คำตอบหลัก
เมื่อคู่สัญญาต่างประเทศส่งร่างสัญญามาพร้อมข้อ "ใช้กฎหมายของประเทศเขา และให้อนุญาโตตุลาการที่ประเทศเขา" อย่าเซ็นทันทีและอย่าปฏิเสธทันที ข้อนี้ไม่ใช่ข้อมาตรฐานที่แก้ไม่ได้ และไม่ใช่รายละเอียดท้ายสัญญา เพราะมันกำหนดว่า ถ้าวันหนึ่งเกิดข้อพิพาท บริษัทไทยจะต้องสู้ที่ไหน ด้วยกฎหมายอะไร เป็นภาษาอะไร ใช้เงินและเวลาของพนักงานเท่าไร และสุดท้ายจะบังคับเอาเงินได้จริงหรือไม่
สามองค์ประกอบนี้ควบคุมคนละเรื่อง กฎหมายที่ใช้บังคับ ตัดสินว่าเนื้อหาสัญญาตีความอย่างไร สถานที่อนุญาโตตุลาการ ตัดสินว่าศาลประเทศใดดูแลกระบวนการและรับคำร้องขอเพิกถอนคำชี้ขาด ภาษา ตัดสินว่าเอกสาร พยาน และคำชี้ขาดเป็นภาษาอะไร และใครต้องจ่ายค่าแปล สามเรื่องแยกต่อรองได้
ศาลไม่ได้ดีกว่าอนุญาโตตุลาการเสมอ และอนุญาโตตุลาการก็ไม่ได้ดีกว่าศาลเสมอ อนุญาโตตุลาการเป็นความลับและบังคับข้ามประเทศได้ง่ายกว่าคำพิพากษาศาลในหลายกรณี แต่ต้นทุนต่อคดีสูงและมักไม่เหมาะกับข้อพิพาทมูลค่าเล็ก ศาลไทยเหมาะกับการบังคับกับทรัพย์สินในไทย แต่เมื่อคู่สัญญาอยู่ต่างประเทศ คำพิพากษาศาลไทยอาจบังคับนอกไทยไม่ได้ง่าย คู่มือนี้จึงให้วิธีถามที่ถูกก่อนเซ็น ไม่ใช่คำตอบตายตัว
คู่มือนี้ต่างจาก สัญญาไทย–อังกฤษเขียนไม่ตรงกัน ฉบับไหนใช้บังคับ ซึ่งเน้นความขัดแย้งของสองภาษา และต่างจาก การติดตามหนี้ในไทยสำหรับเจ้าหนี้ต่างชาติ ซึ่งเน้นเจ้าหนี้ต่างชาติที่มาเก็บหนี้ในไทย คู่มือนี้เน้นบริษัทไทยที่ถูกขอให้ยอมรับเงื่อนไขต่างประเทศก่อนมีข้อพิพาท
1. กฎหมายที่ใช้บังคับ สถานที่อนุญาโตตุลาการ และภาษา ควบคุมอะไรจริง ๆ
| องค์ประกอบ | ควบคุมอะไร | ไม่ได้ควบคุมอะไร |
|---|---|---|
| กฎหมายที่ใช้บังคับ (governing law) | วิธีตีความสัญญา สิทธิหน้าที่ ความรับผิด ค่าเสียหาย อายุความในบางเรื่อง | ศาลหรืออนุญาโตตุลาการที่ไหนเป็นผู้ชี้ขาด และขั้นตอนการพิจารณา |
| ข้อตกลงเลือกศาลหรืออนุญาโตตุลาการ | ใครมีอำนาจชี้ขาดข้อพิพาท | กฎหมายที่ใช้ตัดสินเนื้อหา |
| สถานที่อนุญาโตตุลาการ | กฎหมายวิธีพิจารณาที่กำกับกระบวนการ ศาลที่ช่วยและตรวจสอบ ศาลที่รับคำร้องขอเพิกถอนคำชี้ขาด | สถานที่นั่งฟังพยานจริง ซึ่งอาจเป็นที่อื่นหรือทางไกลได้ |
| ภาษาของกระบวนการ | ภาษาของคำฟ้อง คำให้การ การไต่สวน และคำชี้ขาด | ภาษาของสัญญาที่ใช้ตีความ (ดูคู่มือสองภาษาที่ลิงก์ไว้ข้างต้น) |
