ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
SUWANVARA LAWFIRM
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
คู่มือคดีแพ่ง

ลูกหนี้ยื่นอุทธรณ์ เจ้าหนี้บังคับคดีได้หรือยัง ตรวจอะไรในสำนวนก่อนดำเนินการ

คู่มือเจ้าหนี้ที่ชนะคดีชั้นต้นแล้วลูกหนี้อุทธรณ์: การยื่นอุทธรณ์ไม่ทุเลาการบังคับเอง (มาตรา 231) แยกการยื่นอุทธรณ์ออกจากการขอทุเลา คำขอที่ยังค้างกับคำสั่งที่ออกแล้ว เงื่อนไขในคำสั่ง สิ่งที่ต้องตรวจในสำนวน และความเสี่ยงถ้าคำพิพากษาถูกแก้หรือกลับ

สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม— ทีมคดีแพ่งและบังคับคดี20 พฤศจิกายน 256915 นาที
ลูกหนี้ยื่นอุทธรณ์ เจ้าหนี้บังคับคดีได้หรือยัง ตรวจอะไรในสำนวนก่อนดำเนินการ

คำตอบหลัก

ลูกหนี้ยื่นอุทธรณ์ ไม่ได้แปลว่าเจ้าหนี้ต้องรอ มาตรา 231 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งบัญญัติว่าการยื่นอุทธรณ์ไม่เป็นการทุเลาการบังคับตามคำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลชั้นต้น เจ้าหนี้ที่ชนะคดีชั้นต้นจึงไม่ต้องรอคดีถึงที่สุดเสมอไป แต่ลูกหนี้ที่อุทธรณ์ขอให้ศาลทุเลาการบังคับไว้ได้ และถ้าศาลสั่งทุเลา การบังคับคดีต้องเดินตามคำสั่งนั้น

จึงมีสองเรื่องที่ต้องแยกกัน เรื่องแรกคือ "ลูกหนี้ยื่นอุทธรณ์แล้ว" เรื่องที่สองคือ "ลูกหนี้ขอทุเลาการบังคับ และศาลสั่งแล้วหรือยัง" ก่อนทำขั้นตอนสำคัญ เช่น ขอหมายบังคับคดี นำยึดทรัพย์ หรือขอรับเงิน ให้ตรวจสำนวนว่ามีคำขอทุเลาหรือคำสั่งของศาลหรือไม่ และคำสั่งนั้นมีเงื่อนไขอย่างไร

ข้อมูลในคู่มือนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ผลของแต่ละคดีขึ้นอยู่กับถ้อยคำในคำพิพากษา คำสั่งของศาล และข้อเท็จจริงในสำนวนจริง

คู่มือนี้ตรงกับสถานการณ์ไหน

สถานการณ์ของคุณควรอ่านอย่างไร
ยังไม่ฟ้อง ยังไม่มีคดีหรือคำพิพากษาหัวข้อนี้ยังไม่เกิดขึ้นจริง ให้อ่านเรื่องมาตรการคุ้มครองก่อนพิพากษาและการสืบทรัพย์ก่อนฟ้องที่ลิงก์ท้ายคู่มือ แล้วกลับมาอ่านหัวข้อ 1 ถึง 3 เพื่อรู้ว่าถ้าชนะแล้วลูกหนี้อุทธรณ์จะเกิดอะไรขึ้น
ฟ้องแล้ว (ระหว่างพิจารณา) ศาลชั้นต้นยังไม่พิพากษายังไม่มีคำพิพากษาให้บังคับ การขอคุ้มครองก่อนพิพากษาเป็นเรื่องแยก ต้องมีพยานหลักฐานและศาลเป็นผู้สั่ง ดูหัวข้อ 9 เพื่อเตรียมตัวไว้ล่วงหน้า
ชนะคดีแล้ว ศาลชั้นต้นพิพากษาแล้ว และลูกหนี้ยื่นหรืออาจยื่นอุทธรณ์ตรงกับคู่มือนี้มากที่สุด อ่านหัวข้อ 1 ถึง 8 และใช้รายการตรวจสำนวนในหัวข้อ 5

1. ยื่นอุทธรณ์กับขอทุเลาการบังคับ ต่างกันอย่างไร

หลายคนมองว่าสองอย่างนี้เป็นเรื่องเดียวกัน แต่ในทางกฎหมายเป็นคนละคำขอ

ยื่นอุทธรณ์ขอทุเลาการบังคับ
คืออะไรขอให้ศาลสูงพิจารณาคำพิพากษาของศาลชั้นต้นใหม่ขอให้หยุดการบังคับตามคำพิพากษาไว้ระหว่างรอผลอุทธรณ์
หยุดการบังคับคดีเองหรือไม่ไม่หยุด (มาตรา 231)ไม่หยุดจนกว่าศาลจะมีคำสั่ง
ใครเป็นผู้ตัดสินศาลอุทธรณ์พิจารณาคำพิพากษาศาลมีคำสั่งตามเหตุที่ผู้อุทธรณ์ชี้แจง
เจ้าหนี้เห็นได้จากอะไรอุทธรณ์และสำนวนคดีของศาลคำร้องขอทุเลาและคำสั่งศาลในสำนวน

ลูกหนี้ที่ยื่นอุทธรณ์อย่างเดียว ไม่ได้ยื่นคำขอทุเลา การบังคับคดีเดินต่อได้ตามปกติ และลูกหนี้ที่ยื่นคำขอทุเลาแล้ว ก็ยังไม่ได้ผลจนกว่าศาลจะมีคำสั่ง ดังนั้น "ลูกหนี้บอกว่าอุทธรณ์แล้วบังคับไม่ได้" จึงเป็นคำกล่าวที่ต้องตรวจกับสำนวนเสมอ

2. ใครยื่นคำขอทุเลาได้ ยื่นที่ศาลไหน และเมื่อไร

ตามมาตรา 231 ผู้ที่ขอทุเลาคือคู่ความที่ยื่นอุทธรณ์ ซึ่งในคู่มือนี้คือลูกหนี้ที่แพ้คดี คำขอทำเป็นคำร้องชี้แจงเหตุผลอันสมควรให้ศาลอุทธรณ์ทุเลาการบังคับ และยื่นได้ไม่ว่าเวลาใดก่อนศาลอุทธรณ์พิพากษา

ศาลที่รับคำขอแบ่งตามช่วงเวลา

  • ก่อนศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตให้อุทธรณ์ ผู้อุทธรณ์ยื่นคำขอต่อศาลชั้นต้นได้ และศาลชั้นต้นต้องรีบส่งคำขอไปยังศาลอุทธรณ์
  • หลังศาลมีคำสั่งอนุญาตให้อุทธรณ์แล้ว ให้ยื่นตรงต่อศาลอุทธรณ์

เจ้าหนี้จึงเห็นคำขอได้ทั้งในสำนวนที่ศาลชั้นต้นและที่ศาลอุทธรณ์ ตามช่วงเวลาที่ยื่น การดูแค่ศาลชั้นต้นครั้งเดียวอาจไม่พอ

ถ้าคดีไปถึงศาลฎีกา ให้ตรวจสำนวนและถามทนายแยกต่างหาก คู่มือนี้อธิบายชั้นอุทธรณ์ตามมาตรา 231 เท่านั้น

3. คำขอที่ยังค้างอยู่ กับคำสั่งที่ศาลออกแล้ว ต่างกันอย่างไร

นี่คือจุดที่เจ้าหนี้มักสับสนที่สุด

คำขอที่ยังค้างอยู่ คือลูกหนี้ยื่นแล้ว แต่ศาลยังไม่มีคำสั่ง คำขอเฉยๆ ไม่ได้ทำให้การบังคับคดีหยุด แต่อาจมีคำสั่งออกมาเมื่อใดก็ได้ และมีกรณีพิเศษที่คำสั่งออกเร็วโดยเจ้าหนี้ยังไม่ได้ชี้แจง

  • ในกรณีมีเหตุฉุกเฉินอย่างยิ่ง ศาลชั้นต้นที่รับคำขอไว้มีอำนาจสั่งทุเลาการบังคับไว้ก่อนเพื่อรอคำวินิจฉัยของศาลอุทธรณ์ได้
  • ศาลอุทธรณ์อาจอนุญาตให้ทุเลาในกรณีฉุกเฉินโดยไม่ต้องฟังคู่ความอีกฝ่ายก่อนก็ได้ แต่ให้ถือเป็นคำสั่งชั่วคราวจนกว่าจะฟังอีกฝ่าย

คำสั่งที่ศาลออกแล้ว คือศาลอนุญาตให้ทุเลา ผลคือการบังคับคดีต้องเป็นไปตามคำสั่งนั้น ขอบเขตและเงื่อนไขอยู่ในตัวคำสั่ง ไม่ใช่ในคำพูดของลูกหนี้หรือทนายฝ่ายลูกหนี้

