ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
SUWANVARA LAWFIRM
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
กฎหมายธุรกิจ

ส่วนลดท้ายปีและเงินสนับสนุนการขาย ต้องตกลงยอดและเอกสารอย่างไร

ผู้ผลิต ผู้จัดจำหน่าย และร้านค้าที่ซื้อขายปริมาณมากควรเขียนเงื่อนไขส่วนลดตามปริมาณ (รีเบต) และเงินสนับสนุนการขายให้ชัด ทั้งฐานคำนวณยอดขาย สินค้าคืน ยอดค้างชำระ เงื่อนไขรับสิทธิ และวิธีกระทบยอดกับฝ่ายบัญชีก่อนปิดปี

สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม— ทีมกฎหมายธุรกิจ21 พฤศจิกายน 256915 นาที
ส่วนลดท้ายปีและเงินสนับสนุนการขาย ต้องตกลงยอดและเอกสารอย่างไร

คำตอบหลัก

ส่วนลดท้ายปี (รีเบต) และเงินสนับสนุนการขายมักเป็นข้อตกลงที่คุยกันง่ายตอนเริ่มปี แต่ทะเลาะกันตอนปิดปี เหตุผลมักไม่ใช่ว่าใครไม่สุจริต แต่เพราะสัญญาไม่ได้เขียนว่า "ยอดขาย" นับอะไร สินค้าคืนหักหรือไม่ ลูกค้าที่ยังค้างชำระมีสิทธิหรือเปล่า และใครเป็นคนออกเอกสาร

สัญญาส่วนลดตามปริมาณที่ใช้งานได้ควรตอบอย่างน้อยเจ็ดข้อ ได้แก่ นับยอดจากฐานไหน ช่วงเวลาไหน ขั้นบันไดคิดแบบไหน สินค้าคืนและใบลดหนี้ปรับอย่างไร ยอดค้างชำระกระทบสิทธิหรือไม่ จ่ายหรือชดเชยด้วยวิธีใด และใครกระทบยอดกับใครเมื่อไร ส่วนเงินสนับสนุนการขายต้องเพิ่มข้อว่าทำกิจกรรมอะไร วงเงินเท่าไร ใช้หลักฐานอะไรเบิก และเบิกภายในกี่วัน

เรื่องภาษี VAT ใบกำกับภาษี และใบลดหนี้ เป็นงานของนักบัญชีหรือผู้สอบบัญชี บทความนี้ไม่ให้อัตราหรือตัวเลขภาษี และไม่ตัดสินว่าเอกสารแบบไหนถูกต้องทางภาษี

ใครควรอ่านส่วนไหน

สถานะของคุณส่วนที่ควรอ่าน
ยังไม่เซ็นข้อ 2 ถึง 6 กำหนดฐานยอด ขั้นบันได สินค้าคืน ยอดค้างชำระ และเงื่อนไขรับสิทธิ ข้อ 7 ถึง 8 ถ้ามีเงินสนับสนุนการขาย
เซ็นแล้วกำลังใช้ข้อ 9 ตั้งรอบกระทบยอดรายเดือน และข้อ 10 ประสานเอกสารกับฝ่ายบัญชี เพื่อไม่ให้ยอดเบี่ยงเบนสะสมไปถึงสิ้นปี
มีข้อพิพาทแล้วข้อ 11 ดูว่าสัญญาเขียนไว้หรือไม่ ข้อ 9 รวบรวมหลักฐานยอด แล้วเทียบกับเช็กลิสต์ท้ายบทความ

1. ส่วนลดท้ายปีกับเงินสนับสนุนการขาย ต่างกันอย่างไร

สองอย่างนี้มักอยู่ในสัญญาฉบับเดียวกัน แต่คนละหน้าที่ และควรเขียนแยกหัวข้อ

ประเด็นส่วนลดตามปริมาณ (รีเบต)เงินสนับสนุนการขาย
ผูกกับอะไรยอดซื้อหรือยอดขายตลอดช่วงเวลาที่ตกลงกิจกรรมที่ผู้รับทำ เช่น จัดแสดง โฆษณา หรือฝึกพนักงานขาย
ผู้รับต้องทำอะไรซื้อให้ถึงยอดและปฏิบัติตามเงื่อนไขทำกิจกรรมจริงและส่งหลักฐาน
วิธีคิดเงินสูตรจากยอดขาย เช่น ร้อยละของฐานยอดวงเงินที่อนุมัติล่วงหน้า หรือสัดส่วนของค่าใช้จ่ายจริง
ปัญหาที่พบบ่อยฐานยอดไม่ตรงกัน สินค้าคืน ยอดค้างชำระไม่มีหลักฐาน เบิกเกินเวลา กิจกรรมไม่ตรงที่อนุมัติ

ถ้าเอามารวมเป็นก้อนเดียวว่า "ส่วนสนับสนุนปีละ X" โดยไม่แยก ฝ่ายบัญชีจะลงรายการไม่ถูก และสองฝ่ายจะเถียงกันว่าเงินนี้ผูกกับยอดหรือผูกกับกิจกรรม

ถ้าคุณกำลังตัดสินใจว่าควรให้ส่วนลดหรือไม่ ดูการคำนวณจุดคุ้มทุนใน ลดราคาเพื่อกระตุ้นยอดขาย คุ้มจริงหรือ บทความนี้ไม่ซ้ำเรื่องนั้น เพราะเน้นว่าเมื่อตกลงแล้วต้องเขียนและกระทบยอดอย่างไร

2. ฐานคำนวณยอดขายควรนับอะไร

นี่คือจุดที่ข้อพิพาทเกิดมากที่สุด ควรเขียนทุกข้อในตารางนี้ลงสัญญาหรือภาคผนวก

คำถามทางเลือกที่พบควรเขียนอะไร
นับจากเอกสารใดใบสั่งซื้อ ใบส่งของ ใบแจ้งหนี้ หรือเงินที่รับแล้วเลือกหนึ่งอย่างและระบุชื่อเอกสาร
รวม VAT หรือไม่รวมหรือไม่รวมระบุว่านับยอดก่อนหรือหลัง VAT
หักส่วนลดอื่นหรือไม่ส่วนลดการค้า ส่วนลดเงินสด โปรโมชั่นระบุว่านับยอดสุทธิหลังส่วนลดใดบ้าง
สินค้าแถมและสินค้าตัวอย่างนับหรือไม่นับระบุชัด และบอกว่าคิดมูลค่าอย่างไร
สินค้าครอบคลุมแค่ไหนทุกรายการ บางกลุ่ม หรือไม่รวมสินค้าใหม่แนบรายการรหัสสินค้าที่นับ
ผู้ซื้อกี่นิติบุคคลบริษัทเดียว หรือรวมบริษัทในเครือและสาขาระบุรายชื่อผู้ซื้อที่นับยอดรวมกัน
ตัดยอดวันไหนวันที่เอกสาร วันส่งมอบ วันรับเงินระบุวันตัดยอดสิ้นปี และวิธีนับเอกสารที่คาบเกี่ยวสิ้นปี

ข้อที่มักพลาดคือใบแจ้งหนี้ที่ออกปลายเดือนธันวาคมแต่ส่งของเดือนมกราคม ฝ่ายขายนับเข้าปีเก่า ฝ่ายบัญชีนับเข้าปีใหม่ ถ้าสัญญากำหนดเอกสารที่ใช้นับไว้แล้ว ปัญหานี้จะจบตั้งแต่ต้น

3. ขั้นบันไดคิดแบบไหน

ส่วนลดตามปริมาณมักมีหลายขั้น เช่น ซื้อถึงระดับหนึ่งได้อัตราหนึ่ง ซื้อถึงระดับสูงกว่าได้อีกอัตรา สัญญาต้องบอกว่าเมื่อขึ้นขั้นแล้วใช้อัตราใหม่กับอะไร

  • ย้อนทั้งปี: ถึงขั้นใหม่แล้ว อัตราใหม่ใช้กับยอดทั้งหมดตั้งแต่ต้นปี ผู้ซื้อได้ประโยชน์มาก แต่ใกล้ขอบขั้นจะมีแรงจูงใจกดยอดหรือเร่งยอดปลายปี
  • เฉพาะส่วนที่เกิน: อัตราใหม่ใช้เฉพาะยอดที่เกินขั้น ผลต่างระหว่างขั้นจะนุ่มกว่า และแรงจูงใจแปลก ๆ ลดลง
  • ขั้นเดียว: ถึงเป้าแล้วได้อัตราคงที่ ไม่ถึงก็ไม่ได้ เขียนง่ายที่สุดแต่ขอบคมที่สุด

ควรเขียนตัวอย่างการคำนวณหนึ่งตัวอย่างไว้ท้ายสัญญา พร้อมระบุว่าถ้ายอดตรงขั้นพอดีนับว่าถึงหรือไม่ คำว่า "ไม่น้อยกว่า" กับ "เกินกว่า" ให้ผลต่างกัน และมักเป็นประเด็นเมื่อยอดห่างกันไม่กี่บาท

ถ้าส่วนลดนี้ผูกกับการซื้อขั้นต่ำที่ผู้ซื้อต้องจ่ายแม้ไม่ซื้อ นั่นเป็นเรื่องอีกประเภท ดู ข้อผูกพันซื้อขั้นต่ำ เทกออร์เพย์

4. สินค้าคืนและใบลดหนี้ปรับยอดอย่างไร

สินค้าคืนทำให้ยอดขายจริงลดลง แต่สัญญาต้องตอบให้ครบสี่ข้อ

  • นับตามวันขายหรือวันรับคืน: ถ้านับตามวันขาย การคืนในเดือนมกราคมต้องย้อนไปปรับยอดปีที่แล้ว ถ้านับตามวันรับคืน ยอดปีใหม่จะลดแทน
  • ช่วงปรับย้อนหลัง: กำหนดวันสุดท้ายที่ยังปรับยอดปีเก่าได้ เช่น ภายในสามสิบวันหลังปิดปี หลังจากนั้นถือว่ายอดเป็นที่สิ้นสุด
  • ถ้าจ่าย รีเบต ไปแล้ว: ระบุว่าจะหักจากรอบหน้า หักจากยอดค้างจ่าย หรือเรียกคืนเป็นเงิน
  • สินค้าคืนประเภทใดนับ: สินค้าชำรุด ส่งผิด คืนตามเงื่อนไขรับคืน หรือคืนเพราะขายไม่ออก อาจได้รับการปฏิบัติต่างกัน

การเปลี่ยนแปลงใบแจ้งหนี้ที่เกี่ยวกับสินค้าคืนต้องผ่านกระบวนการเอกสารของบริษัท เรื่องว่าต้องออกใบลดหนี้หรือเอกสารใดและทำอย่างไร ให้นักบัญชีตรวจ

5. ยอดค้างชำระกระทบสิทธิรับ รีเบต หรือไม่

ผู้ขายจำนวนมากอยากให้ลูกค้าที่จ่ายช้าไม่ได้ รีเบต เต็ม แต่ต้องเขียนไว้ มิฉะนั้นฝ่ายซื้อจะอ้างว่าสิทธิเกิดเมื่อยอดซื้อถึง ไม่เกี่ยวกับการจ่ายเงิน

ข้อที่ควรกำหนดมีดังนี้

  • วัดยอดค้างที่วันไหน เช่น ณ วันสิ้นปี หรือทุกสิ้นไตรมาส
  • ค้างเกินกี่วันจากวันครบกำหนดจึงเข้าเงื่อนไข ไม่ใช่ค้างเมื่อถึงวันครบกำหนดทันที
  • ผลของการค้าง ตัดสิทธิทั้งปี ตัดเฉพาะยอดที่ค้าง หรือพักการจ่ายไว้จนชำระ
  • ถ้าชำระภายหลัง ผู้ซื้อได้สิทธิคืนหรือไม่ และต้องชำระภายในกี่วันหลังสิ้นปี
  • ยอดที่ผู้ซื้อโต้แย้งโดยสุจริตและยังไม่ได้ข้อยุติ นับเป็นยอดค้างหรือไม่

ถ้ายอดค้างเป็นยอดที่โต้แย้งอยู่ ให้เขียนวิธีพักข้อพิพาทไว้ในสัญญา แทนที่จะปล่อยให้กลายเป็นเรื่องตัดสิทธิทั้งก้อน ลูกค้าเครดิตเทอมยาวที่ควรตั้งต้นจากระบบเครดิตมากกว่า รีเบต ดู ลูกค้าจ่ายช้า ส่วนลดจ่ายเร็ว แฟ็กเตอริง และวงเงินหมุนเวียน

6. เงื่อนไขรับสิทธิอื่น ๆ ควรเขียนอย่างไร

นอกจากยอดและการชำระเงิน สัญญามักมีเงื่อนไขอื่น ซึ่งควรวัดผลได้และเขียนผลของการไม่ทำตามให้ชัด