| กฎของสถาบัน | ใครแต่งตั้งอนุญาโตตุลาการ กรอบเวลา วิธีคิดค่าธรรมเนียมของสถาบัน | เนื้อหาสัญญา |
ในกฎหมายไทย พระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการ พ.ศ. 2545 มาตรา 26 ให้คู่พิพาทตกลงสถานที่อนุญาโตตุลาการได้ ถ้าไม่ตกลง คณะอนุญาโตตุลาการกำหนด มาตรา 28 ให้ตกลงภาษาได้เช่นเดียวกัน และมาตรา 34 ให้คณะอนุญาโตตุลาการตัดสินตามกฎหมายที่คู่พิพาทกำหนด ถ้าไม่ได้กำหนดให้ใช้กฎหมายไทย เว้นแต่มีการขัดกันแห่งกฎหมายที่ต้องใช้หลักการขัดกันแห่งกฎหมายที่คณะเห็นว่าเหมาะสม เรื่องนี้ใช้กับกระบวนการที่อยู่ภายใต้กฎหมายไทย ถ้า สถานที่อนุญาโตตุลาการอยู่ต่างประเทศ กฎหมายของ สถานที่อนุญาโตตุลาการนั้นเป็นตัวกำกับ ต้องถามทนายประเทศนั้น
ส่วนการเลือกกฎหมายที่ใช้กับสัญญา พระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 วางหลักว่าเจตนาของคู่สัญญามีน้ำหนักในการกำหนดกฎหมายที่ใช้กับสัญญา และกฎหมายต่างประเทศไม่ถูกนำมาใช้ถ้าขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน เรายังไม่ได้ตรวจเลขมาตราจากฐานข้อมูลที่เปิดอ่านได้ จึงอธิบายหลักโดยไม่อ้างเลขมาตรา ให้ทนายตรวจข้อความฉบับปัจจุบันก่อนใช้
ข้อสังเกตจากทางปฏิบัติ บริษัทไทยมักเอาใจใส่เรื่อง "กฎหมายอะไร" แต่ปล่อยเรื่อง สถานที่อนุญาโตตุลาการและภาษาผ่านไป ทั้งที่ สถานที่อนุญาโตตุลาการเป็นตัวกำหนดว่าจะไปสู้ที่เมืองไหนและใช้ทนายประเทศใด
2. ข้ออนุญาโตตุลาการต้องมีอะไร และใช้บังคับได้เมื่อไร
ข้อตกลงอนุญาโตตุลาการอาจเป็นข้อหนึ่งในสัญญาหรือเป็นข้อตกลงแยก มาตรา 11 พระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการ พ.ศ. 2545 กำหนดว่าต้องทำเป็นหนังสือและลงลายมือชื่อคู่สัญญา และถือว่ามีข้อตกลงนั้นเมื่อมีในการแลกเปลี่ยนจดหมาย โทรสาร ข้อมูลที่มีลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ หรือสื่อสารอื่นที่มีบันทึกข้อตกลง รวมถึงกรณีฝ่ายหนึ่งอ้างข้อตกลงในคำฟ้องหรือคำให้การโดยอีกฝ่ายไม่ปฏิเสธ
มาตรา 14 ให้ศาลจำหน่ายคดีที่ฟ้องทั้งที่มีข้อตกลงอนุญาโตตุลาการ เมื่ออีกฝ่ายยื่นคำร้องภายในเวลายื่นคำให้การ เว้นแต่ข้อตกลงเป็นโมฆะ ใช้บังคับไม่ได้ หรือไม่อาจปฏิบัติได้ ระหว่างศาลพิจารณาคำร้อง กระบวนการอนุญาโตตุลาการเริ่มหรือดำเนินต่อได้ มาตรา 24 ให้คณะอนุญาโตตุลาการวินิจฉัยอำนาจของตนเองได้ และถือข้ออนุญาโตตุลาการแยกเป็นอิสระจากข้ออื่นของสัญญา
