คำตอบหลัก
ให้พาร์ทเนอร์ได้ส่วนแบ่งกำไรโดยไม่ให้เป็นผู้ถือหุ้นได้ แต่สัญญาต้องตอบให้ครบสามเรื่อง คือ ได้เงินเท่าไรและคิดจากอะไร, มีสิทธิรู้และตรวจสอบตัวเลขแค่ไหน และ ไม่มีอำนาจตัดสินใจหรือมีเพียงสิทธิให้ความเห็นชอบในเรื่องที่ระบุ ส่วนที่มักเป็นต้นเหตุของข้อพิพาทคือคำว่า "กำไร" ที่ไม่เคยนิยามไว้ ว่านับรายได้ก้อนไหน หักค่าใช้จ่ายอะไรได้ และใครเป็นคนทำตัวเลข
ความเสี่ยงทางกฎหมายที่ต้องรู้ก่อน ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1012 บัญญัติว่าสัญญาจัดตั้งห้างหุ้นส่วนหรือบริษัท คือสัญญาที่บุคคลตั้งแต่สองคนขึ้นไปตกลงเข้ากันเพื่อกระทำกิจการร่วมกัน ด้วยประสงค์จะแบ่งปันกำไรอันจะพึงได้แต่กิจการที่ทำนั้น ถ้าทั้งสองฝ่ายร่วมลงทุนหรือลงแรงทำโครงการเดียวกันและตกลงแบ่งกำไร ความสัมพันธ์นั้นอาจเข้าลักษณะนี้ แม้สัญญาจะตั้งชื่อว่า "สัญญาแบ่งผลตอบแทน" และมาตรา 1025 ระบุว่าห้างหุ้นส่วนสามัญคือห้างที่หุ้นส่วนทุกคนต้องรับผิดร่วมกันเพื่อหนี้ทั้งปวงของห้างโดยไม่จำกัด การตัดสินจริงขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงทั้งหมดของแต่ละกรณี ไม่ใช่ชื่อสัญญาเพียงอย่างเดียว
ความเห็นเชิงปฏิบัติของเรา ถ้าจะให้พาร์ทเนอร์เป็นเพียงผู้รับส่วนแบ่ง ให้เขียนเป็นผลตอบแทนที่คำนวณจากสูตร ไม่ให้เขาเป็นผู้ตัดสินใจแทนธุรกิจ ไม่ให้เขาผูกพันธุรกิจกับบุคคลภายนอก และทำงานจริงให้ตรงกับที่เขียน หากอยากให้เขาร่วมเป็นเจ้าของและร่วมควบคุมจริง ให้พิจารณาออกหุ้นแทน
คู่มือนี้ตอบเรื่องสัญญาแบ่งกำไรโดยไม่ให้หุ้น หากต้องการทราบว่าผู้ร่วมทุนด้วยเงินกับผู้ร่วมทุนด้วยแรงควรแบ่งหุ้นกันอย่างไร ดู ผู้ร่วมทุนด้วยเงินกับด้วยแรง แบ่งหุ้นอย่างไร หากต้องการวางแผนเมื่อหุ้นส่วนเสียชีวิตหรือทำงานไม่ได้ ดู ข้อตกลงซื้อขายหุ้นเมื่อหุ้นส่วนเสียชีวิตหรือไร้ความสามารถ
ใครควรอ่านส่วนไหน
| สถานะของคุณ | ส่วนที่ควรอ่าน |
|---|---|
| กำลังวางแผน | ข้อ 1 และ 2 เลือกรูปแบบก่อน ข้อ 3 ถึง 5 ร่างนิยามกำไร สิทธิตรวจบัญชี และอำนาจ |
| กำลังเจรจา | ข้อ 3 ถึง 8 ตารางข้อที่ต้องตกลง ผลเมื่อขาดทุน การเลิกสัญญา และข้อ 9 เช็กลิสต์ |
| ทำไปแล้ว | ข้อ 1 ตรวจว่าทำงานจริงเป็นอย่างไร ข้อ 4 และ 5 ดูว่าสัญญาที่มีอยู่ขาดอะไร แล้วทำบันทึกแก้ไขตามข้อ 9 |
1. แบ่งกำไรกับพาร์ทเนอร์ แล้วกลายเป็นหุ้นส่วนได้อย่างไร
กฎหมายไม่ได้ถามว่าสัญญาเขียนหัวเรื่องว่าอะไร แต่ดูว่าความสัมพันธ์จริงเป็นอย่างไร มาตรา 1012 มีองค์ประกอบสามอย่าง คือ บุคคลตั้งแต่สองคนขึ้นไป ตกลงเข้ากันเพื่อกระทำกิจการร่วมกัน และมีเจตนาแบ่งปันกำไรจากกิจการนั้น
ข้อเท็จจริงเหล่านี้มักทำให้สัญญาแบ่งกำไรดูเป็นการทำกิจการร่วมกัน
- ทั้งสองฝ่ายลงทุนหรือลงแรงในโครงการเดียวกัน
- พาร์ทเนอร์ร่วมตัดสินใจเรื่องสำคัญทุกเรื่อง
- พาร์ทเนอร์เสนอตัวต่อลูกค้าหรือคู่ค้าว่าเป็นเจ้าของหรือเป็นหุ้นส่วนธุรกิจ
- ไม่มีการกำหนดว่าเป็นค่าตอบแทนสำหรับงานเฉพาะอย่าง แต่เป็นการแบ่งผลรวมของกิจการ
- ไม่ระบุว่าพาร์ทเนอร์ไม่ต้องรับผิดต่อหนี้ของกิจการ
ข้อเท็จจริงเหล่านี้ทำให้ดูเป็นการจ้างหรือให้ค่าตอบแทนมากกว่า
- พาร์ทเนอร์ทำงานหรือให้บริการตามขอบเขตที่กำหนด
- ส่วนแบ่งเป็นสูตรค่าตอบแทน ไม่ใช่สิทธิในทรัพย์สินหรือกิจการ
- พาร์ทเนอร์ไม่ต้องใส่เงินเพิ่มเมื่อขาดทุน
- ธุรกิจเป็นของเจ้าของเดิมฝ่ายเดียว ใช้ชื่อและบัญชีของเขา
- พาร์ทเนอร์ไม่มีอำนาจผูกพันธุรกิจต่อบุคคลภายนอก
ถ้าถูกมองเป็นห้างหุ้นส่วนสามัญ มาตรา 1025 ระบุว่าหุ้นส่วนทุกคนต้องรับผิดร่วมกันเพื่อหนี้ทั้งปวงของห้างโดยไม่จำกัด ซึ่งกระทบทั้งสองฝ่าย ทั้งผู้ที่คิดว่าตนเป็นเพียงผู้รับส่วนแบ่ง และเจ้าของที่คิดว่าตนควบคุมได้ฝ่ายเดียว การจะถูกมองเช่นนั้นหรือไม่ขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงของแต่ละกรณีและการตีความของศาล จึงไม่ควรคาดเดาล่วงหน้า สิ่งที่ควรทำคือออกแบบสัญญาและวิธีทำงานให้สอดคล้องกัน
2. ทางเลือกอื่นที่ควรเปรียบเทียบก่อนเลือกสัญญาแบ่งกำไร
| รูปแบบ | ได้เงินจาก | เหมาะเมื่อ | ข้อควรระวัง |
|---|---|---|---|
| สัญญาแบ่งกำไร หรือโบนัสตามกำไร | กำไรตามนิยามในสัญญา | พาร์ทเนอร์ช่วยให้โครงการสำเร็จ แต่ไม่ต้องการร่วมเป็นเจ้าของ | ต้องนิยามกำไรและสิทธิตรวจสอบให้ชัด และระวังเรื่องถูกมองเป็นห้างหุ้นส่วน |
