ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
SUWANVARA LAWFIRM
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
กฎหมายแรงงาน

พบว่าพนักงานแจ้งวุฒิหรือประวัติการทำงานไม่ตรงจริง นายจ้างควรสอบข้อเท็จจริงอย่างไรก่อนลงโทษ

ตรวจพบว่าวุฒิการศึกษาหรือประวัติการทำงานในใบสมัครไม่ตรงกับความจริง แยกข้อมูลคลาดเคลื่อนออกจากการปกปิดสาระสำคัญ ตรวจหลักฐานอย่างไม่ละเมิดข้อมูลส่วนบุคคล เปิดโอกาสชี้แจง และเทียบทางเลือกก่อนตัดสินใจ

สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม— ทีมกฎหมายแรงงานและกฎหมายองค์กร21 พฤศจิกายน 256916 นาที
พบว่าพนักงานแจ้งวุฒิหรือประวัติการทำงานไม่ตรงจริง นายจ้างควรสอบข้อเท็จจริงอย่างไรก่อนลงโทษ

คำตอบหลัก

เมื่อพบว่าวุฒิหรือประวัติการทำงานที่พนักงานแจ้งไว้ไม่ตรงความจริง ขั้นแรกคือ อย่าเพิ่งตัดสินโทษ ให้สอบข้อเท็จจริงก่อนด้วยสามคำถาม คือ ข้อมูลไม่ตรงตรงไหนและจริงหรือไม่ ข้อมูลนั้นสำคัญต่อการรับเข้าทำงานแค่ไหน และลูกจ้างตั้งใจแจ้งเท็จหรือเข้าใจผิด

ข้อมูลที่ไม่ตรงมีตั้งแต่วันที่เริ่มงานคลาดไปไม่กี่เดือน ไปจนถึงวุฒิที่ไม่เคยมีอยู่จริงในตำแหน่งที่กฎหมายหรือบริษัทกำหนดวุฒินั้นเป็นเงื่อนไข สองกรณีนี้ไม่ควรได้ผลเหมือนกัน การเลิกจ้างโดยไม่จ่ายค่าชดเชยตามมาตรา 119 พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน ต้องเข้าเหตุใดเหตุหนึ่งใน 6 กรณีที่เขียนไว้ ไม่ได้เกิดขึ้นเองเพียงเพราะข้อมูลไม่ตรง นายจ้างจึงต้องมีหลักฐานและเหตุผลที่ผูกกับข้อเท็จจริงของเรื่องนั้น

คู่มือนี้เน้นขั้นตอนสอบก่อนลงโทษ ส่วนเรื่องการพักงานระหว่างสอบ ค่าชดเชย และการลาออกที่ถูกบีบ มีคู่มือแยกไว้แล้ว เราลิงก์ให้ท้ายบทความ ข้อมูล ณ วันที่ 21 พฤศจิกายน 2569

คู่มือนี้ใช้ตอนไหน

สถานการณ์หัวข้อที่ควรอ่าน
วางนโยบายก่อนเกิดเรื่อง (ยังไม่มีกรณีจริง)หัวข้อ 9 และเช็กลิสต์
เกิดเรื่องกับพนักงานคนหนึ่ง (เพิ่งสงสัยหรือเพิ่งพบ)หัวข้อ 1 ถึง 6
มีข้อร้องเรียนหรือข้อพิพาทแล้ว (ลูกจ้างโต้แย้ง หรือมีหนังสือจากทนาย)หัวข้อ 5 ถึง 8 และตัวอย่างสมมติ

1. ข้อมูลไม่ตรง ถือว่าร้ายแรงเสมอไปหรือไม่

ไม่เสมอไป ให้แยกก่อนว่าเป็นความคลาดเคลื่อนหรือการปกปิดสาระสำคัญ

ประเภทตัวอย่างแนวคิดเบื้องต้น
ความคลาดเคลื่อนเล็กน้อยใส่ปีที่เริ่มหรือออกจากงานเดิมผิดไปหลายเดือน ชื่อตำแหน่งต่างจากเอกสารรับรองแต่หน้าที่เหมือนกัน สะกดชื่อสถาบันผิดเปิดให้แก้ข้อมูล บันทึกไว้ มักไม่ใช่เรื่องเลิกจ้าง
ข้อมูลไม่ครบไม่ได้ระบุที่ทำงานที่ออกเร็วภายในไม่กี่เดือนถามเหตุผล เป็นเรื่องอยู่ที่ว่าใบสมัครถามหรือไม่ และบริษัทถือเป็นเงื่อนไขหรือไม่
แจ้งเกินจริงบอกว่าจบปริญญาตรีทั้งที่เรียนไม่จบ บอกว่าเป็นผู้จัดการทั้งที่เป็นหัวหน้างานต้องดูว่าตำแหน่งนี้ต้องการวุฒิหรือประสบการณ์นั้นจริงหรือไม่ และมีผลต่อเงินเดือนหรือไม่
ใช้เอกสารปลอมใบรับรองหรือใบประกอบวิชาชีพที่ทำขึ้นเองอยู่ในกลุ่มที่ร้ายแรงที่สุด ต้องเก็บเอกสารต้นฉบับและดูทางเลือกเรื่องดำเนินคดีด้วย

สิ่งที่ใช้แยกประเภทมีสามข้อ คือ ข้อมูลนั้นเป็นเงื่อนไขของตำแหน่งหรือไม่ ลูกจ้างทำโดยเจตนาหรือไม่ และนายจ้างเสียหายหรือเสี่ยงเสียหายอย่างไร ยังไม่ควรสรุปจากความรู้สึกว่า "โกหก" ก่อนเห็นหลักฐาน

2. ก่อนเรียกพนักงาน ต้องตรวจอะไรและตรวจกับใคร

เริ่มที่เอกสารของบริษัทเอง แล้วค่อยตรวจกับแหล่งภายนอกเท่าที่จำเป็น

  • ใบสมัครงานฉบับที่ลูกจ้างกรอกและลงชื่อ รวมถึงเรซูเม่ที่ส่งมา
  • ประกาศรับสมัครของตำแหน่งนั้น ว่าระบุวุฒิ อายุงาน หรือใบอนุญาตอะไร
  • สัญญาจ้างและข้อความรับรองในใบสมัคร (ถ้ามี) เช่น "ข้าพเจ้ารับรองว่าข้อมูลถูกต้อง"
  • บันทึกสัมภาษณ์และอีเมลหรือแชตตอนต่อรองเงินเดือน
  • สำเนาเอกสารที่ลูกจ้างยื่นตอนเข้างาน เช่น ใบรับรองการศึกษา ใบผ่านงาน
  • ผลตรวจจากสถาบันการศึกษา นายจ้างเดิม หรือหน่วยงานออกใบอนุญาต พร้อมวันที่ตรวจและชื่อผู้ตอบ

แยกให้ชัดว่า เอกสารที่ลูกจ้างยื่น กับ ผลยืนยันจากแหล่งต้นทาง เป็นคนละอย่าง การสงสัยว่าเอกสารปลอมยังไม่เท่ากับการพิสูจน์ได้ว่าปลอม ควรได้คำตอบเป็นหนังสือหรืออีเมลจากสถาบันหรือนายจ้างเดิมเพื่อใช้เป็นหลักฐาน ไม่ใช่แค่จดว่า "โทรถามแล้ว"

ข้อควรระวังเรื่องข้อมูลส่วนบุคคล

ประวัติการศึกษาและการทำงานเป็นข้อมูลส่วนบุคคลของลูกจ้าง การตรวจสอบจึงควรอยู่ในกรอบของ PDPA คือมีวัตถุประสงค์ชัด ตรวจเท่าที่จำเป็น ให้เฉพาะคนที่เกี่ยวข้องเห็น และเก็บผลการตรวจไว้ในแฟ้มที่เข้าถึงได้จำกัด

  • ถามบุคคลที่สามเฉพาะข้อเท็จจริงที่ต้องยืนยัน ไม่เล่าข้อสงสัยหรือเรื่องภายในให้เกินจำเป็น
  • ไม่ค้นโซเชียลมีเดียส่วนตัว หรือถามเพื่อนร่วมงานทั่วไป เพื่อหาข้อมูลที่ไม่เกี่ยวกับประเด็นนี้
  • ถ้าใบสมัครหรือประกาศความเป็นส่วนตัวของผู้สมัครไม่เคยแจ้งไว้เลยว่าบริษัทอาจตรวจสอบข้อมูล ควรปรึกษาว่าจะอาศัยฐานใดและแจ้งอย่างไร ดูรายละเอียดใน PDPA กับข้อมูลลูกจ้างและงาน HR และเว็บไซต์ สคส.

3. เทียบอะไรกับอะไร ถึงจะรู้ว่า "ไม่ตรง" จริง

เขียนตารางเทียบให้ผู้สอบเห็นครบ ก่อนสรุปว่าเรื่องนี้ร้ายแรงแค่ไหน

รายการที่ลูกจ้างแจ้งหลักฐานที่ลูกจ้างยื่นผลตรวจจากต้นทางตำแหน่งต้องการหรือไม่ข้อสังเกต
วุฒิการศึกษาสำเนาประกาศนียบัตรตรงหรือไม่ตรงระบุในประกาศหรือสัญญาหรือไม่มีผลต่อเงินเดือนแรกเข้าหรือไม่
ประสบการณ์ทำงาน (บริษัท ช่วงเวลา ตำแหน่ง)หนังสือรับรองการทำงานตรงหรือไม่ตรงต้องการกี่ปีช่วงที่ขาดหายคือกี่เดือน
ใบอนุญาตหรือใบรับรองวิชาชีพสำเนาใบอนุญาตหน่วยงานออกใบอนุญาตยืนยันจำเป็นต่อการทำหน้าที่หรือไม่งานที่ทำไปแล้วมีผลทางกฎหมายหรือไม่
ตำแหน่งและเงินเดือนเดิมสลิปหรือหนังสือรับรองนายจ้างเดิมยืนยันใช้ต่อรองเงินเดือนหรือไม่เงินเดือนที่ตกลงอิงข้อมูลนี้แค่ไหน

หากบริษัทไม่เคยระบุเงื่อนไขตำแหน่งไว้เป็นลายลักษณ์อักษร ให้ตั้งคำถามกับตัวเองก่อนว่าเมื่อรับสมัครคนนี้ บริษัทถือวุฒิหรือประสบการณ์นั้นเป็นเงื่อนไขจริงหรือไม่ ผู้สัมภาษณ์เคยพูดถึงเรื่องนี้ไหม เพราะนี่คือข้อที่ฝ่ายลูกจ้างมักโต้แย้ง

4. เปิดโอกาสให้ชี้แจงอย่างไรให้เป็นธรรม

กฎหมายแรงงานไม่ได้กำหนดแบบฟอร์มชี้แจงเฉพาะสำหรับเรื่องนี้ แต่การให้ลูกจ้างรู้ข้อกล่าวหา เห็นหลักฐาน และตอบก่อน ช่วยให้นายจ้างไม่ตัดสินจากข้อมูลฝ่ายเดียว และมีหลักฐานว่าได้ตรวจแล้วอย่างรอบคอบ

  1. ส่งหนังสือเชิญชี้แจง ระบุข้อมูลที่พบว่าไม่ตรงอย่างเป็นกลาง แนบหรือบอกว่าจะให้ดูหลักฐานใด กำหนดวัน เวลา และให้เวลาเตรียมตัวพอสมควร
  2. ถามคำถามเปิด เช่น "ช่วยอธิบายช่วงเวลาที่ทำงานที่บริษัท A" ไม่ชี้นำคำตอบ ไม่ขู่ว่าจะแจ้งความหรือไล่ออกตอนนั้น
  3. ให้ลูกจ้างนำเอกสารหรือพยานมาประกอบ เช่น หนังสือรับรองฉบับจริง ผลการศึกษาที่ขอจากสถาบัน
  4. บันทึกคำชี้แจง เป็นลายลักษณ์อักษร ให้ลูกจ้างอ่านและลงชื่อ หรือถ้าไม่ยอมลงชื่อให้บันทึกเหตุผลไว้
  5. ให้ผู้ที่ไม่เกี่ยวข้องกับเรื่องร่วมรับฟัง เช่น HR กับผู้บริหารที่ไม่ใช่หัวหน้าโดยตรง เพื่อไม่ให้ถูกกล่าวหาว่ามีอคติ
  6. ให้เวลาลูกจ้างตอบหลังการประชุม หากลูกจ้างขอเอกสารเพิ่ม ควรให้โอกาสพอสมควรตามความจำเป็น

ถ้าลูกจ้างยังต้องถูกพักงานเพื่อให้สอบได้สะดวก ดูหลักเกณฑ์ค่าจ้างและเอกสารใน พักงานระหว่างสอบสวนความผิด

5. ประเมินว่าข้อมูลนั้นเป็น "สาระสำคัญ" หรือไม่

หลังรู้ข้อเท็จจริงแล้ว ให้ตอบเป็นข้อ ๆ และเขียนเหตุผลไว้ในรายงานสอบสวน ไม่ใช่แค่ความเห็นของผู้บริหาร

  • ข้อมูลนั้นเป็นเงื่อนไขของตำแหน่งหรือไม่ ปรากฏในประกาศ สัญญา หรือข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานหรือไม่
  • ถ้ารู้ความจริงตั้งแต่ต้น บริษัทจะไม่รับ หรือรับในตำแหน่งหรือเงินเดือนที่ต่างไป ใช่หรือไม่ มีหลักฐานรองรับ (เช่น เกณฑ์คัดเลือก ผู้สมัครคนอื่น)
  • ลูกจ้างจงใจแจ้งเท็จหรือเข้าใจผิด มีข้อความ เอกสาร หรือพยานที่ชี้เจตนาอะไรบ้าง
  • เกิดความเสียหายหรือความเสี่ยงอะไรจริง เช่น ลูกค้า ใบอนุญาตของบริษัท ความปลอดภัย ค่าจ้างที่จ่ายเกินจากข้อมูลนั้น
  • ลูกจ้างทำงานมาแล้วนานเท่าใด ผลงานเป็นอย่างไร และฝ่ายบริษัทรู้ข้อมูลนี้มานานเท่าใดแล้วยังให้ทำงานต่อ
  • ผู้บริหารที่เคยรับรู้หรือรับรองข้อมูลนั้นมีส่วนอย่างไร

เรื่อง "รู้มานานแค่ไหน" สำคัญ ถ้านายจ้างรู้ความไม่ตรงนั้นมาแล้วหลายเดือนแต่ปล่อยไว้ ฝ่ายลูกจ้างอาจอ้างว่านายจ้างยอมรับข้อมูลนั้นแล้ว ควรจัดการโดยไม่ปล่อยค้าง

6. ทางเลือกของนายจ้าง และแต่ละทางต้องระวังอะไร

ไม่มีคำตอบเดียวสำหรับทุกกรณี เปรียบเทียบทางเลือกตามข้อเท็จจริงที่ตรวจได้

ทางเลือกเหมาะเมื่อข้อควรระวัง
แก้ข้อมูลและบันทึกไว้ในแฟ้มความคลาดเคลื่อนเล็ก ไม่กระทบตำแหน่งหรือค่าจ้างให้ลูกจ้างยืนยันข้อมูลที่ถูกต้องเป็นหนังสือ
ตักเตือนเป็นหนังสือลูกจ้างแจ้งไม่ครบหรือไม่รอบคอบ แต่ไม่ได้ร้ายแรงหนังสือเตือนควรระบุข้อเท็จจริงและผลที่จะตามมาหากเกิดซ้ำ
ปรับตำแหน่งหรือค่าจ้างให้ตรงความจริงลูกจ้างทำงานได้ แต่ที่ตกลงกันไว้อิงข้อมูลที่ไม่ตรงการลดค่าจ้างหรือเปลี่ยนตำแหน่งต้องได้ความยินยอมของลูกจ้างหรือทำตามหลักกฎหมาย ไม่ควรทำฝ่ายเดียว
เลิกจ้างโดยบอกกล่าวล่วงหน้าและจ่ายค่าชดเชยตามกฎหมายข้อมูลสำคัญต่อตำแหน่ง แต่พิสูจน์เจตนาทุจริตไม่ชัด หรือไม่เข้ามาตรา 119มาตรา 17 เรื่องบอกกล่าวล่วงหน้า และค่าชดเชยตามอายุงานหากเข้าเงื่อนไข ดู ค่าชดเชยเลิกจ้าง
เลิกจ้างโดยไม่จ่ายค่าชดเชยตามมาตรา 119ข้อเท็จจริงเข้าเหตุอย่างน้อยหนึ่งข้อ และพิสูจน์ได้ระบุเหตุในหนังสือเลิกจ้างตั้งแต่วันเลิกจ้าง ดูด้านล่าง
ร้องทุกข์ดำเนินคดีอาญาพิสูจน์ได้ว่ามีการทำหรือใช้เอกสารปลอมแยกจากเรื่องเลิกจ้าง ดูหัวข้อ 8

เหตุตามมาตรา 119 ที่อาจเกี่ยวกับเรื่องนี้

มาตรา 119 กำหนดให้นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างที่เลิกจ้างด้วยเหตุข้อใดข้อหนึ่ง เช่น

  • ทุจริตต่อหน้าที่ หรือกระทำความผิดอาญาโดยเจตนาแก่นายจ้าง
  • จงใจทำให้นายจ้างได้รับความเสียหาย
  • ฝ่าฝืนข้อบังคับ ระเบียบ หรือคำสั่งอันชอบด้วยกฎหมายและเป็นธรรม โดยนายจ้างได้ตักเตือนเป็นหนังสือแล้ว เว้นแต่กรณีร้ายแรงที่ไม่ต้องเตือน

การแจ้งข้อมูลเท็จตอนสมัครงาน จะเข้าข้อไหนหรือไม่เข้าเลยต้องดูข้อเท็จจริงแต่ละเรื่อง เช่น ใช้เอกสารปลอมอาจเกี่ยวกับความผิดอาญาโดยเจตนาแก่นายจ้าง แต่การกรอกปีผิดโดยไม่ตั้งใจแทบไม่เข้ากรณีใด และแม้เข้ากรณีก็ต้องมีหลักฐานของฝ่ายนายจ้าง

