ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
SUWANVARA LAWFIRM
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
คู่มือกฎหมายมรดก

พ่อแม่ไม่ได้จดทะเบียนสมรส ลูกจะพิสูจน์สิทธิรับมรดกได้อย่างไร

ลูกของพ่อแม่ที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสรับมรดกแม่และมรดกพ่อได้หรือไม่ แยกสถานะทางกฎหมายตามมาตรา 1546 1547 1627 หลักฐานที่ใช้พิสูจน์ ขั้นตอนเมื่อพ่อเสียชีวิตแล้ว และสิ่งที่นามสกุลหรือการอยู่ร่วมกันพิสูจน์ไม่ได้

สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม— ทีมคดีครอบครัวและมรดก21 พฤศจิกายน 256914 นาที
พ่อแม่ไม่ได้จดทะเบียนสมรส ลูกจะพิสูจน์สิทธิรับมรดกได้อย่างไร

คำตอบหลัก

ลูกของพ่อแม่ที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสไม่ได้ "ไม่มีสิทธิ" หรือ "มีสิทธิเท่ากันเสมอ" ทางใดทางหนึ่ง คำตอบแยกตามฝั่งที่ตายและตามสถานะของเด็ก

  • ฝั่งแม่: เด็กถือเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของมารดาโดยผลของมาตรา 1546 และผู้สืบสันดานเป็นทายาทโดยธรรมลำดับแรกตามมาตรา 1629 ฝั่งนี้โดยทั่วไปพิสูจน์ได้ตรงไปตรงมา
  • ฝั่งพ่อ: เด็กจะเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของบิดาได้ตามมาตรา 1547 เมื่อพ่อแม่สมรสกันภายหลัง พ่อจดทะเบียนว่าเป็นบุตร หรือศาลพิพากษาว่าเป็นบุตร ถ้ายังไม่ผ่านทางใดเลย ต้องดูมาตรา 1627 ซึ่งให้บุตรนอกกฎหมายที่บิดา "ได้รับรองแล้ว" ถือเป็นผู้สืบสันดานเหมือนบุตรชอบด้วยกฎหมาย ว่าข้อเท็จจริงของท่านเข้าหรือไม่

นามสกุลที่ใช้ การอยู่ร่วมบ้านเดียวกัน หรือชื่อพ่อในสูติบัตร เป็นหลักฐานที่ช่วยได้ แต่ไม่ใช่คำตอบสุดท้ายในตัวเอง ศาลและเจ้าหน้าที่ดูว่าสถานะผ่านทางที่กฎหมายกำหนดหรือไม่ แล้วจึงดูหลักฐานว่าพิสูจน์ได้ถึงขั้นนั้นหรือเปล่า

บทความนี้ตอบเฉพาะคำถามว่า ลูกจะพิสูจน์สิทธิรับมรดกอย่างไร เรื่องอำนาจปกครอง ค่าเลี้ยงดู และขั้นตอนจดทะเบียนรับรองบุตรที่อำเภอ อยู่ในคู่มือค่าเลี้ยงดูบุตรและอำนาจปกครอง ซึ่งอธิบายสามทางที่ทำให้เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของบิดาไว้แล้ว ที่นี่จะไม่เล่าซ้ำ เราดูเฉพาะผลต่อมรดกและหลักฐาน

ข้อมูล ณ วันที่ 21 พฤศจิกายน 2569 เป็นข้อมูลทั่วไป เอกสารที่ต้องใช้จริงขึ้นอยู่กับสำนักงานที่ดิน ธนาคาร หรือศาลที่รับเรื่อง

อ่านส่วนไหนตามสถานการณ์ของท่าน

สถานการณ์ส่วนที่ควรอ่านก่อน
ผู้เป็นพ่อหรือแม่ยังมีชีวิตอยู่ และอยากวางแผนให้ลูกมีสิทธิชัดเจนข้อ 1 ข้อ 3 และข้อ 7
เพิ่งมีผู้เสียชีวิต ลูกยังไม่แน่ใจว่าตนเองมีสิทธิหรือไม่ข้อ 2 ข้อ 3 ข้อ 4 และรายการเอกสารข้อ 8
มีผู้จัดการมรดก ทายาทอีกฝ่ายปฏิเสธว่าไม่ใช่ลูก หรือเกินเวลาฟ้องแล้วข้อ 4 ข้อ 5 ข้อ 6

