ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
SUWANVARA LAWFIRM
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
กฎหมายธุรกิจ

คู่สัญญาต่างประเทศขอใช้กฎหมายต่างประเทศและอนุญาโตตุลาการ บริษัทไทยต้องคิดอะไรก่อนเซ็น

กฎหมายที่ใช้บังคับ สถานที่อนุญาโตตุลาการ และภาษา ควบคุมอะไรจริง ๆ ต้นทุนและเวลาของพนักงานเมื่อมีข้อพิพาทต่างประเทศ หลักฐานและทรัพย์สินอยู่ที่ไหน การบังคับคำชี้ขาดในไทยและนอกไทย ตัวเลือกในการต่อรอง และการทำงานร่วมกับทนายไทยและทนายต่างประเทศ

สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม— ทีมกฎหมายธุรกิจ12 พฤศจิกายน 256916 นาที
คู่สัญญาต่างประเทศขอใช้กฎหมายต่างประเทศและอนุญาโตตุลาการ บริษัทไทยต้องคิดอะไรก่อนเซ็น

คำตอบหลัก

เมื่อคู่สัญญาต่างประเทศส่งร่างสัญญามาพร้อมข้อ "ใช้กฎหมายของประเทศเขา และให้อนุญาโตตุลาการที่ประเทศเขา" อย่าเซ็นทันทีและอย่าปฏิเสธทันที ข้อนี้ไม่ใช่ข้อมาตรฐานที่แก้ไม่ได้ และไม่ใช่รายละเอียดท้ายสัญญา เพราะมันกำหนดว่า ถ้าวันหนึ่งเกิดข้อพิพาท บริษัทไทยจะต้องสู้ที่ไหน ด้วยกฎหมายอะไร เป็นภาษาอะไร ใช้เงินและเวลาของพนักงานเท่าไร และสุดท้ายจะบังคับเอาเงินได้จริงหรือไม่

สามองค์ประกอบนี้ควบคุมคนละเรื่อง กฎหมายที่ใช้บังคับ ตัดสินว่าเนื้อหาสัญญาตีความอย่างไร สถานที่อนุญาโตตุลาการ ตัดสินว่าศาลประเทศใดดูแลกระบวนการและรับคำร้องขอเพิกถอนคำชี้ขาด ภาษา ตัดสินว่าเอกสาร พยาน และคำชี้ขาดเป็นภาษาอะไร และใครต้องจ่ายค่าแปล สามเรื่องแยกต่อรองได้

ศาลไม่ได้ดีกว่าอนุญาโตตุลาการเสมอ และอนุญาโตตุลาการก็ไม่ได้ดีกว่าศาลเสมอ อนุญาโตตุลาการเป็นความลับและบังคับข้ามประเทศได้ง่ายกว่าคำพิพากษาศาลในหลายกรณี แต่ต้นทุนต่อคดีสูงและมักไม่เหมาะกับข้อพิพาทมูลค่าเล็ก ศาลไทยเหมาะกับการบังคับกับทรัพย์สินในไทย แต่เมื่อคู่สัญญาอยู่ต่างประเทศ คำพิพากษาศาลไทยอาจบังคับนอกไทยไม่ได้ง่าย คู่มือนี้จึงให้วิธีถามที่ถูกก่อนเซ็น ไม่ใช่คำตอบตายตัว

คู่มือนี้ต่างจาก สัญญาไทย–อังกฤษเขียนไม่ตรงกัน ฉบับไหนใช้บังคับ ซึ่งเน้นความขัดแย้งของสองภาษา และต่างจาก การติดตามหนี้ในไทยสำหรับเจ้าหนี้ต่างชาติ ซึ่งเน้นเจ้าหนี้ต่างชาติที่มาเก็บหนี้ในไทย คู่มือนี้เน้นบริษัทไทยที่ถูกขอให้ยอมรับเงื่อนไขต่างประเทศก่อนมีข้อพิพาท

