"มาสายหักครึ่งวัน" "ทำแก้วแตกหักเงินเดือน" "ลาออกไม่บอกล่วงหน้าไม่จ่ายงวดสุดท้าย" เป็นกติกาที่ยังพบได้ในหลายบริษัท และ ส่วนใหญ่ขัดกับกฎหมายคุ้มครองแรงงาน
หลักของกฎหมายไทยคือ ห้ามนายจ้างหักค่าจ้าง ค่าล่วงเวลา และค่าทำงานในวันหยุด แล้วจึงยกเว้นให้เฉพาะบางรายการ ไม่ใช่ให้นายจ้างหักอะไรก็ได้ที่เขียนไว้ในข้อบังคับ
รายการที่หักได้
หักได้ตามที่กฎหมายเฉพาะกำหนด ไม่ต้องขอความยินยอมเพิ่ม
- ภาษีเงินได้ที่ต้องหัก ณ ที่จ่าย
- เงินสมทบประกันสังคมส่วนของลูกจ้าง
- เงินสะสมกองทุนตามกฎหมายที่ลูกจ้างเป็นสมาชิก
หักได้เมื่อได้รับความยินยอมจากลูกจ้าง และอยู่ภายใต้เพดาน
- ค่าบำรุงสหภาพแรงงานตามข้อบังคับของสหภาพ
- หนี้สหกรณ์ออมทรัพย์ หรือหนี้สวัสดิการที่เป็นประโยชน์แก่ลูกจ้างฝ่ายเดียว
- เงินประกันการทำงาน ในงานที่กฎหมายอนุญาตให้เรียกเงินประกันได้
- ค่าเสียหายที่ลูกจ้างทำให้เกิดขึ้น โดยจงใจหรือประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง
- เงินสะสมกองทุนสำรองเลี้ยงชีพตามข้อตกลง
เพดาน: รายการกลุ่มที่สองหักได้ ไม่เกินร้อยละสิบต่อรายการ และ รวมกันไม่เกินหนึ่งในห้า ของเงินที่ลูกจ้างมีสิทธิได้รับในงวดนั้น เว้นแต่ลูกจ้างยินยอมให้หักมากกว่า
ความยินยอมควรเป็นหนังสือที่ระบุรายการและจำนวนชัดเจน ข้อความกว้าง ๆ ในใบสมัครงานว่า "ยินยอมให้หักเงินตามที่บริษัทเห็นสมควร" มักไม่พอ
กรณีที่พบบ่อย
มาสาย นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าจ้างสำหรับเวลาที่ไม่ได้ทำงานจริง แต่การหักเกินกว่าเวลาที่ขาด เช่น สายไม่กี่นาทีหักครึ่งวัน เป็นการลงโทษด้วยการหักค่าจ้าง ซึ่งกฎหมายไม่อนุญาต วิธีที่ถูกคือตักเตือนเป็นหนังสือตามข้อบังคับ และใช้เบี้ยขยันเป็นแรงจูงใจแทน
ทำของเสียหาย หักได้เฉพาะความเสียหายจากความจงใจหรือประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง พร้อมความยินยอม และภายใต้เพดาน ความผิดพลาดปกติจากการทำงาน เช่น ของตกแตกระหว่างทำงานตามหน้าที่ เป็นความเสี่ยงของธุรกิจ หักไม่ได้
ลาออกโดยไม่บอกล่วงหน้า ค่าจ้างที่ทำงานไปแล้วต้องจ่ายตามกำหนด ถ้าบริษัทเสียหายจริง ต้องตกลงหรือเรียกร้องแยกต่างหาก การกักงวดสุดท้ายไว้เป็นการผิดกฎหมายในตัวเอง
เงินประกันการทำงาน เรียกได้เฉพาะงานบางลักษณะที่กฎหมายกำหนด เช่น งานที่ต้องรับผิดชอบเงินหรือทรัพย์สินของนายจ้าง และต้องคืนเมื่อการจ้างสิ้นสุดภายในเวลาที่กฎหมายกำหนด
ศาลสั่งอายัดเงินเดือน เป็นคนละเรื่องกับการหักของนายจ้าง นายจ้างต้องปฏิบัติตามหนังสือของเจ้าพนักงานบังคับคดี ดูอายัดเงินเดือนลูกหนี้ได้แค่ไหน
ถ้าหักผิด
ค่าจ้างที่หักโดยไม่มีสิทธิถือเป็นค่าจ้างค้างจ่าย นายจ้างต้องคืนพร้อมดอกเบี้ยตามกฎหมาย และถ้าจงใจไม่จ่ายโดยไม่มีเหตุอันสมควร อาจต้องจ่ายเงินเพิ่มสะสมตามระยะเวลาที่ค้าง การหักค่าจ้างที่ฝ่าฝืนกฎหมายยังมีโทษทางอาญาด้วย ลูกจ้างร้องต่อพนักงานตรวจแรงงานหรือฟ้องศาลแรงงานได้
ฝั่งนายจ้าง: ตรวจกติกาการหักเงินในบริษัท
- ไล่ดูข้อบังคับ คู่มือพนักงาน และสัญญาจ้างว่ามีกติกาหักเงินข้อไหนที่ไม่อยู่ในรายการที่กฎหมายอนุญาต
- เปลี่ยน "ค่าปรับ" เป็นการตักเตือนและลงโทษทางวินัยตามขั้นตอน
- เตรียมแบบฟอร์มความยินยอมแยกตามรายการ สำหรับเงินกู้สวัสดิการหรือหนี้สหกรณ์
- ตั้งระบบเงินเดือนให้ตรวจเพดานการหักต่องวดอัตโนมัติ
อ่านต่อ
- ค่าจ้างค้าง และค่าล่วงเวลาที่ไม่ได้รับ
- ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน บริษัทขนาดไหนต้องมี
- เงินก้อนไหนถือเป็นค่าจ้าง
📌 ดูเพิ่ม: สัญญาจ้าง โครงสร้างเงินเดือน และคู่มือพนักงาน · คดีแรงงาน
ถ้าอยากตรวจว่ากติกาหักเงินในข้อบังคับหรือคู่มือพนักงานของบริษัทใช้ได้จริงหรือไม่ ปรึกษาทีมทนายของเรา เราจะชี้ข้อที่เสี่ยงและเสนอวิธีแก้ที่เหมาะกับบริษัท
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับกรณีเฉพาะราย
