ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
SUWANVARA LAWFIRM
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
กฎหมายธุรกิจ

ซื้อหุ้นบริษัทกับซื้อเฉพาะทรัพย์สินกิจการ ต่างกันอย่างไร และผู้ซื้อรับความเสี่ยงอะไรบ้าง

เปรียบเทียบการซื้อหุ้นกับการซื้อทรัพย์สินกิจการในไทย แยกให้เห็นว่าทรัพย์สิน หนี้ พนักงาน สัญญา ใบอนุญาต และข้อมูลลูกค้าแต่ละอย่างไปอยู่กับใคร และผู้ซื้อต้องตรวจอะไรต่างกันในแต่ละโครงสร้าง

สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม— ทีมกฎหมายธุรกิจ21 พฤศจิกายน 256914 นาที
ซื้อหุ้นบริษัทกับซื้อเฉพาะทรัพย์สินกิจการ ต่างกันอย่างไร และผู้ซื้อรับความเสี่ยงอะไรบ้าง

คำตอบหลัก

ซื้อหุ้นคือซื้อ "ตัวบริษัท" ทั้งก้อน ส่วนซื้อทรัพย์สินคือซื้อ "ของที่ระบุไว้" จากกิจการ ความต่างนี้ตัดสินว่าอะไรมาถึงมือผู้ซื้อบ้าง

  • ซื้อหุ้น: บริษัทยังเป็นนิติบุคคลเดิม ทรัพย์สิน หนี้ สัญญา พนักงาน และใบอนุญาตที่อยู่ในชื่อบริษัทอยู่ต่อโดยไม่ต้องย้าย แต่ผู้ซื้อรับ "ประวัติ" ทั้งหมดไปด้วย รวมหนี้และความรับผิดที่ยังไม่มีใครเห็น
  • ซื้อทรัพย์สิน: ผู้ซื้อเลือกรายการที่ต้องการและเลี่ยงหนี้ส่วนใหญ่ของผู้ขายได้ แต่ต้องโอนทีละรายการ และสัญญา พนักงาน ใบอนุญาต และข้อมูลลูกค้าไม่ได้ตามมาเอง บางอย่างต้องขอความยินยอมหรือขอใหม่

ไม่มีแบบใดดีกว่าเสมอไป ขึ้นอยู่กับว่ากิจการมีหนี้ที่ไม่รู้มากแค่ไหน มีใบอนุญาตหรือสัญญาสำคัญที่ผูกกับตัวบริษัทหรือไม่ มีพนักงานกี่คน และภาษีของแต่ละโครงสร้างออกมาอย่างไร เช็กลิสต์ตรวจกิจการจึงไม่ควรใช้ชุดเดียวกับทุกดีล

หน้านี้ตอบเฉพาะคำถามว่า "เลือกโครงสร้างไหน และต้องตรวจอะไรต่างกัน" ส่วนขอบเขตของรายงานตรวจสอบกิจการ (due diligence) ที่ทนายไทยทำให้ดีลข้ามประเทศ อยู่ในคู่มือตรวจสอบกิจการดีลข้ามประเทศ และกรณีบริษัทที่ได้รับส่งเสริมการลงทุนอยู่ในคู่มือซื้อบริษัทที่ได้รับส่งเสริม BOI

ท่านอยู่ขั้นไหน

ขั้นหัวข้อที่ควรอ่านก่อน
กำลังวางแผน ยังไม่คุยกับผู้ขายข้อ 1 ภาพรวมสองโครงสร้าง ข้อ 8 การเลือกโครงสร้าง
กำลังเจรจา ได้ข้อมูลกิจการแล้วข้อ 2 ถึง 7 ตรวจรายหัวข้อ ข้อ 9 เช็กลิสต์
ทำไปแล้ว ซื้อแล้วแต่เพิ่งพบปัญหาข้อ 3 หนี้ที่ติดมา ข้อ 4 และ 5 พนักงานและสัญญา ข้อ 10 ความเข้าใจผิด

1. สองโครงสร้างนี้ต่างกันอย่างไรในภาพรวม

เรื่องซื้อหุ้นซื้อทรัพย์สิน
ผู้ซื้อซื้ออะไรหุ้นของบริษัททรัพย์สินและสิทธิที่ระบุในสัญญา
ใครเป็นเจ้าของกิจการหลังดีลบริษัทเดิม โดยมีผู้ถือหุ้นใหม่ผู้ซื้อ (หรือบริษัทของผู้ซื้อ)
หนี้ของกิจการอยู่ที่บริษัทต่อไป ผู้ซื้อรับผลทางอ้อมผ่านมูลค่าหุ้นไม่ตกมาเอง เว้นแต่ผู้ซื้อตกลงรับ หรือกฎหมายกำหนด
พนักงานยังเป็นลูกจ้างของบริษัทเดิมต้องให้ลูกจ้างแต่ละคนยินยอมไปอยู่กับนายจ้างใหม่
สัญญาคู่สัญญายังเป็นบริษัทเดิม แต่บางฉบับมีข้อกำหนดเมื่อผู้ถือหุ้นเปลี่ยนต้องโอนทีละฉบับ มักต้องขอความยินยอม
ใบอนุญาตมักอยู่ในชื่อบริษัทเดิม ต้องดูว่ามีเงื่อนไขเมื่อผู้ถือหุ้นเปลี่ยนหรือไม่อาจไม่โอนไปพร้อมทรัพย์สิน ต้องตรวจเป็นรายกรณี
งานเอกสารโอนโอนหุ้นและจดแจ้งทะเบียนผู้ถือหุ้นโอนทรัพย์สินแต่ละประเภทตามแบบของทรัพย์สินนั้น
ภาษีผลต่างจากซื้อทรัพย์สินผลต่างจากซื้อหุ้น

เรื่องภาษี ท่านควรให้นักบัญชีหรือผู้สอบบัญชีตรวจก่อนเลือกโครงสร้าง เพราะผลทางภาษีของสองแบบต่างกันและกระทบทั้งผู้ซื้อและผู้ขาย หน้านี้ไม่ระบุอัตราหรือตัวเลขภาษี

2. ซื้อหุ้น: โอนหุ้นต้องทำอย่างไร และผู้ซื้อได้อะไร

การซื้อหุ้นไม่ต้องย้ายทรัพย์สินทีละชิ้น สิ่งที่ต้องทำให้ถูกคือการโอนหุ้น ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129 วางหลักไว้ดังนี้

  • หุ้นโอนกันได้โดยไม่ต้องได้รับความยินยอมของบริษัท เว้นแต่เป็นหุ้นชนิดระบุชื่อลงในใบหุ้นที่ข้อบังคับของบริษัทกำหนดไว้เป็นอย่างอื่น
  • การโอนหุ้นชนิดระบุชื่อลงในใบหุ้นต้องทำเป็นหนังสือ ลงลายมือชื่อผู้โอนกับผู้รับโอน และมีพยานอย่างน้อยหนึ่งคนลงชื่อรับรองลายมือ ถ้าไม่ทำตามนี้ กฎหมายระบุว่าเป็นโมฆะ
  • ตราสารต้องแถลงเลขหมายของหุ้นที่โอนด้วย
  • การโอนนี้จะนำมาใช้แก่บริษัทหรือบุคคลภายนอกไม่ได้ จนกว่าจะจดแจ้งชื่อและสำนักของผู้รับโอนลงในทะเบียนผู้ถือหุ้น

ในทางปฏิบัติ ผู้ซื้อควรตรวจข้อบังคับของบริษัทว่ามีข้อจำกัดการโอนหุ้นหรือสิทธิซื้อก่อนของผู้ถือหุ้นเดิมหรือไม่ ตรวจว่าผู้ขายถือหุ้นนั้นจริงและไม่ติดภาระ เช่น จำนำหรือยึด และตรวจว่าหุ้นชำระค่าหุ้นครบหรือยัง

ผู้ซื้อหุ้นได้บริษัททั้งบริษัท จึงได้ทั้งคุณค่าและความเสี่ยงที่ติดอยู่กับบริษัทมาก่อนวันซื้อ ซึ่งนำไปสู่หัวข้อถัดไป

3. ซื้อหุ้นแล้ว หนี้และความรับผิดเดิมไปไหน

หนี้ของบริษัทเป็นของบริษัท ไม่ได้ย้ายไปไหนเมื่อผู้ถือหุ้นเปลี่ยน ผู้ซื้อหุ้นไม่ได้กลายเป็นลูกหนี้ส่วนตัว แต่ได้หุ้นของบริษัทที่มีหนี้นั้นอยู่ จึงเสียมูลค่าไปตามหนี้ โดยเฉพาะหนี้ที่ยังไม่ปรากฏในงบการเงิน เช่น

  • ภาษีค้างหรือภาษีที่อาจถูกประเมินย้อนหลัง
  • คดีที่มีอยู่แล้ว หรือข้อพิพาทที่อาจกลายเป็นคดี
  • ค่าชดเชยหรือสิทธิของพนักงานที่ยังไม่ได้จ่าย
  • ค้ำประกันที่บริษัทให้แก่บุคคลอื่น
  • การทำผิดสัญญา หรือการฝ่าฝืนกฎหมายที่ยังไม่ถูกตรวจพบ

เครื่องมือที่ผู้ซื้อหุ้นมักใช้ คือตรวจสอบกิจการก่อนซื้อ ให้ผู้ขายรับรองข้อเท็จจริงเกี่ยวกับบริษัทในสัญญา กำหนดให้ผู้ขายชดใช้ความเสียหายจากเรื่องที่เกิดก่อนวันซื้อ และพิจารณากันเงินส่วนหนึ่งไว้หรือแบ่งจ่ายราคา หากต้องการให้ราคาขึ้นกับผลงานภายหลังดีล ดูข้อตกลงจ่ายราคาเพิ่มตามผลงาน (earn-out)

4. ซื้อทรัพย์สิน: พนักงานไม่โอนมาเอง

ถ้าซื้อทรัพย์สินแล้วจะรับพนักงานของผู้ขายมาทำงานต่อ ต้องจัดการเรื่องนี้แยกต่างหาก พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน มาตรา 13 ว่าไว้ว่า เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงตัวนายจ้าง หรือนายจ้างที่เป็นนิติบุคคลมีการจดทะเบียนเปลี่ยนแปลง โอน หรือควบกับนิติบุคคลใด หากมีผลทำให้ลูกจ้างคนหนึ่งคนใดไปเป็นลูกจ้างของนายจ้างใหม่ การไปเป็นลูกจ้างของนายจ้างใหม่ต้องได้รับความยินยอมจากลูกจ้างคนนั้นด้วย สิทธิต่าง ๆ ที่ลูกจ้างมีต่อนายจ้างเดิมยังคงมีต่อไป และนายจ้างใหม่ต้องรับทั้งสิทธิและหน้าที่เกี่ยวกับลูกจ้างนั้นทุกประการ

ผลในทางปฏิบัติ

  • ต้องขอความยินยอมจากลูกจ้างเป็นรายคน ไม่ใช่ประกาศรวม
  • ผู้ซื้อที่รับพนักงานมาจะรับสิทธิที่สะสมไว้ด้วย เช่น อายุงานและภาระที่เกี่ยวกับลูกจ้างคนนั้น ตามที่กฎหมายกำหนด
  • ถ้าลูกจ้างไม่ยินยอม ผู้ขายยังเป็นนายจ้างของคนนั้น และต้องจัดการต่อ ซึ่งอาจเป็นเรื่องเลิกจ้างและค่าชดเชย ควรตกลงกันในสัญญาว่าใครรับภาระนี้

ถ้าซื้อหุ้น พนักงานยังเป็นลูกจ้างของบริษัทเดิม ไม่มีการเปลี่ยนนายจ้าง ผู้ซื้อจึงไม่ต้องขอความยินยอมเป็นรายคน แต่รับภาระต่อพนักงานทั้งหมดที่บริษัทมีอยู่ไปโดยปริยาย

เรื่องกฎระเบียบที่เกี่ยวกับพนักงานต่างชาติ ใบอนุญาตทำงานผูกกับนายจ้างและงานที่ระบุ ควรตรวจกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องล่วงหน้าไม่ว่าจะซื้อหุ้นหรือทรัพย์สิน

5. สัญญาของกิจการ: อะไรโอนมาเองได้ อะไรต้องขอยินยอม

ซื้อหุ้น: คู่สัญญายังเป็นบริษัทเดิม สัญญาจึงไม่ต้องโอน แต่ให้ตรวจข้อกำหนดที่ถูกกระตุ้นเมื่อ "ผู้ควบคุมกิจการเปลี่ยน" เช่น ลูกค้า ผู้ให้เช่า หรือผู้ให้กู้ที่สงวนสิทธิบอกเลิกหรือเรียกชำระเมื่อผู้ถือหุ้นเปลี่ยน สัญญาที่ผูกกับตัวบุคคล เช่น ผู้ถือหุ้นรายเดิมเป็นผู้ค้ำประกัน ก็ต้องจัดการเรื่องการปลดหรือเปลี่ยนตัว