1. กฎหมายที่ใช้บังคับ สถานที่อนุญาโตตุลาการ และภาษา ควบคุมอะไรจริง ๆ

องค์ประกอบควบคุมอะไรไม่ได้ควบคุมอะไร
กฎหมายที่ใช้บังคับ (governing law)วิธีตีความสัญญา สิทธิหน้าที่ ความรับผิด ค่าเสียหาย อายุความในบางเรื่องศาลหรืออนุญาโตตุลาการที่ไหนเป็นผู้ชี้ขาด และขั้นตอนการพิจารณา
ข้อตกลงเลือกศาลหรืออนุญาโตตุลาการใครมีอำนาจชี้ขาดข้อพิพาทกฎหมายที่ใช้ตัดสินเนื้อหา
สถานที่อนุญาโตตุลาการกฎหมายวิธีพิจารณาที่กำกับกระบวนการ ศาลที่ช่วยและตรวจสอบ ศาลที่รับคำร้องขอเพิกถอนคำชี้ขาดสถานที่นั่งฟังพยานจริง ซึ่งอาจเป็นที่อื่นหรือทางไกลได้
ภาษาของกระบวนการภาษาของคำฟ้อง คำให้การ การไต่สวน และคำชี้ขาดภาษาของสัญญาที่ใช้ตีความ (ดูคู่มือสองภาษาที่ลิงก์ไว้ข้างต้น)
กฎของสถาบันใครแต่งตั้งอนุญาโตตุลาการ กรอบเวลา วิธีคิดค่าธรรมเนียมของสถาบันเนื้อหาสัญญา

ในกฎหมายไทย พระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการ พ.ศ. 2545 มาตรา 26 ให้คู่พิพาทตกลงสถานที่อนุญาโตตุลาการได้ ถ้าไม่ตกลง คณะอนุญาโตตุลาการกำหนด มาตรา 28 ให้ตกลงภาษาได้เช่นเดียวกัน และมาตรา 34 ให้คณะอนุญาโตตุลาการตัดสินตามกฎหมายที่คู่พิพาทกำหนด ถ้าไม่ได้กำหนดให้ใช้กฎหมายไทย เว้นแต่มีการขัดกันแห่งกฎหมายที่ต้องใช้หลักการขัดกันแห่งกฎหมายที่คณะเห็นว่าเหมาะสม เรื่องนี้ใช้กับกระบวนการที่อยู่ภายใต้กฎหมายไทย ถ้า สถานที่อนุญาโตตุลาการอยู่ต่างประเทศ กฎหมายของ สถานที่อนุญาโตตุลาการนั้นเป็นตัวกำกับ ต้องถามทนายประเทศนั้น

ส่วนการเลือกกฎหมายที่ใช้กับสัญญา พระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 วางหลักว่าเจตนาของคู่สัญญามีน้ำหนักในการกำหนดกฎหมายที่ใช้กับสัญญา และกฎหมายต่างประเทศไม่ถูกนำมาใช้ถ้าขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน เรายังไม่ได้ตรวจเลขมาตราจากฐานข้อมูลที่เปิดอ่านได้ จึงอธิบายหลักโดยไม่อ้างเลขมาตรา ให้ทนายตรวจข้อความฉบับปัจจุบันก่อนใช้

ข้อสังเกตจากทางปฏิบัติ บริษัทไทยมักเอาใจใส่เรื่อง "กฎหมายอะไร" แต่ปล่อยเรื่อง สถานที่อนุญาโตตุลาการและภาษาผ่านไป ทั้งที่ สถานที่อนุญาโตตุลาการเป็นตัวกำหนดว่าจะไปสู้ที่เมืองไหนและใช้ทนายประเทศใด

2. ข้ออนุญาโตตุลาการต้องมีอะไร และใช้บังคับได้เมื่อไร

ข้อตกลงอนุญาโตตุลาการอาจเป็นข้อหนึ่งในสัญญาหรือเป็นข้อตกลงแยก มาตรา 11 พระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการ พ.ศ. 2545 กำหนดว่าต้องทำเป็นหนังสือและลงลายมือชื่อคู่สัญญา และถือว่ามีข้อตกลงนั้นเมื่อมีในการแลกเปลี่ยนจดหมาย โทรสาร ข้อมูลที่มีลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ หรือสื่อสารอื่นที่มีบันทึกข้อตกลง รวมถึงกรณีฝ่ายหนึ่งอ้างข้อตกลงในคำฟ้องหรือคำให้การโดยอีกฝ่ายไม่ปฏิเสธ