สถานะผลต่อการบังคับคดีเจ้าหนี้ควรทำ
ลูกหนี้ยื่นอุทธรณ์ ไม่มีคำขอทุเลาการบังคับคดีไม่หยุดเองตรวจสำนวนเป็นระยะ ดำเนินการตามขั้นตอน
มีคำขอทุเลา ศาลยังไม่สั่งยังไม่หยุดเอง แต่อาจมีคำสั่งชั่วคราวในกรณีฉุกเฉินตรวจสำนวนก่อนทุกขั้นสำคัญ ปรึกษาทนายเรื่องคำชี้แจงหรือคำคัดค้าน
ศาลอนุญาตทุเลาแล้วต้องทำตามขอบเขตและเงื่อนไขในคำสั่งอ่านคำสั่งฉบับจริงทั้งฉบับ ตรวจว่ามีเงื่อนไขหรือไม่ และใครต้องทำอะไร
ศาลปฏิเสธคำขอทุเลาการบังคับเดินต่อได้ตรวจว่าคำสั่งถึงที่สุดหรือลูกหนี้ยื่นคำขอใหม่หรือไม่

4. คำสั่งทุเลาอาจมีขอบเขตและเงื่อนไขอะไร

มาตรา 231 ให้อำนาจศาลกำหนดเงื่อนไขได้ ไม่ได้บอกว่าทุเลาแล้วต้องหยุดทั้งหมดเสมอไป คำสั่งอาจอยู่ภายใต้เงื่อนไขใดหรือไม่มีเงื่อนไขก็ได้ ตัวอย่างเงื่อนไขที่มาตรานี้เขียนไว้

  • ให้ผู้อุทธรณ์ทำทัณฑ์บนว่าจะไม่ยักย้ายจำหน่ายทรัพย์สินของตนระหว่างอุทธรณ์
  • ให้หาประกันมาให้ศาลพอกับเงินที่ต้องใช้ตามคำพิพากษา
  • ให้วางเงินจำนวนนั้นต่อศาล

ถ้าผู้อุทธรณ์ไม่ปฏิบัติตามคำสั่งเหล่านี้ ศาลจะสั่งให้ยึดหรืออายัดทรัพย์สินของผู้อุทธรณ์ก็ได้ และถ้าเป็นสังหาริมทรัพย์ ศาลอาจสั่งให้เอาออกขายทอดตลาดได้ ถ้าเห็นว่าจำเป็นและสมควร เพราะทรัพย์เสียง่ายหรือการเก็บรักษาระหว่างอุทธรณ์น่าจะยุ่งยากหรือเสียค่าใช้จ่ายมาก

มีอีกกรณีที่ต่างออกไป คือถ้าผู้อุทธรณ์วางเงินต่อศาลชั้นต้นพอชำระหนี้ตามคำพิพากษารวมค่าฤชาธรรมเนียมในการฟ้องร้องและบังคับคดี หรือหาประกันมาให้จนเป็นที่พอใจของศาล ศาลต้องงดการบังคับคดีไว้ตามมาตรา 292 (1) ซึ่งเป็นกรณีที่เจ้าพนักงานบังคับคดีต้องถอนการบังคับคดีตามคำสั่งศาล

สิ่งที่เจ้าหนี้ควรดูในคำสั่งจริงมีสี่จุด

จุดที่ต้องดูคำถาม
ขอบเขตหยุดการบังคับทั้งหมดหรือเฉพาะบางส่วน หยุดทรัพย์ชิ้นไหน
เงื่อนไขลูกหนี้ต้องวางเงิน หาประกัน หรือทำทัณฑ์บนไหม ภายในเมื่อไร
สถานะชั่วคราวหรือถาวรเป็นคำสั่งชั่วคราวที่ออกโดยไม่ฟังเจ้าหนี้หรือไม่ ยังเปิดให้ชี้แจงได้ไหม
ผลต่อการยึดที่ทำไว้แล้วการยึดหรืออายัดที่ทำไว้แล้วยังอยู่หรือถูกถอน

ถ้าคำสั่งไม่ชัดเจน อย่าตีความเอง ให้ทนายตรวจหรือสอบถามเจ้าพนักงานบังคับคดีเป็นลายลักษณ์อักษร

5. สิ่งที่ต้องตรวจในสำนวนและกับทนายก่อนดำเนินการ

ตรวจก่อนทุกขั้นตอนสำคัญ ไม่ใช่ตรวจครั้งเดียวแล้วจบ เพราะคำขอทุเลายื่นได้ทุกเวลาก่อนศาลอุทธรณ์พิพากษา