ซื้อทรัพย์สิน: สัญญาแต่ละฉบับไม่ได้ตามทรัพย์สินมาเอง ต้องดูเป็นรายฉบับว่าโอนได้หรือไม่ และต้องได้ความยินยอมจากคู่สัญญาหรือไม่ โดยทั่วไปผู้ซื้อควรให้การโอนสัญญาสำคัญเป็นเงื่อนไขก่อนปิดดีล

สิทธิเรียกร้องเงินและลูกหนี้การค้า: ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 306 กำหนดว่า การโอนหนี้ที่พึงชำระแก่เจ้าหนี้เฉพาะรายถ้าไม่ทำเป็นหนังสือ ไม่สมบูรณ์ และจะยกการโอนขึ้นต่อสู้ลูกหนี้หรือบุคคลภายนอกได้เมื่อได้บอกกล่าวการโอนไปยังลูกหนี้ หรือลูกหนี้ยินยอมด้วย โดยคำบอกกล่าวหรือความยินยอมนั้นต้องทำเป็นหนังสือ และถ้าลูกหนี้ชำระเงินหรือทำให้พอแก่ใจผู้โอนก่อนได้รับบอกกล่าวหรือก่อนตกลงให้โอน ลูกหนี้ก็หลุดพ้นจากหนี้ ดังนั้นถ้าซื้อลูกหนี้การค้าไปพร้อมทรัพย์สิน ต้องทำหนังสือโอน และส่งหนังสือบอกกล่าวให้ลูกหนี้ทุกรายโดยเร็ว

ภาระผูกพันฝั่งหนี้: มาตรา 306 พูดถึงการโอนหนี้ที่ต้องชำระแก่เจ้าหนี้ ซึ่งเป็นเรื่องฝั่งสิทธิเรียกร้อง ส่วนการที่ผู้ซื้อทรัพย์สินจะเข้ารับภาระหรือหนี้ของผู้ขาย (เช่น รับหนี้ซัพพลายเออร์) ควรตกลงให้ชัดในสัญญาซื้อขายและขอความยินยอมจากเจ้าหนี้ที่เกี่ยวข้องตามที่แต่ละกรณีต้องการ

6. ใบอนุญาตและการอนุมัติจากหน่วยงาน

ใบอนุญาตมักออกให้ผู้รับอนุญาตรายใดรายหนึ่ง สำหรับกิจกรรมหรือสถานที่หนึ่ง ๆ จึงอย่าสันนิษฐานว่าซื้อทรัพย์สินแล้วใบอนุญาตจะตามมา

  • ซื้อทรัพย์สิน: ใบอนุญาตอาจไม่โอนไปพร้อมทรัพย์สิน ผู้ซื้ออาจต้องยื่นขอใหม่หรือขอโอนตามกฎของหน่วยงานที่ออกใบอนุญาต ควรตรวจก่อนปิดดีลและวางแผนช่วงเวลาที่ผู้ซื้อยังดำเนินกิจการไม่ได้ ตัวอย่างที่ควรดู เช่น ใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงาน
  • ซื้อหุ้น: ใบอนุญาตมักยังอยู่ในชื่อบริษัทเดิม แต่บางฉบับอาจมีเงื่อนไขเมื่อผู้ถือหุ้นหรือกรรมการเปลี่ยน หรือเมื่อมีคนต่างด้าวเข้ามาถือหุ้น ให้อ่านใบอนุญาตและกฎที่เกี่ยวข้อง
  • บัตรส่งเสริมการลงทุน BOI: ผลต่างกันระหว่างซื้อหุ้นกับโอนกิจกรรม ดูในคู่มือซื้อบริษัทที่ได้รับส่งเสริม BOI

ให้ถือเป็นหลักว่าต้องตรวจเป็นรายใบอนุญาตและรายหน่วยงาน หน้านี้ไม่ได้ยืนยันว่าใบอนุญาตประเภทใดโอนได้หรือไม่