มาตรา 14 ให้ศาลจำหน่ายคดีที่ฟ้องทั้งที่มีข้อตกลงอนุญาโตตุลาการ เมื่ออีกฝ่ายยื่นคำร้องภายในเวลายื่นคำให้การ เว้นแต่ข้อตกลงเป็นโมฆะ ใช้บังคับไม่ได้ หรือไม่อาจปฏิบัติได้ ระหว่างศาลพิจารณาคำร้อง กระบวนการอนุญาโตตุลาการเริ่มหรือดำเนินต่อได้ มาตรา 24 ให้คณะอนุญาโตตุลาการวินิจฉัยอำนาจของตนเองได้ และถือข้ออนุญาโตตุลาการแยกเป็นอิสระจากข้ออื่นของสัญญา

ข้อที่ร่างไม่ดีจึงเสี่ยง เช่น "ข้อพิพาทให้ศาลหรืออนุญาโตตุลาการที่กรุงลอนดอนหรือสิงคโปร์ตามแต่ฝ่ายใดจะเลือก" หรือไม่ระบุสถาบันและจำนวนอนุญาโตตุลาการ ข้อแบบนี้เปิดทางให้ต้องฟ้องกันก่อนว่าข้อตกลงใช้ได้หรือไม่ ก่อนจะเถียงเรื่องเนื้อหาด้วยซ้ำ

ข้ออนุญาโตตุลาการที่ครบ ควรมีรายการต่อไปนี้

  • ชื่อสถาบันและฉบับของกฎที่ใช้ (หรือระบุว่าไม่มีสถาบัน)
  • จำนวนอนุญาโตตุลาการ และวิธีแต่งตั้งถ้าตกลงกันไม่ได้
  • สถานที่อนุญาโตตุลาการ เป็นเมืองหรือประเทศชัดเจน
  • ภาษาของกระบวนการ และภาษาของเอกสารที่ส่งเป็นหลักฐาน
  • กฎหมายที่ใช้กับเนื้อหาสัญญา และกฎหมายที่ใช้กับข้อตกลงอนุญาโตตุลาการเอง
  • ขอบเขตข้อพิพาท ว่ารวมข้อพิพาทที่เกี่ยวกับสัญญาและนอกสัญญาหรือไม่
  • มาตรการชั่วคราว ว่าคู่สัญญายังขอจากศาลได้ ซึ่งมาตรา 16 รับรองสิทธิขอจากศาลไทยทั้งก่อนและระหว่างกระบวนการ

3. ค่าใช้จ่ายและเวลาของพนักงานเมื่อมีข้อพิพาทในต่างประเทศอยู่ที่เท่าไร

เราไม่ลงตัวเลขค่าธรรมเนียมหรือค่าทนายเพราะแต่ละสถาบันและแต่ละสำนักงานต่างกัน และเปลี่ยนตามเวลา ให้ขอประมาณการจากสถาบันและทนายก่อนตัดสินใจ แต่ต้นทุนที่บริษัทมักลืมคือเวลาของคนในบริษัท

รายการใครต้องทำที่มักถูกประเมินต่ำ
รวบรวมเอกสารและอีเมลฝ่ายขาย ฝ่ายผลิต บัญชีอีเมลภาษาไทยและไฟล์ในมือถือที่ต้องแปล
ให้ข้อเท็จจริงทนายผู้จัดการที่ดูแลสัญญาต้องอธิบายรายละเอียดหลายรอบ ทนายต่างประเทศไม่รู้บริบทไทย
เตรียมพยานผู้ที่เจรจาและส่งมอบงานจริงทำงานเต็มวันหลายวัน และอาจต้องเดินทาง
นัดพิจารณาผู้บริหารและพยานเวลาต่างกัน ประชุมทางไกลช่วงดึก
แปลเอกสารผู้แปลที่คุณภาพรับได้ค่าแปลและเวลารอ รวมถึงเอกสารที่ต้องแปลซ้ำเมื่อคู่กรณีโต้แย้ง

ตัวอย่างสมมติ: ข้อพิพาทจากสัญญาจัดหาสินค้าที่ต้องไปอนุญาโตตุลาการต่างประเทศ ผู้จัดการสัญญาหนึ่งคนอาจใช้เวลาหลายวันทำการในช่วงรวบรวมเอกสาร ฝ่ายขายและบัญชีอีกคนละสองสามวัน และพยานหนึ่งถึงสองคนต้องกันงานประมาณหนึ่งสัปดาห์ช่วงเตรียมตัวและนัดพิจารณา ตัวเลขนี้เป็นเพียงตัวอย่างเพื่อให้เห็นว่ากิจการเล็กที่มีพนักงานไม่กี่คนอาจเสียงานประจำไปมาก ให้คูณด้วยรายได้ที่ขาดไปของคนเหล่านั้นก่อนเทียบกับมูลค่าสัญญา

กฎง่ายข้อหนึ่งคือ ถ้ามูลค่าที่เป็นไปได้ของข้อพิพาทต่ำกว่าต้นทุนของกระบวนการ ข้ออนุญาโตตุลาการในรูปแบบเต็มอาจทำให้เราไม่มีทางเรียกร้องจริง ให้ดูหัวข้อ 7 ว่าจะแก้ด้วยการเว้นข้อพิพาทเล็กไว้อย่างไร มาตรา 46 พระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการ พ.ศ. 2545 ยังให้ค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายของกระบวนการ ไม่รวมค่าทนาย เป็นไปตามที่กำหนดในคำชี้ขาดเมื่อไม่ได้ตกลงไว้เป็นอย่างอื่น จึงควรตกลงเรื่องใครรับภาระไว้ล่วงหน้า

4. หลักฐานและทรัพย์สินของคู่สัญญาอยู่ที่ไหน

คำถามที่ควรถามก่อนเลือก สถานที่อนุญาโตตุลาการคือหลักฐานและทรัพย์สินอยู่ที่ไหน ไม่ใช่เมืองไหนดูน่าเชื่อถือ

กรณีผลทางปฏิบัติ
หลักฐานส่วนใหญ่อยู่ในไทย (โรงงาน ผู้ส่งมอบ พยาน)การพิจารณาในไทยหรือทางไกลลดภาระ การพิจารณาต่างประเทศอาจต้องส่งเอกสารและพยานไป
ทรัพย์สินของคู่สัญญาอยู่ต่างประเทศคำชี้ขาดที่บังคับได้ในประเทศนั้นมีค่ามากกว่าชัยชนะบนกระดาษ
คู่สัญญาเป็นบริษัทแม่ในต่างประเทศแต่สัญญากับบริษัทลูกที่มีทรัพย์สินน้อยต้องตรวจก่อนว่าฝ่ายตรงข้ามคือนิติบุคคลใดและมีทรัพย์สินพอหรือไม่ ดู การตรวจสอบสถานะทางกฎหมายในดีลข้ามพรมแดน
ทรัพย์สินอยู่ในไทยการบังคับในไทยเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นจริง และหากเป็นคำชี้ขาดต่างประเทศต้องผ่านขั้นตอนหัวข้อ 5
ทรัพย์สินกระจายหลายประเทศอาจต้องบังคับหลายที่ ควรเลือก สถานที่อนุญาโตตุลาการที่คำชี้ขาดบังคับได้ในประเทศเหล่านั้น

หลักฐานเชิงอิเล็กทรอนิกส์ เช่น แชต LINE ไฟล์แบบแปลน และอีเมล ควรเก็บแบบที่อธิบายที่มาได้ เพราะเมื่อต้องสู้ในต่างประเทศ ผู้ตัดสินจะไม่คุ้นกับแอปและบริบทไทย การเตรียมตั้งแต่ตอนทำสัญญาด้วยการกำหนดช่องทางแจ้งความตกลงที่เป็นทางการ จะทำให้การพิสูจน์ง่ายขึ้นทั้งสองฝ่าย

5. คำชี้ขาดต่างประเทศบังคับในประเทศไทยได้หรือไม่

ประเทศไทยเข้าเป็นภาคีอนุสัญญานิวยอร์กว่าด้วยการยอมรับและการบังคับตามคำชี้ขาดอนุญาโตตุลาการต่างประเทศ โดยภาคยานุวัติเมื่อวันที่ 21 ธันวาคม 2502 (ค.ศ. 1959) ตามรายชื่อประเทศภาคีของ New York Convention Guide ที่ลิงก์ไว้ในแหล่งอ้างอิง ข้อสงวนและรายละเอียดอื่นของไทยเรายังไม่ได้ตรวจ ให้ตรวจจากแหล่งทางการหรือถามทนายก่อนอ้างอิงในสัญญา