| ค่าบริการร่วมกับส่วนผลงาน | ค่าบริการประจำ บวกส่วนเพิ่มเมื่อถึงเป้า | งานของพาร์ทเนอร์วัดผลเป็นรายงานหรือเป้าหมายได้ | ต้องกำหนดเป้าหมายและวิธีวัดให้ชัด |
| ส่วนแบ่งรายได้ | ร้อยละของรายได้หรือยอดขาย | พาร์ทเนอร์นำลูกค้ามา และต้นทุนผันแปรน้อย | พาร์ทเนอร์ไม่ได้รับผลของต้นทุน ฝ่ายเจ้าของอาจแบกภาระมากเมื่อมีต้นทุนสูง |
| หุ้นสมมติ (phantom shares) | เงินสดที่คำนวณจากมูลค่าหุ้นสมมติ | อยากให้ผลตอบแทนผูกกับมูลค่าบริษัทโดยไม่ออกหุ้นจริง | เป็นเรื่องผูกกับมูลค่าบริษัท ดู หุ้นสมมติและผลตอบแทนเป็นเงินสด |
| ออกหุ้นจริง | เงินปันผลและมูลค่าหุ้น | พาร์ทเนอร์เป็นเจ้าของร่วมระยะยาว และมีสิทธิตามกฎหมาย | มีสิทธิออกเสียง สิทธิรับรู้ข้อมูล และการเปลี่ยนแปลงผู้ถือหุ้นต้องดำเนินการตามกฎหมาย ดู แผนหุ้นพนักงาน |
ไม่มีรูปแบบใดดีที่สุดในทุกกรณี คำถามที่ควรถามคือ พาร์ทเนอร์ต้องการเป็นเจ้าของหรือต้องการเงินตามผลงาน และธุรกิจยอมแบ่งอำนาจหรือไม่
3. จะนิยามคำว่า "กำไร" ในสัญญาอย่างไร
ควรเขียนเป็นสูตรที่คนอ่านแล้วคำนวณได้เหมือนกัน อย่างน้อยต้องมีหัวข้อต่อไปนี้
| หัวข้อ | สิ่งที่ต้องตกลง |
|---|---|
| ฐานรายได้ | นับรายได้ใด เช่น รายได้ของโครงการนี้เท่านั้น หรือรายได้ทั้งบริษัท รวมรายได้ที่ยังไม่ได้รับเงินหรือไม่ |
| ค่าใช้จ่ายที่หักได้ | ต้นทุนขาย ค่าจ้าง ค่าเช่า ค่าการตลาด ค่าดำเนินการที่เกี่ยวกับโครงการ และเอกสารที่ต้องใช้ยืนยัน |
| ค่าใช้จ่ายที่หักไม่ได้ | ค่าใช้จ่ายส่วนตัวของเจ้าของ ค่าปรับที่เกิดจากความผิดของเจ้าของ รายการที่ไม่เกี่ยวกับโครงการ |
| ค่าใช้จ่ายระหว่างบริษัทที่เกี่ยวข้อง | ค่าบริการหรือค่าเช่าที่จ่ายให้บริษัทของเจ้าของเอง ต้องกำหนดเกณฑ์ราคาและวงเงิน หรือให้ต้องได้รับความเห็นชอบก่อน |
| เงินเดือนเจ้าของ | หักได้หรือไม่ หักได้เท่าไร หรือกำหนดเพดานไว้ในสัญญา |
| รอบบัญชี | รายเดือน รายไตรมาส หรือรายปี และกำหนดวันที่ส่งรายงาน |
| ผู้จัดทำตัวเลข | ใครทำ ใครตรวจ ใช้มาตรฐานบัญชีใด และเมื่อทั้งสองฝ่ายไม่เห็นตรงกันให้ทำอย่างไร |
| รายการพิเศษ | รายได้หรือค่าใช้จ่ายครั้งเดียว ขายทรัพย์สิน ได้รับเงินชดเชยหรือประกัน |
