ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
SUWANVARA LAWFIRM
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
กฎหมายแรงงาน

พนักงานขายลาออกก่อนลูกค้าจ่ายเงิน ยังได้ค่าคอมมิชชันหรือไม่ ดูจุดเกิดสิทธิและข้อความในแผนค่าตอบแทน

พนักงานขายลาออกระหว่างที่ลูกค้ายังไม่จ่ายเงิน ค่าคอมจะเกิดสิทธิเมื่อไร ยอดที่ถูกยกเลิกหรือคืนสินค้าทำอย่างไร และข้อความแบบไหนในแผนค่าตอบแทนที่บริษัทอ้างได้ พร้อมตัวอย่างสถานการณ์

สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม— ทีมกฎหมายแรงงานและกฎหมายองค์กร21 พฤศจิกายน 256916 นาที
พนักงานขายลาออกก่อนลูกค้าจ่ายเงิน ยังได้ค่าคอมมิชชันหรือไม่ ดูจุดเกิดสิทธิและข้อความในแผนค่าตอบแทน

คำตอบหลัก

พนักงานขายลาออกตอนที่ลูกค้ายังไม่จ่ายเงิน จะได้ค่าคอมมิชชันหรือไม่ ไม่มีคำตอบเดียวสำหรับทุกบริษัท คำตอบขึ้นกับสามเรื่อง คือ แผนค่าตอบแทนเขียนจุดเกิดสิทธิไว้ที่ไหน (ตอนเซ็นสัญญา ตอนส่งของ ตอนลูกค้าจ่าย หรือหลังพ้นช่วงคืนสินค้า) แผนนั้นแจ้งและใช้กับพนักงานคนนั้นก่อนปิดการขายหรือไม่ และเงินก้อนนั้นเป็นค่าจ้างตามกฎหมายแรงงานหรือไม่

บริษัทจะอ้างว่า "ลูกค้ายังไม่จ่าย จึงยังไม่ต้องจ่ายคอม" ได้ก็ต่อเมื่อแผนเขียนไว้เช่นนั้นอย่างชัดและทำก่อนขาย บริษัทจะอ้างว่า "ลาออกแล้วสิทธิหมด" ได้หรือไม่ ขึ้นกับถ้อยคำของข้อตกลงและวิธีที่บริษัทปฏิบัติกับพนักงานคนอื่น ฝั่งพนักงานก็ไม่ควรสรุปว่าทำงานขายสำเร็จแล้ว ค่าคอมจะต้องได้ทุกบาท เพราะถ้าแผนที่ตกลงกันไว้ผูกสิทธิกับการที่บริษัทได้รับเงิน เงื่อนไขนั้นยังใช้ได้อยู่

บทความนี้เจาะเฉพาะกรณีลาออกกลางทาง ส่วนวิธีออกแบบสูตรคอม จุดเกิดสิทธิ และการเปลี่ยนสูตร อยู่ในออกแบบ KPI และค่าคอมมิชชั่นทีมขาย ข้อมูล ณ วันที่ 21 พฤศจิกายน 2569

บทความนี้เหมาะกับใคร

สถานการณ์ของคุณอ่านส่วนไหนก่อน
วางนโยบายก่อนเกิดเรื่อง (บริษัทยังไม่มีพนักงานขายลาออกกลางดีล)ข้อ 1, 2, 7 และเช็กลิสต์ในข้อ 8
เกิดเรื่องกับพนักงานคนหนึ่ง (ลาออกแล้ว ยังมีดีลค้างหรือยอดถูกยกเลิก)ข้อ 2, 3, 4, 5 และตัวอย่างสมมติท้ายบทความ
มีข้อร้องเรียนหรือข้อพิพาทแล้ว (ทวงค่าคอมหรือถูกเรียกคืน)ข้อ 3, 6 และเช็กลิสต์เอกสารในข้อ 8

1. ค่าคอมเกิดสิทธิเมื่อไร และใครเป็นคนกำหนด

กฎหมายแรงงานไม่ได้บอกว่าค่าคอมต้องเกิดสิทธิตอนไหน จุดเกิดสิทธิมาจากสิ่งที่บริษัทกับพนักงานตกลงกัน จะเป็นสัญญาจ้าง นโยบายค่าตอบแทน เอกสารแนบ หรือข้อความที่บริษัทแจ้งและพนักงานรับทราบก็ได้ จึงต้องไล่ดูว่าแผนที่ใช้ตอนปิดการขายเขียนไว้อย่างไร