  • ต้องมีสินค้าจัดวางหรือหน้าร้านตามมาตรฐาน ระบุว่าตรวจอย่างไรและใครตรวจ
  • ต้องรายงานยอดขายหรือสต็อกให้ผู้ผลิตตามกำหนด ระบุรูปแบบและวันส่ง
  • ต้องไม่ขายนอกพื้นที่หรือช่องทางที่ตกลง ถ้ามีข้อนี้ ระบุว่านับเป็นเงื่อนไขของ รีเบต หรือเป็นข้อห้ามที่มีผลต่างหาก
  • ต้องไม่ซื้อจากคู่แข่ง หรือซื้อจากผู้ผลิตรายนี้ไม่น้อยกว่าสัดส่วนที่กำหนด

ข้อสุดท้ายต้องระวัง เพราะการผูกส่วนลดกับการห้ามซื้อจากรายอื่นอาจมีประเด็นด้านการแข่งขันทางการค้า ขึ้นกับอำนาจตลาดของผู้ขายและผลต่อตลาด ควรให้ทนายตรวจข้อนี้ก่อนใช้ หน้านี้ไม่อ้างมาตราของกฎหมายแข่งขันทางการค้า

เงื่อนไขกลุ่ม "เป้ายอดขายและผลของการไม่ถึงเป้า" ของตัวแทนจำหน่ายผูกขาด ดู ตัวแทนจำหน่ายผูกขาดยอดขายไม่ถึงเป้า และข้อตกลงราคาดีที่สุดกับลูกค้า ดู ข้อตกลงลูกค้าได้ราคาดีที่สุด

7. เงินสนับสนุนการขายต้องมีอะไรบ้าง

เงินสนับสนุนการขายต่างจากส่วนลดตรงที่ผู้รับต้องทำบางอย่างก่อนจึงได้เงิน สัญญาควรเขียน

  • กิจกรรมที่สนับสนุน เช่น ป้ายหน้าร้าน โฆษณา งานแสดงสินค้า หรือพนักงานขายประจำ
  • วงเงินสูงสุด และสัดส่วนที่ผู้ขายจ่ายต่อค่าใช้จ่ายจริง
  • ต้องขออนุมัติกิจกรรมล่วงหน้าหรือไม่ และใครอนุมัติ
  • หลักฐานที่ใช้เบิก เช่น ใบเสร็จหรือใบกำกับภาษีค่าใช้จ่าย รูปถ่ายกิจกรรม สำเนาโฆษณา รายงานผล
  • วันสุดท้ายที่เบิกได้ และผลถ้าเกินเวลา เช่น สิทธิหมดอายุ
  • การใช้ชื่อ โลโก้ และเนื้อหาของผู้ผลิตในสื่อ ต้องได้รับอนุมัติก่อนหรือไม่
  • เงินที่ไม่ได้ใช้ ยกไปปีหน้าได้หรือไม่ หรือสิทธิสิ้นสุด

ถ้าผู้รับใช้เงินไม่ตรงกิจกรรมที่ตกลง ควรเขียนว่าผู้ขายขอคืนหรือหักจากรอบถัดไปได้ ผู้รับที่ทำกิจกรรมแล้วแต่ลืมเก็บหลักฐานมักเป็นฝ่ายเสียเปรียบเพราะพิสูจน์ไม่ได้ ควรกำหนดแบบฟอร์มเบิกและรายการหลักฐานไว้ตั้งแต่ต้นปี

8. จ่ายเงินหรือชดเชยด้วยวิธีใด

สัญญาควรบอกว่าผู้รับจะได้รับประโยชน์ในรูปแบบใด และเมื่อไร

  • ลดหนี้ในบัญชีลูกหนี้: ผู้ขายหักจากยอดที่ผู้ซื้อต้องจ่าย
  • จ่ายเป็นเงิน: ผู้ขายโอนเงินให้ผู้ซื้อภายในกำหนด
  • สินค้าหรือเครดิตซื้อครั้งต่อไป: ผู้ซื้อได้สินค้าเพิ่มหรือวงเงินซื้อ
  • หักกลบกับยอดที่อีกฝ่ายค้าง: ผู้ขายนำ รีเบต ไปหักกับยอดค้างของผู้ซื้อ

เรื่องการหักกลบ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 341 กำหนดหลักว่า ถ้าสองคนต่างมีหนี้ต่อกันโดยมูลหนี้ที่มีวัตถุเป็นอย่างเดียวกัน และหนี้ทั้งสองถึงกำหนดชำระ ลูกหนี้ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งหลุดพ้นจากหนี้ของตนด้วยการหักกลบลบกันได้เพียงเท่าจำนวนที่ตรงกัน เว้นแต่สภาพของหนี้ฝ่ายหนึ่งไม่เปิดช่อง และคู่กรณีอาจตกลงเป็นอย่างอื่นได้ จุดที่ควรระวังคือ รีเบต มักยังไม่ถึงกำหนดจ่ายจนกว่าจะคำนวณยอดปีเสร็จ จึงควรเขียนไว้ชัดว่าจะหักกลบเมื่อใดและใครแจ้งใคร ไม่ควรพึ่งการหักกลบเงียบ ๆ