7. ข้อมูลลูกค้า ทรัพย์สินทางปัญญา และของที่จับต้องไม่ได้

ข้อมูลลูกค้า: ในการซื้อกิจการ รายชื่อลูกค้าและข้อมูลติดต่อเป็นมูลค่าสำคัญ แต่เป็นข้อมูลส่วนบุคคลที่อยู่ใต้กฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ผู้ขายไม่ควรส่งข้อมูลทั้งชุดให้ผู้ซื้อก่อนปิดดีล เพราะเจ้าของข้อมูลไม่ได้ให้ข้อมูลเพื่อวัตถุประสงค์นี้ ในขั้นตรวจสอบกิจการ ควรให้ข้อมูลแบบสรุปหรือแบบไม่ระบุตัวตนก่อน เมื่อปิดดีลแล้ว ผู้ซื้อที่ได้ข้อมูลไปต้องใช้ตามวัตถุประสงค์ที่เจ้าของข้อมูลได้รับแจ้ง และอาจต้องแจ้งข้อมูลแก่เจ้าของข้อมูลหรือขอความยินยอมใหม่ตามฐานที่ใช้ ถ้าซื้อหุ้น ผู้ควบคุมข้อมูลยังเป็นบริษัทเดิม หน้าที่ตามกฎหมายอยู่กับบริษัทต่อไป และผู้ซื้อรับความเสี่ยงจากการเก็บข้อมูลที่ไม่ชอบมาก่อนด้วย รายละเอียดอยู่ในคู่มือซื้อฐานข้อมูลลูกค้าของกิจการ และหลักเกณฑ์ทางการดูที่ สคส.

ทรัพย์สินทางปัญญา: ตรวจว่าเครื่องหมายการค้า ลิขสิทธิ์ ซอฟต์แวร์ และโดเมน อยู่ในชื่อใคร ถ้าอยู่ในชื่อเจ้าของหรือพนักงานเดิม ไม่ใช่บริษัท ซื้อหุ้นก็ไม่ได้สิทธินั้นมา ซื้อทรัพย์สินต้องระบุและโอนแต่ละรายการ

ชื่อกิจการ บัญชีโซเชียล และช่องทางขาย: ตรวจว่าบัญชีอยู่ในชื่อใคร และมีสิทธิโอนตามเงื่อนไขของแพลตฟอร์มหรือไม่

สต็อกและทรัพย์สินที่มีทะเบียน: ที่ดิน รถ เครื่องจักรบางชนิดต้องโอนตามแบบของทรัพย์สินนั้น ตรวจว่าปลอดจำนอง จำนำ หรือภาระอื่น

8. เลือกโครงสร้างไหนดี: ตัวแปรที่ควรชั่ง

ตารางนี้ช่วยตั้งคำถาม ไม่ใช่คำตอบสำเร็จรูป

ถ้ามักโน้มไปทางเหตุผล
กิจการมีประวัติยาว มีหนี้และคดีที่ตรวจไม่หมดซื้อทรัพย์สินเลี่ยงภาระที่ไม่รู้ในบริษัท
ใบอนุญาตหรือสัญญาสำคัญผูกกับตัวบริษัทและโอนยากซื้อหุ้นไม่ต้องโอนหรือขอใหม่ทีละฉบับ
มีพนักงานจำนวนมากขึ้นกับกรณีซื้อทรัพย์สินต้องขอความยินยอมเป็นรายคน ซื้อหุ้นรับภาระทั้งหมด
ต้องการเฉพาะบางสายธุรกิจซื้อทรัพย์สินเลือกเฉพาะส่วนได้
บริษัทได้รับส่งเสริม BOIตรวจกรณีต่อกรณีผลต่างกันระหว่างสองแบบ
ภาษีของฝั่งใดฝั่งหนึ่งต่างกันมากให้นักบัญชีคำนวณผลภาษีกระทบราคาและความเต็มใจของผู้ขาย

ผู้ขายกับผู้ซื้อมักได้ประโยชน์ต่างกันในแต่ละโครงสร้าง จึงต้องเจรจา อย่ายึดว่าฝั่งใดฝั่งหนึ่งชนะเสมอ