จุดเกิดสิทธิที่พบบ่อยมีดังนี้

จุดเกิดสิทธิความหมายในทางปฏิบัติเรื่องที่ต้องดูเมื่อพนักงานลาออก
เซ็นสัญญาหรือยืนยันใบสั่งซื้อปิดการขายเมื่อลูกค้าตกลงค่าคอมน่าจะเกิดสิทธิก่อนลาออก แต่ต้องดูว่าแผนมีเงื่อนไขเรื่องยกเลิกหรือไม่
ส่งมอบสินค้าหรือบริการเกิดเมื่อบริษัททำตามที่ขายถ้าลาออกก่อนส่งมอบ ต้องดูว่าแผนให้คนอื่นส่งมอบแล้วค่าคอมยังเป็นของคนเดิมหรือไม่
ลูกค้าชำระเงินครบเกิดเมื่อบริษัทได้รับเงินครบถ้าครบหลังลาออก ผลขึ้นกับถ้อยคำเรื่องสถานะพนักงานในวันนั้น
ลูกค้าชำระเป็นงวดจ่ายตามสัดส่วนเงินที่ได้รับงวดที่เข้าก่อนลาออกกับงวดที่เข้าหลังลาออกอาจได้รับผลต่างกันตามแผน
พ้นช่วงรับประกันหรือช่วงคืนสินค้ากันความเสี่ยงยกเลิกคืนต้องดูว่าแผนระบุช่วงนี้ไว้ชัดและระบุว่าลาออกกลางช่วงแล้วเป็นอย่างไร

คำถามที่ควรถามเป็นข้อแรกคือ "ตอนพนักงานปิดการขาย แผนฉบับไหนใช้อยู่" ไม่ใช่ "ตอนนี้บริษัทมีนโยบายอะไร" นโยบายที่ออกใหม่หรือแก้ภายหลังกับยอดที่ปิดไปแล้ว มีความเสี่ยงที่พนักงานจะโต้แย้ง เรื่องการออกแบบและเปลี่ยนสูตรดูรายละเอียดที่บทความออกแบบค่าคอมทีมขาย ในหัวข้อจุดเกิดสิทธิและการเปลี่ยนสูตร

2. ลูกค้ายังไม่จ่าย แล้วพนักงานลาออก บริษัทไม่จ่ายคอมได้เมื่อไร

บริษัทอ้างได้ง่ายขึ้นเมื่อข้อเท็จจริงครบทุกข้อต่อไปนี้ ขาดข้อใดข้อหนึ่ง ความเสี่ยงที่จะถูกโต้แย้งก็สูงขึ้น

  • แผนเขียนเป็นหนังสือหรืออีเมลที่หลักฐานย้อนดูได้ ว่าสิทธิรับคอมเกิดเมื่อบริษัทได้รับชำระเงิน
  • พนักงานได้รับแผนนั้นหรือรับทราบก่อนปิดการขายรายการนั้น
  • ถ้อยคำชัดว่าเงินที่ยังไม่เข้าบริษัทเมื่อวันสิ้นสุดการจ้างจะจัดการอย่างไร เช่น จ่ายเมื่อลูกค้าชำระ หรือไม่จ่าย
  • บริษัทใช้กติกาเดียวกันกับพนักงานทุกคน ไม่เลือกปฏิบัติเฉพาะคนที่ลาออก
  • เหตุที่เงินยังไม่เข้ามาไม่ได้เกิดจากบริษัทเอง เช่น ส่งมอบล่าช้า ออกใบแจ้งหนี้ช้า หรือไม่ติดตามทวงหนี้

ข้อสุดท้ายมักถูกมองข้าม ถ้าลูกค้าจ่ายช้าเพราะบริษัทส่งของไม่ครบ หรือบริษัทยกเลิกใบแจ้งหนี้เอง การอ้างว่า "เงินยังไม่เข้า" ย่อมอ่อนลง

กรณีที่บริษัทควรระวังเป็นพิเศษ

  • แผนเขียนว่าค่าคอมจ่ายตามดุลพินิจของบริษัท แต่บริษัทจ่ายให้ทุกคนเป็นประจำมาตลอด การจ่ายประจำอาจถูกมองว่าเป็นสิ่งที่ตกลงกันโดยพฤติการณ์
  • ลาออกกลางเดือนแล้วบริษัทตัดค่าคอมทั้งหมดของเดือนนั้น ทั้งที่รายการขายเกิดสิทธิแล้วตามแผน
  • ยอดที่ลูกค้าจ่ายครบหลังพนักงานลาออก ซึ่งงานขายเป็นฝีมือพนักงานคนเดิมทั้งหมด

ส่วนฝั่งพนักงานก็มีข้อที่ควรรู้ว่า ถ้าแผนที่รับทราบไว้ผูกค่าคอมกับการได้รับเงินของบริษัท และบริษัทปฏิบัติเหมือนกันทุกคน การที่ลูกค้ายังไม่จ่ายอาจเป็นเหตุที่บริษัทอ้างได้จริง