ผู้ซื้อที่ถูกหักกลบโดยไม่ได้รับแจ้งมักเป็นต้นเหตุของข้อพิพาท ควรกำหนดให้มีใบสรุปการคำนวณและให้อีกฝ่ายยืนยันก่อน

9. จะกระทบยอดระหว่างฝ่ายขายกับฝ่ายบัญชีอย่างไร

ข้อพิพาทเรื่อง รีเบต ส่วนใหญ่ไม่ได้เกิดเพราะเจตนาไม่ดี แต่เกิดเพราะฝ่ายขายเก็บยอดแบบหนึ่ง ฝ่ายบัญชีเก็บอีกแบบ และไม่มีใครเทียบจนถึงสิ้นปี วิธีที่ใช้ได้จริง

  1. เลือกแหล่งตัวเลขหลักเพียงแหล่งเดียว เช่น รายงานยอดขายจากระบบบัญชี ไม่ใช่สเปรดชีตของฝ่ายขาย
  2. ทำใบสรุปรายเดือน ยอดสะสม สินค้าคืน ยอดค้างชำระ และ รีเบต ที่คาดว่าจะเกิดขึ้น แล้วส่งให้อีกฝ่ายภายในวันที่กำหนดของเดือนถัดไป
  3. ให้อีกฝ่ายตอบรับหรือโต้แย้งภายในเวลาที่กำหนด เช่น เจ็ดวัน ถ้าไม่โต้แย้งถือว่ายอดนั้นยืนยันแล้ว ระบุไว้ในสัญญา
  4. ล็อกยอดปลายปีด้วยเอกสารสรุป ลงนามหรือยืนยันทางอีเมลที่ระบุตัวผู้มีอำนาจ
  5. ติดตามผลต่างทุกบรรทัด ถ้ายอดสองฝ่ายต่างกัน ให้ระบุว่าต่างเพราะเอกสารใด และใครรับผิดชอบแก้
  6. เก็บเอกสารไว้ในแฟ้มเดียว สัญญา ภาคผนวก ใบสรุปรายเดือน การอนุมัติกิจกรรม และหลักฐานเบิก

ให้ระบุผู้ติดต่อหนึ่งคนจากฝ่ายขายและหนึ่งคนจากฝ่ายบัญชีของแต่ละฝั่ง เพื่อไม่ให้คำถามค้างอยู่ที่คนที่ไม่รู้เรื่อง

10. ภาษี ใบกำกับภาษี และใบลดหนี้ ต้องทำอย่างไร

เรื่องนี้ให้นักบัญชีหรือผู้สอบบัญชีตรวจก่อนออกเอกสารจริง เพราะขึ้นกับลักษณะของส่วนลด ว่าเป็นส่วนลดที่ให้ตามเงื่อนไขการขายหรือเป็นเงินที่จ่ายต่างหาก และขึ้นกับสถานะของผู้ซื้อและผู้ขาย สำนักงานกฎหมายไม่ให้อัตราภาษีหรือตัวเลขภาษี สิ่งที่ฝ่ายขายและฝ่ายกฎหมายช่วยได้คือเตรียมข้อมูลให้ครบ

  • สัญญาและภาคผนวกที่ระบุวิธีคำนวณและชื่อผู้ซื้อผู้ขายตรงกับเอกสารภาษี
  • ใบสรุปการคำนวณที่ฝ่ายขายและฝ่ายบัญชียืนยันตรงกันแล้ว
  • ระบุว่าส่วนลดนี้เป็นการลดราคาสินค้าที่ขายหรือเป็นเงินจ่ายเพื่อกิจกรรม เพื่อให้นักบัญชีเลือกเอกสารถูกประเภท
  • กำหนดว่าใครเป็นผู้ออกเอกสารและภายในกี่วันหลังตกลงยอดสุดท้าย
  • ตรวจข้อมูลล่าสุดจากกรมสรรพากรผ่านนักบัญชีของท่าน

11. ถ้าสัญญาไม่ชัด จะตีความอย่างไร

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 368 กำหนดว่า สัญญานั้นให้ตีความไปตามความประสงค์ในทางสุจริต โดยพิเคราะห์ถึงปกติประเพณีด้วย ในทางปฏิบัติหมายความว่า เมื่อข้อความคลุมเครือ ผู้ตีความจะดูว่าคู่สัญญาทำกันมาอย่างไร ในวงการนี้ทำกันอย่างไร และความหมายใดสมเหตุสมผลกว่า ผลลัพธ์จึงคาดเดาได้ยากและขึ้นกับหลักฐาน

สิ่งที่ช่วยได้จริงคือหลักฐานของการปฏิบัติจริง เช่น ใบสรุปที่ทั้งสองฝ่ายยืนยันมาหลายรอบ อีเมลที่ตกลงวิธีนับยอดสินค้าคืน และบันทึกการอนุมัติกิจกรรม เมื่อรอบก่อนจ่ายอย่างไร รอบนี้มักถูกมองว่าควรจ่ายอย่างนั้น ถ้าต้องการเปลี่ยนวิธี ควรทำเป็นหนังสือตั้งแต่ต้นปีไม่ใช่ตอนปิดปี

ข้อตกลงที่ตกลงกันทางวาจาหรือทางแชต ดูได้ที่ ข้อตกลงด้วยวาจาบังคับได้หรือไม่ ส่วนการต่ออายุข้อตกลงและวันที่ต้องบอกกล่าว ดู ต่ออายุอัตโนมัติและวันบอกกล่าว

12. เช็กลิสต์เอกสารและงานก่อนปิดปี

  • สัญญาและภาคผนวกฉบับที่ลงนามแล้ว พร้อมตัวอย่างการคำนวณ
  • นิยามฐานยอดขาย: เอกสารที่ใช้นับ VAT ส่วนลดที่หัก สินค้าแถม รายการสินค้า และรายชื่อผู้ซื้อ
  • ตารางขั้นบันไดและวิธีใช้อัตรา (ย้อนทั้งปี หรือเฉพาะส่วนที่เกิน)
  • กฎสินค้าคืน: นับตามวันขายหรือวันรับคืน ช่วงปรับย้อนหลัง และวิธีหักคืนถ้าจ่ายแล้ว
  • รายงานยอดค้างชำระ ณ วันวัดสิทธิ และสถานะยอดที่โต้แย้ง
  • ใบสรุปรายเดือนที่ทั้งสองฝ่ายยืนยัน และบันทึกวันตัดยอด
  • ใบอนุมัติกิจกรรมและหลักฐานเบิกเงินสนับสนุนการขาย
  • วิธีจ่ายหรือชดเชย และกำหนดวันจ่าย
  • ข้อมูลที่ส่งให้นักบัญชีเพื่อตรวจเอกสารภาษี

13. ตัวอย่างสมมติ: ยอดเกินขั้นแต่มีใบแจ้งหนี้ค้างและสินค้าคืน

ตัวอย่างนี้เป็นสถานการณ์สมมติเพื่อให้เห็นภาพ ไม่ใช่คดีจริง ตัวเลขและอัตราเป็นตัวอย่างประกอบ ไม่ใช่เกณฑ์ของกฎหมาย

บริษัท ก เป็นผู้จัดจำหน่ายที่ซื้อสินค้าจากโรงงาน ข สัญญาปีนั้นกำหนดว่า ฐานยอดคือยอดใบแจ้งหนี้ก่อน VAT หักใบลดหนี้สินค้าคืน ขั้นบันไดแบบย้อนทั้งปี ได้ 2% เมื่อฐานยอดถึง 4,000,000 บาท และ 3% เมื่อถึง 6,000,000 บาท และมีเงื่อนไขว่าผู้ซื้อต้องไม่มียอดค้างเกิน 30 วัน ณ วันที่ 31 ธันวาคม มิฉะนั้นให้หักยอดที่ค้างออกจากฐานยอด

รายการจำนวน (บาท)
ยอดใบแจ้งหนี้ตลอดปี6,300,000
หักใบลดหนี้สินค้าคืน150,000
ฐานยอดก่อนตรวจยอดค้าง6,150,000
ใบแจ้งหนี้ที่ค้างเกิน 30 วัน ณ 31 ธันวาคม400,000
ฐานยอดหลังหักยอดค้าง5,750,000

ถ้าไม่มีเงื่อนไขยอดค้าง ฐาน 6,150,000 บาทถึงขั้น 3% ได้ รีเบต 184,500 บาท แต่เมื่อหักยอดค้างตามสัญญา ฐาน 5,750,000 บาทอยู่ขั้น 2% ได้ 115,000 บาท ต่างกัน 69,500 บาท