| ภาษี | ใครรับผิดชอบเรื่องภาษีของส่วนแบ่ง ให้ปรึกษานักบัญชีหรือผู้สอบบัญชี |
เรื่องภาษีของส่วนแบ่งและการหักค่าใช้จ่ายควรให้นักบัญชีหรือผู้สอบบัญชีตรวจ คู่มือนี้ไม่ได้ให้อัตราภาษีหรือตัวเลขภาษี
ข้อที่ควรเขียนให้ชัดเป็นพิเศษคือค่าใช้จ่ายระหว่างบริษัทที่เกี่ยวข้อง เพราะเป็นช่องที่กำไรเปลี่ยนได้มากโดยไม่มีใครผิดกฎหมาย เช่น บริษัทหลักเรียกเก็บค่าบริหารจากโครงการก่อนคำนวณกำไร
4. พาร์ทเนอร์ควรตรวจบัญชีและรับรายงานได้แค่ไหน
พาร์ทเนอร์ที่ไม่ได้ถือหุ้นไม่ได้มีสิทธิตรวจสอบตามกฎหมายบริษัทโดยอัตโนมัติ สิทธิจึงต้องมาจากสัญญา ควรเขียนให้ครบดังนี้
- รายงานอะไร เช่น งบกำไรขาดทุนของโครงการ รายการค่าใช้จ่ายสำคัญ
- ส่งเมื่อใด เช่น ภายใน 30 วันหลังสิ้นไตรมาส (ตัวอย่างระยะเวลา ปรับได้)
- ขอดูเอกสารประกอบได้อย่างไร เช่น ใบแจ้งหนี้ สัญญา รายการเคลื่อนไหวบัญชี
- ตั้งผู้ตรวจสอบภายนอกได้หรือไม่ ใครออกค่าใช้จ่าย และถ้าพบตัวเลขคลาดเคลื่อนมากเกินที่กำหนด ใครรับผิดชอบ
- ข้อมูลที่ได้รับเป็นความลับ ใช้เพื่อตรวจส่วนแบ่งเท่านั้น
- กำหนดระยะเวลาที่พาร์ทเนอร์ต้องทักท้วง ถ้าไม่ทักท้วงในกำหนดจะถือว่ายอมรับหรือไม่
ฝ่ายเจ้าของก็มีประโยชน์จากข้อกำหนดนี้ เพราะเมื่อมีรายงานและกรอบเวลาทักท้วงที่ชัด ข้อโต้แย้งเรื่องตัวเลขเมื่อหลายปีก่อนจะยกขึ้นมาได้ยากขึ้น
5. พาร์ทเนอร์มีอำนาจตัดสินใจแค่ไหน
หลักการคือพาร์ทเนอร์ได้เงิน ไม่ได้ควบคุมกิจการ แต่เจ้าของมักยอมให้พาร์ทเนอร์มีสิทธิจำกัดในบางเรื่องที่กระทบส่วนแบ่งโดยตรง ควรแยกให้ชัดเป็นสามกลุ่ม
| กลุ่ม | ตัวอย่าง | ผู้ตัดสิน |
|---|---|---|
| งานประจำ | การดำเนินงานรายวัน การจ้างและบริหารทีม การกำหนดราคาตามแนวปฏิบัติ | เจ้าของ |
| ต้องปรึกษาและรับฟัง | แผนงบประมาณของโครงการ การเปลี่ยนแปลงนโยบายส่วนลดครั้งใหญ่ | เจ้าของตัดสิน แต่ต้องแจ้งพาร์ทเนอร์ล่วงหน้า |
| ต้องได้รับความเห็นชอบ (สิทธิจำกัด) | การเปลี่ยนวิธีคำนวณกำไร การจ่ายค่าบริการให้บริษัทที่เกี่ยวข้องเกินวงเงิน การขายหรือโอนโครงการ การควบรวม | ต้องได้รับความเห็นชอบเป็นลายลักษณ์อักษร |