  • ลูกหนี้ยื่นอุทธรณ์จริงหรือไม่ ยื่นเมื่อใด และศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตให้อุทธรณ์แล้วหรือยัง
  • มีคำร้องขอทุเลาการบังคับในสำนวนชั้นต้นหรือที่ศาลอุทธรณ์หรือไม่ ยื่นเมื่อใด
  • ศาลมีคำสั่งหรือยัง ถ้ามีเป็นคำสั่งอนุญาต ปฏิเสธ หรือชั่วคราว
  • คำสั่งมีเงื่อนไขอะไร ลูกหนี้วางเงินหรือหาประกันแล้วหรือยัง
  • ขอบเขตของคำสั่ง ทรัพย์หรือวิธีบังคับคดีใดที่ถูกหยุด
  • คำบังคับออกแล้วหรือยัง และครบระยะเวลาที่ให้ลูกหนี้ปฏิบัติแล้วหรือยัง
  • ยื่นคำขอบังคับคดีแล้วหรือยัง และศาลออกหมายบังคับคดีแล้วหรือยัง
  • ศาลที่มีอำนาจบังคับคดีคือศาลใด (ปกติคือศาลชั้นต้นที่พิจารณาคดี มาตรา 271) และมีการส่งให้ศาลอื่นบังคับแทนหรือไม่
  • ยอดตามคำพิพากษา ดอกเบี้ย ค่าฤชาธรรมเนียม และยอดที่ลูกหนี้ชำระไปแล้ว
  • ทรัพย์หรือสิทธิเรียกร้องที่ยึดหรืออายัดไว้แล้ว และผู้อื่นที่ร้องหรือขอเฉลี่ยแล้วหรือยัง
  • อุทธรณ์ของลูกหนี้โต้แย้งทั้งฉบับหรือบางส่วน เช่น เฉพาะดอกเบี้ย เฉพาะบางรายการ

6. ระหว่างลูกหนี้อุทธรณ์ เจ้าหนี้ทำอะไรได้บ้าง

ถ้ายังไม่มีคำสั่งทุเลา เจ้าหนี้เดินหน้าบังคับคดีได้ตามขั้นตอนปกติ แต่ต้องรู้ว่ายังมีขั้นก่อนยึด เพราะมีคำถามที่ลูกค้ามักถามว่า "พบทรัพย์แล้ว ยึดได้ทันทีไหม" คำตอบคือไม่ทันที ลำดับโดยย่อมีดังนี้

  1. ศาลออกคำบังคับเมื่ออ่านคำพิพากษา (มาตรา 272) กำหนดเวลาและเงื่อนไขให้ลูกหนี้ปฏิบัติ
  2. เจ้าหนี้ยื่นคำขอบังคับคดีฝ่ายเดียว ระบุหนี้ที่ยังไม่ชำระและวิธีที่ขอ (มาตรา 275)
  3. เมื่อลูกหนี้ถือว่ารู้คำบังคับและพ้นเวลาที่กำหนด ศาลออกหมายบังคับคดีตั้งเจ้าพนักงาน (มาตรา 276)
  4. เจ้าพนักงานบังคับคดียึดหรืออายัดทรัพย์ตามที่เจ้าหนี้ชี้และตามกฎหมาย

และเมื่อมีหมายบังคับคดีแล้ว งานยังไม่จบ ต้องติดตามต่อ

  • นำชี้ทรัพย์ให้เจ้าพนักงาน และให้ข้อมูลที่ตรวจสอบได้
  • ติดตามสำนวนกับเจ้าพนักงาน และตรวจว่ามีเจ้าหนี้รายอื่นหรือผู้ร้องเข้ามาหรือไม่
  • ตรวจสำนวนเป็นระยะ ตลอดช่วงอุทธรณ์ ว่ามีคำขอหรือคำสั่งทุเลาเข้ามาหรือไม่
  • เก็บหลักฐานทุกฉบับที่ได้รับจากศาลและเจ้าพนักงาน

ยึดแล้วก็ยังไม่ได้เงินทันที ความเสี่ยงสำคัญของช่วงอุทธรณ์อยู่ที่ขั้นรับเงินหรือขายทรัพย์ ซึ่งคำพิพากษาที่ถูกแก้หรือกลับจะกระทบโดยตรง (หัวข้อ 8) หลายเจ้าหนี้จึงยึดหรืออายัดไว้ก่อนเพื่อรักษาทรัพย์ แล้วค่อยพิจารณาขั้นต่อไปเมื่อเห็นสถานะอุทธรณ์ชัดขึ้น

ถ้าในระหว่างนี้ลูกหนี้ขอผ่อน ดูแนวทางในคู่มือ ลูกหนี้เสนอผ่อนหลังถูกยึดหรืออายัด เรื่องการงดกับการถอนการบังคับคดี

7. ลูกหนี้ขอทุเลา เจ้าหนี้ควรตอบอย่างไร

มาตรา 231 ไม่ได้ให้เจ้าหนี้ต้องยื่นอะไรเอง แต่ศาลอุทธรณ์ฟังคู่ความอีกฝ่ายได้ และในกรณีที่ศาลสั่งชั่วคราวโดยไม่ฟังเจ้าหนี้ ก็ให้ถือเป็นคำสั่งชั่วคราวจนกว่าจะฟังเจ้าหนี้ ดังนั้นเจ้าหนี้ควรเตรียมข้อมูลไว้ล่วงหน้า ไม่ต้องรอให้ถูกถาม

สิ่งที่เจ้าหนี้และทนายควรพิจารณาเตรียมในคำชี้แจงหรือคำคัดค้าน

  • ความเสี่ยงที่ลูกหนี้จะยักย้ายหรือจำหน่ายทรัพย์ระหว่างอุทธรณ์ (หลักฐาน เช่น การโอนทรัพย์ที่เคยเกิดขึ้น)
  • ทรัพย์ที่ลูกหนี้มีอยู่จริงกับยอดหนี้ตามคำพิพากษา
  • หากศาลจะทุเลา ขอให้กำหนดเงื่อนไขที่มาตรา 231 เปิดไว้ เช่น วางเงิน หาประกันให้พอกับยอดตามคำพิพากษา หรือทัณฑ์บนไม่ยักย้ายทรัพย์
  • ถ้าอุทธรณ์ต่อสู้เฉพาะส่วน ขอให้การทุเลากระทบเฉพาะส่วนนั้น

การเลือกว่าจะยื่นหรือคัดค้านด้วยวิธีใดขึ้นกับขั้นตอนและสถานะของสำนวน ให้ทนายตรวจก่อนยื่น และไม่มีทางรับประกันว่าศาลจะไม่ทุเลาหรือจะกำหนดเงื่อนไขตามที่ขอ

8. ถ้าคำพิพากษาถูกแก้หรือกลับ ความเสี่ยงของเจ้าหนี้คืออะไร

การบังคับคดีก่อนคดีถึงที่สุดมีความเสี่ยงที่คำพิพากษาอาจถูกแก้ กลับ หรือยกในชั้นอุทธรณ์ มาตรา 292 (2) กำหนดว่า

  • ถ้าศาลมีคำสั่งให้ถอนการบังคับคดีเพราะคำพิพากษาระหว่างบังคับคดีถูกกลับหรือถูกยก เจ้าพนักงานบังคับคดีต้องถอนการบังคับคดี
  • ถ้าคำพิพากษาถูกกลับเพียงบางส่วน การบังคับคดีอาจเดินต่อไปจนกว่าเงินที่รวบรวมได้จะพอชำระเจ้าหนี้ตามคำพิพากษา

ในทางปฏิบัติ ควรประเมินก่อนขั้นที่ย้อนยากสามอย่าง

ขั้นตอนควรถามทนายก่อน
ยึดหรืออายัดทรัพย์ทำเพื่อรักษาทรัพย์ได้ แต่ถ้าคำพิพากษาถูกกลับ การยึดต้องถูกถอน
ขายทอดตลาดทรัพย์ถ้าขายแล้วแล้วคำพิพากษาถูกกลับ ผลต่อผู้ซื้อและเจ้าหนี้เป็นอย่างไร ให้ประเมินก่อนขาย
รับเงินจากการบังคับคดีหากคำพิพากษาถูกแก้ภายหลัง จะมีเรื่องคืนเงินหรือไม่ ต้องดูถ้อยคำในคำพิพากษาชั้นอุทธรณ์ และให้ทนายประเมิน

ข้อมูลที่เราตรวจจากตัวบทที่อ้างในคู่มือนี้ไม่ได้ระบุกลไกคืนเงินหรือทรัพย์ในกรณีกลับคำพิพากษา จึงไม่ขอตอบแทนว่า "ไม่ต้องคืน" หรือ "ต้องคืนแน่นอน" ผลขึ้นกับถ้อยคำในคำพิพากษาชั้นอุทธรณ์ และข้อเท็จจริงของคดี

ความเสี่ยงนี้เป็นเหตุผลที่ควรดูทั้งน้ำหนักของอุทธรณ์ ทรัพย์ที่มีอยู่ และโอกาสที่ลูกหนี้จะโอนทรัพย์หนีถ้ารอ แล้วตัดสินใจเป็นขั้นๆ ไม่ใช่ตัดสินว่า "บังคับเลย" หรือ "รอให้ถึงที่สุด" ครั้งเดียว