ข้อที่ร่างไม่ดีจึงเสี่ยง เช่น "ข้อพิพาทให้ศาลหรืออนุญาโตตุลาการที่กรุงลอนดอนหรือสิงคโปร์ตามแต่ฝ่ายใดจะเลือก" หรือไม่ระบุสถาบันและจำนวนอนุญาโตตุลาการ ข้อแบบนี้เปิดทางให้ต้องฟ้องกันก่อนว่าข้อตกลงใช้ได้หรือไม่ ก่อนจะเถียงเรื่องเนื้อหาด้วยซ้ำ
ข้ออนุญาโตตุลาการที่ครบ ควรมีรายการต่อไปนี้
- ชื่อสถาบันและฉบับของกฎที่ใช้ (หรือระบุว่าไม่มีสถาบัน)
- จำนวนอนุญาโตตุลาการ และวิธีแต่งตั้งถ้าตกลงกันไม่ได้
- สถานที่อนุญาโตตุลาการ เป็นเมืองหรือประเทศชัดเจน
- ภาษาของกระบวนการ และภาษาของเอกสารที่ส่งเป็นหลักฐาน
- กฎหมายที่ใช้กับเนื้อหาสัญญา และกฎหมายที่ใช้กับข้อตกลงอนุญาโตตุลาการเอง
- ขอบเขตข้อพิพาท ว่ารวมข้อพิพาทที่เกี่ยวกับสัญญาและนอกสัญญาหรือไม่
- มาตรการชั่วคราว ว่าคู่สัญญายังขอจากศาลได้ ซึ่งมาตรา 16 รับรองสิทธิขอจากศาลไทยทั้งก่อนและระหว่างกระบวนการ
3. ค่าใช้จ่ายและเวลาของพนักงานเมื่อมีข้อพิพาทในต่างประเทศอยู่ที่เท่าไร
เราไม่ลงตัวเลขค่าธรรมเนียมหรือค่าทนายเพราะแต่ละสถาบันและแต่ละสำนักงานต่างกัน และเปลี่ยนตามเวลา ให้ขอประมาณการจากสถาบันและทนายก่อนตัดสินใจ แต่ต้นทุนที่บริษัทมักลืมคือเวลาของคนในบริษัท
| รายการ | ใครต้องทำ | ที่มักถูกประเมินต่ำ |
|---|---|---|
| รวบรวมเอกสารและอีเมล | ฝ่ายขาย ฝ่ายผลิต บัญชี | อีเมลภาษาไทยและไฟล์ในมือถือที่ต้องแปล |
| ให้ข้อเท็จจริงทนาย | ผู้จัดการที่ดูแลสัญญา | ต้องอธิบายรายละเอียดหลายรอบ ทนายต่างประเทศไม่รู้บริบทไทย |
| เตรียมพยาน | ผู้ที่เจรจาและส่งมอบงานจริง | ทำงานเต็มวันหลายวัน และอาจต้องเดินทาง |
| นัดพิจารณา | ผู้บริหารและพยาน | เวลาต่างกัน ประชุมทางไกลช่วงดึก |
| แปลเอกสาร | ผู้แปลที่คุณภาพรับได้ | ค่าแปลและเวลารอ รวมถึงเอกสารที่ต้องแปลซ้ำเมื่อคู่กรณีโต้แย้ง |
ตัวอย่างสมมติ: ข้อพิพาทจากสัญญาจัดหาสินค้าที่ต้องไปอนุญาโตตุลาการต่างประเทศ ผู้จัดการสัญญาหนึ่งคนอาจใช้เวลาหลายวันทำการในช่วงรวบรวมเอกสาร ฝ่ายขายและบัญชีอีกคนละสองสามวัน และพยานหนึ่งถึงสองคนต้องกันงานประมาณหนึ่งสัปดาห์ช่วงเตรียมตัวและนัดพิจารณา ตัวเลขนี้เป็นเพียงตัวอย่างเพื่อให้เห็นว่ากิจการเล็กที่มีพนักงานไม่กี่คนอาจเสียงานประจำไปมาก ให้คูณด้วยรายได้ที่ขาดไปของคนเหล่านั้นก่อนเทียบกับมูลค่าสัญญา