ข้อโต้แย้งที่อาจเกิดคือ บริษัท ก บอกว่าใบแจ้งหนี้นั้นชำระแล้วในวันที่ 5 มกราคม และสัญญาไม่ได้เขียนว่าจะวัดยอดค้างที่วันไหน สัญญาที่ดีจะตอบไว้ล่วงหน้าว่า วัดที่ 31 ธันวาคม หรือเปิดช่วงชำระหลังสิ้นปี เช่น ภายใน 15 วันแล้วได้สิทธิคืน ถ้าไม่เขียน ทั้งสองฝ่ายต้องอาศัยหลักตีความตามความประสงค์โดยสุจริต ซึ่งผลคาดเดายาก

ในปีเดียวกัน โรงงาน ข อนุมัติงบสนับสนุนการขายสำหรับป้ายและโปรโมชั่นหน้าร้านไม่เกิน 100,000 บาท บริษัท ก ส่งหลักฐานเบิกได้ 82,000 บาทภายในกำหนด สัญญาให้ข เบิกตามที่ใช้จริงไม่เกินวงเงิน ข จึงจ่าย 82,000 บาท ส่วนที่เหลือสิทธิสิ้นสุดตามสัญญา ส่วนว่าเอกสารของทั้งสองรายการต้องออกอย่างไร ให้นักบัญชีของแต่ละฝ่ายตรวจ

อย่าเข้าใจผิด

ความเข้าใจผิดที่ถูกต้อง
"พูดตกลงกันไว้ตั้งแต่ต้นปีแล้ว ไม่ต้องเขียนละเอียด"ถ้าไม่เขียนว่ายอดนับอะไร สินค้าคืนหักหรือไม่ และยอดค้างกระทบหรือไม่ ปลายปีมักเถียงกันและพิสูจน์ได้ยาก
"รีเบต คือส่วนลดที่ได้อัตโนมัติเมื่อยอดถึง"สิทธิเกิดตามเงื่อนไขที่สัญญาเขียนไว้ ซึ่งอาจมีเงื่อนไขอื่น เช่น ไม่มียอดค้าง ถ้าเขียนไว้ชัดก็ใช้ได้
"ผู้ขายหักกลบ รีเบต กับยอดค้างได้เลย"การหักกลบมีเงื่อนไขตามมาตรา 341 เช่น หนี้ต้องถึงกำหนดและมีวัตถุเป็นอย่างเดียวกัน และควรแจ้งพร้อมใบสรุป
"เงินสนับสนุนการขายคือส่วนลดอีกแบบ จ่ายเลย"ผู้รับต้องทำกิจกรรมและมีหลักฐาน ถ้าไม่มีหลักฐานหรือเบิกเกินเวลา สัญญาอาจให้สิทธิหมดไป
"ใบลดหนี้ออกเมื่อไรก็ได้ตามที่ตกลง"การออกเอกสารภาษีมีข้อกำหนดของตัวเอง เรื่องนี้ให้นักบัญชีตรวจ สำนักงานกฎหมายไม่ให้ตัวเลขหรืออัตราภาษี
"ถ้าคู่ค้าไม่ซื้อจากคู่แข่ง จึงจะได้ รีเบต ใช้ได้เสมอ"การผูกส่วนลดกับการห้ามซื้อจากรายอื่นอาจมีประเด็นด้านการแข่งขันทางการค้า ควรให้ทนายตรวจก่อนใช้

ข้อจำกัดของบทความนี้ บทความนี้อธิบายหลักการเขียนและกระทบยอดสัญญาส่วนลดตามปริมาณและเงินสนับสนุนการขายระหว่างธุรกิจในไทย ไม่ครอบคลุมสัญญาที่ใช้กฎหมายต่างประเทศ การขายให้ผู้บริโภค การจัดจำหน่ายผ่านมาร์เก็ตเพลส และการวางแผนภาษี ข้อมูล ณ วันที่ 21 พฤศจิกายน 2569 ข้อเท็จจริงเฉพาะเรื่อง เช่น ข้อความในสัญญา วิธีที่คู่ค้าปฏิบัติกันมา และสถานะของผู้ซื้อผู้ขาย อาจเปลี่ยนคำตอบ

อ่านเพิ่มเติม

ส่วนลดท้ายปีและเงินสนับสนุนการขายจะไม่กลายเป็นข้อพิพาทเมื่อสัญญาบอกว่านับยอดอะไร สินค้าคืนและยอดค้างชำระกระทบอย่างไร จ่ายอย่างไร และฝ่ายขายกับฝ่ายบัญชีกระทบยอดกันทุกเดือน