3. ค่าคอมเป็นค่าจ้างหรือไม่ และทำไมเรื่องนี้สำคัญตอนลาออก

มาตรา 5 แห่ง พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 (ฉบับรวมการแก้ไขที่กระทรวงแรงงานเผยแพร่) นิยามคำว่า "ค่าจ้าง" ว่า เงินที่นายจ้างและลูกจ้างตกลงกันจ่ายเป็นค่าตอบแทนในการทำงานตามสัญญาจ้างสำหรับระยะเวลาการทำงานปกติ เป็นรายชั่วโมง รายวัน รายสัปดาห์ รายเดือน หรือระยะเวลาอื่น หรือจ่ายให้โดยคำนวณตามผลงานที่ลูกจ้างทำได้ในเวลาทำงานปกติของวันทำงาน

ที่ต้องรู้คือ เงินที่เรียกว่า "ค่าคอม" ไม่ได้ถูกนับเป็นค่าจ้างโดยอัตโนมัติ และไม่ได้ถูกตัดออกโดยอัตโนมัติ ต้องดูว่าเงินนั้นจ่ายโดยคำนวณตามผลงานในเวลาทำงานปกติหรือไม่ จ่ายเป็นประจำหรือเป็นรางวัลพิเศษเป็นครั้งคราว และเขียนไว้ในแผนว่าเป็นค่าตอบแทนการทำงานหรือเป็นสิ่งจูงใจเพิ่มเติม ชื่อที่บริษัทตั้งไม่ใช่ตัวตัดสินเพียงอย่างเดียว

ข้อเท็จจริงที่ดูชี้ไปทางไหน (ไม่ใช่ข้อสรุป)
คำนวณจากยอดขายที่พนักงานทำได้ จ่ายทุกเดือนหรือทุกงวดเป็นประจำมีโอกาสเข้าลักษณะค่าตอบแทนการทำงานตามผลงาน
จ่ายเป็นรางวัลพิเศษตามดุลพินิจ ไม่มีสูตรตายตัวมีโอกาสถูกมองว่าไม่ใช่ค่าจ้างมากขึ้น แต่ยังขึ้นกับพฤติการณ์การจ่ายจริง
เงินเดือนฐานต่ำมากและรายได้ส่วนใหญ่มาจากค่าคอมยิ่งมีน้ำหนักว่าค่าคอมเป็นส่วนของค่าตอบแทนการทำงาน
แผนเขียนชัดว่าเป็นเงินจูงใจเพิ่มเมื่อบริษัทได้รับเงินถ้อยคำช่วยเรื่องจุดเกิดสิทธิ แต่ไม่ได้ตัดสินเรื่องค่าจ้างเอง

ทำไมเรื่องนี้สำคัญเมื่อลาออก เพราะถ้าเงินก้อนนั้นเข้าลักษณะค่าจ้างหรือเงินที่กฎหมายนี้กำหนดให้จ่าย จะมีผลสามอย่าง

  1. เวลาจ่าย มาตรา 70 กำหนดให้จ่ายอย่างน้อยเดือนละหนึ่งครั้ง และในกรณีนายจ้างเลิกจ้าง ให้จ่ายภายในสามวันนับแต่วันเลิกจ้าง ข้อสามวันเขียนไว้สำหรับกรณีนายจ้างเลิกจ้าง ถ้าพนักงานลาออกเอง ให้ดูรอบจ่ายปกติและข้อความในแผน
  2. ดอกเบี้ยและเงินเพิ่ม มาตรา 9 ให้นายจ้างเสียดอกเบี้ยร้อยละ 15 ต่อปีในระหว่างผิดนัดจ่ายเงินตามที่มาตรา 70 กำหนด และหากจงใจไม่จ่ายโดยไม่มีเหตุผลอันสมควรเมื่อพ้นเจ็ดวัน อาจต้องเสียเงินเพิ่มร้อยละ 15 ของเงินที่ค้างจ่ายทุกเจ็ดวัน
  3. การหักเงิน มาตรา 76 ห้ามหักค่าจ้างเว้นแต่เข้าข้อยกเว้น ซึ่งกระทบเมื่อบริษัทอยากหักค่าคอมที่ถูกยกเลิกจากเงินงวดสุดท้าย (ดูข้อ 5)

การวินิจฉัยเรื่องเงินแต่ละประเภทขึ้นกับข้อเท็จจริงเป็นรายกรณี จึงไม่ควรสรุปจากชื่อเงินหรือจากบทความทั่วไป อ่านภาพรวมเรื่องนี้ที่อะไรนับเป็นค่าจ้าง

4. ค่าคอมที่เกิดสิทธิแล้ว แต่ยังไม่ถึงรอบจ่ายตอนลาออก

กรณีนี้ต่างจากข้อ 2 เพราะเงื่อนไขเกิดสิทธิครบแล้วก่อนพนักงานออก เหลือแค่ยังไม่ถึงวันจ่าย เช่น ลูกค้าจ่ายครบเดือนมีนาคม แต่บริษัทจ่ายค่าคอมรอบสิ้นเดือนเมษายน และพนักงานลาออกกลางเมษายน