กฎง่ายข้อหนึ่งคือ ถ้ามูลค่าที่เป็นไปได้ของข้อพิพาทต่ำกว่าต้นทุนของกระบวนการ ข้ออนุญาโตตุลาการในรูปแบบเต็มอาจทำให้เราไม่มีทางเรียกร้องจริง ให้ดูหัวข้อ 7 ว่าจะแก้ด้วยการเว้นข้อพิพาทเล็กไว้อย่างไร มาตรา 46 พระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการ พ.ศ. 2545 ยังให้ค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายของกระบวนการ ไม่รวมค่าทนาย เป็นไปตามที่กำหนดในคำชี้ขาดเมื่อไม่ได้ตกลงไว้เป็นอย่างอื่น จึงควรตกลงเรื่องใครรับภาระไว้ล่วงหน้า
4. หลักฐานและทรัพย์สินของคู่สัญญาอยู่ที่ไหน
คำถามที่ควรถามก่อนเลือก สถานที่อนุญาโตตุลาการคือหลักฐานและทรัพย์สินอยู่ที่ไหน ไม่ใช่เมืองไหนดูน่าเชื่อถือ
| กรณี | ผลทางปฏิบัติ |
|---|---|
| หลักฐานส่วนใหญ่อยู่ในไทย (โรงงาน ผู้ส่งมอบ พยาน) | การพิจารณาในไทยหรือทางไกลลดภาระ การพิจารณาต่างประเทศอาจต้องส่งเอกสารและพยานไป |
| ทรัพย์สินของคู่สัญญาอยู่ต่างประเทศ | คำชี้ขาดที่บังคับได้ในประเทศนั้นมีค่ามากกว่าชัยชนะบนกระดาษ |
| คู่สัญญาเป็นบริษัทแม่ในต่างประเทศแต่สัญญากับบริษัทลูกที่มีทรัพย์สินน้อย | ต้องตรวจก่อนว่าฝ่ายตรงข้ามคือนิติบุคคลใดและมีทรัพย์สินพอหรือไม่ ดู การตรวจสอบสถานะทางกฎหมายในดีลข้ามพรมแดน |
| ทรัพย์สินอยู่ในไทย | การบังคับในไทยเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นจริง และหากเป็นคำชี้ขาดต่างประเทศต้องผ่านขั้นตอนหัวข้อ 5 |
| ทรัพย์สินกระจายหลายประเทศ | อาจต้องบังคับหลายที่ ควรเลือก สถานที่อนุญาโตตุลาการที่คำชี้ขาดบังคับได้ในประเทศเหล่านั้น |
หลักฐานเชิงอิเล็กทรอนิกส์ เช่น แชต LINE ไฟล์แบบแปลน และอีเมล ควรเก็บแบบที่อธิบายที่มาได้ เพราะเมื่อต้องสู้ในต่างประเทศ ผู้ตัดสินจะไม่คุ้นกับแอปและบริบทไทย การเตรียมตั้งแต่ตอนทำสัญญาด้วยการกำหนดช่องทางแจ้งความตกลงที่เป็นทางการ จะทำให้การพิสูจน์ง่ายขึ้นทั้งสองฝ่าย
5. คำชี้ขาดต่างประเทศบังคับในประเทศไทยได้หรือไม่
ประเทศไทยเข้าเป็นภาคีอนุสัญญานิวยอร์กว่าด้วยการยอมรับและการบังคับตามคำชี้ขาดอนุญาโตตุลาการต่างประเทศ โดยภาคยานุวัติเมื่อวันที่ 21 ธันวาคม 2502 (ค.ศ. 1959) ตามรายชื่อประเทศภาคีของ New York Convention Guide ที่ลิงก์ไว้ในแหล่งอ้างอิง ข้อสงวนและรายละเอียดอื่นของไทยเรายังไม่ได้ตรวจ ให้ตรวจจากแหล่งทางการหรือถามทนายก่อนอ้างอิงในสัญญา
ในกฎหมายภายใน พระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการ พ.ศ. 2545 วางขั้นตอนไว้ดังนี้
| มาตรา | สาระ |
|---|---|
| 41 | คำชี้ขาดไม่ว่าทำที่ประเทศใดถือว่าผูกพันและบังคับได้เมื่อยื่นคำร้องต่อศาล สำหรับคำชี้ขาดต่างประเทศ ศาลบังคับเฉพาะที่อยู่ภายใต้สนธิสัญญา อนุสัญญา หรือความตกลงระหว่างประเทศที่ไทยเป็นภาคี |
| 42 | ต้องยื่นคำร้องภายในสามปีนับแต่วันที่บังคับได้ พร้อมต้นฉบับหรือสำเนารับรองของคำชี้ขาดและข้อตกลงอนุญาโตตุลาการ และคำแปลภาษาไทยตามที่มาตรากำหนด |
| 43 | ฝ่ายที่ถูกบังคับพิสูจน์เหตุปฏิเสธได้ เช่น ผู้ทำข้อตกลงไร้ความสามารถ ข้อตกลงไม่ผูกพันตามกฎหมายที่เลือก ไม่ได้รับแจ้งหรือไม่มีโอกาสนำเสนอคดี คำชี้ขาดเกินขอบเขต องค์ประกอบของคณะหรือกระบวนการไม่เป็นไปตามข้อตกลง หรือคำชี้ขาดยังไม่ผูกพันหรือถูกเพิกถอนหรือระงับ |
| 44 | ศาลปฏิเสธได้ถ้าเรื่องนั้นไม่อาจระงับด้วยอนุญาโตตุลาการตามกฎหมาย หรือการบังคับขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดี |
| 45 | คำสั่งหรือคำพิพากษาของศาลตามกฎหมายนี้อุทธรณ์ไม่ได้ เว้นแต่เข้าข้อยกเว้นที่กำหนด |
ข้อสรุปทางปฏิบัติ คำชี้ขาดต่างประเทศไม่ได้บังคับในไทยโดยอัตโนมัติ ต้องยื่นต่อศาลไทย ใช้เวลาและต้องมีเอกสารแปลที่รับรองถูกต้อง และฝ่ายที่แพ้มีโอกาสโต้แย้งตามเหตุที่กฎหมายกำหนด ส่วนคำพิพากษาศาลต่างประเทศ ไทยไม่บังคับโดยตรงตามที่อธิบายใน การติดตามหนี้ข้ามประเทศ เจ้าหนี้มักต้องฟ้องใหม่ในไทย นี่เป็นเหตุหนึ่งที่ฝ่ายต่างประเทศมักชอบอนุญาโตตุลาการเวลาคู่สัญญาอยู่คนละประเทศ
6. คำชี้ขาดที่ทำในไทยบังคับในต่างประเทศได้หรือไม่
ถ้าบริษัทไทยเป็นฝ่ายชนะและต้องไปบังคับกับทรัพย์สินในต่างประเทศ การบังคับเป็นไปตามกฎหมายและศาลของประเทศนั้น ไม่ใช่พระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการของไทย สิ่งที่ควรตรวจก่อนเลือก สถานที่อนุญาโตตุลาการได้แก่
- ประเทศที่ทรัพย์สินตั้งอยู่เป็นภาคีอนุสัญญานิวยอร์กหรือไม่ ตรวจรายชื่อภาคีจากแหล่งทางการ
- ประเทศนั้นมีข้อสงวนหรือเงื่อนไข เช่น เฉพาะคำชี้ขาดที่ทำในประเทศภาคี หรือเฉพาะข้อพิพาททางการค้า
- ศาลประเทศนั้นมีแนวทางตีความเหตุปฏิเสธ เช่น ความสงบเรียบร้อยของตน อย่างไร
- ต้องใช้เอกสารและคำแปลรูปแบบใด และมีกรอบเวลาอย่างไร
การเป็นภาคีไม่ได้รับประกันว่าบังคับสำเร็จ ศาลที่บังคับยังตรวจเหตุปฏิเสธของตนเอง และสิ่งที่บริษัทไทยจะได้จริงขึ้นกับว่าฝ่ายตรงข้ามมีทรัพย์สินที่จับต้องได้ในประเทศนั้นหรือไม่ ถ้าคู่สัญญาเป็นบริษัทลูกที่ไม่มีทรัพย์สิน ชนะแล้วอาจเก็บเงินไม่ได้ ให้แก้ตั้งแต่ก่อนเซ็นด้วยการขอหลักประกัน หนังสือค้ำประกันจากบริษัทแม่ หรือเงื่อนไขชำระเงินล่วงหน้า
คำชี้ขาดยังถูกท้าทายที่ศาลของ สถานที่อนุญาโตตุลาการได้ ในไทย มาตรา 40 พระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการ พ.ศ. 2545 ให้ท้าทายได้โดยการยื่นคำร้องขอเพิกถอนเท่านั้น ภายในเก้าสิบวันนับแต่ได้รับสำเนาคำชี้ขาด ถ้า สถานที่อนุญาโตตุลาการเป็นประเทศอื่น กรอบเวลาและเหตุเพิกถอนเป็นไปตามกฎหมายประเทศนั้น
7. ศาลกับอนุญาโตตุลาการ ข้อดีข้อเสียเป็นอย่างไรสำหรับสัญญาไทย–อังกฤษ
| ประเด็น | ศาลไทย | อนุญาโตตุลาการ (สถานที่อนุญาโตตุลาการต่างประเทศ) | อนุญาโตตุลาการ (สถานที่อนุญาโตตุลาการไทย) |
|---|---|---|---|
| ภาษาและเอกสาร | กระบวนการเป็นภาษาไทย เอกสารอังกฤษต้องแปล | เลือกภาษาอังกฤษได้ | เลือกภาษาได้ตามมาตรา 28 |
| ผู้ตัดสิน | ผู้พิพากษาไทย | เลือกผู้เชี่ยวชาญได้ ระบบกฎหมายอาจไม่คุ้นกับไทย | เลือกผู้เชี่ยวชาญได้ |
| ความลับ | พิจารณาโดยเปิดเผยเป็นหลัก | โดยทั่วไปเป็นความลับ ตามกฎและสัญญา | เช่นเดียวกัน |
| การบังคับในไทย | ตรงไปตรงมา | ต้องผ่านมาตรา 41 ถึง 44 | ผ่านมาตรา 41 ถึง 44 เช่นกัน ภายใน สถานที่อนุญาโตตุลาการไทยมีกระบวนการภายใน |
| การบังคับนอกไทย | คำพิพากษาไทยอาจบังคับต่างประเทศไม่ง่าย | อนุสัญญานิวยอร์กช่วยในประเทศภาคี | เช่นเดียวกัน |
| ต้นทุนและความเร็ว | ค่าขึ้นศาลอิงทุนทรัพย์ อาจช้าหลายชั้น | ต้นทุนต่อคดีมักสูงกว่า อาจเร็วกว่า (ไม่รับประกัน) | เช่นเดียวกัน |
| การอุทธรณ์ | อุทธรณ์ได้หลายชั้น | แทบไม่มีอุทธรณ์ในเนื้อหา มีแต่เพิกถอน | เช่นเดียวกัน |
ข้อควรจำ ตารางนี้เป็นภาพรวม ไม่ใช่คำแนะนำ ว่าแบบไหนดีกว่าขึ้นกับมูลค่าสัญญา ที่ตั้งทรัพย์สิน ความคุ้นเคยของทีมกับกระบวนการ และอำนาจต่อรอง ถ้าหุ้นส่วนต่างประเทศตัวใหญ่กว่า เราอาจไม่ได้ทุกข้อ ให้เลือกข้อที่สำคัญที่สุดสองข้อ
8. จะต่อรองอย่างไร ตัวเลือกที่ใช้ได้จริง
- สถานที่อนุญาโตตุลาการเป็นกลาง เลือกประเทศที่สามที่ทั้งสองฝ่ายไม่ใช่ถิ่นเดิม และมีศาลที่สนับสนุนอนุญาโตตุลาการ วิธีนี้พบบ่อยในสัญญาข้ามประเทศ
- กฎหมายไทยพร้อมฉบับภาษาอังกฤษ เหมาะเมื่อหลักฐานและงานอยู่ในไทย ต้องระบุว่าฉบับใดใช้บังคับเมื่อสองภาษาต่างกัน ดู สัญญาสองภาษา
