หลายบริษัทตั้งงบเงินเดือนไว้ละเอียด แต่ไม่เคยตั้งงบสำหรับวันที่พนักงานรุ่นแรกเกษียณ และมักแปลกใจเมื่อรู้ว่า การเกษียณอายุต้องจ่ายค่าชดเชย
กฎหมายคุ้มครองแรงงานของไทยกำหนดชัดว่า การเกษียณอายุถือเป็นการเลิกจ้าง ไม่ว่าจะเกษียณตามที่ตกลงกันในสัญญาหรือตามข้อบังคับของบริษัท ลูกจ้างที่เกษียณจึงได้ค่าชดเชยตามอายุงานเหมือนคนที่ถูกเลิกจ้างทั่วไป
อายุเกษียณ: บริษัทกำหนดได้ แต่มีเส้นที่กฎหมายวางไว้
บริษัทกำหนดอายุเกษียณเองได้ในสัญญาจ้างหรือข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน แต่ถ้า ไม่ได้กำหนดไว้ หรือกำหนดไว้เกินหกสิบปี ลูกจ้างที่อายุครบหกสิบปีมีสิทธิแสดงเจตนาขอเกษียณเองได้ การเกษียณมีผลเมื่อครบสามสิบวันนับแต่วันที่แจ้งนายจ้าง และนายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชยเช่นกัน
ผลในทางปฏิบัติคือ บริษัทที่ไม่เคยเขียนเรื่องอายุเกษียณไว้ จะไม่รู้ล่วงหน้าว่าค่าชดเชยก้อนใหญ่จะเกิดขึ้นเมื่อไร
ค่าชดเชยเกษียณคิดอย่างไร
ค่าชดเชยคิดจาก อัตราค่าจ้างสุดท้าย คูณจำนวนวันตามอายุงาน อัตราขยับขึ้นเป็นขั้นตามระยะเวลาทำงาน และขั้นสูงสุดคือค่าจ้างสุดท้าย 400 วัน สำหรับลูกจ้างที่ทำงานติดต่อกันครบ 20 ปีขึ้นไป ซึ่งเป็นกลุ่มที่พบบ่อยที่สุดเมื่อพูดถึงการเกษียณ
สองเรื่องที่ทำให้ตัวเลขจริงสูงกว่าที่บริษัทคาด:
- ค่าจ้างสุดท้ายรวมเงินเพิ่มที่ถือเป็นค่าจ้าง เช่น ค่าตำแหน่งหรือค่าครองชีพที่จ่ายประจำ ไม่ใช่เฉพาะเงินเดือนพื้นฐาน ดูเงินก้อนไหนถือเป็นค่าจ้าง
- อายุงานนับต่อเนื่องตั้งแต่วันแรก รวมช่วงทดลองงานและช่วงที่ต่อสัญญาปีต่อปี
จ้างต่อหลังเกษียณ
บริษัทจำนวนมากอยากเก็บพนักงานที่มีประสบการณ์ไว้หลังเกษียณ ซึ่งทำได้ แต่ควรทำให้เป็นสองขั้นตอนที่แยกกันชัด
- เกษียณจริงและจ่ายค่าชดเชยให้ครบ สำหรับอายุงานเดิม
- ทำสัญญาจ้างใหม่ ที่ระบุตำแหน่ง ค่าจ้าง และระยะเวลา ซึ่งอาจเป็นสัญญามีกำหนดเวลา ดูสัญญาจ้าง 1 ปี: ครบสัญญาแล้วต้องจ่ายค่าชดเชยไหม
ถ้าข้ามขั้นตอนแรกแล้วให้ทำงานต่อไปเฉย ๆ อายุงานจะนับต่อเนื่อง และค่าชดเชยจะไปตกในวันที่เลิกจ้างจริงตามอัตราค่าจ้างในวันนั้น
สิ่งที่ไม่ควรทำ
- กดดันให้ลาออกก่อนถึงวันเกษียณ เพื่อเลี่ยงค่าชดเชย การลาออกที่เกิดจากแรงกดดันอาจถูกโต้แย้งว่าเป็นการเลิกจ้าง และอาจกลายเป็นการเลิกจ้างไม่เป็นธรรม
- ลดตำแหน่งหรือค่าจ้างก่อนเกษียณ เพื่อให้ค่าจ้างสุดท้ายต่ำลง การเปลี่ยนสภาพการจ้างที่ลูกจ้างได้ประโยชน์น้อยลงต้องได้รับความยินยอม
- ใช้เงินกองทุนสำรองเลี้ยงชีพแทนค่าชดเชย สองอย่างนี้เป็นคนละสิทธิกัน เงินกองทุนไม่ได้หักกลบกับค่าชดเชยโดยอัตโนมัติ
ฝั่งนายจ้าง: เตรียมตัวให้พร้อม
- กำหนดอายุเกษียณให้ชัดในข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน
- ทำรายชื่อพนักงานที่จะเกษียณในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า พร้อมประมาณการค่าชดเชยจากค่าจ้างที่รวมเงินเพิ่มแล้ว
- ตั้งสำรองทางบัญชีสำหรับภาระผลประโยชน์พนักงานร่วมกับทีมบัญชี
- วางแนวทางจ้างต่อหลังเกษียณเป็นลายลักษณ์อักษร
อ่านต่อ
- ค่าชดเชยเมื่อถูกเลิกจ้าง คิดอย่างไร
- ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน บริษัทขนาดไหนต้องมี
- เงินก้อนไหนถือเป็นค่าจ้าง
📌 ดูเพิ่ม: สัญญาจ้าง โครงสร้างเงินเดือน และคู่มือพนักงาน · คดีแรงงาน
ถ้าบริษัทยังไม่ได้กำหนดอายุเกษียณ หรืออยากประมาณภาระค่าชดเชยของพนักงานที่ใกล้เกษียณ ปรึกษาทีมทนายของเรา เราตรวจข้อบังคับและคำนวณร่วมกับทีมบัญชีให้
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับกรณีเฉพาะราย
