คำตอบหลัก
ส่วนลดหลายชั้นต้องตั้งโดยไล่ ย้อนจากราคาที่ผู้ซื้อปลายทางยอมจ่าย ไม่ใช่เริ่มจากต้นทุนแล้วบวกกำไรทีละชั้น แต่ละชั้นต้องได้ส่วนต่างพอกับหน้าที่ที่ทำจริง คือสต็อกสินค้า ให้เครดิต ส่งของ ดูแลหลังการขาย และการตลาด ถ้าส่วนต่างไม่พอ ชั้นนั้นจะเลิกขายหรือหันไปขายสินค้ายี่ห้ออื่น ถ้าส่วนต่างมากเกิน ราคาปลายทางจะแพงจนขายไม่ออก หรือบริษัทไม่เหลือกำไร
ตัวเลขที่ต้องดูคือ ราคาที่เข้ากระเป๋าจริง (pocket price) คือราคาขายให้ชั้นแรก หักส่วนลดตามปริมาณ เงินสนับสนุนแคมเปญ ส่วนที่คืนสินค้า ต้นทุนเครดิต และค่าขนส่ง แล้วเทียบกับต้นทุนสินค้า หลายบริษัทดูแค่ราคาในลิสต์ จึงมองไม่เห็นว่าส่วนลดซ้อนกันกินกำไรไปหมด
โครงสร้างราคาต้องไปอยู่ในสัญญาการค้า ทั้งพื้นที่หรือกลุ่มลูกค้า เงื่อนไขส่วนลดตามปริมาณ การคืนสินค้า เครดิต และการเปลี่ยนราคาโดยแจ้งล่วงหน้า อีกเรื่องที่ต้องระวังคือการกำหนดราคาขายต่อ การบังคับให้ตัวแทนขายไม่ต่ำกว่าราคาที่กำหนด หรือให้ตัวแทนตกลงราคากันเอง อาจเกิดประเด็นกฎหมายการแข่งขันทางการค้า ควรตรวจกับทนายก่อนใช้ ข้อมูล ณ วันที่ 21 พฤศจิกายน 2569
ใครควรอ่านส่วนไหน
| ขั้นของท่าน | อ่านส่วนไหน |
|---|---|
| ก่อนตัดสินใจ (กำลังออกแบบช่องทางและราคา) | ข้อ 1 ถึง 4 เพื่อวางโครงสร้างและคำนวณ ข้อ 7 เรื่องราคาแนะนำ และตัวอย่างสมมติในข้อ 10 |
| ระหว่างดำเนินการ (มีตัวแทนหลายชั้นอยู่แล้ว) | ข้อ 5 เรื่องความขัดแย้งในช่องทาง ข้อ 6 เรื่องสัญญา และเช็กลิสต์ในข้อ 8 |
| เมื่อตัวเลขไม่เป็นไปตามแผน (กำไรหาย ตัวแทนตัดราคากัน ตัวแทนไม่ขาย) | ข้อ 4 เพื่อดูว่าส่วนลดชนิดใดกินกำไร ข้อ 5 และข้อ 9 เรื่องทางออก |
1. ไล่ราคาจากต้นทุนถึงผู้ซื้อปลายทางอย่างไร
ใช้ลำดับนี้ทุกครั้งที่ตั้งโครงสร้างใหม่หรือทบทวนของเดิม
- ราคาปลายทาง คือราคาที่ผู้ซื้อคนสุดท้ายยอมจ่ายและเทียบกับคู่แข่งแล้วสมเหตุสมผล
- ส่วนต่างของร้านค้าปลีก ที่เพียงพอกับค่าเช่า สต็อก พนักงาน และเงินที่ถูกกักไว้ในสินค้า
- ส่วนต่างของชั้นกลาง (ดีลเลอร์หรือผู้กระจายสินค้ารอง) ตามหน้าที่ที่ทำ
- ส่วนต่างของผู้จัดจำหน่ายหลัก (master distributor) ที่รับสินค้าเป็นล็อตใหญ่ เก็บสต็อก และให้เครดิตชั้นล่าง
- ราคาที่บริษัทขายให้ชั้นแรก คือราคาปลายทางหักส่วนต่างทุกชั้นออกมา