1. ก่อนพิสูจน์ ต้องรู้ก่อนว่าลูกอยู่ในสถานะไหน

คำว่า "ลูก" ในความหมายทั่วไปกับ "ผู้สืบสันดาน" ตามกฎหมายมรดกไม่เท่ากันเสมอไป ตารางนี้สรุปสถานะที่พบบ่อยและสิ่งที่ต้องพิสูจน์

สถานะของเด็กหลักกฎหมายต้องพิสูจน์อะไร
เกิดจากแม่ที่ไม่ได้สมรส (มองจากฝั่งแม่)มาตรา 1546 บุตรชอบด้วยกฎหมายของมารดาว่าผู้ตายคือมารดาของเด็ก
พ่อแม่สมรสกันภายหลังมาตรา 1547 บุตรชอบด้วยกฎหมายของบิดาวันจดทะเบียนสมรสและความเป็นบุตรของเด็ก
พ่อจดทะเบียนว่าเป็นบุตรมาตรา 1547หลักฐานการจดทะเบียนที่อำเภอ
ศาลพิพากษาว่าเป็นบุตรมาตรา 1547คำพิพากษาถึงที่สุด
ยังไม่มีการจดทะเบียนหรือคำพิพากษา แต่บิดา "ได้รับรองแล้ว"มาตรา 1627 ผู้สืบสันดานเหมือนบุตรชอบด้วยกฎหมายว่ามีการรับรองจริง และรับรองด้วยวิธีใด
ยังไม่มีทางใดข้างต้นยังไม่ใช่บุตรชอบด้วยกฎหมายของบิดาต้องเริ่มจากการทำให้สถานะชัดก่อน (ข้อ 5)

เรื่องผลย้อนหลัง มาตรา 1557 กำหนดว่าการเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายตามมาตรา 1547 มีผลนับแต่วันที่เด็กเกิด แต่จะอ้างเป็นเหตุเสื่อมสิทธิของบุคคลภายนอกผู้กระทำโดยสุจริตในช่วงระหว่างที่ยังไม่ได้ทำให้ถูกต้องไม่ได้ ในทางปฏิบัติ ถ้าสถานะเพิ่งชัดหลังเจ้ามรดกตายแล้ว ควรถามทนายว่าผลจะกระทบการจัดการมรดกที่ทำไปแล้วอย่างไร

เด็กที่เป็นบุตรบุญธรรมเป็นอีกสถานะหนึ่ง ซึ่งมาตรา 1627 ให้ถือเป็นผู้สืบสันดานด้วย เรื่องนี้ดูคู่มือรับลูกติดของคู่สมรสเป็นบุตรบุญธรรม

2. ฝั่งแม่: โดยทั่วไปพิสูจน์ง่ายที่สุด

มาตรา 1546 ให้ถือว่าเด็กที่เกิดจากหญิงที่ไม่ได้สมรสกับชาย เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของหญิงนั้น เว้นแต่กฎหมายบัญญัติไว้เป็นอย่างอื่น มาตรา 1629 จัดให้ผู้สืบสันดานเป็นทายาทโดยธรรมลำดับแรก ดังนั้นมรดกของแม่ ลูกไม่ต้องรอให้พ่อรับรองใด ๆ

สิ่งที่ลูกมักต้องแสดงคือความเชื่อมโยงทางเอกสาร

  • สูติบัตรที่ระบุมารดา
  • ทะเบียนบ้านของลูกและมารดา
  • บัตรประชาชนของลูก และมรณบัตรของมารดา
  • ในกรณีที่ชื่อ-สกุลเปลี่ยน เอกสารการเปลี่ยนชื่อ

ถ้ามีทายาทอื่นในลำดับเดียวกัน เช่น ลูกคนอื่นของแม่ ทุกคนอยู่ในชั้นผู้สืบสันดานเหมือนกัน ถ้าแม่มีสามีที่จดทะเบียนและยังมีชีวิต คู่สมรสที่ยังมีชีวิตเป็นทายาทโดยธรรมตามมาตรา 1629 วรรคสองด้วย ส่วนแบ่งว่าใครได้เท่าใดอธิบายไว้ในคู่มือแบ่งมรดกเมื่อพ่อแม่เสียชีวิต

3. ฝั่งพ่อ: สถานะต้องมาก่อนหลักฐาน

ฝั่งพ่อมีสองคำถามต่อเนื่องกัน และควรตอบตามลำดับ

คำถามที่ 1: เด็กเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของบิดาตามมาตรา 1547 แล้วหรือยัง ถ้ามีทะเบียนสมรสภายหลัง เอกสารจดทะเบียนว่าเป็นบุตร หรือคำพิพากษาถึงที่สุด คำถามนี้ตอบได้ด้วยเอกสาร และเด็กเป็นผู้สืบสันดานลำดับแรกของบิดา

คำถามที่ 2: ถ้ายังไม่มี บิดา "ได้รับรองแล้ว" ตามมาตรา 1627 หรือไม่ ข้อความของมาตรา 1627 คือ บุตรนอกกฎหมายที่บิดาได้รับรองแล้วและบุตรบุญธรรม ให้ถือเป็นผู้สืบสันดานเหมือนบุตรชอบด้วยกฎหมาย กฎหมายไม่ได้กำหนดในมาตรานี้ว่าต้องรับรองด้วยวิธีใด ดังนั้นรับรองโดยการกระทำของบิดา เช่น ให้ใช้นามสกุล เลี้ยงดู ส่งเรียน หรือแนะนำต่อผู้อื่นว่าเป็นบุตร อาจเป็นข้อเท็จจริงที่ใช้ประกอบ แต่ถึงขั้นเป็นการ "รับรอง" ตามมาตรานี้หรือไม่ ขึ้นกับพยานหลักฐานและการวินิจฉัยของศาลในแต่ละเรื่อง เราจึงไม่สรุปแทนใครจากนามสกุลหรือการอยู่ร่วมกันเพียงอย่างเดียว

มาตรา 1555 ใช้ในคดีขอให้รับเด็กเป็นบุตร และกำหนดข้อเท็จจริงที่ศาลจะสันนิษฐานไว้ก่อนว่าเด็กเป็นบุตรของชาย เช่น มีเอกสารของบิดาแสดงว่าเด็กเป็นบุตร ปรากฏในทะเบียนคนเกิดว่าเด็กเป็นบุตรโดยบิดาแจ้งเกิดหรือรู้เห็นยินยอม บิดามารดาอยู่กินกันอย่างเปิดเผยในช่วงที่อาจตั้งครรภ์ หรือมีพฤติการณ์ที่รู้กันทั่วไปตลอดมาว่าเป็นบุตร ซึ่งดูจากการให้การศึกษา อุปการะเลี้ยงดู หรือยอมให้ใช้ชื่อสกุล รายการนี้มีประโยชน์ในสองทาง คือบอกว่าควรเก็บหลักฐานชนิดใด และบอกว่าศาลมักมองข้อเท็จจริงแบบใด แต่เป็นข้อสันนิษฐานในคดี ไม่ใช่ตัวกำหนดว่าเด็กมีสถานะแล้วนอกคดี และถ้าปรากฏว่าชายนั้นไม่อาจเป็นบิดาได้ ศาลต้องยกฟ้อง

4. หลักฐานที่ควรรวบรวม และน้ำหนักที่ต่างกัน

หลักฐานแบ่งเป็นกลุ่มที่ "ทำให้มีสถานะ" กับกลุ่มที่ "ช่วยพิสูจน์ข้อเท็จจริง" อย่าปะปนสองกลุ่มนี้