ลำดับที่ควรตรวจ

  1. สิทธิเกิดครบก่อนวันสิ้นสุดการจ้างหรือไม่ ดูวันที่ลูกค้าชำระ วันที่บริษัทรับเงิน และวันที่แผนถือว่าเกิดสิทธิ
  2. แผนมีข้อ "ต้องยังเป็นพนักงานในวันจ่าย" หรือไม่ ข้อความนี้ทำให้พนักงานเสี่ยงเสียค่าคอมที่ทำสำเร็จแล้ว และบริษัทเสี่ยงถูกโต้แย้งเรื่องจ่ายค่าตอบแทนไม่ครบ ผลขึ้นกับถ้อยคำ การตกลงล่วงหน้า และลักษณะของเงิน
  3. มีรอบจ่ายปกติที่บริษัทใช้จริงหรือไม่ รวมถึงเคยจ่ายค่าคอมให้คนที่ลาออกไปก่อนหน้านี้อย่างไร เพราะวิธีปฏิบัติจริงมีน้ำหนักในการตีความ
  4. คำนวณเงินที่ค้างได้ชัดหรือไม่ แยกรายการขาย ยอดที่ลูกค้าจ่าย อัตราที่ใช้ และยอดที่หักไปแล้ว

ถ้าเงินนั้นเข้าลักษณะค่าจ้างและบริษัทไม่จ่ายตามเวลา ผลคือดอกเบี้ยและเงินเพิ่มตามที่กล่าวไว้ในข้อ 3 บริษัทที่ไม่แน่ใจว่าจะจ่ายหรือไม่ ควรแจ้งพนักงานเป็นหนังสือว่ารายการไหนจ่าย รายการไหนยังรอ และรอเงื่อนไขอะไร การเงียบไปมักทำให้เรื่องเล็กกลายเป็นข้อพิพาท

5. ยอดขายถูกยกเลิก ลูกค้าคืนสินค้า หรือไม่จ่าย หลังพนักงานออกไปแล้ว

กรณีสลับด้านกับข้อ 2 คือบริษัทจ่ายค่าคอมไปแล้ว แล้วลูกค้ายกเลิกหรือคืนสินค้าหลังพนักงานลาออก บริษัทอยากได้ค่าคอมคืน

ก่อนเรียกคืน ให้แยกเหตุการณ์ให้ชัด

เหตุการณ์คำถามที่ต้องตอบ
ลูกค้ายกเลิกทั้งรายการยกเลิกภายในช่วงที่แผนกำหนดว่าคืนค่าคอมได้หรือไม่ เหตุยกเลิกเกิดจากสินค้าหรือบริการของบริษัทหรือจากงานขาย
ลูกค้าคืนสินค้าบางส่วนแผนให้คืนค่าคอมตามสัดส่วนหรือทั้งก้อน
ลูกค้าเลื่อนหรือจ่ายไม่ครบแค่ล่าช้า หรือเป็นหนี้สูญจริง บริษัทติดตามทวงถามแล้วหรือไม่
บริษัทออกใบลดหนี้หรือคืนเงินให้ลูกค้าเองข้อตกลงเรื่องยกเลิกคืนคอมครอบคลุมกรณีที่บริษัทตัดสินใจเองหรือไม่

เมื่อพนักงานลาออกแล้ว ไม่มีเงินเดือนรอบหน้าให้หัก เหลือเพียงเงินงวดสุดท้ายที่ค้างจ่าย ซึ่งจะชน มาตรา 76 และ 77 ที่ห้ามหักค่าจ้างเว้นแต่เข้าข้อยกเว้นที่กฎหมายกำหนด และให้ทำความยินยอมหรือข้อตกลงเรื่องการหักเป็นหนังสือที่ลูกจ้างลงลายมือชื่อ มาตรา 76 มีข้อยกเว้นเรื่องชดใช้ค่าเสียหายที่ลูกจ้างทำโดยจงใจหรือประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรงโดยได้รับความยินยอมจากลูกจ้าง และมีเพดานการหักในบางกรณี แต่การที่ลูกค้ายกเลิกสัญญาไม่ได้เท่ากับความเสียหายที่เกิดจากความผิดของลูกจ้างโดยอัตโนมัติ

ข้อควรทำเมื่ออยากเรียกคืน

  • เปิดแผนดูก่อนว่ามีข้อยกเว้น "ยกเลิกคืนคอม" ที่ตกลงกันก่อนขายหรือไม่ ถ้าไม่มี การเรียกคืนมีความเสี่ยงสูงขึ้นมาก
  • ทำหนังสือแจ้งพนักงานเก่า พร้อมรายการขาย วันยกเลิก เหตุ และวิธีคำนวณยอดที่ขอคืน
  • อย่าหักจากเงินงวดสุดท้ายโดยไม่มีหนังสือยินยอมเป็นลายลักษณ์อักษร และไม่ควรหักเกินกว่ากรอบที่กฎหมายกำหนด ดูรายละเอียดที่การหักเงินเดือนลูกจ้าง
  • ถ้าจะฟ้องเรียกคืนเป็นคดีแพ่ง ต้องพิสูจน์ได้ว่าตกลงไว้ล่วงหน้า และเงินที่จ่ายไปเกินสิทธิจริง

หลักการออกแบบข้อกำหนดเรียกคืนค่าคอมที่ไม่ขัดมาตรา 76 อยู่ในข้อ 4 ของบทความออกแบบค่าคอมทีมขาย บทความนี้ไม่ขอทวนซ้ำ

6. ถ้าตกลงกันไม่ได้ ช่องทางอะไรบ้าง

ลำดับที่มักได้ผลเร็วกว่าไปที่ศาลทันที

  1. เจรจาโดยมีเอกสารวางตรงหน้า ใช้ตารางรายการขาย ยอดที่ลูกค้าจ่าย แผนค่าตอบแทนที่ใช้ตอนปิดการขาย และสูตรคำนวณ
  2. ทำหนังสือทวงถามหรือหนังสือชี้แจง ระบุรายการ จำนวนเงิน เหตุผล และกำหนดเวลาให้ตอบ
  3. ร้องพนักงานตรวจแรงงาน มาตรา 123 ให้ลูกจ้างยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงานแห่งท้องที่ที่ทำงานอยู่หรือที่นายจ้างมีภูมิลำเนา เมื่อนายจ้างไม่ปฏิบัติตามเรื่องสิทธิได้รับเงินตามพระราชบัญญัตินี้ และมาตรา 124 ให้พนักงานตรวจแรงงานสอบสวนและมีคำสั่งภายใน 60 วันนับแต่รับคำร้อง ขยายได้ไม่เกิน 30 วัน เส้นทางนี้ใช้ได้เมื่อเงินที่เรียกเข้าลักษณะเงินที่กฎหมายนี้กำหนด ถ้าเป็นเพียงข้อตกลงค่าตอบแทนทางสัญญา อาจต้องไปทางศาลแรงงาน
  4. ฟ้องศาลแรงงาน เมื่อข้อเท็จจริงและเอกสารยังไม่ชัด หรือเป็นประเด็นว่าเงินนั้นเป็นค่าจ้างหรือไม่

ใช้เส้นทางไหนก่อน ดูเปรียบเทียบที่พนักงานตรวจแรงงานหรือศาลแรงงาน และเรื่องค่าจ้างค้างทั่วไปที่ค่าจ้างและค่าล่วงเวลาค้างจ่าย ทั้งฝั่งพนักงานและฝั่งบริษัทควรเก็บหลักฐานไว้ตั้งแต่ต้น เพราะข้อพิพาทเรื่องค่าคอมมักแพ้ชนะที่เอกสารว่าตกลงอะไรไว้เมื่อไร

7. ข้อความในแผนค่าตอบแทนที่ควรเขียนและควรเลี่ยง

นี่เป็นตัวอย่างวิธีคิด ไม่ใช่ถ้อยคำสำเร็จรูป ต้องปรับตามธุรกิจ ระยะเวลาชำระเงิน และข้อตกลงที่บริษัทใช้จริง

หัวข้อเขียนอย่างไรให้ชัดข้อความที่เสี่ยง
จุดเกิดสิทธิระบุเหตุการณ์ที่ทำให้สิทธิเกิด เช่น "เมื่อบริษัทได้รับชำระเงินจากลูกค้าครบสำหรับรายการนั้น""เมื่อบริษัทเห็นสมควร"
ชำระเป็นงวดบอกว่าจ่ายตามสัดส่วนเงินที่ได้รับแต่ละงวดไม่เขียน แล้วตีความกันทีหลัง
เมื่อสิ้นสุดการจ้างแยกสามกรณี คือ (ก) เกิดสิทธิแล้วแต่ยังไม่จ่าย (ข) ยังไม่เกิดสิทธิ (ค) พนักงานยังส่งมอบงานให้ครบหรือไม่"ลาออกแล้วสิทธิทั้งหมดสิ้นสุด" โดยไม่แยกกรณี
ยกเลิกหรือคืนสินค้ากำหนดช่วงเวลาและวิธีปรับ เช่น หักจากค่าคอมงวดถัดไปที่ยังไม่จ่าย"พนักงานต้องคืนทุกครั้งที่ลูกค้าไม่จ่าย"
การส่งต่อลูกค้าระบุว่าใครได้ส่วนแบ่งเมื่อรายการขายส่งต่อให้คนอื่นปิดต่อหรือเก็บเงินไม่เขียน แล้วพนักงานเก่ากับใหม่ทะเลาะกัน
การแจ้งและรับทราบให้พนักงานลงชื่อรับทราบแผนและทุกครั้งที่แก้ไขประกาศในกลุ่มแชตอย่างเดียวโดยไม่เก็บหลักฐานรับทราบ
ข้อมูลที่ต้องส่งมอบก่อนออกรายชื่อลูกค้า รายการค้างติดตาม และเอกสารการขายเรียกเก็บหลังออกโดยไม่เคยตกลง

ข้อสังเกตสำคัญ ข้อความที่เขียนว่าพนักงานสละสิทธิค่าตอบแทนที่ได้ทำงานไปแล้ว อาจถูกโต้แย้งได้ว่าไม่เป็นธรรมหรือขัดกับลักษณะของเงินที่ต้องจ่าย ควรให้ที่ปรึกษาตรวจก่อนบังคับใช้

8. เอกสารและรายการตรวจก่อนตัดสินใจ

ฝั่งบริษัท

  • แผนค่าตอบแทนฉบับที่ใช้ตอนปิดการขาย พร้อมหลักฐานว่าพนักงานได้รับและรับทราบ
  • ประวัติการแก้ไขแผน (วันที่ ฉบับ ใครอนุมัติ)
  • รายการขายที่ค้าง แยกสถานะ เซ็นแล้ว ส่งมอบแล้ว ลูกค้าจ่ายแล้วเท่าไร ค้างเท่าไร
  • วิธีที่บริษัทปฏิบัติกับพนักงานที่ลาออกก่อนหน้านี้ ว่าจ่ายหรือไม่จ่ายอะไร
  • หลักฐานการติดตามเงินจากลูกค้าและเหตุที่ล่าช้า
  • หนังสือแจ้งพนักงานว่ารายการไหนจ่าย รายการไหนรอ และเงื่อนไขอะไร
  • ถ้าจะหักเงินงวดสุดท้าย ตรวจหนังสือยินยอมที่ลูกจ้างลงลายมือชื่อและเพดานการหัก

ฝั่งพนักงานที่ลาออก

  • แผนค่าตอบแทนและอีเมลหรือแชตที่ยืนยันอัตราค่าคอมของรายการนั้น
  • ใบเสนอราคา ใบสั่งซื้อ ใบแจ้งหนี้ และหลักฐานว่าตนเป็นผู้ปิดการขาย
  • สลิปเงินเดือนหรือรายการจ่ายค่าคอมครั้งก่อน เพื่อแสดงรอบจ่ายและวิธีคำนวณ
  • ตารางสรุปรายการที่เห็นว่าค้าง พร้อมยอดและอัตราที่ใช้
  • หนังสือสอบถามบริษัทและคำตอบ (ถ้ามี)
  • สำเนาหนังสือลาออกและวันที่สิ้นสุดการจ้าง

ตัวอย่างสมมติ: ดีลเครื่องจักรที่ลูกค้าจ่ายครึ่งเดียวตอนพนักงานลาออก

ตัวอย่างนี้เป็นเหตุการณ์สมมติ ไม่ใช่คดีจริง ตัวเลขทั้งหมดเป็นตัวอย่างเพื่อให้เห็นวิธีคิดเท่านั้น

บริษัท ก ขายเครื่องจักร พนักงานขาย ข ปิดดีลมูลค่า 1,000,000 บาท แผนค่าตอบแทนที่ ข เซ็นรับทราบไว้ตั้งแต่ต้นปี กำหนดค่าคอม 3 เปอร์เซ็นต์ของยอดขาย คือ 30,000 บาท ลูกค้าจ่ายงวดแรก 500,000 บาทในเดือนมีนาคม ข ลาออกวันที่ 15 เมษายน และลูกค้าจ่ายงวดสองในเดือนพฤษภาคม

แผนเขียนว่าข้อเท็จจริงที่ต้องตรวจเพิ่มแนวโน้มของข้อพิพาท (ไม่ใช่ข้อสรุป)
(ก) จ่ายตามสัดส่วนเงินที่บริษัทได้รับ ไม่มีเงื่อนไขต้องเป็นพนักงานงวดแรกจ่ายค่าคอมครบสัดส่วนหรือยังส่วน 15,000 บาทจากงวดแรกน่าจะเกิดสิทธิแล้ว ส่วนงวดสองต้องดูว่าแผนระบุว่ายังจ่ายต่อหลังลาออกหรือไม่
(ข) เกิดสิทธิเมื่อลูกค้าจ่ายครบ และพนักงานต้องยังทำงานอยู่ในวันนั้นข้อนี้บริษัทเคยบังคับใช้กับคนอื่นอย่างเดียวกันหรือไม่ ดีลนี้ ข เป็นคนทำเกือบทั้งหมดหรือไม่บริษัทอ้างข้อความได้ แต่ ข อาจโต้แย้งเรื่องความเป็นธรรมและว่าเงินเป็นค่าตอบแทนที่ทำงานไปแล้ว ต้องตรวจถ้อยคำและพฤติการณ์
(ค) แผนไม่กล่าวถึงกรณีลาออกบริษัทเคยจ่ายอดค้างให้พนักงานที่ลาออกคนก่อนอย่างไรพฤติการณ์ที่บริษัทปฏิบัติมาก่อนมีน้ำหนักมาก ควรเก็บหลักฐานทั้งสองฝ่าย