เราช่วยตรวจเงื่อนไขการค้า ร่างหรือแก้ข้อตกลงส่วนลดตามปริมาณและเงินสนับสนุนการขาย จัดภาคผนวกสูตรคำนวณและตัวอย่างตัวเลข และประสานข้อมูลที่ฝ่ายบัญชีต้องใช้ตรวจเอกสารภาษี เราไม่ใช่นักบัญชีหรือที่ปรึกษาภาษี จึงไม่ให้อัตราภาษี และไม่สามารถรับรองว่าคู่ค้าจะยอมรับข้อเสนอ ค่าบริการขึ้นอยู่กับขั้นของเรื่องและงานที่ต้องทำ ส่งเอกสารให้เราดูก่อน เราจะแจ้งขอบเขตงานและค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน โทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดูเพิ่มเติมที่ สัญญาและเอกสาร และ บัญชีและภาษี


คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

คำถามที่พบบ่อย

ส่วนลดท้ายปีควรคิดจากยอดอะไร+

ควรเขียนให้ชัดว่านับยอดจากอะไร เช่น ยอดใบแจ้งหนี้ก่อนหรือหลัง VAT ยอดส่งมอบ หรือยอดที่ชำระแล้ว หักสินค้าคืนและใบลดหนี้หรือไม่ รวมสินค้าแถมหรือสินค้าโปรโมชั่นหรือไม่ และตัดยอดวันไหน ถ้าไม่เขียน ฝ่ายขายกับฝ่ายบัญชีมักคำนวณคนละฐานและตัวเลขไม่ตรงกันตอนปิดปี

ลูกค้าค้างชำระ ผู้ขายตัดสิทธิ รีเบต ได้หรือไม่+

ได้เมื่อสัญญาเขียนไว้ว่าการไม่มียอดค้างเกินกำหนดเป็นเงื่อนไขรับสิทธิ ควรระบุว่าวัดที่วันใด ค้างเกินกี่วันจึงเข้าเงื่อนไข และถ้าชำระภายหลังจะได้สิทธิคืนหรือไม่ ถ้าสัญญาไม่พูดถึง ข้อพิพาทเรื่องนี้ต้องตีความจากเจตนาและแนวปฏิบัติของคู่ค้า ซึ่งคาดเดาผลได้ยาก

สินค้าคืนหลังสิ้นปีกระทบ รีเบต ของปีที่แล้วหรือไม่+

ขึ้นอยู่กับสัญญา ควรกำหนดว่านับสินค้าคืนตามวันที่ขายหรือวันที่รับคืน และกำหนดช่วงเวลาที่ยังปรับยอดย้อนหลังได้ ถ้ามีการจ่าย รีเบต ไปแล้ว ควรระบุว่าจะหักคืนจากรอบถัดไปหรือเรียกคืนเป็นเงิน

เงินสนับสนุนการขายต่างจากส่วนลดอย่างไร+

ส่วนลดลดราคาสินค้าที่ซื้อ ส่วนเงินสนับสนุนการขายมักเป็นเงินที่ผู้ขายออกให้เพื่อกิจกรรมเฉพาะ เช่น การจัดแสดง โฆษณา หรือพนักงานขาย โดยผู้รับต้องทำกิจกรรมนั้นจริงและมีหลักฐาน ควรเขียนกิจกรรม วงเงิน หลักฐานเบิก และกำหนดเวลาเบิกให้ชัด การบันทึกบัญชีและภาษีของแต่ละแบบเป็นเรื่องที่ให้นักบัญชีตรวจ

ใบลดหนี้หรือ VAT ของ รีเบต ต้องทำอย่างไร+

เรื่องนี้เป็นการลงบัญชีและภาษีซึ่งขึ้นกับลักษณะของส่วนลดและเอกสารที่ออกจริง สำนักงานกฎหมายไม่ให้ตัวเลขหรืออัตราภาษี ให้นำสัญญาและยอดคำนวณไปให้นักบัญชีหรือผู้สอบบัญชีตรวจก่อนออกเอกสาร และตรวจข้อมูลล่าสุดจากกรมสรรพากร

Lawyer-client handshake symbolizing trust at Suwanvara Law Firm

พร้อมรับฟังเรื่องของคุณ

ปรึกษาเบื้องต้นกับทนายความผู้เชี่ยวชาญของเรา