ในกฎหมายภายใน พระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการ พ.ศ. 2545 วางขั้นตอนไว้ดังนี้

มาตราสาระ
41คำชี้ขาดไม่ว่าทำที่ประเทศใดถือว่าผูกพันและบังคับได้เมื่อยื่นคำร้องต่อศาล สำหรับคำชี้ขาดต่างประเทศ ศาลบังคับเฉพาะที่อยู่ภายใต้สนธิสัญญา อนุสัญญา หรือความตกลงระหว่างประเทศที่ไทยเป็นภาคี
42ต้องยื่นคำร้องภายในสามปีนับแต่วันที่บังคับได้ พร้อมต้นฉบับหรือสำเนารับรองของคำชี้ขาดและข้อตกลงอนุญาโตตุลาการ และคำแปลภาษาไทยตามที่มาตรากำหนด
43ฝ่ายที่ถูกบังคับพิสูจน์เหตุปฏิเสธได้ เช่น ผู้ทำข้อตกลงไร้ความสามารถ ข้อตกลงไม่ผูกพันตามกฎหมายที่เลือก ไม่ได้รับแจ้งหรือไม่มีโอกาสนำเสนอคดี คำชี้ขาดเกินขอบเขต องค์ประกอบของคณะหรือกระบวนการไม่เป็นไปตามข้อตกลง หรือคำชี้ขาดยังไม่ผูกพันหรือถูกเพิกถอนหรือระงับ
44ศาลปฏิเสธได้ถ้าเรื่องนั้นไม่อาจระงับด้วยอนุญาโตตุลาการตามกฎหมาย หรือการบังคับขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดี
45คำสั่งหรือคำพิพากษาของศาลตามกฎหมายนี้อุทธรณ์ไม่ได้ เว้นแต่เข้าข้อยกเว้นที่กำหนด

ข้อสรุปทางปฏิบัติ คำชี้ขาดต่างประเทศไม่ได้บังคับในไทยโดยอัตโนมัติ ต้องยื่นต่อศาลไทย ใช้เวลาและต้องมีเอกสารแปลที่รับรองถูกต้อง และฝ่ายที่แพ้มีโอกาสโต้แย้งตามเหตุที่กฎหมายกำหนด ส่วนคำพิพากษาศาลต่างประเทศ ไทยไม่บังคับโดยตรงตามที่อธิบายใน การติดตามหนี้ข้ามประเทศ เจ้าหนี้มักต้องฟ้องใหม่ในไทย นี่เป็นเหตุหนึ่งที่ฝ่ายต่างประเทศมักชอบอนุญาโตตุลาการเวลาคู่สัญญาอยู่คนละประเทศ

6. คำชี้ขาดที่ทำในไทยบังคับในต่างประเทศได้หรือไม่

ถ้าบริษัทไทยเป็นฝ่ายชนะและต้องไปบังคับกับทรัพย์สินในต่างประเทศ การบังคับเป็นไปตามกฎหมายและศาลของประเทศนั้น ไม่ใช่พระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการของไทย สิ่งที่ควรตรวจก่อนเลือก สถานที่อนุญาโตตุลาการได้แก่

  • ประเทศที่ทรัพย์สินตั้งอยู่เป็นภาคีอนุสัญญานิวยอร์กหรือไม่ ตรวจรายชื่อภาคีจากแหล่งทางการ
  • ประเทศนั้นมีข้อสงวนหรือเงื่อนไข เช่น เฉพาะคำชี้ขาดที่ทำในประเทศภาคี หรือเฉพาะข้อพิพาททางการค้า
  • ศาลประเทศนั้นมีแนวทางตีความเหตุปฏิเสธ เช่น ความสงบเรียบร้อยของตน อย่างไร
  • ต้องใช้เอกสารและคำแปลรูปแบบใด และมีกรอบเวลาอย่างไร