9. เช็กลิสต์ตามโครงสร้าง

ใช้ได้ทั้งสองแบบ

  • ตกลงโครงสร้างดีลเป็นหนังสือก่อนเริ่มตรวจ และระบุว่าตรวจอะไร
  • ให้ผู้ขายลงนามหนังสือรักษาความลับก่อนเปิดข้อมูล
  • ให้นักบัญชีหรือผู้สอบบัญชีตรวจผลทางภาษีของแต่ละโครงสร้าง
  • กำหนดเงื่อนไขก่อนปิดดีล และผู้ที่รับภาระหากเงื่อนไขไม่สำเร็จ

ถ้าซื้อหุ้น

  • ข้อบังคับ ทะเบียนผู้ถือหุ้น หนังสือรับรองบริษัทฉบับล่าสุด และงบการเงินย้อนหลัง
  • ใบหุ้นและข้อจำกัดการโอนหรือสิทธิซื้อก่อน
  • ตรวจว่าผู้ขายถือหุ้นจริงและหุ้นไม่ติดภาระ
  • ตรวจภาษีค้างและการยื่นเอกสารตามกฎหมาย
  • ตรวจคดี ข้อพิพาท ค้ำประกัน และภาระกับบุคคลที่เกี่ยวข้อง
  • ข้อกำหนดเปลี่ยนผู้ควบคุมกิจการในสัญญาสำคัญ
  • ใบอนุญาตและเงื่อนไขเมื่อผู้ถือหุ้นเปลี่ยน
  • ข้อรับรองข้อเท็จจริงและข้อตกลงชดใช้ในสัญญาซื้อขายหุ้น

ถ้าซื้อทรัพย์สิน

  • รายการทรัพย์สินที่ซื้อและที่ไม่ซื้อ เขียนให้ชัดเป็นภาคผนวก
  • หลักฐานกรรมสิทธิ์และตรวจว่าทรัพย์สินปลอดภาระ
  • สัญญาที่จะรับโอน และความยินยอมของคู่สัญญา
  • หนังสือโอนและหนังสือบอกกล่าวลูกหนี้ ตามมาตรา 306
  • ความยินยอมจากลูกจ้างรายคน ตามมาตรา 13 ของพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน และการคำนวณสิทธิที่สะสมไว้
  • ใบอนุญาตที่ต้องขอใหม่หรือขอโอน และช่วงเวลาที่ยังดำเนินกิจการไม่ได้
  • ข้อมูลลูกค้า: ข้อมูลใดโอนได้ ใช้อย่างไร แจ้งเจ้าของข้อมูลหรือไม่
  • หนี้ที่ผู้ซื้อตกลงรับ และหนี้ที่ผู้ขายต้องรับผิดเอง

ตัวอย่างสมมติ: ร้านผลิตอาหารแช่แข็ง

ตัวอย่างนี้สมมติขึ้นเพื่อประกอบคำอธิบาย ไม่ใช่คดีจริง และไม่ระบุตัวเลข

คุณสมศักดิ์สนใจซื้อกิจการผลิตอาหารแช่แข็งของบริษัท ก. ซึ่งมีโรงงานเช่า ใบอนุญาตผลิตในชื่อบริษัท พนักงานประจำหลายสิบคน และมีลูกค้าร้านค้าส่งหลายราย ผู้ขายเสนอขายหุ้น

เมื่อตรวจ พบว่า (1) บริษัทมีข้อพิพาทกับอดีตซัพพลายเออร์ที่ยังไม่ฟ้อง (2) สัญญาเช่าโรงงานมีข้อกำหนดว่าผู้ให้เช่าบอกเลิกได้เมื่อผู้ถือหุ้นเปลี่ยน (3) ใบอนุญาตผลิตอยู่ในชื่อบริษัท

คุณสมศักดิ์พิจารณาสองทาง ถ้าซื้อหุ้น ข้อพิพาทกับซัพพลายเออร์ตามมาด้วย ต้องให้ผู้ขายชดใช้ และต้องขอความยินยอมจากผู้ให้เช่าก่อนปิดดีล แต่ใบอนุญาตมักยังอยู่ในชื่อบริษัท (ต้องอ่านเงื่อนไขก่อน) และพนักงานไม่ต้องย้ายนายจ้าง ถ้าซื้อทรัพย์สิน เลี่ยงข้อพิพาทเดิมได้ส่วนใหญ่ แต่ต้องหาโรงงานใหม่หรือเจรจาสัญญาเช่าใหม่ ขอใบอนุญาตใหม่ ขอความยินยอมจากพนักงานรายคน และโอนสัญญากับลูกค้า

ข้อสรุปในตัวอย่างนี้ไม่ใช่ว่าทางใดถูก แต่คือข้อเท็จจริงสามข้อทำให้น้ำหนักของสองทางเปลี่ยนไป และผลภาษีที่นักบัญชีคำนวณก็ต้องนำมาประกอบด้วย

อย่าเข้าใจผิด

ความเข้าใจผิดความจริง
ซื้อทรัพย์สินแล้วไม่ต้องรับหนี้อะไรเลยหนี้ไม่ตกมาเอง แต่ผู้ซื้ออาจรับหนี้บางส่วนตามสัญญาหรือตามที่กฎหมายกำหนด และการรับพนักงานมาพร้อมสิทธิที่สะสมไว้ ตามมาตรา 13 ของพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน
ซื้อหุ้นแล้วทุกอย่างตามมาเรียบร้อย ไม่ต้องทำอะไรเพิ่มหุ้นโอนตามมาตรา 1129 ต้องทำเป็นหนังสือตามแบบ และสัญญากับใบอนุญาตบางฉบับมีเงื่อนไขเมื่อผู้ถือหุ้นเปลี่ยน ต้องตรวจ
พนักงานย้ายตามทรัพย์สินโดยอัตโนมัติต้องได้รับความยินยอมจากลูกจ้างแต่ละคน
ซื้อทรัพย์สินแล้วใบอนุญาตตามมาอาจไม่โอนไปพร้อมทรัพย์สิน ต้องตรวจเป็นรายกรณี
ผู้ขายส่งฐานข้อมูลลูกค้าให้ผู้ซื้อได้เลยเพราะเป็นของกิจการเป็นข้อมูลส่วนบุคคล ต้องใช้ตามวัตถุประสงค์ที่เจ้าของข้อมูลได้รับแจ้ง และอาจต้องแจ้งหรือขอความยินยอมใหม่
ภาษีสองแบบเท่ากัน เลือกตามความสะดวกผลทางภาษีต่างกัน ต้องให้นักบัญชีตรวจก่อนเลือก
เช็กลิสต์ตรวจกิจการชุดเดียวใช้ได้ทุกดีลซื้อหุ้นกับซื้อทรัพย์สินต้องตรวจเรื่องต่างกัน ดูข้อ 9

อ่านเพิ่มเติม

ซื้อหุ้นคือรับบริษัทไปทั้งหมดรวมความเสี่ยงที่ซ่อนอยู่ ซื้อทรัพย์สินคือเลือกของที่ต้องการแต่ต้องโอนและขอความยินยอมทีละรายการ ดังนั้นต้องเลือกโครงสร้างก่อน แล้วค่อยตรวจให้ตรงกับโครงสร้างนั้น

เราช่วยผู้ซื้อและผู้ขายเปรียบเทียบสองโครงสร้างในทางกฎหมาย ตรวจเอกสารกิจการ ร่างสัญญาซื้อขายหุ้นหรือทรัพย์สิน รวมถึงหนังสือโอนสัญญา หนังสือบอกกล่าวลูกหนี้ และเอกสารเกี่ยวกับพนักงาน เราไม่ใช่นักบัญชีหรือผู้สอบบัญชีและไม่คำนวณภาษี ไม่ใช่ที่ปรึกษาด้านราคาหรือมูลค่ากิจการ และไม่สามารถรับรองผลของการเจรจา ค่าบริการขึ้นอยู่กับขั้นของเรื่องและงานที่ต้องทำ ส่งเอกสารให้เราดูก่อน เราจะแจ้งขอบเขตงานและค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน โทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดูเพิ่มเติมที่ งานซื้อขายกิจการ


คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

คำถามที่พบบ่อย

ซื้อหุ้นบริษัทกับซื้อเฉพาะทรัพย์สินกิจการ ต่างกันที่จุดไหน+

ซื้อหุ้นคือซื้อความเป็นเจ้าของบริษัท ตัวบริษัทยังเป็นนิติบุคคลเดิม ทรัพย์สิน หนี้ สัญญา พนักงาน และใบอนุญาตที่อยู่ในชื่อบริษัทจึงอยู่กับบริษัทต่อไป ส่วนซื้อทรัพย์สินคือซื้อเฉพาะรายการที่ตกลงกัน ผู้ซื้อเลือกรายการได้ แต่ต้องโอนแต่ละรายการแยกกัน และบางรายการ เช่น สัญญา พนักงาน หรือใบอนุญาต อาจต้องได้รับความยินยอมหรือต้องขอใหม่

