" หรือที่ผู้รับย่อมเข้าใจได้ว่าเป็นความลับจากลักษณะของข้อมูล
"ข้อมูลของบริษัททุกชนิด"ข้อมูลที่บริษัทเป็นเจ้าของหรือมีหน้าที่ปกปิดต่อบุคคลที่สาม
ไม่มีที่ไหนบอกว่าห้ามใช้เพื่ออะไรห้ามใช้นอกเหนือจากงานของบริษัท และห้ามเปิดเผยให้ผู้ไม่มีหน้าที่ต้องรู้

วิธีเขียนที่ช่วยได้คือเขียนเป็นสองชั้น ชั้นแรกคือหลักการ (ข้อมูลที่ไม่เป็นที่รู้กันทั่วไปและบริษัทมีเหตุผลต้องปกปิด) ชั้นสองคือรายการตัวอย่างที่ปรับตามตำแหน่ง ฝ่ายขายอาจต้องระบุข้อมูลลูกค้าและราคา ฝ่ายพัฒนาอาจต้องระบุซอร์สโค้ดและสถาปัตยกรรมระบบ

ข้อมูลส่วนบุคคลของลูกค้าหรือพนักงานคนอื่นที่พนักงานเข้าถึงได้ ถือเป็นอีกชั้นหนึ่งที่ต้องดูแลตามกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ดูคู่มือ PDPA กับข้อมูลลูกจ้างและงาน HR

3. ข้อยกเว้นมาตรฐานที่ควรเขียนไว้

สัญญารักษาความลับที่ใช้กันทั่วไปมักมีข้อยกเว้นที่ทำให้ข้อห้ามไม่ครอบคลุมเกินควร

  • ข้อมูลที่เป็นที่รู้กันทั่วไป อยู่ในสิ่งพิมพ์ เว็บไซต์ของบริษัท หรือเป็นความรู้ของวงการ โดยพนักงานไม่ได้เป็นผู้ทำให้เปิดเผย
  • ข้อมูลที่พนักงานรู้อยู่ก่อนเข้าทำงาน ซึ่งพนักงานพิสูจน์ได้ เช่น จากประวัติการทำงานเดิม
  • ข้อมูลที่พนักงานคิดหรือพัฒนาขึ้นเองโดยอิสระ โดยไม่ได้อาศัยข้อมูลลับของบริษัท
  • ข้อมูลที่กฎหมาย ศาล หรือหน่วยงานรัฐสั่งให้เปิดเผย ในกรณีนี้ควรให้พนักงานแจ้งบริษัทเท่าที่ทำได้และเปิดเผยเท่าที่จำเป็น เว้นแต่การแจ้งนั้นเองเป็นสิ่งต้องห้ามหรือขัดกับสิทธิของพนักงานตามข้อ 4

ภาระพิสูจน์ว่าข้อมูลใดเข้าข้อยกเว้นเป็นเรื่องที่ควรเขียนให้ชัด สัญญาบางฉบับให้พนักงานต้องพิสูจน์ทุกกรณี ซึ่งทำให้ข้อยกเว้นไม่มีความหมาย ควรให้สมดุลและมีบันทึกประกอบ

4. การเปิดเผยที่กฎหมายกำหนดหรืออนุญาต: แยกจากข้อห้ามความลับอย่างไร

หลักคือสัญญาเอกชนทำให้บุคคลหมดสิทธิตามกฎหมายไม่ได้ โดยทั่วไปข้อสัญญาที่มีวัตถุประสงค์ขัดต่อกฎหมายหรือขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน ตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 150 การตีความว่าข้อใดขัดหรือไม่ขึ้นกับถ้อยคำและข้อเท็จจริง จึงไม่ควรถือเป็นเรื่องที่อ้างได้ทุกกรณี

ในทางปฏิบัติ สัญญารักษาความลับที่ดีจึงเขียนข้อยกเว้นว่า ข้อห้ามไม่ใช้กับการที่พนักงานทำสิ่งต่อไปนี้ตามที่กฎหมายให้ไว้หรือกำหนด

การกระทำหมายเหตุ
ร้องเรียนหรือให้ข้อมูลต่อพนักงานตรวจแรงงานหรือหน่วยงานแรงงานเป็นช่องทางที่กฎหมายแรงงานเปิดไว้ให้ลูกจ้าง
ให้ถ้อยคำหรือยื่นเอกสารต่อศาลแรงงานหรือศาลอื่นเมื่อศาลเรียกหรือเมื่อเป็นพยานหลักฐานในคดี
แจ้งความหรือให้ข้อมูลต่อตำรวจและพนักงานสอบสวนเมื่อเชื่อว่ามีการกระทำผิดกฎหมาย
ให้ข้อมูลต่อหน่วยงานกำกับดูแลที่มีอำนาจตามกฎหมายเช่น หน่วยงานที่ดูแลธุรกิจนั้นหรือสำนักงานคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล
ปรึกษาทนายความของตนเองหรือที่ปรึกษาที่มีหน้าที่รักษาความลับเพื่อขอคำแนะนำเกี่ยวกับสิทธิและสัญญา
พูดถึงค่าจ้างและเงื่อนไขการจ้างของตนเองข้อมูลของตนเองไม่ควรถูกนับเป็นความลับของบริษัท

ข้อควรระวังสำหรับทั้งสองฝ่าย

  • นายจ้างไม่ควรเขียนให้พนักงานต้อง "ขออนุญาตก่อน" ทุกครั้งที่จะติดต่อหน่วยงานรัฐ เพราะทำให้เกิดผลคล้ายปิดกั้น
  • การที่กฎหมายหรือหน่วยงานเปิดช่องให้ร้องเรียนได้ ไม่ได้แปลว่าพนักงานจะส่งเอกสารลับของบริษัททั้งหมดไปกับเรื่องร้องเรียนได้ทุกฉบับ ควรเปิดเผยเท่าที่จำเป็นต่อเรื่องนั้นและให้ผู้รับเรื่องเป็นผู้ประเมิน
  • คู่มือนี้ไม่ยืนยันว่ามีกฎหมายเฉพาะเรื่องคุ้มครองผู้แจ้งเบาะแสที่ใช้กับนายจ้างเอกชนทุกประเภท และไม่รับรองว่าการร้องเรียนใดจะได้รับความคุ้มครองจากการถูกเลิกจ้างหรือถูกฟ้อง หากเกิดเรื่องจริงควรปรึกษาทนายความก่อนเปิดเผยเอกสาร

5. ข้อห้ามที่กว้างเกินจำเป็น และทำไมจึงก่อข้อพิพาท

ข้อสัญญาต่อไปนี้พบบ่อยและมักเป็นปัญหา

ข้อสัญญาทำไมมีปัญหา
ห้ามเปิดเผย "ตลอดชีวิต" โดยไม่แยกประเภทข้อมูลข้อมูลหลายอย่างล้าสมัยหรือเปิดเผยไปแล้ว ข้อห้ามที่ไม่มีเหตุผลรองรับว่าทำไมต้องยาวขนาดนั้นเสี่ยงถูกมองว่าเกินจำเป็น ความลับทางการค้าที่ยังคงลับจริงอาจกำหนดให้คุ้มครองต่อเนื่องได้ ควรแยกจากข้อมูลทั่วไป
ห้ามพูดหรือร้องเรียนเรื่องค่าจ้าง ความปลอดภัยในที่ทำงาน การคุกคามหรือการปฏิบัติที่ไม่เป็นธรรมเป็นเรื่องที่กฎหมายแรงงานและกฎหมายอื่นให้ทางร้องเรียนไว้ ข้อห้ามลักษณะนี้มีความเสี่ยงจะถูกมองว่าขัดต่อกฎหมายและอาจเป็นโมฆะ
ให้ถือว่าข้อมูลที่พนักงานรู้ทั้งหมดเป็นของบริษัท รวมถึงความรู้และทักษะทั่วไปทำให้พนักงานไม่สามารถทำงานต่อในสายอาชีพได้ และใกล้เคียงข้อห้ามแข่งขันโดยไม่ผ่านเกณฑ์ที่ใช้กับข้อห้ามแข่งขัน
ค่าปรับสูงมากโดยไม่เกี่ยวกับความเสียหายจริงเป็นเบี้ยปรับที่ศาลอาจใช้ดุลพินิจลดได้ และทำให้ข้อพิพาทต้องเถียงเรื่องจำนวนเงินยาวขึ้น
ให้พนักงานสละสิทธิร้องเรียนหรือฟ้องบริษัททุกกรณีข้อสละสิทธิกว้างเกินมีความเสี่ยงโมฆะ และทำให้ทั้งฉบับถูกโจมตี
ไม่มีที่ไหนบอกว่าข้อมูลเมื่อใดพ้นจากความลับทำให้พนักงานไม่รู้ว่าพ้นพันธะเมื่อใด

ข้อสัญญาที่กว้างเกินยังมีผลข้างเคียงสำหรับนายจ้างเอง คือเมื่อต้องบังคับใช้จริง ฝ่ายตรงข้ามจะอ้างว่าทั้งข้อกว้างและข้อชอบธรรมในฉบับเดียวกันไม่ควรบังคับ การเขียนให้แคบตั้งแต่ต้นทำให้ข้อที่ต้องการคุ้มครองจริงแข็งแรงขึ้น

6. สัญญารักษาความลับต่างจากสัญญาห้ามแข่งขันอย่างไร

สองเรื่องนี้มักถูกเขียนปนกันในสัญญาจ้างฉบับเดียว แต่ห้ามคนละอย่าง

สัญญารักษาความลับสัญญาห้ามแข่งขัน
ห้ามอะไรเปิดเผยหรือนำข้อมูลที่ระบุไว้ไปใช้ไปทำงานหรือทำธุรกิจแข่งขัน
ผลต่อการหางานใหม่ไม่ห้ามทำงานที่อื่น ห้ามเฉพาะการเอาข้อมูลลับไปใช้อาจจำกัดการเลือกงานโดยตรง
สิ่งที่ศาลดูข้อมูลนั้นลับจริงหรือไม่ พนักงานเปิดเผยหรือใช้จริงหรือไม่ระยะเวลา พื้นที่ ประเภทงาน และความเหมาะสมต่อผลประโยชน์ที่นายจ้างมีสิทธิปกป้อง
ความเสี่ยงเมื่อเขียนกว้างข้อห้ามถูกตีความแคบหรือใช้ไม่ได้อาจบังคับไม่ได้ทั้งข้อ

อย่าใช้ข้อความรักษาความลับกว้าง ๆ เพื่อห้ามไม่ให้พนักงานไปทำงานที่อื่นโดยอ้อม หากต้องการข้อห้ามแข่งขัน ให้เขียนแยกเป็นอีกข้อและให้เหตุผลรองรับ รายละเอียดอยู่ในคู่มือสัญญาห้ามแข่งขันหลังลาออก

เมื่อข้อมูลของบริษัทถูกพนักงานเก่านำไปใช้แล้ว ดูคู่มืออดีตพนักงานนำรายชื่อลูกค้าและความลับทางการค้าไปใช้ ส่วนการทำข้อตกลงรักษาความลับกับคู่ค้าก่อนเจรจาธุรกิจ ดูบทความ NDA ก่อนเจรจาธุรกิจ ซึ่งเป็นคนละสถานการณ์กับคู่มือนี้

7. ความลับทางการค้าตามกฎหมายคือแค่ไหน

กฎหมายความลับทางการค้าของไทย (พระราชบัญญัติความลับทางการค้า) ใช้แนวคิดสามข้อเมื่อดูว่าข้อมูลใดเป็นความลับทางการค้า คือ ข้อมูลนั้นไม่เป็นที่รู้กันโดยทั่วไป ข้อมูลนั้นมีมูลค่าทางการค้าเพราะเป็นความลับ และเจ้าของได้ใช้มาตรการที่เหมาะสมเพื่อรักษาความลับไว้ ข้อสุดท้ายนี้เองที่ทำให้สัญญารักษาความลับ การจำกัดสิทธิเข้าถึง และการติดป้ายหรือแจ้งพนักงานมีความสำคัญ เพราะเป็นหลักฐานว่าบริษัทดูแลข้อมูลนั้นจริง

กฎหมายนี้ไม่ได้ทำให้ทุกข้อมูลของบริษัทเป็นความลับทางการค้าโดยอัตโนมัติ และไม่ได้ตัดสิทธิของพนักงานที่จะใช้ทักษะ ความรู้ทั่วไป และประสบการณ์ที่สะสมมา การเขียนสัญญาให้ตรงกับแนวคิดข้างต้น คือระบุข้อมูล ระบุมาตรการ และไม่อ้างเกินกว่าที่เป็นความลับจริง จะช่วยให้บังคับได้มากขึ้น รายละเอียดของมาตราและบทลงโทษควรตรวจจากฉบับทางการ เช่น ระบบสืบค้นกฎหมายของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ก่อนอ้างในเอกสารจริง

8. คืนและลบข้อมูลเมื่อออกจากงาน และการเก็บหลักฐาน

คืนและลบข้อมูล

สัญญาและแบบฟอร์มออกจากงานควรกำหนดขั้นตอนที่ทำได้จริง

  • ส่งคืนเอกสาร อุปกรณ์ และสื่อบันทึกข้อมูลของบริษัท
  • ลบข้อมูลของบริษัทออกจากเครื่องส่วนตัว อีเมลส่วนตัว และพื้นที่เก็บข้อมูลออนไลน์ส่วนตัว โดยให้พนักงานยืนยันเป็นหนังสือ
  • ปิดสิทธิเข้าระบบและบัญชีของบริษัทในวันที่ออกจากงาน
  • ระบุว่าพนักงานเก็บสำเนาอะไรได้ เช่น สัญญาจ้างและเอกสารเกี่ยวกับค่าจ้างของตนเอง
  • ระบุระยะเวลาที่ทำได้จริง ไม่ใช่สั่งให้ลบภายในชั่วโมงเดียวโดยไม่มีช่องทางตรวจสอบ

เรื่องข้อมูลส่วนบุคคลของลูกค้าและพนักงานคนอื่นที่อยู่ในเครื่อง เกี่ยวข้องกับ PDPA ด้วย ดูคู่มือ PDPA กับข้อมูลลูกจ้างและงาน HR

เก็บหลักฐานว่าเปิดเผยอะไรให้ใคร

ทั้งนายจ้างและพนักงานควรมีบันทึกที่ตรวจสอบได้

  • ฝ่ายนายจ้าง เก็บสัญญาที่ลงชื่อ รายการข้อมูลลับที่ส่งมอบให้พนักงาน ประวัติการให้สิทธิเข้าถึง และบันทึกการคืนหรือลบเมื่อออกจากงาน
  • ฝ่ายพนักงาน เก็บสำเนาสัญญาที่เซ็น และเมื่อต้องเปิดเผยข้อมูลต่อหน่วยงานหรือทนายความ ควรจดว่าเปิดเผยอะไร ให้ใคร วันไหน ด้วยช่องทางใด และเก็บเฉพาะเอกสารที่เกี่ยวกับเรื่องของตนเอง ไม่ควรรวบรวมไฟล์ลับของบริษัทเกินจำเป็น
  • ทั้งสองฝ่ายเก็บหนังสือแจ้ง อีเมล และบันทึกการประชุมที่เกี่ยวกับเรื่องนี้ไว้ในที่เดียวกัน

ตัวอย่างสมมติ: ข้อสัญญาเดิมกว้างเกิน เมื่อพนักงานจะร้องเรียนเรื่องค่าล่วงเวลา

ตัวอย่างนี้สมมติขึ้นเพื่ออธิบาย ไม่ใช่คดีจริง ตัวเลขเป็นเพียงภาพประกอบ

บริษัทผลิตชิ้นส่วนแห่งหนึ่งใช้สัญญารักษาความลับที่เขียนว่า "พนักงานต้องไม่เปิดเผยข้อมูลใดของบริษัทแก่บุคคลภายนอกตลอดไป และต้องชดใช้เบี้ยปรับตามที่บริษัทกำหนด" พนักงานคนหนึ่งเชื่อว่าตนได้ค่าล่วงเวลาไม่ครบ จึงอยากยื่นเรื่องต่อพนักงานตรวจแรงงานพร้อมสำเนาตารางเวลาทำงานของตนเอง แต่กังวลว่าจะผิดสัญญา