- ข้อสัญญาหลายชั้น (tiered clause) เจรจาในระดับผู้บริหารก่อน แล้วไกล่เกลี่ย แล้วจึงอนุญาโตตุลาการ พร้อมกำหนดเวลาในแต่ละชั้นเพื่อไม่ให้ถ่วง ดูเรื่องการไกล่เกลี่ยที่ บริการระงับข้อพิพาททางเลือก
- เลือกสถาบันที่เหมาะกับขนาดคดี บางสถาบันมีกฎแบบเร็วสำหรับข้อพิพาทมูลค่าไม่สูง ตรวจกฎปัจจุบันและเกณฑ์ของแต่ละสถาบันก่อนเลือก
- เว้นข้อพิพาทเล็ก (small-claims carve-out) ให้ข้อพิพาทมูลค่าต่ำกว่าเกณฑ์ที่ตกลงกันฟ้องศาลที่ทั้งสองฝ่ายยอมรับ หรือใช้ขั้นตอนแบบเอกสารล้วน
- ฝ่ายผู้ฟ้องไปสู้ที่ถิ่นผู้ถูกฟ้อง (defendant's forum) ให้ผู้เรียกร้องไปฟ้องที่ภูมิลำเนาของผู้ถูกเรียกร้อง เป็นหลักที่ชัดและลดการแย่งกันฟ้อง
- ภาษาและค่าแปล ตกลงว่าเอกสารภาษาไทยที่ใช้เป็นหลักฐานไม่ต้องแปลทั้งชุด หรือแบ่งภาระค่าแปล
- ศาลสำหรับมาตรการชั่วคราว เก็บสิทธิขอมาตรการคุ้มครองจากศาลไทยไว้ เพราะทรัพย์สินอยู่ในไทย (มาตรา 16)
- หลักประกันก่อนเซ็น ถ้าอีกฝ่ายไม่ยอมเปลี่ยน สถานที่อนุญาโตตุลาการให้ชดเชยด้วยการขอมัดจำ เงื่อนไขชำระเงิน หรือหนังสือค้ำประกัน
ลำดับการต่อรองที่แนะนำ เริ่มจากสิ่งที่ส่งผลต่อการบังคับจริง คือ สถานที่อนุญาโตตุลาการและการมีทรัพย์สินให้บังคับ ก่อนเรื่องภาษากฎหมายที่เนื้อหาสัญญา ซึ่งทนายท้องถิ่นช่วยอ่านผลได้ ระวังการยอมทุกอย่างเพื่อให้ได้ออเดอร์ ถ้าไม่มีทนายตรวจ ให้ใช้ขั้นตอน ตรวจและอนุมัติสัญญาเมื่อไม่มีฝ่ายกฎหมายในบริษัท
9. ทำงานร่วมกับทนายไทยและทนายต่างประเทศอย่างไร
ทนายไทยดูแลสิ่งที่เกิดในไทย เช่น ผลของกฎหมายไทยต่อข้อสัญญา การบังคับคำชี้ขาดต่างประเทศในไทย มาตรการชั่วคราวจากศาลไทย ภาษีและแสตมป์ ส่วนทนายต่างประเทศดูแลกฎหมายที่ใช้กับสัญญาและกระบวนการที่ สถานที่อนุญาโตตุลาการรวมถึงการบังคับในประเทศของเขา เมื่อสองฝ่ายอยู่คนละประเทศ ควรมีข้อตกลงการทำงานชัดเจน
| เรื่อง | ทนายไทย | ทนายต่างประเทศ | บริษัท |
|---|---|---|---|
| อ่านร่างสัญญา | ผลของกฎหมายไทย ความสงบเรียบร้อย | กฎหมายที่เลือก ข้อ สถานที่อนุญาโตตุลาการและสถาบัน | ตัดสินทางธุรกิจ |
| ต่อรอง | เสนอทางเลือกที่บังคับได้ในไทย | เสนอรูปแบบที่ตลาดนอกไทยยอมรับ | เลือกลำดับความสำคัญ |
| เมื่อเกิดข้อพิพาท | หลักฐานในไทย พยาน การบังคับในไทย | ดำเนินกระบวนการที่ สถานที่อนุญาโตตุลาการ | ส่งข้อมูลทันเวลา |
| งบประมาณ | ขอประมาณการเป็นขั้น | ขอประมาณการเป็นขั้น | ขอรายงานต่อเนื่อง |
เคล็ดลับ ให้ทนายทั้งสองฝ่ายใช้สรุปข้อเท็จจริงฉบับเดียวกัน ตั้งผู้ประสานงานของบริษัทหนึ่งคน และขอให้ทนายแจ้งก่อนเกินงบ แนวทางการแบ่งงานหลังสัญญาเริ่มใช้อยู่ใน ทนายต่างประเทศกับทนายไทยทำงานร่วมกันอย่างไร ทนายไทยไม่ควรให้ความเห็นว่ากฎหมายต่างประเทศเป็นอย่างไรแทนทนายประเทศนั้น และในทางกลับกัน
10. ก่อนเซ็นสัญญาที่มีกฎหมายต่างประเทศหรืออนุญาโตตุลาการ ควรเช็กอะไรบ้าง
- ระบุให้ชัดว่ามีสามอย่างนี้ในสัญญาครบหรือไม่ คือ กฎหมายที่ใช้บังคับ สถานที่อนุญาโตตุลาการและภาษา
- ทราบว่าหลักฐานสำคัญและทรัพย์สินของทั้งสองฝ่ายอยู่ที่ใด
- ตรวจว่าประเทศที่จะบังคับเป็นภาคีอนุสัญญานิวยอร์กและมีข้อสงวนอะไร
- ข้ออนุญาโตตุลาการทำเป็นหนังสือ ลงนาม และระบุสถาบัน กฎ จำนวนอนุญาโตตุลาการ (มาตรา 11)
- ประเมินเวลาของพนักงานและผู้บริหารที่ต้องใช้ ไม่ใช่เพียงค่าทนาย
- มีทางเลือกสำหรับข้อพิพาทมูลค่าเล็ก ไม่ให้ข้อกำหนดเต็มรูปแบบปิดทางเรียกร้อง
- ตกลงเรื่องภาษาและค่าแปล ตลอดจนใครรับภาระค่าธรรมเนียมของกระบวนการ (มาตรา 46)
- เก็บสิทธิขอมาตรการชั่วคราวจากศาล (มาตรา 16)
- ให้ทนายไทยและทนายต่างประเทศอ่านร่างเดียวกัน และกำหนดผู้ประสานงานของบริษัท
- ได้อนุมัติจากผู้มีอำนาจของบริษัทเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเซ็น
อ่านเพิ่มเติม
- สัญญาไทย–อังกฤษเขียนไม่ตรงกัน ฉบับไหนใช้บังคับ — ความขัดแย้งของสองภาษา และข้อสัญญาภาษาที่ใช้บังคับ
- การติดตามหนี้ในไทยสำหรับเจ้าหนี้ต่างชาติ — การบังคับและหลักฐานเมื่อเจ้าหนี้อยู่ต่างประเทศ
- ตรวจและอนุมัติสัญญาเมื่อไม่มีฝ่ายกฎหมาย — ขั้นตอนภายในก่อนเซ็น
- การตรวจสอบสถานะทางกฎหมายในดีลข้ามพรมแดน — ตรวจคู่สัญญาและทรัพย์สิน
- ทนายต่างประเทศกับทนายไทยทำงานร่วมกันอย่างไร — แบ่งงานและรายงานต่อเนื่อง
ก่อนเซ็นให้ถามสามข้อ คือ ใช้กฎหมายอะไร สู้ที่ไหนและภาษาอะไร และบังคับเอาเงินได้ที่ใด เพราะข้อตกลงที่ชนะบนกระดาษแต่บังคับไม่ได้ ไม่มีประโยชน์ต่อธุรกิจ
เราช่วยตรวจและต่อรองข้ออนุญาโตตุลาการ กฎหมายที่ใช้บังคับ และสัญญาสองภาษา โดยประสานกับทนายต่างประเทศของท่านให้ธุรกิจไทย ปรึกษาเบื้องต้น โทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดูเพิ่มเติมที่ สัญญาและเอกสาร และ การระงับข้อพิพาททางเลือก
คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