ต่อมาในเดือนมิถุนายน ลูกค้ายกเลิกเครื่องที่ส่งงวดแรกและขอเงินคืน 500,000 บาท หากบริษัทจ่ายค่าคอม 15,000 บาทให้ ข ไปแล้ว การเรียกคืนก็ต้องดูว่าแผนเขียนเรื่องยกเลิกคืนคอมไว้หรือไม่ และเรียกจากเงินงวดสุดท้ายได้เพียงเท่าที่ไม่ขัดมาตรา 76 และ 77 ถ้าแผนไม่เขียนไว้เลย การเรียกคืนมีความเสี่ยงสูงทั้งสองฝ่ายต้องเริ่มจากเอกสาร ไม่ใช่จากความรู้สึกว่าใครควรได้ใครควรเสีย

อย่าเข้าใจผิด

ที่มักเชื่อกันที่ควรเข้าใจ
ลาออกแล้วค่าคอมที่ยังไม่ได้รับเป็นอันหมดสิทธิทุกกรณีไม่แน่เสมอไป ขึ้นกับถ้อยคำของแผน การตกลงล่วงหน้า วิธีปฏิบัติจริง และลักษณะของเงิน
ลูกค้ายังไม่จ่าย บริษัทไม่ต้องจ่ายค่าคอมได้ทุกกรณีทำได้เมื่อแผนผูกสิทธิกับการได้รับเงินไว้ชัดและแจ้งก่อนขาย ถ้าเป็นเงื่อนไขที่เพิ่มทีหลังหรือเงินไม่เข้าเพราะบริษัทเอง ก็อาจถูกโต้แย้ง
ค่าคอมเป็นค่าจ้างเสมอไม่เสมอไป ต้องดูว่าตกลงและจ่ายอย่างไร มาตรา 5 นิยามค่าจ้างตามลักษณะของเงิน ไม่ตามชื่อ
ค่าคอมไม่ใช่ค่าจ้างเลย บริษัทจึงเลือกจ่ายหรือไม่จ่ายก็ได้ถ้าตกลงกันไว้ก็เป็นข้อผูกพันทางสัญญา และบางกรณีเข้าลักษณะค่าจ้างด้วย
บริษัทหักค่าคอมที่ถูกยกเลิกจากเงินงวดสุดท้ายได้เลยต้องไม่ขัดมาตรา 76 และต้องมีความยินยอมเป็นหนังสือตามมาตรา 77 ไม่ใช่หักก่อนแล้วหาเอกสารทีหลัง
ผู้ที่ลาออกฟ้องไม่ได้เพราะไม่ใช่ลูกจ้างแล้วสิทธิที่เกิดระหว่างเป็นลูกจ้างยังเรียกได้หลังสิ้นสุดการจ้าง เช่น ยื่นคำร้องตามมาตรา 123

อ่านเพิ่มเติม

ค่าคอมของพนักงานขายที่ลาออกขึ้นกับสามเรื่อง คือ จุดเกิดสิทธิที่เขียนไว้ก่อนขาย วิธีที่บริษัทปฏิบัติจริงกับทุกคน และลักษณะของเงินว่าเป็นค่าจ้างหรือไม่ จึงต้องเริ่มจากเอกสารเสมอ ไม่ใช่จากความเชื่อว่าลาออกแล้วหมดสิทธิหรือขายแล้วต้องได้

เราช่วยตรวจแผนค่าตอบแทนและเอกสารการขาย ประเมินว่ารายการค่าคอมที่ค้างหรือที่ถูกยกเลิกอยู่ตรงจุดไหน ร่างหนังสือแจ้งหรือหนังสือทวงถาม และร่างแผนค่าตอบแทนฉบับใหม่ให้ตรงกับระบบจริงของบริษัท เราไม่ใช่นักบัญชีหรือที่ปรึกษาภาษี และไม่สามารถรับรองผลของข้อพิพาทได้ ค่าบริการขึ้นอยู่กับขั้นของเรื่องและงานที่ต้องทำ ส่งเอกสารให้เราดูก่อน เราจะแจ้งขอบเขตงานและค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน โทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดูเพิ่มเติมที่ เอกสารด้านทรัพยากรบุคคล


คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

คำถามที่พบบ่อย

พนักงานขายลาออกก่อนลูกค้าจ่ายเงิน บริษัทปฏิเสธไม่จ่ายค่าคอมได้หรือไม่+

ขึ้นอยู่กับสิ่งที่นายจ้างกับลูกจ้างตกลงกันไว้ ไม่มีคำตอบเดียวที่ใช้ได้ทุกกรณี ถ้าแผนค่าตอบแทนที่แจ้งไว้ก่อนขาย เขียนชัดว่าสิทธิเกิดเมื่อบริษัทได้รับชำระเงินครบ และบริษัทใช้กับพนักงานทุกคนเหมือนกัน การที่เงินยังไม่เข้าเป็นเหตุที่บริษัทอ้างได้ แต่ถ้าแผนเขียนไม่ชัด เพิ่งเขียนเพิ่มหลังขาย หรือบริษัทเคยจ่ายคนอื่นทั้งที่ลูกค้ายังไม่จ่าย การปฏิเสธอาจถูกโต้แย้ง ควรตรวจข้อความในแผนและวิธีที่บริษัทปฏิบัติจริงทั้งคู่

