ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
SUWANVARA LAWFIRM
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
กฎหมายธุรกิจ

ให้พาร์ทเนอร์แบ่งกำไร แต่ไม่ให้เป็นผู้ถือหุ้น ต้องเขียนสัญญาอย่างไร

วิธีเขียนสัญญาแบ่งกำไรกับพาร์ทเนอร์ที่ไม่ได้ถือหุ้น ตั้งแต่นิยามคำว่ากำไร ค่าใช้จ่ายที่หักได้ สิทธิตรวจบัญชี อำนาจตัดสินใจ ผลเมื่อขาดทุน และการเลิกทำงานร่วมกัน พร้อมความเสี่ยงที่สัญญาอาจถูกมองเป็นห้างหุ้นส่วน

สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม— ทีมกฎหมายธุรกิจ21 พฤศจิกายน 256915 นาที
ให้พาร์ทเนอร์แบ่งกำไร แต่ไม่ให้เป็นผู้ถือหุ้น ต้องเขียนสัญญาอย่างไร

คำตอบหลัก

ให้พาร์ทเนอร์ได้ส่วนแบ่งกำไรโดยไม่ให้เป็นผู้ถือหุ้นได้ แต่สัญญาต้องตอบให้ครบสามเรื่อง คือ ได้เงินเท่าไรและคิดจากอะไร, มีสิทธิรู้และตรวจสอบตัวเลขแค่ไหน และ ไม่มีอำนาจตัดสินใจหรือมีเพียงสิทธิให้ความเห็นชอบในเรื่องที่ระบุ ส่วนที่มักเป็นต้นเหตุของข้อพิพาทคือคำว่า "กำไร" ที่ไม่เคยนิยามไว้ ว่านับรายได้ก้อนไหน หักค่าใช้จ่ายอะไรได้ และใครเป็นคนทำตัวเลข

ความเสี่ยงทางกฎหมายที่ต้องรู้ก่อน ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1012 บัญญัติว่าสัญญาจัดตั้งห้างหุ้นส่วนหรือบริษัท คือสัญญาที่บุคคลตั้งแต่สองคนขึ้นไปตกลงเข้ากันเพื่อกระทำกิจการร่วมกัน ด้วยประสงค์จะแบ่งปันกำไรอันจะพึงได้แต่กิจการที่ทำนั้น ถ้าทั้งสองฝ่ายร่วมลงทุนหรือลงแรงทำโครงการเดียวกันและตกลงแบ่งกำไร ความสัมพันธ์นั้นอาจเข้าลักษณะนี้ แม้สัญญาจะตั้งชื่อว่า "สัญญาแบ่งผลตอบแทน" และมาตรา 1025 ระบุว่าห้างหุ้นส่วนสามัญคือห้างที่หุ้นส่วนทุกคนต้องรับผิดร่วมกันเพื่อหนี้ทั้งปวงของห้างโดยไม่จำกัด การตัดสินจริงขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงทั้งหมดของแต่ละกรณี ไม่ใช่ชื่อสัญญาเพียงอย่างเดียว

ความเห็นเชิงปฏิบัติของเรา ถ้าจะให้พาร์ทเนอร์เป็นเพียงผู้รับส่วนแบ่ง ให้เขียนเป็นผลตอบแทนที่คำนวณจากสูตร ไม่ให้เขาเป็นผู้ตัดสินใจแทนธุรกิจ ไม่ให้เขาผูกพันธุรกิจกับบุคคลภายนอก และทำงานจริงให้ตรงกับที่เขียน หากอยากให้เขาร่วมเป็นเจ้าของและร่วมควบคุมจริง ให้พิจารณาออกหุ้นแทน

คู่มือนี้ตอบเรื่องสัญญาแบ่งกำไรโดยไม่ให้หุ้น หากต้องการทราบว่าผู้ร่วมทุนด้วยเงินกับผู้ร่วมทุนด้วยแรงควรแบ่งหุ้นกันอย่างไร ดู ผู้ร่วมทุนด้วยเงินกับด้วยแรง แบ่งหุ้นอย่างไร หากต้องการวางแผนเมื่อหุ้นส่วนเสียชีวิตหรือทำงานไม่ได้ ดู ข้อตกลงซื้อขายหุ้นเมื่อหุ้นส่วนเสียชีวิตหรือไร้ความสามารถ

ใครควรอ่านส่วนไหน

สถานะของคุณส่วนที่ควรอ่าน
กำลังวางแผนข้อ 1 และ 2 เลือกรูปแบบก่อน ข้อ 3 ถึง 5 ร่างนิยามกำไร สิทธิตรวจบัญชี และอำนาจ
กำลังเจรจาข้อ 3 ถึง 8 ตารางข้อที่ต้องตกลง ผลเมื่อขาดทุน การเลิกสัญญา และข้อ 9 เช็กลิสต์
ทำไปแล้วข้อ 1 ตรวจว่าทำงานจริงเป็นอย่างไร ข้อ 4 และ 5 ดูว่าสัญญาที่มีอยู่ขาดอะไร แล้วทำบันทึกแก้ไขตามข้อ 9

1. แบ่งกำไรกับพาร์ทเนอร์ แล้วกลายเป็นหุ้นส่วนได้อย่างไร

กฎหมายไม่ได้ถามว่าสัญญาเขียนหัวเรื่องว่าอะไร แต่ดูว่าความสัมพันธ์จริงเป็นอย่างไร มาตรา 1012 มีองค์ประกอบสามอย่าง คือ บุคคลตั้งแต่สองคนขึ้นไป ตกลงเข้ากันเพื่อกระทำกิจการร่วมกัน และมีเจตนาแบ่งปันกำไรจากกิจการนั้น

ข้อเท็จจริงเหล่านี้มักทำให้สัญญาแบ่งกำไรดูเป็นการทำกิจการร่วมกัน

  • ทั้งสองฝ่ายลงทุนหรือลงแรงในโครงการเดียวกัน
  • พาร์ทเนอร์ร่วมตัดสินใจเรื่องสำคัญทุกเรื่อง
  • พาร์ทเนอร์เสนอตัวต่อลูกค้าหรือคู่ค้าว่าเป็นเจ้าของหรือเป็นหุ้นส่วนธุรกิจ
  • ไม่มีการกำหนดว่าเป็นค่าตอบแทนสำหรับงานเฉพาะอย่าง แต่เป็นการแบ่งผลรวมของกิจการ
  • ไม่ระบุว่าพาร์ทเนอร์ไม่ต้องรับผิดต่อหนี้ของกิจการ

ข้อเท็จจริงเหล่านี้ทำให้ดูเป็นการจ้างหรือให้ค่าตอบแทนมากกว่า

  • พาร์ทเนอร์ทำงานหรือให้บริการตามขอบเขตที่กำหนด
  • ส่วนแบ่งเป็นสูตรค่าตอบแทน ไม่ใช่สิทธิในทรัพย์สินหรือกิจการ
  • พาร์ทเนอร์ไม่ต้องใส่เงินเพิ่มเมื่อขาดทุน
  • ธุรกิจเป็นของเจ้าของเดิมฝ่ายเดียว ใช้ชื่อและบัญชีของเขา
  • พาร์ทเนอร์ไม่มีอำนาจผูกพันธุรกิจต่อบุคคลภายนอก

ถ้าถูกมองเป็นห้างหุ้นส่วนสามัญ มาตรา 1025 ระบุว่าหุ้นส่วนทุกคนต้องรับผิดร่วมกันเพื่อหนี้ทั้งปวงของห้างโดยไม่จำกัด ซึ่งกระทบทั้งสองฝ่าย ทั้งผู้ที่คิดว่าตนเป็นเพียงผู้รับส่วนแบ่ง และเจ้าของที่คิดว่าตนควบคุมได้ฝ่ายเดียว การจะถูกมองเช่นนั้นหรือไม่ขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงของแต่ละกรณีและการตีความของศาล จึงไม่ควรคาดเดาล่วงหน้า สิ่งที่ควรทำคือออกแบบสัญญาและวิธีทำงานให้สอดคล้องกัน