- หักส่วนลดซ้อน ที่บริษัทต้องรับ (ข้อ 4) เพื่อให้ได้ราคาที่เข้ากระเป๋าจริง
- เทียบกับต้นทุน ว่าเหลือกำไรขั้นต้นพอครอบค่าใช้จ่ายของบริษัทและกำไรเป้าหมายหรือไม่
ถ้าในข้อ 7 กำไรไม่พอ มีทางปรับสี่ทาง คือขึ้นราคาปลายทางถ้าตลาดรับได้ ลดจำนวนชั้นในโครงสร้าง ลดต้นทุนสินค้า หรือลดส่วนลดซ้อนบางตัว อย่าแก้ด้วยการบีบส่วนต่างของชั้นล่างจนเลี้ยงตัวไม่ได้ เพราะชั้นล่างคือคนที่ขายสินค้าให้ลูกค้าจริง
ถ้าการเพิ่มส่วนลดเพื่อดันยอดขายเป็นเป้าหมาย ให้ดูวิธีคำนวณว่าต้องขายเพิ่มกี่ชิ้นถึงจะได้กำไรเท่าเดิมใน ลดราคาเพื่อกระตุ้นยอดขาย คุ้มจริงหรือ บทความนี้ไม่ซ้ำสูตรนั้น
2. ตัวแทนแต่ละชั้นทำหน้าที่อะไร และควรได้ส่วนต่างตอบแทนอะไรบ้าง
ส่วนต่างต้องผูกกับหน้าที่ ไม่ใช่ผูกกับชื่อตำแหน่ง ตารางนี้เป็นตัวอย่างการแบ่งหน้าที่ ปรับตามธุรกิจของท่าน
| หน้าที่ | ผู้จัดจำหน่ายหลัก | ดีลเลอร์ | ร้านค้าปลีก |
|---|---|---|---|
| สต็อกสินค้า | ถือสต็อกก้อนใหญ่ ต้นทุนเงินจมสูง | ถือสต็อกระดับกลาง | ถือสต็อกเฉพาะรุ่นที่ขายได้ |
| ให้เครดิต | ให้เครดิตดีลเลอร์ รับความเสี่ยงหนี้เสีย | ให้เครดิตร้านค้าบางราย | มักขายเงินสด |
| จัดส่ง | ส่งให้ดีลเลอร์ตามรอบ | ส่งให้ร้านค้าในพื้นที่ | ส่งให้ลูกค้าหรือให้มารับเอง |
| ดูแลหลังการขาย | รับเคลมจากชั้นล่าง ประสานกับบริษัท | รับเคลมและแนะนำการใช้ | รับเรื่องหน้าร้าน |
| การตลาด | จัดงานหรือสนับสนุนวัสดุในภาพรวม | โปรโมตในพื้นที่ | ตั้งโชว์ ให้คำแนะนำ |
อ่านตารางนี้แล้วให้ถามว่าหน้าที่ใดที่ชั้นนั้น ไม่ได้ทำแล้ว ถ้าผู้จัดจำหน่ายหลักไม่ได้ถือสต็อกหรือไม่ได้ให้เครดิต แต่ยังได้ส่วนต่างเท่าเดิม ท่านกำลังจ่ายค่าตัวกลางที่ไม่ได้สร้างคุณค่า ในทางกลับกัน ถ้าชั้นใดทำหน้าที่เพิ่ม เช่น รับประกันหลังการขายให้บริษัท ควรมีค่าตอบแทนสำหรับหน้าที่นั้นแยกไว้ชัดเจน
เรื่องการเลือกว่าจะใช้ตัวแทนแบบใด เป็นนายหน้า ตัวแทน หรือผู้ซื้อมาขายต่อ มีผลต่อสิทธิหน้าที่และต่อว่าใครเป็นเจ้าของสินค้าระหว่างทาง ดูใน นายหน้า ตัวแทน หรือผู้ซื้อมาขายไป สัญญาซื้อขายคือการโอนกรรมสิทธิ์ทรัพย์สินให้ผู้ซื้อโดยผู้ซื้อตกลงจ่ายราคา (ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 453) ผู้จัดจำหน่ายที่ซื้อขาดจึงตั้งราคาขายต่อเองได้ในหลัก ต่างจากตัวแทนที่ขายแทนบริษัท