กลุ่มตัวอย่างช่วยในเรื่องใด
ทำให้มีสถานะตามมาตรา 1547ทะเบียนสมรสของพ่อแม่ที่จดภายหลัง เอกสารจดทะเบียนว่าเป็นบุตรจากอำเภอ คำพิพากษาถึงที่สุดใช้เป็นฐานสิทธิโดยตรง
เอกสารที่บิดาเป็นผู้ทำหนังสือ จดหมาย ข้อความ แบบฟอร์มที่บิดาเซ็นว่าเด็กเป็นบุตร ใบแจ้งการเกิดที่บิดาลงชื่อแสดงการรับรอง และตรงกับข้อสันนิษฐานในมาตรา 1555
ทะเบียนราษฎรสูติบัตร ทะเบียนบ้านที่ชื่อเด็กอยู่ในบ้านเดียวกับบิดาเป็นหลักฐานประกอบ ตรวจว่าบิดาเป็นผู้แจ้งหรือไม่
การเลี้ยงดูและการแสดงตัวใบเสร็จค่าเทอม ประวัติรักษาพยาบาลที่บิดาเซ็น การโอนเงินเลี้ยงดู รูปงานครอบครัว การเป็นผู้ปกครองที่โรงเรียนแสดงพฤติการณ์ที่รู้กันทั่วไป
พยานบุคคลญาติ เพื่อนบ้าน ครู ที่รู้ว่าบิดาเลี้ยงดูและแนะนำว่าเป็นบุตรเสริมเอกสาร ต้องเตรียมให้ตรงกัน
ผลตรวจทางวิทยาศาสตร์ผลตรวจดีเอ็นเอระหว่างเด็กกับบิดาหรือญาติสายเลือดของบิดาที่ยังมีชีวิตช่วยพิสูจน์ความเป็นบิดา แต่ตัวมันเองไม่ได้ทำให้เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายโดยอัตโนมัติ

ข้อสังเกตเรื่องดีเอ็นเอ ถ้าบิดาเสียชีวิตแล้ว การตรวจต้องอาศัยตัวอย่างจากญาติหรือจากสิ่งที่เก็บไว้ได้ วิธีการและการยอมรับเป็นพยานของศาลควรปรึกษาทนายก่อนเริ่ม เพราะการตรวจที่ทำผิดขั้นตอนอาจไม่ถูกรับฟัง

เก็บต้นฉบับไว้ ถ่ายสำเนา และจดว่าเอกสารแต่ละชิ้นใครเป็นผู้ทำ ทำเมื่อใด เพราะศาลมักถามที่มา

5. ถ้าพ่อเสียชีวิตแล้ว และไม่เคยทำให้สถานะชัด

กรณีนี้พบบ่อย และมีจุดที่ควรรู้ 3 เรื่อง

1) ทางที่เหลืออยู่: เมื่อบิดาตายแล้ว ทางจดทะเบียนที่อำเภอและการสมรสภายหลังไม่ใช่ทางที่ทำได้อีก ส่วนทางที่ยังพอเป็นไปได้คือ (ก) ยืนยันว่าบิดาได้รับรองบุตรตามมาตรา 1627 ด้วยพยานหลักฐานที่มี หรือ (ข) ฟ้องคดีขอให้รับเด็กเป็นบุตร ซึ่งผลต่อกองมรดกและผู้ที่ถูกเรียกเป็นคู่ความเมื่อบิดาตายแล้ว เป็นประเด็นที่ทนายต้องวิเคราะห์จากข้อเท็จจริง เราจึงไม่ยืนยันขั้นตอนแทน

2) ผู้ฟ้องและกำหนดเวลาตามมาตรา 1556:

อายุของเด็กใครฟ้องและเวลา
อายุไม่ถึง 15 ปีผู้แทนโดยชอบธรรมของเด็กฟ้องแทน
ตั้งแต่ 15 ปีขึ้นไป และยังเป็นผู้เยาว์เด็กฟ้องเอง
บรรลุนิติภาวะแล้วต้องฟ้องภายใน 1 ปีนับแต่วันบรรลุนิติภาวะ

มาตรา 1556 ยังมีข้อความเรื่องผู้สืบสันดานของเด็กที่ฟ้องต่อเมื่อเด็กตายในระหว่างที่ยังมีสิทธิฟ้อง ซึ่งมีกำหนดเวลาแยกต่างหาก ถ้ากรณีของท่านเข้าลักษณะนี้ ให้ทนายอ่านมาตราทั้งฉบับกับข้อเท็จจริงก่อน