2. ทางเลือกอื่นที่ควรเปรียบเทียบก่อนเลือกสัญญาแบ่งกำไร

รูปแบบได้เงินจากเหมาะเมื่อข้อควรระวัง
สัญญาแบ่งกำไร หรือโบนัสตามกำไรกำไรตามนิยามในสัญญาพาร์ทเนอร์ช่วยให้โครงการสำเร็จ แต่ไม่ต้องการร่วมเป็นเจ้าของต้องนิยามกำไรและสิทธิตรวจสอบให้ชัด และระวังเรื่องถูกมองเป็นห้างหุ้นส่วน
ค่าบริการร่วมกับส่วนผลงานค่าบริการประจำ บวกส่วนเพิ่มเมื่อถึงเป้างานของพาร์ทเนอร์วัดผลเป็นรายงานหรือเป้าหมายได้ต้องกำหนดเป้าหมายและวิธีวัดให้ชัด
ส่วนแบ่งรายได้ร้อยละของรายได้หรือยอดขายพาร์ทเนอร์นำลูกค้ามา และต้นทุนผันแปรน้อยพาร์ทเนอร์ไม่ได้รับผลของต้นทุน ฝ่ายเจ้าของอาจแบกภาระมากเมื่อมีต้นทุนสูง
หุ้นสมมติ (phantom shares)เงินสดที่คำนวณจากมูลค่าหุ้นสมมติอยากให้ผลตอบแทนผูกกับมูลค่าบริษัทโดยไม่ออกหุ้นจริงเป็นเรื่องผูกกับมูลค่าบริษัท ดู หุ้นสมมติและผลตอบแทนเป็นเงินสด
ออกหุ้นจริงเงินปันผลและมูลค่าหุ้นพาร์ทเนอร์เป็นเจ้าของร่วมระยะยาว และมีสิทธิตามกฎหมายมีสิทธิออกเสียง สิทธิรับรู้ข้อมูล และการเปลี่ยนแปลงผู้ถือหุ้นต้องดำเนินการตามกฎหมาย ดู แผนหุ้นพนักงาน

ไม่มีรูปแบบใดดีที่สุดในทุกกรณี คำถามที่ควรถามคือ พาร์ทเนอร์ต้องการเป็นเจ้าของหรือต้องการเงินตามผลงาน และธุรกิจยอมแบ่งอำนาจหรือไม่

3. จะนิยามคำว่า "กำไร" ในสัญญาอย่างไร

ควรเขียนเป็นสูตรที่คนอ่านแล้วคำนวณได้เหมือนกัน อย่างน้อยต้องมีหัวข้อต่อไปนี้

หัวข้อสิ่งที่ต้องตกลง
ฐานรายได้นับรายได้ใด เช่น รายได้ของโครงการนี้เท่านั้น หรือรายได้ทั้งบริษัท รวมรายได้ที่ยังไม่ได้รับเงินหรือไม่
ค่าใช้จ่ายที่หักได้ต้นทุนขาย ค่าจ้าง ค่าเช่า ค่าการตลาด ค่าดำเนินการที่เกี่ยวกับโครงการ และเอกสารที่ต้องใช้ยืนยัน
ค่าใช้จ่ายที่หักไม่ได้ค่าใช้จ่ายส่วนตัวของเจ้าของ ค่าปรับที่เกิดจากความผิดของเจ้าของ รายการที่ไม่เกี่ยวกับโครงการ
ค่าใช้จ่ายระหว่างบริษัทที่เกี่ยวข้องค่าบริการหรือค่าเช่าที่จ่ายให้บริษัทของเจ้าของเอง ต้องกำหนดเกณฑ์ราคาและวงเงิน หรือให้ต้องได้รับความเห็นชอบก่อน
เงินเดือนเจ้าของหักได้หรือไม่ หักได้เท่าไร หรือกำหนดเพดานไว้ในสัญญา
รอบบัญชีรายเดือน รายไตรมาส หรือรายปี และกำหนดวันที่ส่งรายงาน
ผู้จัดทำตัวเลขใครทำ ใครตรวจ ใช้มาตรฐานบัญชีใด และเมื่อทั้งสองฝ่ายไม่เห็นตรงกันให้ทำอย่างไร
รายการพิเศษรายได้หรือค่าใช้จ่ายครั้งเดียว ขายทรัพย์สิน ได้รับเงินชดเชยหรือประกัน
ภาษีใครรับผิดชอบเรื่องภาษีของส่วนแบ่ง ให้ปรึกษานักบัญชีหรือผู้สอบบัญชี

เรื่องภาษีของส่วนแบ่งและการหักค่าใช้จ่ายควรให้นักบัญชีหรือผู้สอบบัญชีตรวจ คู่มือนี้ไม่ได้ให้อัตราภาษีหรือตัวเลขภาษี

ข้อที่ควรเขียนให้ชัดเป็นพิเศษคือค่าใช้จ่ายระหว่างบริษัทที่เกี่ยวข้อง เพราะเป็นช่องที่กำไรเปลี่ยนได้มากโดยไม่มีใครผิดกฎหมาย เช่น บริษัทหลักเรียกเก็บค่าบริหารจากโครงการก่อนคำนวณกำไร

4. พาร์ทเนอร์ควรตรวจบัญชีและรับรายงานได้แค่ไหน

พาร์ทเนอร์ที่ไม่ได้ถือหุ้นไม่ได้มีสิทธิตรวจสอบตามกฎหมายบริษัทโดยอัตโนมัติ สิทธิจึงต้องมาจากสัญญา ควรเขียนให้ครบดังนี้

  • รายงานอะไร เช่น งบกำไรขาดทุนของโครงการ รายการค่าใช้จ่ายสำคัญ
  • ส่งเมื่อใด เช่น ภายใน 30 วันหลังสิ้นไตรมาส (ตัวอย่างระยะเวลา ปรับได้)
  • ขอดูเอกสารประกอบได้อย่างไร เช่น ใบแจ้งหนี้ สัญญา รายการเคลื่อนไหวบัญชี
  • ตั้งผู้ตรวจสอบภายนอกได้หรือไม่ ใครออกค่าใช้จ่าย และถ้าพบตัวเลขคลาดเคลื่อนมากเกินที่กำหนด ใครรับผิดชอบ
  • ข้อมูลที่ได้รับเป็นความลับ ใช้เพื่อตรวจส่วนแบ่งเท่านั้น
  • กำหนดระยะเวลาที่พาร์ทเนอร์ต้องทักท้วง ถ้าไม่ทักท้วงในกำหนดจะถือว่ายอมรับหรือไม่

ฝ่ายเจ้าของก็มีประโยชน์จากข้อกำหนดนี้ เพราะเมื่อมีรายงานและกรอบเวลาทักท้วงที่ชัด ข้อโต้แย้งเรื่องตัวเลขเมื่อหลายปีก่อนจะยกขึ้นมาได้ยากขึ้น

5. พาร์ทเนอร์มีอำนาจตัดสินใจแค่ไหน

หลักการคือพาร์ทเนอร์ได้เงิน ไม่ได้ควบคุมกิจการ แต่เจ้าของมักยอมให้พาร์ทเนอร์มีสิทธิจำกัดในบางเรื่องที่กระทบส่วนแบ่งโดยตรง ควรแยกให้ชัดเป็นสามกลุ่ม

กลุ่มตัวอย่างผู้ตัดสิน
งานประจำการดำเนินงานรายวัน การจ้างและบริหารทีม การกำหนดราคาตามแนวปฏิบัติเจ้าของ
ต้องปรึกษาและรับฟังแผนงบประมาณของโครงการ การเปลี่ยนแปลงนโยบายส่วนลดครั้งใหญ่เจ้าของตัดสิน แต่ต้องแจ้งพาร์ทเนอร์ล่วงหน้า
ต้องได้รับความเห็นชอบ (สิทธิจำกัด)การเปลี่ยนวิธีคำนวณกำไร การจ่ายค่าบริการให้บริษัทที่เกี่ยวข้องเกินวงเงิน การขายหรือโอนโครงการ การควบรวมต้องได้รับความเห็นชอบเป็นลายลักษณ์อักษร

ข้อควรระวังคือ ยิ่งให้พาร์ทเนอร์ร่วมตัดสินใจมาก ภาพความเป็นการทำกิจการร่วมกันตามมาตรา 1012 ก็ยิ่งชัด จึงควรให้สิทธิเฉพาะเรื่องที่จำเป็นต่อการปกป้องส่วนแบ่ง และเขียนไว้ว่าพาร์ทเนอร์ไม่มีอำนาจลงนามหรือทำสัญญาแทนธุรกิจ ไม่ใช้ชื่อธุรกิจเสนอตัวเป็นเจ้าของหรือหุ้นส่วน และไม่ผูกพันธุรกิจกับบุคคลภายนอก

6. ถ้าธุรกิจขาดทุน พาร์ทเนอร์ต้องแบ่งขาดทุนด้วยหรือไม่

สัญญาแบ่งกำไรควรตอบคำถามต่อไปนี้ไว้ในข้อความเดียวกัน อย่าปล่อยให้ต้องตีความ

  • พาร์ทเนอร์ได้เฉพาะส่วนแบ่งเมื่อมีกำไร และไม่ต้องจ่ายเงินชดเชยขาดทุน หรือจะร่วมรับขาดทุนด้วย
  • ถ้าร่วมรับ ร่วมรับสัดส่วนเท่าไร และมีเพดานหรือไม่
  • ขาดทุนงวดนี้ยกไปหักกับกำไรงวดหน้าก่อนจ่ายส่วนแบ่งหรือไม่ (ยกยอดขาดทุน)
  • ส่วนแบ่งที่จ่ายไปแล้วในงวดก่อน ต้องคืนเมื่องวดถัดมาขาดทุนหรือไม่ ถ้าไม่เขียนไว้ว่าต้องคืน ควรเขียนว่าไม่มีการเรียกคืนย้อนหลัง
  • เงินที่พาร์ทเนอร์ลงไว้ (ถ้ามี) มีสถานะเป็นอะไร เช่น เงินกู้ เงินมัดจำ หรือเงินลงทุน ต้องเขียนแยกจากส่วนแบ่งกำไร