3. ตั้งส่วนลดแต่ละชั้นด้วยวิธีใด
มีสองวิธีหลัก และมักใช้ร่วมกัน
วิธีที่ 1 ส่วนต่างตามชั้น (tier discount) ตั้งราคาลิสต์แยกตามชั้น เช่น ราคาสำหรับผู้จัดจำหน่ายหลัก ดีลเลอร์ และร้านค้า ชั้นที่ซื้อล็อตใหญ่และรับหน้าที่มากกว่าได้ราคาถูกกว่า ข้อดีคือชัดเจน ข้อเสียคือถ้าราคาระหว่างชั้นห่างกันน้อยเกินไป ชั้นล่างจะข้ามไปซื้อกับชั้นบนโดยตรง และถ้าห่างมากเกินไป ชั้นบนจะอยากขายตัดหน้าให้ลูกค้าปลายทางเอง
วิธีที่ 2 ส่วนลดตามผลงาน จ่ายเพิ่มเมื่อทำตามเงื่อนไข เช่น ส่วนลดตามปริมาณที่ซื้อรวมในรอบปี ส่วนลดเมื่อชำระตรงเวลา หรือเงินสนับสนุนเมื่อจัดโชว์สินค้าตามมาตรฐาน วิธีนี้ทำให้ราคาในลิสต์ไม่ต้องลดตลอด และจ่ายเฉพาะเมื่อบริษัทได้สิ่งที่ต้องการ
หลักที่ใช้ได้ทั้งสองวิธี
- ให้ผลงานชัดวัดได้ ใช้ตัวเลขที่ตรวจสอบกับเอกสารของบริษัทได้ เช่น ยอดสั่งซื้อที่ส่งมอบแล้ว ไม่ใช่ยอดที่ตัวแทนบอกว่าขายได้
- ขั้นยอดต้องเป็นไปได้จริง ขั้นที่สูงจนไม่มีใครถึงทำให้ตัวแทนเลิกสนใจ ขั้นที่ต่ำจนทุกคนถึงทำให้เป็นส่วนลดถาวรที่ไม่ได้จูงใจอะไร
- ไม่ให้ใครได้ราคาต่ำกว่าชั้นที่อยู่เหนือขึ้นไป ไม่เช่นนั้นโครงสร้างจะกลับหัวและเกิดการเวียนสินค้า
- เขียนเกณฑ์ไว้ก่อนเริ่มรอบ ไม่ใช่ประกาศหลังจากเห็นยอดขาย
เรื่องยอดขั้นต่ำที่ตัวแทนต้องทำและทางออกเมื่อตัวแทนไม่ถึงเป้า อยู่ใน ให้สิทธิขายแต่ผู้เดียว แต่ตัวแทนขายไม่ถึงเป้า
4. ส่วนลดซ้อนมีอะไรบ้าง และกินกำไรอย่างไร
ราคาลิสต์เป็นเพียงจุดเริ่ม ตารางนี้รวมส่วนที่มักถูกลืมนับ
| รายการ | ลักษณะ | ข้อควรระวัง |
|---|---|---|
| ส่วนลดตามปริมาณ (rebate) | จ่ายย้อนหลังเมื่อยอดซื้อรวมถึงเกณฑ์ | ต้องตั้งสำรองในบัญชี ไม่ใช่รู้ตอนจ่ายจริง และต้องกำหนดว่านับยอดอย่างไร |
| แคมเปญและโปรโมชั่น | ลดราคาชั่วคราวหรือบริษัทออกเงินสนับสนุนส่วนหนึ่ง | กำหนดว่าใครรับภาระส่วนที่ลด และสต็อกเก่าที่ตัวแทนซื้อไว้ราคาเต็มจะได้รับการชดเชยหรือไม่ |
| คืนสินค้า | สินค้าชำรุด ค้างสต็อก หรือหมดอายุ | ตั้งสัดส่วนที่ยอมรับ ระบุเงื่อนไขการรับคืน และใครออกค่าขนส่งขากลับ |
| เครดิต | ให้ชำระภายในกำหนดวัน | เป็นต้นทุนเงินของบริษัท และเพิ่มความเสี่ยงหนี้เสีย กำหนดวงเงินและผลเมื่อเกินกำหนด |
| ค่าขนส่ง | บริษัทส่งให้หรือหักจากราคา | ตกลงว่าราคาลิสต์รวมค่าขนส่งหรือไม่ และเงื่อนไขที่บริษัทออกค่าส่งให้เมื่อยอดถึงเกณฑ์ ถ้ามี ต้องเขียนเป็นเงื่อนไขในสัญญา |
| ส่วนลดชำระเร็ว | ลดเมื่อชำระก่อนกำหนด | คำนวณต้นทุนเทียบกับดอกเบี้ยเงินกู้ของบริษัท |
| เงินสนับสนุนการตลาด | จ่ายเป็นเงินหรือสินค้าสำหรับโชว์ | กำหนดหลักฐานการใช้ และระยะเวลา |
ปัญหาที่พบบ่อยคือส่วนลดแต่ละตัวถูกอนุมัติโดยคนละฝ่าย ฝ่ายขายอนุมัติแคมเปญ ฝ่ายบัญชีจ่ายส่วนลดตามปริมาณ ฝ่ายคลังรับคืนสินค้า ไม่มีใครเห็นผลรวม ให้มีตารางเดียวที่รวมทุกรายการต่อชั้นต่อรอบ และคำนวณราคาที่เข้ากระเป๋าจริงทุกไตรมาส
ตัวเลขภาษี เช่น ภาษีมูลค่าเพิ่มของส่วนลดและเครดิตโน้ต ให้นักบัญชีหรือผู้สอบบัญชีตรวจก่อนกำหนดวิธีออกเอกสารและวิธีบันทึก บทความนี้ไม่ให้อัตราหรือตัวเลขภาษี
5. ความขัดแย้งในช่องทางเกิดจากอะไร และป้องกันอย่างไร
ความขัดแย้งในช่องทาง (channel conflict) เกิดเมื่อชั้นหนึ่งรู้สึกว่าอีกชั้นเอาลูกค้าหรือกำไรของตนไป ที่พบบ่อยมีสามแบบ
| สถานการณ์ | ผลที่ตามมา | วิธีลดความเสี่ยง |
|---|---|---|
| ผู้จัดจำหน่ายหรือดีลเลอร์ขายตรงให้ร้านค้าหรือผู้ใช้ที่เป็นลูกค้าของชั้นล่าง | ชั้นล่างเสียลูกค้า ขายน้อยลงหรือเลิกขาย | แบ่งพื้นที่หรือกลุ่มลูกค้า ระบุว่าใครขายให้ใครได้ และกำหนดราคาสำหรับกรณีขายนอกกลุ่ม |
| ตัวแทนบางรายตัดราคาออนไลน์ต่ำกว่าส่วนอื่น | ร้านที่มีหน้าร้านขายไม่ได้ ราคาตลาดตก ชั้นอื่นเรียกร้องส่วนลดเพิ่ม | กำหนดเงื่อนไขการขายออนไลน์ เช่น ต้องใช้ภาพและข้อมูลสินค้าที่ถูกต้อง ไม่ใช่บังคับราคาขั้นต่ำ (ดูข้อ 7) |
| บริษัทเปิดช่องทางตรงหรือมาร์เก็ตเพลสเอง ขายถูกกว่าตัวแทน | ตัวแทนรู้สึกถูกตัดหน้า | แจ้งขอบเขตช่องทางตรงในสัญญา ใช้สินค้าหรือรุ่นต่างกันสำหรับช่องทางต่างกัน |
เรื่องการเลือกขายผ่านมาร์เก็ตเพลสหรือเว็บไซต์ของบริษัท และประเด็นกฎหมายของช่องทางเหล่านั้น อยู่ใน ขายบนมาร์เก็ตเพลสหรือเว็บไซต์ของตัวเอง หน้านี้พูดเฉพาะผลต่อโครงสร้างส่วนลดของตัวแทน
หลักป้องกันที่ใช้ได้จริง
- ให้แต่ละชั้นมีกลุ่มลูกค้าหรือพื้นที่ที่เป็นของตนชัดเจน และเขียนไว้
- ให้ส่วนต่างของชั้นล่างพอเลี้ยงตัวเอง ตั้งแต่ตอนออกแบบ ไม่ใช่รอให้บ่น
- ให้ข้อมูลช่องทางโปร่งใสที่ทำได้ เช่น แจ้งตัวแทนว่าบริษัทมีช่องทางตรงหรือไม่ และขายสินค้ารุ่นใด
- มีช่องทางร้องเรียนและขั้นตอนตรวจสอบ เมื่อพบการขายนอกเขตหรือขายต่ำกว่าเงื่อนไข ให้บริษัทขอข้อมูลและแก้ไขตามที่ตกลง
6. จะเขียนโครงสร้างนี้ลงสัญญาการค้าและสัญญาตัวแทนจำหน่ายอย่างไร
โครงสร้างราคาที่ดีแต่ไม่ได้อยู่ในสัญญา จะไม่มีน้ำหนักเมื่อมีข้อโต้แย้ง ข้อต่อไปนี้ควรอยู่ในสัญญาหรือเอกสารแนบที่สัญญาอ้างถึง
- พื้นที่หรือกลุ่มลูกค้า ที่ตัวแทนขายได้ ว่าผูกขาดหรือไม่ และใครขายนอกเขตได้ในกรณีใด
- ราคาและเอกสารแนบราคา (price list) แยกตามชั้นและตามสินค้า ระบุวันที่ใช้ และมีเลขฉบับ
- ส่วนลดตามปริมาณ ช่วงเวลา ยอดที่นับ ขั้นและอัตรา วิธีจ่ายหรือหักเป็นเครดิตโน้ต การนับสินค้าที่คืน และเงื่อนไขที่ทำให้สิทธิหมดไป
- การคืนสินค้า ประเภทที่รับคืน ระยะเวลาแจ้ง สภาพสินค้า วิธีคืนเงินหรือเครดิต และใครออกค่าขนส่ง
- เครดิต จำนวนวัน วงเงิน ดอกเบี้ยหรือค่าปรับเมื่อค้างชำระ สิทธิระงับการส่งสินค้าเมื่อเกินวงเงิน
- ค่าขนส่งและเงื่อนไขการส่งมอบ ใครรับความเสี่ยงระหว่างขนส่ง ราคารวมค่าส่งหรือไม่
- แคมเปญ ใครออกเงิน ระยะเวลา และว่าสต็อกคงเหลือที่ซื้อก่อนหน้านั้นได้รับการดูแลอย่างไร
- การเปลี่ยนราคาและส่วนลด สิทธิของบริษัทเปลี่ยนได้ แจ้งล่วงหน้ากี่วันเป็นหนังสือ คำสั่งซื้อที่ยืนยันแล้วใช้ราคาเดิม
- ข้อห้ามและข้อกำหนดการขาย เช่น ห้ามขายนอกเขตที่ตกลง ห้ามสวมแบรนด์ของผู้อื่น มาตรฐานการแสดงสินค้า
- การตรวจสอบและผลเมื่อฝ่าฝืน สิทธิตรวจยอดซื้อขายตามที่เกี่ยวข้องกับส่วนลดตามปริมาณ ผลเมื่อขายผิดเงื่อนไข และการเลิกสัญญา
ก่อนเซ็น ควรวางทางตรวจสัญญาให้เป็นระบบ ดู บริษัทไม่มีฝ่ายกฎหมาย วางระบบตรวจสัญญาก่อนเซ็นอย่างไร เพื่อให้ผู้อนุมัติและผู้ลงนามถูกต้อง
7. ราคาแนะนำกับการกำหนดราคาขายต่อ ต่างกันอย่างไร และควรระวังอะไร
บริษัทมักอยากให้ตัวแทนขายในราคาใกล้กันเพื่อรักษาภาพลักษณ์แบรนด์ แต่วิธีที่ใช้มีผลทางกฎหมาย
- ราคาแนะนำ (recommended price) บริษัทบอกราคาขายต่อที่แนะนำ ตัวแทนตัดสินใจเองว่าจะขายเท่าใด โดยทั่วไปเป็นรูปแบบที่ใช้กัน
- การบังคับหรือกำหนดราคาขายต่อ เช่น กำหนดว่าห้ามขายต่ำกว่าราคาหนึ่ง กำหนดราคาตายตัว หรือขู่ตัดสินค้าหรือลดส่วนลดถ้าไม่ตามราคา อาจเกิดประเด็นกฎหมายการแข่งขันทางการค้า
- ตัวแทนตกลงราคากันเอง ไม่ว่าชั้นเดียวกันหรือต่างชั้น อาจเกิดประเด็นเช่นกัน