9. ก่อนฟ้องและระหว่างพิจารณา เรื่องนี้เกี่ยวข้องอย่างไร

ก่อนฟ้อง ยังไม่มีคำพิพากษาให้อุทธรณ์ เรื่องที่ควรทำคือสืบทรัพย์ผ่านช่องทางที่ชอบด้วยกฎหมายและประเมินว่าคุ้มฟ้องหรือไม่ ดู สืบทรัพย์ก่อนฟ้อง คุ้มหรือไม่

ระหว่างพิจารณา ศาลชั้นต้นยังไม่พิพากษา ถ้ากังวลว่าลูกหนี้จะโอนทรัพย์ระหว่างรอคำพิพากษา มีมาตรการคุ้มครองก่อนพิพากษาที่ศาลเป็นผู้สั่งตามพยานหลักฐาน ดู มาตรการคุ้มครองก่อนพิพากษา อย่าสับสนกับการทุเลาการบังคับ ซึ่งเป็นเรื่องหลังมีคำพิพากษาและมีการอุทธรณ์

ชนะคดีแล้ว ตรงกับหัวข้อ 1 ถึง 8 ข้างต้น

ตัวอย่างสมมติ: บริษัทผู้ขายวัสดุชนะคดีชั้นต้น แล้วลูกหนี้ยื่นอุทธรณ์

ตัวอย่างนี้เป็นเรื่องสมมติเพื่อให้เห็นลำดับความคิด ไม่ใช่คดีจริงและไม่ใช่ผลของสำนักงาน ตัวเลขและช่วงเวลาไม่ใช่ข้อมูลจริง

บริษัท ก. ผู้ขายวัสดุก่อสร้าง ชนะคดีเรียกค่าสินค้า 1,000,000 บาทที่ศาลชั้นต้น ลูกหนี้ซึ่งเป็นบริษัท ข. ยื่นอุทธรณ์เมื่อสัปดาห์ที่แล้ว เจ้าหน้าที่ฝ่ายบัญชีของบริษัท ก. ถามว่าต้องรอศาลอุทธรณ์ก่อนหรือไม่

ทนายแนะให้ทำตามลำดับนี้

  1. ตรวจสำนวน พบว่าลูกหนี้ยื่นอุทธรณ์แล้ว แต่ยังไม่มีคำร้องขอทุเลาและไม่มีคำสั่งศาล
  2. ตรวจขั้นการบังคับคดี คำบังคับออกแล้วและพ้นระยะเวลาให้ปฏิบัติ จึงยื่นคำขอบังคับคดีและขอหมายบังคับคดี
  3. ตรวจทรัพย์ พบรายการที่ดินของบริษัท ข. จึงชี้ทรัพย์ให้เจ้าพนักงานยึด เพื่อรักษาทรัพย์ไว้ก่อน
  4. เตรียมคำชี้แจง เผื่อลูกหนี้ยื่นขอทุเลา โดยรวบรวมหลักฐานการโอนทรัพย์ที่เคยมีของบริษัท ข. ไว้
  5. ตรวจสำนวนซ้ำ ก่อนก้าวสำคัญถัดไป เช่น ขอให้ขายทอดตลาด เพราะคำขอทุเลายื่นได้ทุกเวลาก่อนศาลอุทธรณ์พิพากษา

ถ้าต่อมาลูกหนี้ขอทุเลาและศาลสั่งให้วางเงินหรือหาประกันให้พอกับยอดตามคำพิพากษา เจ้าหนี้ต้องดูว่าลูกหนี้ปฏิบัติตามหรือไม่ ถ้าไม่ปฏิบัติ ศาลอาจสั่งให้ยึดหรืออายัดทรัพย์สินของลูกหนี้ได้ ถ้าลูกหนี้ปฏิบัติตามแล้ว การบังคับที่เจ้าพนักงานทำอยู่อาจต้องหยุดหรือถอนตามคำสั่ง ผลจริงอยู่ที่ถ้อยคำในคำสั่งของศาล

เอกสารที่ควรเตรียมเมื่อลูกหนี้อุทธรณ์

  • คำพิพากษาศาลชั้นต้นและคำบังคับ พร้อมใบรับรองการส่งหรือหลักฐานว่าลูกหนี้ทราบแล้ว
  • สำเนาอุทธรณ์ของลูกหนี้ และหลักฐานวันยื่น
  • คำร้องขอทุเลาการบังคับ (ถ้ามี) และคำสั่งศาลทุกฉบับในเรื่องนี้
  • คำขอบังคับคดีและหมายบังคับคดี ถ้ามีการยื่นไว้แล้ว
  • บัญชียอดหนี้ตามคำพิพากษา ดอกเบี้ย ค่าฤชาธรรมเนียม และรายการที่ลูกหนี้ชำระมาแล้ว
  • รายการทรัพย์หรือสิทธิเรียกร้องที่ตรวจพบ พร้อมวันที่ตรวจและแหล่งข้อมูล
  • เอกสารหรือหลักฐานที่แสดงว่าลูกหนี้โอนหรือจำหน่ายทรัพย์ ถ้ามี
  • หนังสือหรือบันทึกที่ติดต่อกับเจ้าพนักงานบังคับคดี