ข้อควรระวังคือ ยิ่งให้พาร์ทเนอร์ร่วมตัดสินใจมาก ภาพความเป็นการทำกิจการร่วมกันตามมาตรา 1012 ก็ยิ่งชัด จึงควรให้สิทธิเฉพาะเรื่องที่จำเป็นต่อการปกป้องส่วนแบ่ง และเขียนไว้ว่าพาร์ทเนอร์ไม่มีอำนาจลงนามหรือทำสัญญาแทนธุรกิจ ไม่ใช้ชื่อธุรกิจเสนอตัวเป็นเจ้าของหรือหุ้นส่วน และไม่ผูกพันธุรกิจกับบุคคลภายนอก
6. ถ้าธุรกิจขาดทุน พาร์ทเนอร์ต้องแบ่งขาดทุนด้วยหรือไม่
สัญญาแบ่งกำไรควรตอบคำถามต่อไปนี้ไว้ในข้อความเดียวกัน อย่าปล่อยให้ต้องตีความ
- พาร์ทเนอร์ได้เฉพาะส่วนแบ่งเมื่อมีกำไร และไม่ต้องจ่ายเงินชดเชยขาดทุน หรือจะร่วมรับขาดทุนด้วย
- ถ้าร่วมรับ ร่วมรับสัดส่วนเท่าไร และมีเพดานหรือไม่
- ขาดทุนงวดนี้ยกไปหักกับกำไรงวดหน้าก่อนจ่ายส่วนแบ่งหรือไม่ (ยกยอดขาดทุน)
- ส่วนแบ่งที่จ่ายไปแล้วในงวดก่อน ต้องคืนเมื่องวดถัดมาขาดทุนหรือไม่ ถ้าไม่เขียนไว้ว่าต้องคืน ควรเขียนว่าไม่มีการเรียกคืนย้อนหลัง
- เงินที่พาร์ทเนอร์ลงไว้ (ถ้ามี) มีสถานะเป็นอะไร เช่น เงินกู้ เงินมัดจำ หรือเงินลงทุน ต้องเขียนแยกจากส่วนแบ่งกำไร
ความเสียหายต่อบุคคลภายนอกอีกเรื่องหนึ่ง ถ้าความสัมพันธ์ถูกมองเป็นห้างหุ้นส่วนสามัญ ผลต่อหนี้ที่ค้างบุคคลภายนอกเป็นไปตามมาตรา 1025 ซึ่งไม่ขึ้นอยู่กับข้อตกลงภายในที่ว่าใครรับขาดทุนเท่าไร
7. จะเลิกทำงานร่วมกันอย่างไรจึงไม่ทะเลาะกัน
| หัวข้อ | สิ่งที่ควรเขียน |
|---|---|
| อายุสัญญา | ระยะเวลาเริ่มต้นและเงื่อนไขต่ออายุ |
| การบอกเลิก | ใครบอกเลิกได้ ด้วยเหตุใด ระยะเวลาบอกกล่าวล่วงหน้า และเหตุเลิกทันที เช่น ผิดสัญญาร้ายแรง |
| การปิดบัญชีสุดท้าย | วันตัดยอด ใครจัดทำ พาร์ทเนอร์ตรวจได้ภายในกี่วัน |
| ส่วนแบ่งงวดสุดท้าย | คิดถึงวันเลิกเท่านั้น หรือคิดจากรายได้ที่เกิดจากงานที่ทำไว้ก่อนเลิกแต่ยังไม่ได้รับเงิน |
| กำหนดจ่ายเงิน | จ่ายภายในกี่วันหลังปิดบัญชี และดอกเบี้ยหากล่าช้า |
| ทรัพย์สินและข้อมูล | ใครได้ลูกค้า แบรนด์ ข้อมูล เอกสาร และบัญชีออนไลน์ |
| ข้อที่ยังมีผลหลังเลิก | ความลับ การห้ามชักชวนลูกค้าหรือพนักงาน และกลไกระงับข้อพิพาท |
ข้อห้ามชักชวนลูกค้าหรือพนักงาน (non-solicit) และข้อห้ามแข่งขัน ควรจำกัดระยะเวลา พื้นที่ และประเภทงานให้สมเหตุสมผล ศาลอาจไม่บังคับข้อจำกัดที่กว้างเกินไป จึงไม่ควรเขียนโดยมุ่งให้กว้างที่สุด
เมื่อมีเหตุที่ไม่เกี่ยวกับความผิด เช่น พาร์ทเนอร์เสียชีวิตหรือทำงานต่อไม่ได้ ควรกำหนดว่าส่วนแบ่งตกแก่ทายาทหรือสิ้นสุด หากเป็นกรณีหุ้นส่วนที่ถือหุ้นจริง ดู ข้อตกลงซื้อขายหุ้นเมื่อหุ้นส่วนเสียชีวิตหรือไร้ความสามารถ
8. ข้อตกลงเรื่องความลับและการแข่งขัน เขียนอย่างไรให้ใช้ได้จริง
- นิยามข้อมูลลับให้ชัด เช่น สูตรราคา รายชื่อลูกค้า ตัวเลขต้นทุน และยกเว้นข้อมูลที่เป็นสาธารณะหรือที่ได้มาโดยชอบจากแหล่งอื่น
- กำหนดระยะเวลาที่ต้องรักษาความลับหลังสัญญาสิ้นสุด
- ข้อห้ามชักชวนลูกค้าหรือพนักงานต้องระบุกลุ่มลูกค้า ระยะเวลา และตัวอย่างพฤติกรรมที่ห้าม
- ระบุผลของการละเมิด เช่น การระงับส่วนแบ่ง หรือค่าเสียหายที่คำนวณได้จริง ไม่เขียนเป็นเบี้ยปรับที่สูงเกินเหตุ เพราะศาลอาจใช้ดุลพินิจลดให้
- ระบุว่าข้อมูลส่วนบุคคลของลูกค้าที่ส่งให้พาร์ทเนอร์ต้องใช้ตามวัตถุประสงค์ที่กำหนดเท่านั้น
9. เช็กลิสต์ก่อนลงนามและเมื่อต้องแก้สัญญาเดิม
- เขียนวัตถุประสงค์ว่าเป็นการแบ่งผลตอบแทน ไม่ใช่การจัดตั้งห้างหุ้นส่วน และให้การทำงานจริงตรงกับที่เขียน
- นิยามกำไรครบตามตารางในข้อ 3 พร้อมตัวอย่างการคำนวณแนบท้ายสัญญา
- กำหนดรอบบัญชี ผู้จัดทำตัวเลข และวันส่งรายงาน
- ระบุสิทธิรับรายงาน ตรวจเอกสาร และผู้ตรวจสอบภายนอกตามข้อ 4
- แยกงานประจำ เรื่องที่ต้องรับฟัง และเรื่องที่ต้องได้รับความเห็นชอบ ตามข้อ 5
- ระบุว่าไม่ผูกพันธุรกิจกับบุคคลภายนอก ไม่มีอำนาจลงนามแทน ไม่ใช้ชื่อธุรกิจในฐานะเจ้าของ
- ตกลงเรื่องขาดทุน การยกยอด และการไม่เรียกคืนย้อนหลังตามข้อ 6
- กำหนดอายุสัญญา การบอกเลิก การปิดบัญชีสุดท้าย และข้อที่ยังมีผลหลังเลิกตามข้อ 7
- เขียนเรื่องความลับและข้อห้ามชักชวนอย่างจำกัดตามข้อ 8
- ให้นักบัญชีหรือผู้สอบบัญชีตรวจภาษีของส่วนแบ่ง
- ทั้งสองฝ่ายลงนามและเก็บต้นฉบับคนละฉบับ (ถ้าทำไปแล้ว ให้ทำบันทึกแก้ไขและลงวันที่ใหม่)
ตัวอย่างสมมติ: เจ้าของแบรนด์กับผู้ดูแลการขายออนไลน์
ตัวอย่างนี้เป็นเรื่องสมมติเพื่ออธิบายหลักการ ไม่ใช่คดีจริง ตัวเลขทั้งหมดเป็นตัวเลขสมมติเท่านั้น
คุณเอเป็นเจ้าของแบรนด์เครื่องสำอาง คุณบีดูแลการขายออนไลน์และทำโฆษณา ทั้งสองไม่ต้องการแบ่งหุ้น ตกลงให้คุณบีได้ส่วนแบ่ง 20 เปอร์เซ็นต์ของกำไรจากช่องทางออนไลน์ ในไตรมาสแรก
| รายการ (สมมติ) | จำนวน (บาท) |
|---|---|
| รายได้ช่องทางออนไลน์ | 1,000,000 |
| ต้นทุนสินค้า | 400,000 |
| ค่าโฆษณาและค่าส่ง | 200,000 |
| ค่าบริหารที่คุณเอเรียกเก็บจากบริษัทอื่นของตนเอง | 100,000 |
| กำไรที่ใช้คำนวณ (ถ้ายอมให้หักค่าบริหาร) | 300,000 |
| กำไรที่ใช้คำนวณ (ถ้าไม่ยอมให้หักค่าบริหาร) | 400,000 |
ถ้าไม่ได้ตกลงเรื่องค่าบริหารไว้ ส่วนแบ่ง 20 เปอร์เซ็นต์จะเป็น 60,000 หรือ 80,000 บาท ส่วนต่างเกิดจากบรรทัดเดียว สัญญาที่ดีจึงต้องบอกว่าค่าบริหารระหว่างบริษัทที่เกี่ยวข้องหักได้หรือไม่ ภายในวงเงินเท่าไร และต้องแสดงเอกสารอะไร
สัญญาควรเขียนต่อไปว่า ถ้าไตรมาสถัดไปขาดทุน 50,000 บาท จะยกไปหักกับกำไรไตรมาสหน้าก่อนจ่ายส่วนแบ่งหรือไม่ และส่วนแบ่ง 60,000 บาทที่จ่ายไปแล้วต้องคืนหรือไม่ ซึ่งในตัวอย่างนี้ควรตกลงว่าไม่ต้องคืน
คุณบีไม่มีอำนาจลงนามในสัญญาซัพพลายเออร์ และไม่แสดงตัวว่าเป็นเจ้าของแบรนด์ แต่ได้รับรายงานรายไตรมาสและขอดูเอกสารประกอบได้ เรื่องการเปลี่ยนวิธีคำนวณกำไรต้องได้รับความเห็นชอบจากเขาเป็นลายลักษณ์อักษร
อย่าเข้าใจผิด
| ความเข้าใจผิด | ความจริง |
|---|---|
| ตั้งชื่อว่า "สัญญาแบ่งผลตอบแทน" แล้วจะไม่ถูกมองเป็นห้างหุ้นส่วน | กฎหมายดูความสัมพันธ์จริง หากทั้งสองฝ่ายร่วมกันทำกิจการเพื่อแบ่งกำไร อาจเข้ามาตรา 1012 แม้ชื่อสัญญาจะเป็นอย่างอื่น |
| พาร์ทเนอร์ที่ไม่ได้ถือหุ้นไม่เกี่ยวกับหนี้ของธุรกิจเลย | หากความสัมพันธ์ถูกมองเป็นห้างหุ้นส่วนสามัญ มาตรา 1025 ระบุให้หุ้นส่วนทุกคนรับผิดร่วมกันโดยไม่จำกัด ผลขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี |
| เขียนว่า "แบ่งกำไรเท่ากัน" ก็พอ | คำว่ากำไรต้องมีสูตร ฐานรายได้ ค่าใช้จ่ายที่หักได้ และรอบบัญชี มิฉะนั้นแต่ละฝ่ายจะคำนวณไม่ตรงกัน |
| พาร์ทเนอร์มีสิทธิตรวจบัญชีเหมือนผู้ถือหุ้นโดยอัตโนมัติ | สิทธิของพาร์ทเนอร์มาจากสัญญา ถ้าไม่เขียน จะตรวจอะไรได้บ้างก็ไม่ชัด |