กฎหมายว่าด้วยการแข่งขันทางการค้ามีขอบเขต เงื่อนไข ข้อยกเว้น และแนวปฏิบัติของหน่วยงานที่ดูแลซึ่งขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง เช่น ส่วนแบ่งตลาดและลักษณะธุรกิจ บทความนี้ไม่สรุปว่าแบบใดทำได้หรือไม่ได้ในกรณีของท่าน ให้ทนายตรวจโครงสร้างราคาและข้อสัญญาก่อนใช้ และดูข้อมูลของหน่วยงานที่ สำนักงานคณะกรรมการการแข่งขันทางการค้า
ทางที่ปลอดภัยกว่าในเชิงปฏิบัติ คือใช้เครื่องมือที่ไม่ใช่การบังคับราคา เช่น ให้ส่วนลดผลงานแก่ตัวแทนที่แสดงสินค้าตามมาตรฐาน ให้ข้อมูลตลาดโดยไม่บังคับ และออกแบบส่วนต่างให้ตัวแทนไม่มีเหตุผลต้องตัดราคาจนเสียหาย
8. เช็กลิสต์ออกแบบและทบทวนโครงสร้างส่วนลด
- เขียนห่วงโซ่ราคาตั้งแต่ราคาปลายทางจนถึงราคาที่บริษัทขายให้ชั้นแรก
- ระบุหน้าที่จริงของแต่ละชั้น (สต็อก เครดิต ส่งของ หลังการขาย การตลาด) และส่วนต่างที่ผูกกับหน้าที่นั้น
- รวมส่วนลดซ้อนทุกชนิดในตารางเดียว และคำนวณราคาที่เข้ากระเป๋าจริงต่อชั้น
- เทียบราคาที่เข้ากระเป๋ากับต้นทุนสินค้าและค่าใช้จ่ายของบริษัท
- ตรวจว่าไม่มีชั้นล่างได้ราคาต่ำกว่าชั้นบน
- กำหนดพื้นที่หรือกลุ่มลูกค้าของแต่ละชั้นเป็นลายลักษณ์อักษร
- เขียนเงื่อนไขส่วนลดตามปริมาณ คืนสินค้า เครดิต ค่าขนส่ง และแคมเปญลงสัญญา
- กำหนดวิธีแจ้งเปลี่ยนราคาและส่วนลดล่วงหน้าเป็นหนังสือ
- ให้ทนายตรวจเรื่องราคาแนะนำและเงื่อนไขที่เกี่ยวกับกฎหมายการแข่งขันก่อนใช้
- ให้นักบัญชีตรวจการบันทึกบัญชีและภาษีของส่วนลดและเครดิตโน้ต
- ตั้งรอบทบทวนราคาที่เข้ากระเป๋าทุกไตรมาส และผู้รับผิดชอบ
9. เมื่อตัวเลขไม่เป็นไปตามแผน ควรดูอะไรก่อน
- หาว่าส่วนลดตัวใดโตเร็วกว่ายอดขาย เช่น ส่วนลดตามปริมาณ เพิ่มเพราะยอดสะสมถึงขั้นสูง หรือคืนสินค้าเพิ่มหลังแคมเปญ
- ดูว่าชั้นใดขายตัดกัน เทียบราคาที่ขายจริงในแต่ละชั้นกับกรอบที่ตกลงไว้
- ดูอายุหนี้และสต็อกของตัวแทน สต็อกค้างหมายถึงตัวแทนจะลดราคาล้างสต็อก ซึ่งกดราคาตลาด
- เทียบสัญญากับสิ่งที่เกิดจริง ว่าส่วนลดที่จ่ายไปมีฐานในสัญญาหรือไม่ และสัญญาให้สิทธิแก้ไขหรือไม่
- ปรับโครงสร้างด้วยการแจ้งตามสัญญา ไม่ใช่แจ้งกะทันหัน ถ้าสัญญาไม่ให้สิทธิเปลี่ยนฝ่ายเดียว ต้องเจรจาและทำข้อตกลงเพิ่มเติม
ถ้าตัวแทนเริ่มไม่ถึงเป้าหรือไม่ทำตามเงื่อนไข ให้ดูทางออกใน ให้สิทธิขายแต่ผู้เดียว แต่ตัวแทนขายไม่ถึงเป้า