อย่าเข้าใจผิด

ที่มักได้ยินที่ถูกต้อง
"ลูกหนี้อุทธรณ์แล้ว เจ้าหนี้ต้องรอถึงที่สุดก่อนเสมอ"การอุทธรณ์ไม่ทุเลาการบังคับเอง (มาตรา 231) เจ้าหนี้ไม่ต้องรอเสมอไป แต่ต้องตรวจว่ามีคำขอหรือคำสั่งทุเลาหรือไม่
"ยื่นอุทธรณ์กับขอทุเลาคือเรื่องเดียวกัน"เป็นคนละคำขอ ลูกหนี้อาจยื่นอุทธรณ์โดยไม่ขอทุเลา หรือขอทุเลาแต่ศาลยังไม่สั่ง
"ลูกหนี้ยื่นคำขอทุเลาแล้ว การบังคับหยุดทันที"คำขอที่ยังไม่มีคำสั่งไม่ใช่คำสั่งทุเลา แต่ในกรณีฉุกเฉินศาลอาจสั่งชั่วคราวได้ จึงต้องตรวจสำนวนเป็นระยะ
"ศาลสั่งทุเลาแล้วหยุดทุกอย่าง"คำสั่งอาจมีเงื่อนไขและมีขอบเขต เช่น ให้วางเงิน หาประกัน หรือทำทัณฑ์บน ต้องอ่านคำสั่งจริง
"ยึดทรัพย์แล้วขายได้ทันที"ต้องผ่านขั้นตอนตามกฎหมาย และช่วงอุทธรณ์มีความเสี่ยงที่คำพิพากษาจะถูกแก้หรือกลับ ควรประเมินก่อนขายหรือรับเงิน
"บังคับคดีเร็วที่สุดคือทางที่ดีที่สุดเสมอ"ควรพิจารณาทรัพย์ น้ำหนักอุทธรณ์ ความเสี่ยงที่ลูกหนี้จะโอนทรัพย์ และผลถ้าคำพิพากษากลับ แล้วเลือกเป็นขั้นๆ

อ่านเพิ่มเติม

ลูกหนี้ยื่นอุทธรณ์ไม่ได้ทำให้การบังคับคดีหยุดเอง แต่ก่อนทุกขั้นสำคัญ ให้ตรวจสำนวนว่ามีคำขอหรือคำสั่งทุเลาหรือไม่ อ่านขอบเขตและเงื่อนไขของคำสั่งจริง และประเมินความเสี่ยงถ้าคำพิพากษาถูกแก้หรือกลับก่อนขายทรัพย์หรือรับเงิน

เราช่วยสืบทรัพย์ลูกหนี้ผ่านช่องทางที่ชอบด้วยกฎหมาย ตรวจเอกสารและหลักฐาน ประเมินว่าควรฟ้องหรือบังคับคดีต่อหรือไม่ ยื่นฟ้อง ขอบังคับคดี ติดตามเรื่องกับเจ้าพนักงานบังคับคดี จัดการคำคัดค้านและการเฉลี่ยทรัพย์ และเจรจางวดผ่อนหลังการยึด เราไม่รับรองว่าจะพบทรัพย์หรือว่าเจ้าหนี้จะได้รับชำระ ไม่ค้นบัญชีธนาคารของลูกหนี้ และไม่ใช้วิธีที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย การได้รับชำระขึ้นอยู่กับทรัพย์ สิทธิของเจ้าหนี้รายอื่นที่มีสิทธิก่อน และข้อเท็จจริงของคดี ค่าบริการขึ้นอยู่กับขั้นของคดีและงานที่ต้องทำ ส่งเอกสารให้เราดูก่อน เราจะแจ้งขอบเขตงานและค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน โทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดู สืบทรัพย์ลูกหนี้ และ คดีแพ่ง


คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

คำถามที่พบบ่อย

ลูกหนี้ยื่นอุทธรณ์แล้ว เจ้าหนี้ต้องรอคดีถึงที่สุดก่อนบังคับคดีหรือไม่+

ไม่ต้องรอเสมอไป มาตรา 231 บัญญัติว่าการยื่นอุทธรณ์ไม่เป็นการทุเลาการบังคับตามคำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลชั้นต้นโดยตัวมันเอง แต่ลูกหนี้ที่อุทธรณ์ขอให้ศาลทุเลาการบังคับได้ ถ้าศาลมีคำสั่งทุเลาแล้ว การบังคับคดีต้องเป็นไปตามคำสั่งนั้น จึงต้องตรวจสำนวนว่ามีคำขอหรือคำสั่งทุเลาหรือไม่ก่อนดำเนินการ

ยื่นอุทธรณ์กับขอทุเลาการบังคับต่างกันอย่างไร+

ยื่นอุทธรณ์คือการขอให้ศาลสูงพิจารณาคำพิพากษาใหม่ ส่วนขอทุเลาคือคำขออีกฉบับหนึ่งให้หยุดการบังคับไว้ระหว่างรอผลอุทธรณ์ ลูกหนี้ยื่นอุทธรณ์อย่างเดียวโดยไม่ขอทุเลาหรือศาลยังไม่สั่ง การบังคับคดีไม่หยุดเอง

ลูกหนี้ยื่นคำขอทุเลาแล้ว แต่ศาลยังไม่สั่ง เจ้าหนี้ทำอะไรต่อได้บ้าง+

คำขอที่ยังไม่มีคำสั่งไม่ใช่คำสั่งทุเลา แต่ในกรณีฉุกเฉินอย่างยิ่งศาลชั้นต้นอาจสั่งทุเลาไว้ชั่วคราวระหว่างรอศาลอุทธรณ์ และศาลอุทธรณ์อาจอนุญาตชั่วคราวโดยไม่ฟังอีกฝ่ายก่อนได้ จึงควรตรวจสำนวนทุกครั้งก่อนขั้นตอนสำคัญ และปรึกษาทนายว่าจะยื่นคำคัดค้านหรือคำชี้แจงอย่างไร

ศาลสั่งทุเลาการบังคับแล้ว มีเงื่อนไขอะไรได้บ้าง+

คำสั่งอาจมีเงื่อนไขหรือไม่มีก็ได้ ตามมาตรา 231 ศาลอาจสั่งให้ผู้อุทธรณ์ทำทัณฑ์บนว่าจะไม่ยักย้ายจำหน่ายทรัพย์สิน หาประกันให้พอกับเงินที่ต้องใช้ตามคำพิพากษา หรือวางเงินจำนวนนั้นต่อศาล ถ้าไม่ปฏิบัติตาม ศาลอาจสั่งให้ยึดหรืออายัดทรัพย์สินของผู้อุทธรณ์ได้ ต้องอ่านคำสั่งจริงของแต่ละคดีเพื่อดูขอบเขต

ถ้าเจ้าหนี้ยึดทรัพย์ไว้ แล้วศาลอุทธรณ์กลับคำพิพากษา จะเป็นอย่างไร+

ถ้าศาลมีคำสั่งให้ถอนการบังคับคดีเพราะคำพิพากษาถูกกลับหรือถูกยก เจ้าพนักงานบังคับคดีต้องถอนการบังคับคดี (มาตรา 292 (2)) ถ้าถูกกลับเพียงบางส่วน การบังคับอาจเดินต่อได้จนกว่าเงินที่รวบรวมได้จะพอชำระเจ้าหนี้ เรื่องเงินหรือทรัพย์ที่รับไปแล้วขึ้นกับถ้อยคำในคำพิพากษาชั้นอุทธรณ์ จึงควรให้ทนายประเมินก่อนรับเงินหรือขายทรัพย์

พบทรัพย์ของลูกหนี้แล้ว ยึดได้ทันทีหรือไม่ และมีหมายบังคับคดีแล้วต้องติดตามอะไรต่อ+

ยึดไม่ได้ทันที ต้องมีคำบังคับ ผ่านระยะเวลาที่กำหนดให้ลูกหนี้ปฏิบัติ ยื่นคำขอบังคับคดี และให้ศาลออกหมายบังคับคดีตั้งเจ้าพนักงานก่อน เมื่อมีหมายแล้วต้องนำชี้ทรัพย์ ติดตามสำนวนกับเจ้าพนักงาน และตรวจสำนวนเป็นระยะว่ามีคำขอหรือคำสั่งทุเลาเข้ามาหรือไม่ ตลอดช่วงอุทธรณ์

Lawyer-client handshake symbolizing trust at Suwanvara Law Firm

พร้อมรับฟังเรื่องของคุณ

ปรึกษาเบื้องต้นกับทนายความผู้เชี่ยวชาญของเรา