ความเสียหายต่อบุคคลภายนอกอีกเรื่องหนึ่ง ถ้าความสัมพันธ์ถูกมองเป็นห้างหุ้นส่วนสามัญ ผลต่อหนี้ที่ค้างบุคคลภายนอกเป็นไปตามมาตรา 1025 ซึ่งไม่ขึ้นอยู่กับข้อตกลงภายในที่ว่าใครรับขาดทุนเท่าไร

7. จะเลิกทำงานร่วมกันอย่างไรจึงไม่ทะเลาะกัน

หัวข้อสิ่งที่ควรเขียน
อายุสัญญาระยะเวลาเริ่มต้นและเงื่อนไขต่ออายุ
การบอกเลิกใครบอกเลิกได้ ด้วยเหตุใด ระยะเวลาบอกกล่าวล่วงหน้า และเหตุเลิกทันที เช่น ผิดสัญญาร้ายแรง
การปิดบัญชีสุดท้ายวันตัดยอด ใครจัดทำ พาร์ทเนอร์ตรวจได้ภายในกี่วัน
ส่วนแบ่งงวดสุดท้ายคิดถึงวันเลิกเท่านั้น หรือคิดจากรายได้ที่เกิดจากงานที่ทำไว้ก่อนเลิกแต่ยังไม่ได้รับเงิน
กำหนดจ่ายเงินจ่ายภายในกี่วันหลังปิดบัญชี และดอกเบี้ยหากล่าช้า
ทรัพย์สินและข้อมูลใครได้ลูกค้า แบรนด์ ข้อมูล เอกสาร และบัญชีออนไลน์
ข้อที่ยังมีผลหลังเลิกความลับ การห้ามชักชวนลูกค้าหรือพนักงาน และกลไกระงับข้อพิพาท

ข้อห้ามชักชวนลูกค้าหรือพนักงาน (non-solicit) และข้อห้ามแข่งขัน ควรจำกัดระยะเวลา พื้นที่ และประเภทงานให้สมเหตุสมผล ศาลอาจไม่บังคับข้อจำกัดที่กว้างเกินไป จึงไม่ควรเขียนโดยมุ่งให้กว้างที่สุด

เมื่อมีเหตุที่ไม่เกี่ยวกับความผิด เช่น พาร์ทเนอร์เสียชีวิตหรือทำงานต่อไม่ได้ ควรกำหนดว่าส่วนแบ่งตกแก่ทายาทหรือสิ้นสุด หากเป็นกรณีหุ้นส่วนที่ถือหุ้นจริง ดู ข้อตกลงซื้อขายหุ้นเมื่อหุ้นส่วนเสียชีวิตหรือไร้ความสามารถ

8. ข้อตกลงเรื่องความลับและการแข่งขัน เขียนอย่างไรให้ใช้ได้จริง

  • นิยามข้อมูลลับให้ชัด เช่น สูตรราคา รายชื่อลูกค้า ตัวเลขต้นทุน และยกเว้นข้อมูลที่เป็นสาธารณะหรือที่ได้มาโดยชอบจากแหล่งอื่น
  • กำหนดระยะเวลาที่ต้องรักษาความลับหลังสัญญาสิ้นสุด
  • ข้อห้ามชักชวนลูกค้าหรือพนักงานต้องระบุกลุ่มลูกค้า ระยะเวลา และตัวอย่างพฤติกรรมที่ห้าม
  • ระบุผลของการละเมิด เช่น การระงับส่วนแบ่ง หรือค่าเสียหายที่คำนวณได้จริง ไม่เขียนเป็นเบี้ยปรับที่สูงเกินเหตุ เพราะศาลอาจใช้ดุลพินิจลดให้
  • ระบุว่าข้อมูลส่วนบุคคลของลูกค้าที่ส่งให้พาร์ทเนอร์ต้องใช้ตามวัตถุประสงค์ที่กำหนดเท่านั้น