| พาร์ทเนอร์รับส่วนแบ่งแล้ว ถ้าขาดทุนทีหลังต้องคืนเงินเสมอ | ไม่มีการเรียกคืนเอง ต้องมีข้อสัญญาเรื่องนี้เป็นลายลักษณ์อักษร มิฉะนั้นสิทธิเรียกคืนไม่ชัดเจน |
| ข้อห้ามแข่งขันเขียนกว้างที่สุดจะปลอดภัยที่สุด | ข้อที่กว้างเกินไป เช่น ห้ามทำธุรกิจเดียวกันทั่วประเทศ ตลอดชีวิต ศาลอาจไม่บังคับ |
| ให้พาร์ทเนอร์ร่วมตัดสินใจทุกเรื่องแล้วยังเป็นแค่ผู้รับส่วนแบ่ง | ยิ่งร่วมตัดสินใจมาก ภาพความเป็นการทำกิจการร่วมกันก็ยิ่งชัด |
ขอบเขตของคู่มือนี้ คู่มือนี้ไม่ได้ให้อัตราภาษีหรือแนวทางจัดทำบัญชี ให้นักบัญชีหรือผู้สอบบัญชีตรวจ ไม่ครอบคลุมกิจการที่จดทะเบียนเป็นห้างหุ้นส่วนอยู่แล้ว สัญญากับพนักงานที่อยู่ภายใต้กฎหมายแรงงาน และธุรกิจที่มีกฎหมายเฉพาะกำกับ หากข้อเท็จจริงเปลี่ยน เช่น พาร์ทเนอร์เริ่มลงทุนเพิ่มหรือเข้ามาร่วมบริหาร คำตอบอาจเปลี่ยนไป ข้อมูล ณ วันที่ 21 พฤศจิกายน 2569 ตรวจข้อมูลการจดทะเบียนได้ที่ กรมพัฒนาธุรกิจการค้า
อ่านเพิ่มเติม
- ผู้ร่วมทุนด้วยเงินกับด้วยแรง แบ่งหุ้นอย่างไร
- ข้อตกลงซื้อขายหุ้นเมื่อหุ้นส่วนเสียชีวิตหรือไร้ความสามารถ
- หุ้นสมมติและผลตอบแทนเป็นเงินสด
- แผนหุ้นพนักงาน ESOP และ RSU
- ข้อตกลงด้วยวาจาใช้บังคับได้หรือไม่
- ระบบตรวจสัญญาก่อนเซ็นสำหรับบริษัทไม่มีฝ่ายกฎหมาย
สัญญาแบ่งกำไรที่ดีต้องนิยามคำว่ากำไรให้คำนวณได้เหมือนกัน กำหนดสิทธิตรวจสอบและขอบเขตอำนาจของพาร์ทเนอร์ให้ชัด และทำงานจริงให้ตรงกับที่เขียน เพราะกฎหมายดูความสัมพันธ์จริง ไม่ได้ดูแค่ชื่อสัญญา
เราช่วยร่างและตรวจสัญญาแบ่งผลตอบแทน นิยามกำไรและตัวอย่างการคำนวณ ข้อสิทธิตรวจสอบ ขอบเขตอำนาจ ข้อเลิกสัญญาและความลับ รวมถึงตรวจว่าวิธีทำงานจริงสอดคล้องกับสัญญาหรือไม่ และช่วยพิจารณาทางเลือก เช่น การออกหุ้น เราไม่ใช่นักบัญชีหรือที่ปรึกษาภาษี และไม่สามารถรับรองว่าศาลจะมองความสัมพันธ์ในทางใด ค่าบริการขึ้นอยู่กับขั้นของเรื่องและงานที่ต้องทำ ส่งเอกสารให้เราดูก่อน เราจะแจ้งขอบเขตงานและค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน โทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดูเพิ่มเติมที่ สัญญาและเอกสาร และ ธุรกิจครอบครัว
คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