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 583 ให้นายจ้างไล่ลูกจ้างออกโดยไม่ต้องบอกกล่าวล่วงหน้าหรือจ่ายสินไหมทดแทน ในกรณีเช่น กระทำความผิดอย่างร้ายแรง หรือทำการอันไม่สมแก่การปฏิบัติหน้าที่โดยถูกต้องและสุจริต เป็นข้อที่นายจ้างมักยกประกอบ แต่ผลสุดท้ายยังอยู่ที่ข้อเท็จจริงและการพิจารณาของศาลแรงงาน

มาตรา 119 วรรคท้ายสำคัญมากในทางปฏิบัติ ถ้านายจ้างไม่ได้ระบุข้อเท็จจริงอันเป็นเหตุที่เลิกจ้างไว้ในหนังสือบอกเลิกสัญญาจ้าง หรือไม่ได้แจ้งเหตุให้ลูกจ้างทราบในขณะเลิกจ้าง จะยกเหตุนั้นขึ้นอ้างในภายหลังไม่ได้

กลฉ้อฉลตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 159

มาตรา 159 กำหนดว่าการแสดงเจตนาเพราะถูกกลฉ้อฉลเป็นโมฆียะ และกลฉ้อฉลต้องถึงขนาดที่ว่า ถ้าไม่มีกลฉ้อฉลนั้น ก็คงไม่ได้ทำนิติกรรมนั้น ในทางทฤษฎี นายจ้างอาจยกขึ้นมาโต้แย้งว่าสัญญาจ้างเกิดจากการหลอก แต่ในงานแรงงานจริงมักใช้มาตรา 119 และมาตรา 583 เป็นหลัก ส่วนมาตรา 159 ควรปรึกษาก่อนจะยกขึ้นอ้าง เพราะสัญญาจ้างที่ทำงานกันมาแล้วหลายปี การบอกล้างย้อนหลังมีผลกระทบเรื่องค่าจ้างที่จ่ายไปแล้วและสิทธิของลูกจ้าง ซึ่งไม่ควรตัดสินใจเอง

7. ระหว่างสอบและหลังตัดสิน ต้องทำเอกสารอะไร

  • คำสั่งแต่งตั้งผู้สอบข้อเท็จจริง (ถ้าสอบเป็นทางการ) ระบุขอบเขตและกำหนดเวลา
  • หนังสือเชิญชี้แจงและหลักฐานที่ส่งให้ลูกจ้าง
  • บันทึกคำชี้แจงที่ลูกจ้างอ่านและลงชื่อ
  • ตารางเทียบข้อมูลที่แจ้งกับผลตรวจจากต้นทาง และเอกสารตอบกลับจากสถาบันหรือนายจ้างเดิม
  • รายงานสรุปข้อเท็จจริง ความเห็นเรื่องสาระสำคัญ เหตุผลของทางเลือกที่เลือก และผู้อนุมัติ
  • หนังสือแจ้งผล (ตักเตือน ปรับ หรือเลิกจ้าง) ที่ระบุข้อเท็จจริงเป็นเหตุอย่างชัดเจน
  • ถ้ามีการเลิกจ้าง ใบรับรองการทำงาน การจ่ายค่าจ้างค้าง ค่าชดเชยและเงินอื่นตามกฎหมาย ตามที่เข้าเงื่อนไข

เก็บข้อมูลชุดนี้ไว้ในแฟ้มที่เข้าถึงได้เฉพาะ HR และผู้บริหารที่เกี่ยวข้อง ไม่แชร์ในกลุ่มแชตของบริษัท

8. ถ้าเอกสารปลอมจริง จะแจ้งความหรือไม่

การทำเอกสารปลอมและการใช้เอกสารปลอมเป็นเรื่องตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 264 (ปลอมเอกสาร โทษสูงสุดจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ตามตัวบท) และมาตรา 268 (ใช้หรืออ้างเอกสารปลอมในประการที่น่าจะเกิดความเสียหาย ต้องระวางโทษเช่นเดียวกับมาตราต้นทาง) การจะเข้าความผิดได้หรือไม่ ต้องพิจารณาองค์ประกอบ และอาจแตกต่างกันตามประเภทเอกสาร

  • ตัดสินใจดำเนินคดีแยกจากเรื่องเลิกจ้าง และเลือกตามหลักฐานที่มี เช่น หนังสือตอบจากสถาบันว่าไม่มีเอกสารนี้ ต้นฉบับหรือสำเนาที่ลูกจ้างยื่น
  • ไม่ควรใช้การแจ้งความเป็นเครื่องต่อรองให้ลูกจ้างลาออก การเซ็นใบลาออกภายใต้การขู่อาจถูกโต้แย้งภายหลัง ดู ถูกกดดันให้เซ็นใบลาออก
  • ถ้ามีความเสียหายเป็นเงิน เช่น เงินเดือนที่จ่ายเกินจากวุฒิที่ไม่จริง ให้คำนวณและบันทึกไว้ แต่การหักเงินจากค่าจ้างต้องทำตามที่กฎหมายแรงงานอนุญาต ไม่ควรหักเองโดยไม่ตรวจก่อน
  • ถ้าเรื่องซับซ้อนหรือกระทบลูกค้า ควรปรึกษาก่อนเป็นข่าวหรือแจ้งเรื่องให้บุคคลภายนอก เพื่อไม่ให้เกิดความผิดฐานหมิ่นประมาท

9. วางนโยบายล่วงหน้า ลดปัญหาตั้งแต่ตอนรับสมัคร

  • ใบสมัครมีข้อความรับรองว่าข้อมูลถูกต้อง และแจ้งว่าบริษัทอาจตรวจสอบกับสถาบันและนายจ้างเดิมเท่าที่จำเป็น
  • ประกาศรับสมัครระบุวุฒิ ประสบการณ์ และใบอนุญาตที่เป็น "เงื่อนไขจริง" แยกจาก "ควรมี"
  • กำหนดว่าจะตรวจก่อนบรรจุหรือในช่วงทดลองงาน และตรวจรายการใดสำหรับตำแหน่งใด
  • ขอสำเนาเอกสารและเก็บตามหลัก PDPA ไม่เก็บเกินจำเป็น
  • ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานระบุว่าการให้ข้อมูลเท็จมีผลอย่างไร และขั้นตอนสอบคืออะไร
  • ผู้สัมภาษณ์บันทึกสิ่งที่ถาม สิ่งที่ผู้สมัครตอบ และเงื่อนไขที่ตกลงเรื่องเงินเดือน

ถ้าคิดว่าจะใช้ช่วงทดลองงานเป็นจุดตรวจ ควรดูเรื่องทดลองงานให้ครบก่อน ที่ ทดลองงาน อย่าคิดว่าช่วงทดลองงานทำให้ไม่ต้องสอบข้อเท็จจริงหรือไม่ต้องระบุเหตุ และมาตรา 17 ถือสัญญาจ้างทดลองงานเป็นสัญญาจ้างไม่มีกำหนดระยะเวลาด้วย

10. ถ้าคุณเป็นลูกจ้างที่ถูกเรียกชี้แจง

  • ขอดูข้อกล่าวหาและหลักฐานเป็นหนังสือก่อนตอบ และขอเวลาเตรียมตัวพอสมควร
  • รวบรวมเอกสารของตัวเอง เช่น ประกาศนียบัตร หนังสือรับรองการทำงาน สลิปเงินเดือน ข้อความที่ติดต่อกับผู้สัมภาษณ์
  • ตอบตามความจริง ถ้ากรอกผิดเพราะเข้าใจผิดหรือสับสนเรื่องวันที่ ให้บอกพร้อมหลักฐาน อย่าปฏิเสธสิ่งที่เอกสารยืนยันชัดแล้ว
  • ขอสำเนาบันทึกที่ลงชื่อ ก่อนลงชื่อควรอ่านให้ครบ
  • อย่าเซ็นใบลาออกหรือข้อตกลงสละสิทธิ ถ้ายังไม่เข้าใจผลกระทบ ให้ปรึกษาทนายหรือสอบถามที่สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจังหวัด

ตัวอย่างสมมติ

ตัวอย่างนี้ไม่ใช่คดีจริง ตัวเลขและเหตุการณ์ใช้เพื่อประกอบการอธิบาย

บริษัทค้าวัสดุก่อสร้างแห่งหนึ่งในขอนแก่นรับพนักงานสามตำแหน่งในปีเดียวกัน ต่อมา HR ตรวจทะเบียนบุคคลก่อนปรับค่าจ้างประจำปี และพบข้อมูลที่ไม่ตรงสามราย

ก. พนักงานบัญชีธุรการ ใบสมัครระบุว่าทำงานที่ร้านเดิมถึงเดือนมีนาคม แต่หนังสือรับรองระบุว่าออกเดือนมกราคม ต่างกันสองเดือน ลูกจ้างชี้แจงว่าไปช่วยงานเพิ่มหลังจากลาออก ไม่มีผลต่อเงินเดือนหรือหน้าที่ บริษัทบันทึกการแก้ข้อมูลและไม่ดำเนินการอื่น

ข. หัวหน้าคลังสินค้า ใบสมัครระบุจบปริญญาตรี แต่สถาบันตอบว่าไม่สำเร็จการศึกษา ประกาศรับสมัครเขียนว่า "ปริญญาตรีหรือประสบการณ์ 5 ปี" ลูกจ้างมีประสบการณ์ตามเกณฑ์ และทำงานมาแล้ว 14 เดือนโดยผลงานดี บริษัทเชิญชี้แจง ให้เวลาลูกจ้างยื่นหลักฐานประสบการณ์ แล้วพิจารณาตักเตือนเป็นหนังสือและแก้ข้อมูลเป็นวุฒิที่ถูกต้อง เพราะวุฒิไม่ใช่เงื่อนไขเดียวของตำแหน่ง และต่างจากกรณีปกปิดสาระสำคัญ

ค. วิศวกรควบคุมงาน ใบสมัครแนบใบรับรองวิชาชีพ ซึ่งหน่วยงานผู้ออกยืนยันเป็นหนังสือว่าไม่มีรายชื่อนี้ ตำแหน่งนี้ต้องใช้ใบรับรองในงานที่บริษัทรับเหมา บริษัทเก็บต้นฉบับที่ลูกจ้างยื่น เชิญชี้แจง และเมื่อไม่ได้คำอธิบายที่รับฟังได้ ปรึกษาเรื่องเลิกจ้างโดยระบุเหตุในหนังสือ และพิจารณาร้องทุกข์ดำเนินคดีแยกต่างหาก

จะเห็นว่าข้อมูลที่ไม่ตรงทั้งสามเรื่องจบไม่เหมือนกัน เพราะสาระสำคัญของข้อมูล เจตนา และความเสียหายต่างกัน ผลสุดท้ายหากถึงศาล ยังขึ้นกับหลักฐานของแต่ละฝ่าย ไม่มีสูตรตายตัว

อย่าเข้าใจผิด

ความเข้าใจผิดที่ถูกต้อง
พนักงานแจ้งข้อมูลไม่ตรง ไล่ออกได้ทันทีโดยไม่ต้องจ่ายอะไรการไม่จ่ายค่าชดเชยต้องเข้ามาตรา 119 ซึ่งดูข้อเท็จจริงและหลักฐานเป็นรายกรณี ไม่ใช่ผลอัตโนมัติ
ข้อมูลไม่ตรงทุกอย่างเป็นเรื่องเดียวกันความคลาดเคลื่อนเล็กน้อยกับการปลอมเอกสารมีน้ำหนักต่างกันมาก ต้องดูสาระสำคัญต่อตำแหน่ง เจตนา และความเสียหาย
พอสงสัยก็เรียกว่าปลอมได้เลยต้องมีผลยืนยันจากต้นทางหรือหลักฐานชัด การกล่าวหาโดยไม่มีหลักฐานเสี่ยงต่อข้อพิพาทและหมิ่นประมาท
ไม่ต้องฟังคำชี้แจง เพราะหลักฐานชัดแล้วควรให้ลูกจ้างตอบก่อนเสมอ เพราะอาจมีข้อเท็จจริงที่ไม่เคยเห็น และเป็นหลักฐานว่านายจ้างตัดสินอย่างรอบคอบ
ใช้การแจ้งความกดดันให้ลาออกจะเร็วกว่าการลาออกที่เกิดจากการขู่ อาจถูกโต้แย้งภายหลัง และกลับมาเป็นข้อพิพาทที่ยากขึ้น
ทำงานมาหลายปีแล้ว ย่อมถือว่านายจ้างยอมรับอาจเป็นข้อโต้แย้งของลูกจ้าง แต่ไม่ใช่ข้อสรุปตายตัว ขึ้นกับว่ารู้เรื่องเมื่อใด ข้อมูลสำคัญเพียงใด และลูกจ้างจงใจหรือไม่
ตรวจประวัติแล้วจะเรียกดูข้อมูลส่วนตัวอะไรก็ได้ตรวจได้เท่าที่จำเป็นและเกี่ยวกับตำแหน่ง เก็บและเปิดเผยจำกัด ตามหลัก PDPA

อ่านเพิ่มเติม

เมื่อพบว่าวุฒิหรือประวัติการทำงานไม่ตรง ให้แยกข้อมูลคลาดเคลื่อนออกจากการปกปิดสาระสำคัญ ตรวจกับต้นทางเท่าที่จำเป็น เปิดให้ลูกจ้างชี้แจง แล้วจึงเลือกทางที่เหมาะกับข้อเท็จจริง ไม่ใช่ตัดสินจากความรู้สึกหรือถือว่าเลิกจ้างโดยไม่จ่ายค่าชดเชยได้เสมอ

เราช่วยวางแผนสอบข้อเท็จจริง ตรวจเอกสารและหลักฐาน ร่างหนังสือเชิญชี้แจง รายงานสอบสวน และหนังสือแจ้งผลหรือหนังสือเลิกจ้างให้ระบุเหตุถูกต้อง รวมทั้งปรับใบสมัครและข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานสำหรับรับสมัครรอบต่อไป เราไม่รับประกันผลของคดี และไม่ตรวจเอกสารกับสถาบันแทนนายจ้างเกินกว่าที่ได้รับมอบอำนาจ ค่าบริการขึ้นอยู่กับขั้นของเรื่องและงานที่ต้องทำ ส่งเอกสารให้เราดูก่อน เราจะแจ้งขอบเขตงานและค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน โทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดูเพิ่มเติมที่ งานสอบสวนพนักงาน และ เอกสารด้านทรัพยากรบุคคล


คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

คำถามที่พบบ่อย

พนักงานแจ้งวุฒิหรือประวัติการทำงานไม่ตรงจริง นายจ้างเลิกจ้างโดยไม่จ่ายค่าชดเชยได้เลยหรือไม่+

ไม่ใช่โดยอัตโนมัติ มาตรา 119 พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน ยกเว้นค่าชดเชยเฉพาะ 6 กรณีที่เขียนไว้ เช่น ทุจริตต่อหน้าที่หรือกระทำความผิดอาญาโดยเจตนาแก่นายจ้าง และจงใจทำให้นายจ้างเสียหาย ข้อมูลที่ไม่ตรงจะเข้ากรณีใดหรือไม่ต้องดูข้อเท็จจริง เช่น ข้อมูลนั้นเป็นเงื่อนไขของตำแหน่งหรือไม่ ลูกจ้างจงใจหรือเข้าใจผิด และนายจ้างเสียหายอย่างไร ถ้าไม่เข้าเหตุ นายจ้างอาจยังต้องจ่ายค่าชดเชยตามอายุงาน

ต้องให้พนักงานชี้แจงก่อนหรือไม่+

กฎหมายแรงงานไม่ได้เขียนขั้นตอนชี้แจงไว้ตายตัวสำหรับกรณีนี้ แต่การให้ลูกจ้างเห็นข้อกล่าวหาและหลักฐานแล้วตอบเป็นหนังสือ ช่วยให้นายจ้างได้ข้อเท็จจริงครบ และเป็นหลักฐานว่าตัดสินใจโดยมีเหตุผลเมื่อมีข้อพิพาทภายหลัง ควรทำก่อนลงโทษทุกระดับ

นายจ้างโทรถามสถาบันการศึกษาหรือที่ทำงานเก่าเพื่อตรวจข้อมูลได้หรือไม่+

ทำได้เท่าที่จำเป็นและตรงวัตถุประสงค์ โดยถามเฉพาะประเด็นที่ต้องยืนยัน เช่น มีชื่อสำเร็จการศึกษาหรือไม่ ช่วงเวลาที่ทำงาน ตำแหน่ง และไม่เปิดเผยเรื่องภายในให้บุคคลที่สามเกินจำเป็น ควรมีข้อความในใบสมัครหรือประกาศความเป็นส่วนตัวไว้ล่วงหน้าว่าบริษัทอาจตรวจสอบข้อมูลที่ผู้สมัครแจ้ง

ถ้าเป็นเอกสารที่ปลอมจริง มีความผิดอาญาหรือไม่+

การทำเอกสารปลอมและการใช้เอกสารปลอมเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 264 และ 268 หากเข้าองค์ประกอบ โดยต้องมีลักษณะน่าจะเกิดความเสียหายแก่ผู้อื่นหรือประชาชน การร้องทุกข์เป็นการตัดสินใจแยกจากเรื่องเลิกจ้าง ควรพิจารณาจากหลักฐานจริง และไม่ควรใช้เป็นเครื่องต่อรองให้ลูกจ้างลาออก

ทำงานมาหลายปีแล้ว ผลงานดี ยังเอาเรื่องวุฒิที่ไม่ตรงมาเป็นเหตุได้หรือไม่+

อาจได้หรือไม่ได้ ขึ้นอยู่กับว่าวุฒิหรือประสบการณ์นั้นเป็นเงื่อนไขสำคัญของตำแหน่งหรือไม่ มีผลต่อใบอนุญาต ค่าจ้างหรือการมอบหมายงานหรือไม่ ลูกจ้างจงใจหลอกหรือกรอกคลาดเคลื่อน และนายจ้างรู้ข้อมูลนี้มานานแค่ไหนแล้วยังให้ทำงานต่อ ผลงานที่ผ่านมาเป็นข้อเท็จจริงที่ศาลหรือคู่กรณีอาจนำมาชั่งน้ำหนัก

Lawyer-client handshake symbolizing trust at Suwanvara Law Firm

พร้อมรับฟังเรื่องของคุณ

ปรึกษาเบื้องต้นกับทนายความผู้เชี่ยวชาญของเรา