"ยังทดลองงานอยู่ ให้ออกได้เลย ไม่ต้องจ่ายอะไร" เป็นประโยคที่ได้ยินบ่อยทั้งจากฝั่งนายจ้างและฝั่งลูกจ้าง และเป็นประโยคที่ ไม่ตรงกับกฎหมายแรงงานไทย
ความจริงคือกฎหมายคุ้มครองแรงงานของไทยไม่มีสถานะพิเศษที่เรียกว่า "ลูกจ้างทดลองงาน" ที่ได้รับความคุ้มครองน้อยกว่าคนอื่น ลูกจ้างทดลองงานคือลูกจ้างเต็มตัวตั้งแต่วันแรก สิ่งที่ต่างออกไปคือ ระยะเวลาทำงานสะสม ซึ่งเป็นตัวกำหนดสิทธิบางอย่าง ไม่ใช่ระดับการคุ้มครอง
สิ่งที่ยังต้องทำ แม้อยู่ในช่วงทดลองงาน
- บอกกล่าวล่วงหน้า ก่อนเลิกจ้างตามที่กฎหมายกำหนด เว้นแต่เข้าข้อยกเว้น เช่น กรณีลูกจ้างกระทำความผิดร้ายแรงตามที่กฎหมายระบุ
- จ่ายค่าจ้างและค่าล่วงเวลาตามปกติ อัตราไม่ต่ำกว่าค่าจ้างขั้นต่ำในพื้นที่
- ขึ้นทะเบียนประกันสังคม ไม่ใช่รอให้ผ่านทดลองงานก่อน
- ให้สิทธิวันหยุดตามกฎหมาย วันหยุดประจำสัปดาห์และวันหยุดตามประเพณี
- ไม่เลือกปฏิบัติหรือเลิกจ้างด้วยเหตุต้องห้าม เช่น เหตุตั้งครรภ์
เส้น 120 วัน กับความเข้าใจผิดเรื่อง 119 วัน
สิทธิบางอย่างของลูกจ้างเริ่มเมื่อทำงานครบ 120 วัน บริษัทจำนวนไม่น้อยจึงกำหนดระยะทดลองงานไว้ให้จบก่อนถึงเส้นนั้น
สิ่งที่ควรเข้าใจให้ตรงกันทั้งสองฝ่าย:
- การจบก่อน 120 วัน ไม่ได้ยกเว้นหน้าที่บอกกล่าวล่วงหน้า
- การจบก่อน 120 วัน ไม่ได้กันการโต้แย้งว่าเลิกจ้างไม่เป็นธรรม ซึ่งเป็นคนละเรื่องกับสิทธิที่ผูกกับอายุงาน
- การ เลิกจ้างแล้วจ้างกลับเข้ามาใหม่วนไปเรื่อย ๆ เพื่อไม่ให้อายุงานเดิน เป็นรูปแบบที่ถูกหยิบขึ้นมาโต้แย้งได้ว่าเป็นการหลีกเลี่ยงกฎหมาย
ฝั่งนายจ้าง: ทำอย่างไรให้การทดลองงานใช้ได้จริง
เขียนไว้ในสัญญาให้ชัด ระยะเวลา เกณฑ์ประเมิน และผลของการไม่ผ่าน
ประเมินจริงและมีเอกสาร การไม่ผ่านทดลองงานที่อธิบายไม่ได้ด้วยเอกสารใด ๆ เลย คือกรณีที่อ่อนที่สุดเมื่อขึ้นสู่การพิจารณา
แจ้งผลก่อนครบกำหนด ไม่ใช่หลังจากนั้น
บอกกล่าวล่วงหน้าให้ถูกต้อง หรือจ่ายแทนการบอกกล่าวตามที่กฎหมายกำหนด
อย่าใช้คำว่าทดลองงานเป็นข้ออ้างครอบจักรวาล เพราะเมื่อถึงชั้นพิจารณา สิ่งที่ถูกดูคือข้อเท็จจริงของการจ้างและเอกสารที่มี ไม่ใช่ชื่อเรียกสถานะ
ฝั่งลูกจ้าง: ควรเก็บอะไรไว้บ้าง
- สัญญาจ้างหรือหนังสือแจ้งเงื่อนไขการจ้าง รวมถึงข้อความที่ระบุระยะทดลองงาน
- หลักฐานวันเริ่มงานจริง ซึ่งบางครั้งไม่ตรงกับวันในสัญญา
- สลิปเงินเดือนและหลักฐานการหักเงินสมทบ
- ข้อความหรืออีเมลที่แจ้งผลการทดลองงาน
- บันทึกการประเมินหรือคำติชมที่เป็นลายลักษณ์อักษร
เอกสารเหล่านี้คือสิ่งที่ทำให้เรื่องเดินได้เมื่อไปพนักงานตรวจแรงงานหรือศาลแรงงาน คำบอกเล่าเพียงอย่างเดียวมักไม่พอ
ถ้าถูกให้ออกระหว่างทดลองงานแล้วรู้สึกว่าไม่เป็นธรรม
มีสองทางหลักคือร้องต่อพนักงานตรวจแรงงาน หรือฟ้องต่อศาลแรงงาน ซึ่งเหมาะกับสถานการณ์ต่างกัน และมีกำหนดเวลาที่ต้องระวังทั้งคู่ คู่มือเลือกทางระหว่างพนักงานตรวจแรงงานกับศาลแรงงาน อธิบายเกณฑ์การเลือกไว้แล้ว
อ่านต่อ
📌 ดูเพิ่ม: คดีแรงงาน
ทั้งฝั่งนายจ้างที่ต้องการวางระบบทดลองงานให้รัดกุม และฝั่งลูกจ้างที่ถูกให้ออกกะทันหัน ปรึกษาทนายได้ฟรี โทร 092-254-2045
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่ความเห็นทางกฎหมายสำหรับกรณีเฉพาะราย