ค่าคอมมิชชันที่เกิดสิทธิแล้วก่อนลาออก แต่ยังไม่ถึงรอบจ่าย บริษัทต้องจ่ายเมื่อไร+

ให้ดูก่อนว่าเป็นเงินที่ถือเป็นค่าจ้างหรือเงินที่กฎหมายกำหนดให้จ่ายหรือไม่ ซึ่งขึ้นอยู่กับวิธีตกลงและวิธีจ่ายจริง ถ้าเข้าลักษณะนั้น มาตรา 70 แห่ง พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน กำหนดให้จ่ายอย่างน้อยเดือนละหนึ่งครั้ง ส่วนกรณีนายจ้างเลิกจ้างกำหนดให้จ่ายภายใน 3 วันนับแต่วันเลิกจ้าง ถ้าลูกจ้างลาออกเอง ควรดูรอบจ่ายที่บริษัทใช้ตามปกติและข้อความในแผนค่าตอบแทนประกอบกัน

ค่าคอมมิชชันถือเป็นค่าจ้างตามมาตรา 5 หรือไม่+

ไม่มีคำตอบตายตัวว่าค่าคอมเป็นค่าจ้างเสมอหรือไม่เป็นเลย มาตรา 5 นิยามค่าจ้างว่าเป็นเงินที่ตกลงจ่ายเป็นค่าตอบแทนการทำงานตามสัญญาจ้างสำหรับระยะเวลาทำงานปกติ หรือจ่ายโดยคำนวณตามผลงานที่ทำได้ในเวลาทำงานปกติของวันทำงาน ค่าคอมแต่ละแบบจึงต้องดูที่วิธีเขียนแผน วิธีคำนวณ และวิธีที่บริษัทจ่ายจริง

ลูกค้าคืนสินค้าหลังเซลล์ลาออกไปแล้ว บริษัทเรียกค่าคอมคืนหรือหักจากเงินงวดสุดท้ายได้หรือไม่+

ได้เพียงเท่าที่ตกลงกันไว้ล่วงหน้าอย่างชัดเจนและไม่ชนกับข้อห้ามหักค่าจ้างในมาตรา 76 ซึ่งห้ามหักค่าจ้างเว้นแต่เข้าข้อยกเว้นที่กฎหมายกำหนด และมาตรา 77 ให้ทำความยินยอมเป็นหนังสือที่ลูกจ้างลงลายมือชื่อ จึงไม่ควรหักเองแล้วค่อยหาเอกสารทีหลัง ควรตรวจว่าแผนเขียนเรื่องยกเลิกคืนคอมไว้หรือไม่ ลูกค้าคืนจริงหรือเพียงเลื่อนชำระ และเงินที่จะหักเป็นเงินประเภทใด

พนักงานที่ลาออกแล้วไม่ได้รับค่าคอมที่คิดว่าตนมีสิทธิ ควรทำอย่างไรก่อน+

รวบรวมแผนค่าตอบแทนฉบับที่ใช้ตอนปิดการขาย ใบเสนอราคา ใบสั่งซื้อ ใบแจ้งหนี้ หลักฐานการชำระเงินของลูกค้า และข้อความที่ยืนยันว่ารายการขายเป็นของตน แล้วทำหนังสือสอบถามบริษัทให้ระบุเหตุผลและวิธีคำนวณเป็นลายลักษณ์อักษร หากเงินนั้นเข้าลักษณะค่าจ้างหรือเงินที่ พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน กำหนดให้จ่าย ลูกจ้างยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงานได้ตามมาตรา 123

แผนค่าตอบแทนที่เขียนว่าต้องเป็นพนักงานในวันจ่ายคอม ใช้ได้หรือไม่+

ข้อความแบบนี้เป็นที่นิยมแต่มีความเสี่ยง เพราะอาจทำให้ค่าคอมของงานที่ลูกจ้างทำสำเร็จไปแล้วหายไปทั้งหมดเมื่อลาออก ผลขึ้นอยู่กับถ้อยคำ ว่าตกลงกันไว้ล่วงหน้าหรือไม่ ว่าใช้กับทุกคนเท่ากันหรือไม่ และว่าเงินนั้นเข้าลักษณะค่าจ้างหรือไม่ ควรให้ที่ปรึกษากฎหมายตรวจข้อความก่อนใช้ และไม่ควรคาดเดาผลว่าใช้ได้เสมอหรือใช้ไม่ได้เสมอ

Lawyer-client handshake symbolizing trust at Suwanvara Law Firm

พร้อมรับฟังเรื่องของคุณ

ปรึกษาเบื้องต้นกับทนายความผู้เชี่ยวชาญของเรา