10. ตัวอย่างสมมติ: แบรนด์เครื่องใช้ในบ้านขายผ่านสามชั้น
ตัวอย่างนี้เป็นสมมติ ไม่ใช่คดีหรือธุรกิจจริง ตัวเลขทั้งหมดเป็นตัวเลขเพื่อประกอบการอธิบาย และราคาทั้งหมดไม่รวมภาษีมูลค่าเพิ่ม
แบรนด์แห่งหนึ่งมีต้นทุนสินค้า 60 บาทต่อชิ้น ขายผ่านผู้จัดจำหน่ายหลัก ดีลเลอร์ และร้านค้าปลีก ราคาปลายทางที่ตลาดรับได้ 160 บาท
ขั้นที่ 1 ไล่ราคาย้อนจากปลายทาง (ราคาลิสต์)
| ชั้น | ซื้อที่ (บาท) | ขายที่ (บาท) | ส่วนต่างขั้นต้น (บาท) | ส่วนต่างต่อราคาขาย |
|---|---|---|---|---|
| บริษัท | ต้นทุน 60 | 100 | 40 | 40.0% |
| ผู้จัดจำหน่ายหลัก | 100 | 115 | 15 | 13.0% |
| ดีลเลอร์ | 115 | 130 | 15 | 11.5% |
| ร้านค้าปลีก | 130 | 160 | 30 | 18.8% |
ขั้นที่ 2 หักส่วนลดซ้อนที่บริษัทรับ ต่อชิ้น (ตัวเลขสมมติ)
| รายการ | บาทต่อชิ้น |
|---|---|
| ราคาลิสต์ที่ขายให้ผู้จัดจำหน่ายหลัก | 100 |
| ส่วนลดตามปริมาณ 3% | -3 |
| เงินสนับสนุนแคมเปญ | -2 |
| สำรองสินค้าคืน 1% | -1 |
| ต้นทุนเครดิต (เครดิต 45 วัน) | -1 |
| ค่าขนส่งที่บริษัทออก | -3 |
| ราคาที่เข้ากระเป๋าจริง | 90 |
| ต้นทุนสินค้า | -60 |
| กำไรขั้นต้นของบริษัท | 30 (ประมาณ 33% ของราคาที่เข้ากระเป๋า) |
ส่วนต่างของบริษัทบนราคาลิสต์ดูเหมือน 40 บาท แต่เหลือจริง 30 บาท ส่วนลดซ้อนกินไปหนึ่งในสี่ ผู้จัดจำหน่ายหลักได้รับส่วนลดตามปริมาณ 3 บาท ทำให้ต้นทุนจริง 97 บาท และส่วนต่างจริงเพิ่มเป็น 18 บาทต่อชิ้น
ขั้นที่ 3 ตรวจว่าทุกชั้นยังอยู่ได้ (สมมติค่าใช้จ่ายต่อชิ้น)
| ชั้น | ส่วนต่างจริง | ค่าใช้จ่ายของหน้าที่ | เหลือสุทธิ |
|---|---|---|---|
| ผู้จัดจำหน่ายหลัก | 18 | 10 (สต็อก เครดิต ส่ง) | 8 |
| ดีลเลอร์ | 15 | 8 | 7 |
| ร้านค้าปลีก | 30 | 22 | 8 |
ขั้นที่ 4 เมื่อมีคนขายออนไลน์ที่ 140 บาท ร้านค้าปลีกที่มีหน้าร้านซึ่งซื้อที่ 130 บาท จะเหลือส่วนต่างเพียง 10 บาท ต่ำกว่าค่าใช้จ่าย 22 บาท ย่อมเลิกขายหรือเรียกส่วนลดเพิ่ม ทางแก้ที่ควรพิจารณา คือแยกรุ่นหรือชุดสินค้าสำหรับช่องทางออนไลน์ ให้ส่วนลดผลงานแก่ร้านที่แสดงสินค้าตามมาตรฐาน กำหนดเงื่อนไขการขายออนไลน์ที่ไม่ใช่การบังคับราคาขั้นต่ำ และให้ทนายตรวจก่อนใช้ จากนั้นเขียนผลลงสัญญาและแจ้งล่วงหน้าตามที่ตกลง
อย่าเข้าใจผิด
- "ตั้งส่วนต่างตายตัวทุกชั้นแล้วจบ" ส่วนต่างต้องผูกกับหน้าที่จริง ชั้นที่ไม่ได้ถือสต็อกหรือให้เครดิตไม่ควรได้ส่วนต่างเท่ากับชั้นที่ทำ
- "ราคาลิสต์เท่ากับกำไร" กำไรจริงคือราคาที่เข้ากระเป๋าหลังหักส่วนลดซ้อนทุกชนิด
- "ส่วนลดมาก ตัวแทนจะขายมาก" ถ้าส่วนลดไม่ผูกกับผลงานและทุกคนได้เท่ากัน ก็ไม่ได้จูงใจ และอาจเป็นการให้กำไรไปโดยไม่ได้อะไรกลับมา
- "บังคับตัวแทนให้ขายราคาเดียวกันได้เสมอ" การบังคับหรือกำหนดราคาขายต่อขั้นต่ำหรือตายตัว อาจเกิดประเด็นกฎหมายการแข่งขันทางการค้า ให้ทนายตรวจก่อนใช้
- "ตัวแทนตกลงราคากันเองเป็นเรื่องของเขา" การตกลงราคาระหว่างตัวแทน อาจเข้าข่ายประเด็นเดียวกัน บริษัทไม่ควรเป็นผู้ประสานหรือสนับสนุน
- "เปลี่ยนส่วนลดได้เมื่อไรก็ได้เพราะเป็นราคาของเรา" ถ้าสัญญาไม่ให้สิทธิหรือไม่ได้แจ้งล่วงหน้า การเปลี่ยนฝ่ายเดียวเสี่ยงเกิดข้อโต้แย้ง
- ขอบเขตของบทความนี้ ไม่ครอบคลุมกฎหมายการแข่งขันทางการค้าโดยละเอียด ภาษีของส่วนลด และข้อกำหนดเฉพาะอุตสาหกรรม ตัวเลขและสัดส่วนทั้งหมดเป็นตัวอย่าง ใช้ตัวเลขจริงของธุรกิจท่าน ข้อมูล ณ วันที่ 21 พฤศจิกายน 2569
อ่านเพิ่มเติม
- นายหน้า ตัวแทน หรือผู้ซื้อมาขายไป เลือกโมเดลขายแบบไหนให้ถูกกฎหมาย
- ขายบนมาร์เก็ตเพลสหรือเว็บไซต์ของตัวเอง: เลือกช่องทางขาย
- ลดราคาเพื่อกระตุ้นยอดขาย คุ้มจริงหรือ ต้องขายเพิ่มกี่ชิ้นถึงได้กำไรเท่าเดิม
- ให้สิทธิขายแต่ผู้เดียว แต่ตัวแทนขายไม่ถึงเป้า
- บริษัทไม่มีฝ่ายกฎหมาย วางระบบตรวจสัญญาก่อนเซ็นอย่างไร
โครงสร้างส่วนลดที่ดีเริ่มจากราคาปลายทางและไล่ย้อนตามหน้าที่ของแต่ละชั้น วัดผลที่ราคาเข้ากระเป๋าจริง แล้วเขียนทั้งหมดลงสัญญา โดยให้ทนายตรวจเรื่องการกำหนดราคาขายต่อก่อนใช้
เราช่วยวางโมเดลช่องทางและโครงสร้างส่วนลด ร่างและตรวจสัญญาตัวแทนจำหน่ายและสัญญาการค้า รวมถึงตรวจเงื่อนไขการแข่งขันและการกำหนดราคาที่เกี่ยวข้อง เราไม่ใช่นักบัญชีหรือที่ปรึกษาภาษี และไม่สามารถรับรองผลทางการค้าหรือผลของการเจรจากับตัวแทน ค่าบริการขึ้นอยู่กับขั้นของเรื่องและงานที่ต้องทำ ส่งเอกสารให้เราดูก่อน เราจะแจ้งขอบเขตงานและค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน โทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดูเพิ่มเติมที่ แผนธุรกิจ และ สัญญาและเอกสาร
คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