ซื้อหุ้นแล้วต้องรับหนี้เดิมของบริษัทด้วยหรือไม่+

หนี้เป็นของบริษัท ไม่ได้ย้ายไปไหน ผู้ซื้อหุ้นจึงรับผลของหนี้นั้นทางอ้อมผ่านมูลค่าของหุ้นที่ซื้อ รวมถึงหนี้ที่เพิ่งมารู้ภายหลัง เช่น หนี้ภาษี คดีที่ยังไม่ฟ้อง หรือค่าชดเชยพนักงาน ผู้ซื้อจึงมักต่อรองให้ผู้ขายรับรองข้อเท็จจริงและชดใช้ความเสียหายในสัญญา

ซื้อทรัพย์สินกิจการแล้ว พนักงานจะโอนมาอยู่กับผู้ซื้ออัตโนมัติหรือไม่+

ไม่อัตโนมัติ พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน มาตรา 13 กำหนดว่า เมื่อนายจ้างเปลี่ยนตัว หรือนายจ้างที่เป็นนิติบุคคลจดทะเบียนเปลี่ยนแปลง โอน หรือควบกับนิติบุคคลอื่น การไปเป็นลูกจ้างของนายจ้างใหม่ต้องได้รับความยินยอมจากลูกจ้างคนนั้น และสิทธิที่ลูกจ้างมีต่อนายจ้างเดิมยังคงอยู่ โดยนายจ้างใหม่ต้องรับทั้งสิทธิและหน้าที่เกี่ยวกับลูกจ้างนั้นทุกประการ

ซื้อทรัพย์สินแล้วสัญญากับลูกค้าและซัพพลายเออร์โอนมาด้วยหรือไม่+

ไม่โอนเอง สัญญาแต่ละฉบับต้องดูว่าโอนได้หรือไม่ และต้องขอความยินยอมจากคู่สัญญาหรือไม่ ส่วนสิทธิเรียกร้องเงินที่ลูกหนี้ต้องจ่ายแก่เจ้าหนี้เฉพาะราย ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 306 กำหนดให้โอนเป็นหนังสือ และจะยกขึ้นต่อสู้ลูกหนี้ได้เมื่อบอกกล่าวไปยังลูกหนี้หรือลูกหนี้ยินยอม ซึ่งการบอกกล่าวหรือความยินยอมนั้นต้องทำเป็นหนังสือ

ใบอนุญาตของบริษัทผู้ขายโอนมาให้ผู้ซื้อทรัพย์สินได้หรือไม่+

ตอบแบบเหมารวมไม่ได้ ใบอนุญาตบางประเภทออกให้เฉพาะผู้รับอนุญาตหรือเฉพาะสถานที่ และอาจไม่โอนไปพร้อมทรัพย์สิน ต้องตรวจใบอนุญาตแต่ละฉบับและกฎของหน่วยงานที่ออกใบอนุญาตเป็นรายกรณี ถ้าซื้อหุ้น ใบอนุญาตมักยังอยู่ในชื่อบริษัทเดิม แต่บางฉบับอาจกำหนดให้แจ้งหรือขออนุมัติเมื่อผู้ถือหุ้นเปลี่ยน

ภาษีของการซื้อหุ้นกับซื้อทรัพย์สินเท่ากันหรือไม่+

ไม่เท่ากัน ผลทางภาษีของสองโครงสร้างต่างกัน ทั้งฝั่งผู้ขายและผู้ซื้อ ควรให้นักบัญชีหรือผู้สอบบัญชีของท่านคำนวณและตรวจก่อนเลือกโครงสร้าง เพราะต้นทุนภาษีอาจเปลี่ยนการตัดสินใจทั้งดีล

Lawyer-client handshake symbolizing trust at Suwanvara Law Firm

พร้อมรับฟังเรื่องของคุณ

ปรึกษาเบื้องต้นกับทนายความผู้เชี่ยวชาญของเรา