3) ผลของคำพิพากษา: ถ้าศาลพิพากษาว่าเป็นบุตรถึงที่สุด มาตรา 1547 ทำให้เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของบิดา และมาตรา 1557 ให้มีผลนับแต่วันเด็กเกิด แต่ไม่ใช้อ้างต่อบุคคลภายนอกผู้สุจริตในระหว่างนั้น

ทุกเรื่องของข้อนี้ขึ้นกับเอกสารและวันที่จริง อย่าคำนวณเวลาเอง ถ้าท่านใกล้ครบ 1 ปีหลังบรรลุนิติภาวะ หรือไม่แน่ใจว่าเวลาเริ่มนับเมื่อใด ให้ปรึกษาทนายทันที

6. กองมรดกที่มีหลายฝ่าย: ใครอยู่ลำดับไหน

กองมรดกของผู้ชายที่มีทั้งลูกในทะเบียนสมรสและลูกที่เกิดนอกทะเบียน มักเป็นจุดที่เกิดข้อพิพาท หลักที่ตรวจได้จากตัวบท

  • ผู้สืบสันดานอยู่ลำดับที่ 1 ของทายาทโดยธรรมตามมาตรา 1629 และตามมาตรา 1630 ตราบใดที่ลำดับหนึ่งยังมีทายาทมีชีวิตอยู่ ลำดับถัดไปไม่มีสิทธิ เว้นแต่กรณีที่มาตรา 1630 วรรคสองกำหนด (มีผู้สืบสันดานและบิดามารดายังมีชีวิต บิดามารดาได้ส่วนเสมือนทายาทชั้นบุตร)
  • เด็กที่เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของบิดา หรืออยู่ในมาตรา 1627 ถือเป็นผู้สืบสันดานเหมือนกัน ไม่ว่าแม่จะเป็นใคร
  • คู่สมรสที่ยังมีชีวิตเป็นทายาทโดยธรรมตามมาตรา 1629 วรรคสอง การอยู่ร่วมกันโดยไม่จดทะเบียนสมรสโดยทั่วไปไม่ทำให้เป็นคู่สมรสตามกฎหมาย ผู้ที่อยู่กินกับผู้ตายมาหลายปีจึงอาจไม่ใช่ทายาทโดยธรรมของผู้ตาย แต่ทรัพย์ที่สร้างร่วมกันอาจมีสิทธิตามหลักฐานการได้มาเป็นอีกเรื่อง
  • ถ้าเด็กเป็นผู้เยาว์และจะรับมรดก ผู้ที่จัดการแทนต้องระวังเรื่องอำนาจและการขออนุญาตศาล ดูคู่มือผู้เยาว์รับมรดก

ถ้ามีพินัยกรรม ผู้ที่ระบุชื่อเป็นผู้รับตามพินัยกรรมรับในฐานะนั้นโดยไม่ต้องอ้างสถานะทายาทโดยธรรม ผลของพินัยกรรมต่อสิทธิของทายาทอื่นให้ตรวจที่ตัวพินัยกรรมและคู่มือแบ่งมรดก

7. ถ้าผู้เป็นพ่อยังมีชีวิตอยู่ ควรทำอะไรให้ลูกไม่ต้องพิสูจน์ทีหลัง

การพิสูจน์หลังเสียชีวิตยากและช้ากว่าการจัดการสถานะตอนยังมีชีวิตมาก ตัวเลือกเชิงปฏิบัติ

  • จดทะเบียนว่าเป็นบุตร ตามมาตรา 1547 ซึ่งกฎหมายกำหนดเงื่อนไขความยินยอมของเด็กและมารดา ขั้นตอนอยู่ในคู่มือค่าเลี้ยงดูและอำนาจปกครอง
  • ทำพินัยกรรม ระบุชื่อลูกเป็นผู้รับและระบุความสัมพันธ์ให้ชัด เพื่อลดการโต้แย้ง
  • เก็บหลักฐาน การอุปการะและการแสดงตัวเป็นบิดาไว้เป็นระบบ
  • ตกลงกับครอบครัวที่จดทะเบียน ถ้าทำได้ เพราะข้อพิพาทหลังตายมักเกิดเมื่อทายาทแต่ละฝ่ายไม่รู้ว่าอีกฝ่ายมีอยู่

8. รายการเอกสารและสิ่งที่ต้องทำ

  • รวบรวมสูติบัตรของเด็ก ทะเบียนบ้านของเด็ก บิดา และมารดา บัตรประชาชน และมรณบัตรของผู้ตาย
  • ตรวจว่ามีทะเบียนสมรสของพ่อแม่ที่จดภายหลัง หรือเอกสารจดทะเบียนว่าเป็นบุตรจากอำเภอหรือไม่
  • ตรวจว่ามีคำพิพากษาเรื่องความเป็นบุตรหรือไม่ ถ้ามีให้ขอสำเนาที่ศาลรับรองและหนังสือรับรองคดีถึงที่สุด
  • ถ้าไม่มีเอกสารสถานะ รวบรวมหลักฐานการรับรองตามตารางข้อ 4 แยกตามผู้ทำเอกสารและวันที่
  • ระบุตัวพยานที่รู้เรื่องการเลี้ยงดูและการแสดงตัวของบิดา พร้อมวิธีติดต่อ
  • จดอายุของเด็กและวันที่บรรลุนิติภาวะ เพื่อคำนวณกับมาตรา 1556 (ปรึกษาทนายเรื่องเวลา)
  • ตรวจรายชื่อทายาทโดยธรรมคนอื่นของผู้ตาย รวมคู่สมรสที่จดทะเบียนและลูกทุกคน
  • ตรวจว่ามีพินัยกรรมหรือไม่ และมีผู้จัดการมรดกแล้วหรือยัง ถ้ายังต้องร้องศาล ดูคู่มือยื่นคำร้องขอตั้งผู้จัดการมรดก
  • อย่ายอมเซ็นหนังสือสละสิทธิหรือตกลงแบ่งมรดกก่อนทราบสถานะของตนเอง

ตัวอย่างสมมติ: ลูกที่พ่อให้ใช้นามสกุลแต่ไม่เคยจดทะเบียนรับรอง

เป็นตัวอย่างสมมติ ไม่ใช่คดีจริง ชื่อและเหตุการณ์ใช้ประกอบความเข้าใจเท่านั้น

สมชายอยู่กินกับมาลีหลายปีโดยไม่จดทะเบียนสมรส มีลูกสาวชื่อก้อย สมชายให้ก้อยใช้นามสกุลของตน จ่ายค่าเทอมทุกเทอม และไปรับที่โรงเรียนเสมอ ชื่อสมชายอยู่ในสูติบัตรในฐานะบิดา แต่เขาไม่เคยจดทะเบียนรับรองบุตรที่อำเภอ ต่อมาสมชายแยกทางกับมาลี และไปสมรสจดทะเบียนกับสุดา มีลูกชายหนึ่งคน เมื่อสมชายเสียชีวิต ก้อยอายุ 16 ปี สุดาและลูกชายแจ้งว่าก้อย "ไม่ใช่ลูกที่ถูกต้อง"

วิเคราะห์เป็นขั้น

  1. สถานะ: ยังไม่มีเอกสารตามมาตรา 1547 ก้อยยังไม่ใช่บุตรชอบด้วยกฎหมายของสมชายโดยเอกสาร
  2. ทางที่ต้องประเมิน: (ก) การรับรองตามมาตรา 1627 จากพฤติการณ์ เช่น ใช้นามสกุล จ่ายค่าเทอม ชื่อในสูติบัตร และ (ข) คดีขอให้รับเด็กเป็นบุตร ซึ่งมาตรา 1555 ให้สันนิษฐานเมื่อมีข้อเท็จจริงทำนองนี้ ก้อยอายุ 16 จึงฟ้องเองได้ตามมาตรา 1556
  3. เวลา: ก้อยยังเป็นผู้เยาว์ จึงยังไม่ถึงกำหนดภายใน 1 ปีหลังบรรลุนิติภาวะ แต่ควรเริ่มเก็บหลักฐานและปรึกษาทนายเร็ว เพราะพยานและเอกสารหายได้
  4. มรดกของแม่: ถ้ามาลีเสียชีวิต ก้อยรับมรดกมาลีได้ในฐานะผู้สืบสันดานตามมาตรา 1546 และ 1629 ไม่เกี่ยวกับสถานะฝั่งสมชาย
  5. ผลที่ยังไม่แน่: ก้อยอาจได้สถานะผู้สืบสันดานของสมชายถ้าพิสูจน์ได้ และถ้าได้ ก้อยจะอยู่ในลำดับเดียวกับลูกชายของสมชาย ส่วนจะแบ่งอย่างไร ต้องดูกองมรดกและพินัยกรรมเป็นเรื่องแยก ไม่มีทางรู้ได้จากตัวอย่างนี้

สิ่งที่ครอบครัวนี้ควรทำทันที คือเก็บใบเสร็จค่าเทอม สูติบัตร ภาพงานโรงเรียน ข้อความที่สมชายเรียกก้อยว่าลูก ติดต่อพยาน และปรึกษาทนายก่อนเซ็นเอกสารใด ๆ กับสุดา

อย่าเข้าใจผิด

ที่มักได้ยินที่ควรเข้าใจ
"ใช้นามสกุลพ่อ ก็มีสิทธิรับมรดกพ่อแล้ว"นามสกุลเป็นหลักฐานประกอบ ไม่ทำให้เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายตามมาตรา 1547 และการรับรองตามมาตรา 1627 เป็นข้อเท็จจริงที่ต้องพิสูจน์
"ชื่อพ่ออยู่ในสูติบัตร จึงเป็นลูกที่ถูกต้องตามกฎหมาย"เป็นหลักฐานที่มีน้ำหนักในคดี (มาตรา 1555 (4)) แต่ไม่ใช่ทางตามมาตรา 1547 โดยตัวมันเอง
"ทำดีเอ็นเอแล้ว ได้มรดกแน่"ดีเอ็นเอช่วยพิสูจน์ความเป็นบิดา แต่สถานะในการรับมรดกต้องผ่านทางที่กฎหมายกำหนดหรือมีการรับรองตามมาตรา 1627
"พ่อแม่ไม่ได้จดทะเบียน ลูกก็ไม่ได้รับมรดกแม่ด้วย"มาตรา 1546 ให้เด็กเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของมารดา ฝั่งแม่ไม่ต้องรอพ่อ
"อยู่กินกับพ่อมาหลายปี จึงเป็นทายาทเหมือนภรรยา"ผู้ที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสโดยทั่วไปไม่ใช่คู่สมรสตามมาตรา 1629 วรรคสอง ลูกกับคู่อยู่กินเป็นคนละสถานะ
"พ่อตายแล้ว หมดทางพิสูจน์"อาจยังมีทางตามมาตรา 1627 หรือฟ้องตามมาตรา 1556 แต่ต้องดูอายุของเด็กและข้อเท็จจริง และไม่ควรรอ
"ทายาทอีกฝ่ายยืนยันว่าไม่ใช่ลูก ก็จบ"คำปฏิเสธของทายาทไม่ใช่ข้อสรุปทางกฎหมาย ศาลเป็นผู้วินิจฉัยเมื่อมีข้อพิพาท

อ่านเพิ่มเติม

ลูกของพ่อแม่ที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสรับมรดกแม่ได้ตามหลัก ส่วนมรดกพ่อต้องพิสูจน์ก่อนว่าผ่านมาตรา 1547 หรือมีการรับรองตามมาตรา 1627 และเมื่อพ่อตายแล้ว ให้ตรวจเวลาฟ้องตามมาตรา 1556 กับทนายก่อนจะเสียสิทธิ

เราช่วยลูกและทายาทตรวจสถานะ รวบรวมหลักฐาน ฟ้องหรือโต้แย้งเรื่องความเป็นบุตร และดำเนินคดีมรดกที่ตามมา แต่ไม่สามารถรับรองผลของคดี และไม่ได้ตรวจดีเอ็นเอเอง ค่าบริการขึ้นอยู่กับขั้นของคดีและงานที่ต้องทำ ส่งเอกสารให้เราดูก่อน เราจะแจ้งขอบเขตงานและค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน ปรึกษาเบื้องต้น โทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดูเพิ่มเติมที่งานมรดกและงานคดีครอบครัว


คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

คำถามที่พบบ่อย

พ่อแม่ไม่ได้จดทะเบียนสมรส ลูกรับมรดกแม่ได้หรือไม่+

ได้ตามหลัก มาตรา 1546 ให้ถือว่าเด็กที่เกิดจากหญิงซึ่งไม่ได้สมรสกับชายเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของหญิงนั้น และมาตรา 1629 ให้ผู้สืบสันดานเป็นทายาทโดยธรรมลำดับแรก ฝั่งแม่จึงไม่ต้องรอพ่อรับรอง สิ่งที่ต้องพิสูจน์คือความเป็นบุตรของผู้ตาย ซึ่งมักใช้สูติบัตรและทะเบียนบ้านประกอบ

ลูกที่พ่อไม่เคยจดทะเบียนรับรองบุตร รับมรดกพ่อได้หรือไม่+

ต้องแยกสองเรื่อง มาตรา 1547 ให้เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของบิดาเมื่อพ่อแม่สมรสกันภายหลัง บิดาจดทะเบียนว่าเป็นบุตร หรือศาลพิพากษาว่าเป็นบุตร ส่วนมาตรา 1627 ให้บุตรนอกกฎหมายที่บิดารับรองแล้วถือเป็นผู้สืบสันดานเหมือนบุตรชอบด้วยกฎหมาย การรับรองด้วยพฤติการณ์โดยไม่มีเอกสารจะถือว่าเข้า 1627 หรือไม่ เป็นเรื่องข้อเท็จจริงรายกรณี ควรให้ทนายประเมินพร้อมหลักฐาน

ใช้นามสกุลพ่อ และชื่อพ่ออยู่ในสูติบัตร ถือว่ามีสิทธิรับมรดกแล้วหรือไม่+

ไม่สรุปเช่นนั้นโดยอัตโนมัติ นามสกุลและชื่อในสูติบัตรเป็นหลักฐานที่ใช้ประกอบได้ แต่ไม่ใช่ทางทำให้เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายตามมาตรา 1547 ในคดีขอให้รับเด็กเป็นบุตร มาตรา 1555 ให้สันนิษฐานความเป็นบุตรเมื่อมีข้อเท็จจริงบางข้อ เช่น พ่อให้ใช้ชื่อสกุล ให้การศึกษา หรือเป็นที่รู้กันทั่วไปว่าเป็นบุตร ซึ่งเป็นการสันนิษฐานในคดี ไม่ใช่การรับรองสถานะเอง

พ่อเสียชีวิตแล้ว ยังฟ้องขอให้รับเป็นบุตรได้หรือไม่ และมีกำหนดเวลาไหม+

มาตรา 1556 กำหนดว่าระหว่างเป็นผู้เยาว์ ถ้าเด็กอายุไม่ถึง 15 ปี ผู้แทนโดยชอบธรรมฟ้องแทน เมื่ออายุ 15 ปีบริบูรณ์เด็กต้องฟ้องเอง และเมื่อบรรลุนิติภาวะแล้วต้องฟ้องภายใน 1 ปีนับแต่วันบรรลุนิติภาวะ ส่วนผลเมื่อบิดาตายแล้ว ผู้ถูกฟ้องคือใคร และมีผลต่อกองมรดกอย่างไร ต้องให้ทนายตรวจข้อเท็จจริงและเอกสารก่อน อย่ารอจนใกล้ครบกำหนด

คนที่อยู่กินกับผู้ตายโดยไม่จดทะเบียนสมรส เป็นทายาทโดยธรรมหรือไม่+

มาตรา 1629 วรรคสองระบุคู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่เป็นทายาทโดยธรรม การอยู่ร่วมกันโดยไม่ได้จดทะเบียนสมรสโดยทั่วไปไม่ทำให้อีกฝ่ายเป็นคู่สมรสตามกฎหมาย แต่ลูกของทั้งสองคนอาจมีสิทธิตามสถานะของตน ส่วนทรัพย์สินที่สร้างร่วมกันเป็นอีกเรื่อง ต้องตรวจหลักฐานการได้มาและชื่อในเอกสารกรรมสิทธิ์

Lawyer-client handshake symbolizing trust at Suwanvara Law Firm

พร้อมรับฟังเรื่องของคุณ

ปรึกษาเบื้องต้นกับทนายความผู้เชี่ยวชาญของเรา