9. เช็กลิสต์ก่อนลงนามและเมื่อต้องแก้สัญญาเดิม

  • เขียนวัตถุประสงค์ว่าเป็นการแบ่งผลตอบแทน ไม่ใช่การจัดตั้งห้างหุ้นส่วน และให้การทำงานจริงตรงกับที่เขียน
  • นิยามกำไรครบตามตารางในข้อ 3 พร้อมตัวอย่างการคำนวณแนบท้ายสัญญา
  • กำหนดรอบบัญชี ผู้จัดทำตัวเลข และวันส่งรายงาน
  • ระบุสิทธิรับรายงาน ตรวจเอกสาร และผู้ตรวจสอบภายนอกตามข้อ 4
  • แยกงานประจำ เรื่องที่ต้องรับฟัง และเรื่องที่ต้องได้รับความเห็นชอบ ตามข้อ 5
  • ระบุว่าไม่ผูกพันธุรกิจกับบุคคลภายนอก ไม่มีอำนาจลงนามแทน ไม่ใช้ชื่อธุรกิจในฐานะเจ้าของ
  • ตกลงเรื่องขาดทุน การยกยอด และการไม่เรียกคืนย้อนหลังตามข้อ 6
  • กำหนดอายุสัญญา การบอกเลิก การปิดบัญชีสุดท้าย และข้อที่ยังมีผลหลังเลิกตามข้อ 7
  • เขียนเรื่องความลับและข้อห้ามชักชวนอย่างจำกัดตามข้อ 8
  • ให้นักบัญชีหรือผู้สอบบัญชีตรวจภาษีของส่วนแบ่ง
  • ทั้งสองฝ่ายลงนามและเก็บต้นฉบับคนละฉบับ (ถ้าทำไปแล้ว ให้ทำบันทึกแก้ไขและลงวันที่ใหม่)

ตัวอย่างสมมติ: เจ้าของแบรนด์กับผู้ดูแลการขายออนไลน์

ตัวอย่างนี้เป็นเรื่องสมมติเพื่ออธิบายหลักการ ไม่ใช่คดีจริง ตัวเลขทั้งหมดเป็นตัวเลขสมมติเท่านั้น

คุณเอเป็นเจ้าของแบรนด์เครื่องสำอาง คุณบีดูแลการขายออนไลน์และทำโฆษณา ทั้งสองไม่ต้องการแบ่งหุ้น ตกลงให้คุณบีได้ส่วนแบ่ง 20 เปอร์เซ็นต์ของกำไรจากช่องทางออนไลน์ ในไตรมาสแรก

รายการ (สมมติ)จำนวน (บาท)
รายได้ช่องทางออนไลน์1,000,000
ต้นทุนสินค้า400,000
ค่าโฆษณาและค่าส่ง200,000
ค่าบริหารที่คุณเอเรียกเก็บจากบริษัทอื่นของตนเอง100,000
กำไรที่ใช้คำนวณ (ถ้ายอมให้หักค่าบริหาร)300,000
กำไรที่ใช้คำนวณ (ถ้าไม่ยอมให้หักค่าบริหาร)400,000

ถ้าไม่ได้ตกลงเรื่องค่าบริหารไว้ ส่วนแบ่ง 20 เปอร์เซ็นต์จะเป็น 60,000 หรือ 80,000 บาท ส่วนต่างเกิดจากบรรทัดเดียว สัญญาที่ดีจึงต้องบอกว่าค่าบริหารระหว่างบริษัทที่เกี่ยวข้องหักได้หรือไม่ ภายในวงเงินเท่าไร และต้องแสดงเอกสารอะไร

สัญญาควรเขียนต่อไปว่า ถ้าไตรมาสถัดไปขาดทุน 50,000 บาท จะยกไปหักกับกำไรไตรมาสหน้าก่อนจ่ายส่วนแบ่งหรือไม่ และส่วนแบ่ง 60,000 บาทที่จ่ายไปแล้วต้องคืนหรือไม่ ซึ่งในตัวอย่างนี้ควรตกลงว่าไม่ต้องคืน

คุณบีไม่มีอำนาจลงนามในสัญญาซัพพลายเออร์ และไม่แสดงตัวว่าเป็นเจ้าของแบรนด์ แต่ได้รับรายงานรายไตรมาสและขอดูเอกสารประกอบได้ เรื่องการเปลี่ยนวิธีคำนวณกำไรต้องได้รับความเห็นชอบจากเขาเป็นลายลักษณ์อักษร

อย่าเข้าใจผิด

ความเข้าใจผิดความจริง
ตั้งชื่อว่า "สัญญาแบ่งผลตอบแทน" แล้วจะไม่ถูกมองเป็นห้างหุ้นส่วนกฎหมายดูความสัมพันธ์จริง หากทั้งสองฝ่ายร่วมกันทำกิจการเพื่อแบ่งกำไร อาจเข้ามาตรา 1012 แม้ชื่อสัญญาจะเป็นอย่างอื่น
พาร์ทเนอร์ที่ไม่ได้ถือหุ้นไม่เกี่ยวกับหนี้ของธุรกิจเลยหากความสัมพันธ์ถูกมองเป็นห้างหุ้นส่วนสามัญ มาตรา 1025 ระบุให้หุ้นส่วนทุกคนรับผิดร่วมกันโดยไม่จำกัด ผลขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี
เขียนว่า "แบ่งกำไรเท่ากัน" ก็พอคำว่ากำไรต้องมีสูตร ฐานรายได้ ค่าใช้จ่ายที่หักได้ และรอบบัญชี มิฉะนั้นแต่ละฝ่ายจะคำนวณไม่ตรงกัน
พาร์ทเนอร์มีสิทธิตรวจบัญชีเหมือนผู้ถือหุ้นโดยอัตโนมัติสิทธิของพาร์ทเนอร์มาจากสัญญา ถ้าไม่เขียน จะตรวจอะไรได้บ้างก็ไม่ชัด
พาร์ทเนอร์รับส่วนแบ่งแล้ว ถ้าขาดทุนทีหลังต้องคืนเงินเสมอไม่มีการเรียกคืนเอง ต้องมีข้อสัญญาเรื่องนี้เป็นลายลักษณ์อักษร มิฉะนั้นสิทธิเรียกคืนไม่ชัดเจน
ข้อห้ามแข่งขันเขียนกว้างที่สุดจะปลอดภัยที่สุดข้อที่กว้างเกินไป เช่น ห้ามทำธุรกิจเดียวกันทั่วประเทศ ตลอดชีวิต ศาลอาจไม่บังคับ
ให้พาร์ทเนอร์ร่วมตัดสินใจทุกเรื่องแล้วยังเป็นแค่ผู้รับส่วนแบ่งยิ่งร่วมตัดสินใจมาก ภาพความเป็นการทำกิจการร่วมกันก็ยิ่งชัด

ขอบเขตของคู่มือนี้ คู่มือนี้ไม่ได้ให้อัตราภาษีหรือแนวทางจัดทำบัญชี ให้นักบัญชีหรือผู้สอบบัญชีตรวจ ไม่ครอบคลุมกิจการที่จดทะเบียนเป็นห้างหุ้นส่วนอยู่แล้ว สัญญากับพนักงานที่อยู่ภายใต้กฎหมายแรงงาน และธุรกิจที่มีกฎหมายเฉพาะกำกับ หากข้อเท็จจริงเปลี่ยน เช่น พาร์ทเนอร์เริ่มลงทุนเพิ่มหรือเข้ามาร่วมบริหาร คำตอบอาจเปลี่ยนไป ข้อมูล ณ วันที่ 21 พฤศจิกายน 2569 ตรวจข้อมูลการจดทะเบียนได้ที่ กรมพัฒนาธุรกิจการค้า

อ่านเพิ่มเติม

สัญญาแบ่งกำไรที่ดีต้องนิยามคำว่ากำไรให้คำนวณได้เหมือนกัน กำหนดสิทธิตรวจสอบและขอบเขตอำนาจของพาร์ทเนอร์ให้ชัด และทำงานจริงให้ตรงกับที่เขียน เพราะกฎหมายดูความสัมพันธ์จริง ไม่ได้ดูแค่ชื่อสัญญา

เราช่วยร่างและตรวจสัญญาแบ่งผลตอบแทน นิยามกำไรและตัวอย่างการคำนวณ ข้อสิทธิตรวจสอบ ขอบเขตอำนาจ ข้อเลิกสัญญาและความลับ รวมถึงตรวจว่าวิธีทำงานจริงสอดคล้องกับสัญญาหรือไม่ และช่วยพิจารณาทางเลือก เช่น การออกหุ้น เราไม่ใช่นักบัญชีหรือที่ปรึกษาภาษี และไม่สามารถรับรองว่าศาลจะมองความสัมพันธ์ในทางใด ค่าบริการขึ้นอยู่กับขั้นของเรื่องและงานที่ต้องทำ ส่งเอกสารให้เราดูก่อน เราจะแจ้งขอบเขตงานและค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน โทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดูเพิ่มเติมที่ สัญญาและเอกสาร และ ธุรกิจครอบครัว


คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

คำถามที่พบบ่อย

แบ่งกำไรให้พาร์ทเนอร์ได้โดยไม่ต้องให้เป็นผู้ถือหุ้นหรือไม่+

ทำได้ โดยทำเป็นสัญญาแบ่งผลตอบแทนที่เขียนว่าพาร์ทเนอร์ได้เงินตามสูตรที่กำหนด ไม่ได้หุ้น ไม่มีสิทธิออกเสียง และไม่ได้เป็นเจ้าของทรัพย์สินของบริษัท แต่ต้องระวังว่ากฎหมายดูความสัมพันธ์จริง ไม่ได้ดูแค่ชื่อสัญญา หากทั้งสองฝ่ายร่วมลงแรงหรือลงทุนทำกิจการร่วมกันเพื่อแบ่งกำไร ก็อาจถูกมองว่าเป็นการตกลงเข้าเป็นหุ้นส่วนกันได้

ทำไมต้องนิยามคำว่า กำไร ให้ละเอียด+

เพราะคำว่ากำไรตีความได้หลายแบบ เช่น กำไรก่อนหรือหลังหักเงินเดือนเจ้าของ นับค่าใช้จ่ายระหว่างบริษัทในเครือหรือไม่ ใช้ปีบัญชีหรือรายไตรมาส ใครเป็นคนทำตัวเลข ถ้าไม่เขียนไว้ ข้อพิพาทเรื่องเงินมักเริ่มที่นิยามนี้ ควรเขียนฐานรายได้ ค่าใช้จ่ายที่หักได้ ค่าใช้จ่ายที่หักไม่ได้ และรอบบัญชีให้ชัด

ถ้าธุรกิจขาดทุน พาร์ทเนอร์ต้องร่วมรับผิดชอบด้วยหรือไม่+

ขึ้นอยู่กับที่เขียนไว้ สัญญาแบ่งกำไรทั่วไปมักให้พาร์ทเนอร์ได้เฉพาะส่วนแบ่งเมื่อมีกำไร และไม่ต้องจ่ายเงินชดเชยขาดทุน แต่ควรเขียนให้ชัด รวมถึงว่าขาดทุนปีนี้จะยกไปหักกำไรปีหน้าหรือไม่ และต้องคืนส่วนแบ่งที่รับไปแล้วหรือไม่ หากไม่มีข้อความเรื่องการเรียกคืน ก็ควรระบุว่าไม่มีการเรียกคืนย้อนหลัง

พาร์ทเนอร์ที่ได้ส่วนแบ่งกำไรมีสิทธิตรวจสอบบัญชีได้แค่ไหน+

ขึ้นอยู่กับสัญญา โดยทั่วไปไม่มีสิทธิเหมือนผู้ถือหุ้นโดยอัตโนมัติ ควรกำหนดว่าได้รับรายงานอะไร เมื่อใด ขอดูเอกสารประกอบได้เพียงใด ตั้งผู้ตรวจสอบภายนอกได้หรือไม่ ใครออกค่าใช้จ่าย และข้อมูลที่ได้รับต้องเก็บเป็นความลับ

ถ้าสัญญาถูกมองเป็นห้างหุ้นส่วนสามัญ จะเกิดผลอย่างไร+

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1012 นิยามสัญญาจัดตั้งห้างหุ้นส่วนหรือบริษัทว่าเป็นการที่บุคคลตั้งแต่สองคนขึ้นไปตกลงเข้ากันเพื่อกระทำกิจการร่วมกัน ด้วยประสงค์จะแบ่งปันกำไรจากกิจการนั้น และมาตรา 1025 ระบุว่าห้างหุ้นส่วนสามัญคือห้างที่หุ้นส่วนทุกคนต้องรับผิดร่วมกันเพื่อหนี้ทั้งปวงของห้างโดยไม่จำกัด ศาลจะดูข้อเท็จจริงทั้งหมดเป็นรายกรณี จึงควรออกแบบสัญญาและวิธีทำงานจริงให้สอดคล้องกัน

เลิกสัญญาแบ่งกำไรต้องเขียนอะไรไว้+

ควรเขียนอายุสัญญา สิทธิบอกเลิกและระยะเวลาบอกกล่าว การปิดบัญชีสุดท้าย วิธีคำนวณส่วนแบ่งงวดสุดท้าย กำหนดจ่ายเงิน ข้อใดยังมีผลต่อหลังเลิก เช่น ความลับ และการห้ามชักชวนลูกค้าหรือพนักงาน ซึ่งควรจำกัดระยะเวลาและขอบเขตให้สมเหตุสมผล

Lawyer-client handshake symbolizing trust at Suwanvara Law Firm

พร้อมรับฟังเรื่องของคุณ

ปรึกษาเบื้องต้นกับทนายความผู้เชี่ยวชาญของเรา