ประเด็นแนวคิดการตรวจ
ตารางเวลาทำงานและสลิปของตนเองเป็นข้อมูลเกี่ยวกับค่าจ้างและการทำงานของตนเอง ไม่ควรถูกนับเป็นความลับของบริษัท
ข้อห้ามเปิดเผย "ข้อมูลใดก็ตาม" ตลอดไปกว้างเกินจนคุ้มครองความลับจริงได้ไม่ชัด และเสี่ยงถูกมองว่าขัดสิทธิร้องเรียนตามกฎหมาย
เบี้ยปรับ "ตามที่บริษัทกำหนด"ไม่มีกรอบที่คาดการณ์ได้ ศาลมีดุลพินิจพิจารณาความเหมาะสม
ไฟล์ราคาและสูตรลูกค้าที่ไม่เกี่ยวกับเรื่องค่าล่วงเวลาไม่ควรแนบไปกับเรื่องร้องเรียน เพราะเป็นความลับที่ยังต้องคุ้มครอง

แนวทางที่เป็นไปได้ในตัวอย่างนี้คือ พนักงานยื่นเรื่องพร้อมเอกสารที่เกี่ยวกับตนเองเท่านั้น และบันทึกว่ายื่นอะไรเมื่อใด ส่วนบริษัทควรแก้สัญญาให้มีรายการข้อมูลลับที่แคบ มีข้อยกเว้นสำหรับการเปิดเผยตามกฎหมาย ตัดเบี้ยปรับที่ไม่มีกรอบ และเลิกใช้ถ้อยคำที่ทำให้พนักงานเข้าใจว่าห้ามร้องเรียน

เอกสารและรายการตรวจสอบ

ก่อนเซ็น หรือก่อนใช้สัญญาฉบับใหม่

  • นิยามข้อมูลลับเขียนเป็นประเภทที่ระบุได้ ไม่ใช่ "ทุกอย่างที่รู้จากการทำงาน"
  • มีข้อยกเว้น 4 ข้อ (ข้อมูลสาธารณะ รู้ก่อนเข้าทำงาน พัฒนาเอง กฎหมายหรือศาลสั่ง)
  • มีข้อความว่าข้อห้ามไม่ใช้กับการร้องเรียน ให้ข้อมูล หรือให้ถ้อยคำต่อหน่วยงานรัฐ ศาล ตำรวจ และการปรึกษาทนายความของตนเอง
  • ไม่มีข้อห้ามพูดถึงค่าจ้างของตนเอง ความปลอดภัย การคุกคาม หรือการปฏิบัติต่อพนักงาน
  • ระยะเวลาของข้อห้ามมีเหตุผลรองรับและแยกตามประเภทข้อมูล
  • เบี้ยปรับ (ถ้ามี) มีกรอบและสมเหตุสมผล
  • ข้อห้ามแข่งขัน (ถ้ามี) เขียนแยกจากข้อรักษาความลับ
  • ข้อมูลส่วนบุคคลที่พนักงานเข้าถึงตรงกับประกาศความเป็นส่วนตัวของบริษัท

ระหว่างการจ้างงาน

  • เก็บสัญญาที่ลงนามและรายการข้อมูลลับที่ให้สิทธิเข้าถึง
  • จำกัดสิทธิเข้าถึงตามหน้าที่
  • ทบทวนสัญญาเมื่อพนักงานย้ายตำแหน่งที่เข้าถึงข้อมูลใหม่

เมื่อออกจากงาน

  • แบบฟอร์มคืนเอกสารและอุปกรณ์
  • หนังสือยืนยันการลบข้อมูลบริษัทจากเครื่องและบัญชีส่วนตัว
  • บันทึกการปิดสิทธิเข้าระบบ
  • ระบุสิ่งที่พนักงานเก็บสำเนาได้

เมื่อมีข้อพิพาท

  • รวบรวมสัญญาฉบับที่เซ็นและฉบับแก้ไข
  • อีเมลและหนังสือแจ้งที่เกี่ยวข้อง
  • บันทึกว่าเปิดเผยอะไรให้ใคร เมื่อไร
  • หยุดส่งเอกสารเพิ่มเติมจนกว่าจะได้คำปรึกษา

อย่าเข้าใจผิด

ความเข้าใจผิดที่ถูกต้อง
เซ็นสัญญารักษาความลับแล้ว ร้องเรียนใครไม่ได้โดยทั่วไปสัญญาเอกชนทำให้บุคคลหมดสิทธิตามกฎหมายไม่ได้ ข้อสัญญาที่ขัดกฎหมายหรือความสงบเรียบร้อยเป็นโมฆะ แต่ผลขึ้นกับถ้อยคำและข้อเท็จจริง
เขียนให้กว้างที่สุดไว้ก่อน ปลอดภัยกว่าข้อห้ามที่กว้างเกินทำให้บังคับยากและเปิดช่องให้โจมตีทั้งฉบับ
ข้อมูลลับต้องห้ามตลอดชีวิตเสมอข้อมูลบางอย่างล้าสมัยหรือเปิดเผยแล้ว ควรกำหนดตามประเภทและเหตุผล
สัญญารักษาความลับใช้แทนสัญญาห้ามแข่งขันได้สองเรื่องมีเกณฑ์ต่างกัน การใช้ข้อความรักษาความลับเพื่อห้ามไปทำงานที่อื่นโดยอ้อมมีความเสี่ยง
พนักงานส่งเอกสารลับทั้งหมดไปกับเรื่องร้องเรียนได้ควรเปิดเผยเท่าที่จำเป็นต่อเรื่องนั้น ไม่ควรเอาไฟล์ลับที่ไม่เกี่ยวข้องไปด้วย
ร้องเรียนแล้วจะได้รับความคุ้มครองแน่นอนคู่มือนี้ไม่รับรองผลหรือการคุ้มครองใด ขึ้นกับกฎหมายที่เกี่ยวข้องและข้อเท็จจริงของเรื่อง

ขอบเขตของคู่มือนี้

คู่มือนี้ไม่ครอบคลุมการเจรจาข้อตกลงรักษาความลับระหว่างบริษัท ข้อห้ามแข่งขันในรายละเอียด การฟ้องร้องเรื่องความลับทางการค้า หรือการคุ้มครองผู้แจ้งเบาะแสตามกฎหมายเฉพาะของแต่ละภาคธุรกิจ คำตอบเปลี่ยนได้ตามถ้อยคำของสัญญา ตำแหน่งงาน ประเภทข้อมูล และหน่วยงานที่รับเรื่อง ข้อมูล ณ วันที่ 21 พฤศจิกายน 2569 ควรตรวจกฎหมายฉบับทางการจากเว็บไซต์ทางการของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ก่อนนำไปใช้

อ่านเพิ่มเติม

สัญญารักษาความลับที่ดีคุ้มครองข้อมูลที่เป็นความลับจริงด้วยนิยามที่แคบและชัด มีข้อยกเว้นมาตรฐาน และเขียนแยกสิทธิตามกฎหมายของพนักงานไว้ต่างหาก ไม่ใช้เป็นเครื่องปิดกั้นการร้องเรียน

เราช่วยปรับสัญญาจ้างและนโยบายความลับให้คุ้มครองธุรกิจโดยไม่ปิดกั้นการใช้สิทธิโดยชอบ ตรวจข้อสัญญาที่กว้างเกิน จัดทำแบบฟอร์มคืนข้อมูลเมื่อออกจากงาน และให้คำปรึกษานายจ้างหรือพนักงานที่ได้รับสัญญามาให้เซ็นหรือมีข้อพิพาทแล้ว เราไม่รับประกันผลของการร้องเรียนหรือคดี ค่าบริการขึ้นอยู่กับขั้นของเรื่องและงานที่ต้องทำ ส่งเอกสารให้เราดูก่อน เราจะแจ้งขอบเขตงานและค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน ปรึกษาเบื้องต้น โทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดูเพิ่มเติมที่ เอกสารด้านทรัพยากรบุคคล และ การปฏิบัติตามกฎหมาย PDPA


คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

คำถามที่พบบ่อย

สัญญารักษาความลับพนักงานควรครอบคลุมอะไรบ้าง+

ควรครอบคลุมข้อมูลที่บริษัทมีเหตุผลต้องปกปิดจริง เช่น สูตร ต้นทุนและราคาเฉพาะลูกค้า รายชื่อและเงื่อนไขกับลูกค้า แผนธุรกิจที่ยังไม่เปิดเผย และซอร์สโค้ด โดยเขียนเป็นประเภทที่ระบุได้ ไม่ควรเขียนว่า "ทุกอย่างที่พนักงานรู้จากการทำงาน" เพราะกว้างจนแยกไม่ออกว่าอะไรลับ และเป็นเหตุให้เกิดข้อพิพาทภายหลัง

สัญญารักษาความลับห้ามพนักงานไปร้องเรียนหรือแจ้งหน่วยงานรัฐได้หรือไม่+

โดยทั่วไปไม่ได้ผล ข้อสัญญาที่มีวัตถุประสงค์ขัดต่อกฎหมายหรือขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชนเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 150 การที่บุคคลใช้สิทธิที่กฎหมายให้ เช่น ร้องเรียนต่อพนักงานตรวจแรงงาน ให้ถ้อยคำต่อศาล หรือแจ้งความต่อตำรวจ ไม่ควรถูกเขียนให้กลายเป็นการผิดสัญญา ข้อสุดท้ายนี้ขึ้นกับถ้อยคำและข้อเท็จจริงของแต่ละเรื่อง

ข้อยกเว้นมาตรฐานของข้อมูลลับมีอะไรบ้าง+

ที่พบทั่วไปมี 4 ข้อ คือ ข้อมูลที่เป็นที่รู้กันทั่วไปโดยไม่ใช่ความผิดของพนักงาน ข้อมูลที่พนักงานรู้อยู่ก่อนเข้าทำงาน ข้อมูลที่พนักงานคิดหรือพัฒนาขึ้นเองโดยไม่ได้ใช้ข้อมูลลับของบริษัท และข้อมูลที่กฎหมาย ศาล หรือหน่วยงานรัฐสั่งให้เปิดเผย

เมื่อพนักงานออกจากงาน ควรทำอย่างไรกับข้อมูลบริษัทที่อยู่ในเครื่องหรือบัญชีส่วนตัว+

ควรกำหนดไว้ในสัญญาและแบบฟอร์มออกจากงานให้คืนหรือลบข้อมูลของบริษัท พร้อมให้พนักงานยืนยันเป็นหนังสือ และเก็บบันทึกว่าคืนหรือลบอะไรเมื่อใด ส่วนข้อมูลที่พนักงานมีสิทธิเก็บไว้ตามกฎหมาย เช่น เอกสารเกี่ยวกับสัญญาจ้างและค่าจ้างของตนเอง ควรระบุแยกไว้ให้ชัด

สัญญารักษาความลับต่างจากสัญญาห้ามแข่งขันอย่างไร+

สัญญารักษาความลับห้ามเปิดเผยหรือนำข้อมูลที่ระบุไว้ไปใช้ ส่วนสัญญาห้ามแข่งขันห้ามไปทำงานหรือทำธุรกิจแข่ง สองอย่างมีเกณฑ์ที่ศาลพิจารณาต่างกัน ข้อห้ามความลับที่แคบและชัดมักรับฟังได้ง่ายกว่าข้อห้ามแข่งขันที่กว้าง จึงไม่ควรใช้ข้อความรักษาความลับเป็นทางอ้อมเพื่อห้ามไม่ให้ไปทำงานที่อื่น

ควรกำหนดค่าปรับในสัญญารักษาความลับหรือไม่+

กำหนดได้ แต่ควรให้สมเหตุสมผลกับความเสียหายที่คาดได้จริง ค่าปรับสูงเกินส่วนอาจถูกขอให้ศาลลดและเป็นเหตุให้ข้อพิพาทยาวขึ้น ก่อนกำหนดตัวเลขควรปรึกษาทนายความ

Lawyer-client handshake symbolizing trust at Suwanvara Law Firm

พร้อมรับฟังเรื่องของคุณ

ปรึกษาเบื้องต้นกับทนายความผู้เชี่ยวชาญของเรา