การเป็นภาคีไม่ได้รับประกันว่าบังคับสำเร็จ ศาลที่บังคับยังตรวจเหตุปฏิเสธของตนเอง และสิ่งที่บริษัทไทยจะได้จริงขึ้นกับว่าฝ่ายตรงข้ามมีทรัพย์สินที่จับต้องได้ในประเทศนั้นหรือไม่ ถ้าคู่สัญญาเป็นบริษัทลูกที่ไม่มีทรัพย์สิน ชนะแล้วอาจเก็บเงินไม่ได้ ให้แก้ตั้งแต่ก่อนเซ็นด้วยการขอหลักประกัน หนังสือค้ำประกันจากบริษัทแม่ หรือเงื่อนไขชำระเงินล่วงหน้า

คำชี้ขาดยังถูกท้าทายที่ศาลของ สถานที่อนุญาโตตุลาการได้ ในไทย มาตรา 40 พระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการ พ.ศ. 2545 ให้ท้าทายได้โดยการยื่นคำร้องขอเพิกถอนเท่านั้น ภายในเก้าสิบวันนับแต่ได้รับสำเนาคำชี้ขาด ถ้า สถานที่อนุญาโตตุลาการเป็นประเทศอื่น กรอบเวลาและเหตุเพิกถอนเป็นไปตามกฎหมายประเทศนั้น

7. ศาลกับอนุญาโตตุลาการ ข้อดีข้อเสียเป็นอย่างไรสำหรับสัญญาไทย–อังกฤษ

ประเด็นศาลไทยอนุญาโตตุลาการ (สถานที่อนุญาโตตุลาการต่างประเทศ)อนุญาโตตุลาการ (สถานที่อนุญาโตตุลาการไทย)
ภาษาและเอกสารกระบวนการเป็นภาษาไทย เอกสารอังกฤษต้องแปลเลือกภาษาอังกฤษได้เลือกภาษาได้ตามมาตรา 28
ผู้ตัดสินผู้พิพากษาไทยเลือกผู้เชี่ยวชาญได้ ระบบกฎหมายอาจไม่คุ้นกับไทยเลือกผู้เชี่ยวชาญได้
ความลับพิจารณาโดยเปิดเผยเป็นหลักโดยทั่วไปเป็นความลับ ตามกฎและสัญญาเช่นเดียวกัน
การบังคับในไทยตรงไปตรงมาต้องผ่านมาตรา 41 ถึง 44ผ่านมาตรา 41 ถึง 44 เช่นกัน ภายใน สถานที่อนุญาโตตุลาการไทยมีกระบวนการภายใน
การบังคับนอกไทยคำพิพากษาไทยอาจบังคับต่างประเทศไม่ง่ายอนุสัญญานิวยอร์กช่วยในประเทศภาคีเช่นเดียวกัน
ต้นทุนและความเร็วค่าขึ้นศาลอิงทุนทรัพย์ อาจช้าหลายชั้นต้นทุนต่อคดีมักสูงกว่า อาจเร็วกว่า (ไม่รับประกัน)เช่นเดียวกัน
การอุทธรณ์อุทธรณ์ได้หลายชั้นแทบไม่มีอุทธรณ์ในเนื้อหา มีแต่เพิกถอนเช่นเดียวกัน

ข้อควรจำ ตารางนี้เป็นภาพรวม ไม่ใช่คำแนะนำ ว่าแบบไหนดีกว่าขึ้นกับมูลค่าสัญญา ที่ตั้งทรัพย์สิน ความคุ้นเคยของทีมกับกระบวนการ และอำนาจต่อรอง ถ้าหุ้นส่วนต่างประเทศตัวใหญ่กว่า เราอาจไม่ได้ทุกข้อ ให้เลือกข้อที่สำคัญที่สุดสองข้อ

8. จะต่อรองอย่างไร ตัวเลือกที่ใช้ได้จริง

  • สถานที่อนุญาโตตุลาการเป็นกลาง เลือกประเทศที่สามที่ทั้งสองฝ่ายไม่ใช่ถิ่นเดิม และมีศาลที่สนับสนุนอนุญาโตตุลาการ วิธีนี้พบบ่อยในสัญญาข้ามประเทศ
  • กฎหมายไทยพร้อมฉบับภาษาอังกฤษ เหมาะเมื่อหลักฐานและงานอยู่ในไทย ต้องระบุว่าฉบับใดใช้บังคับเมื่อสองภาษาต่างกัน ดู สัญญาสองภาษา
  • ข้อสัญญาหลายชั้น (tiered clause) เจรจาในระดับผู้บริหารก่อน แล้วไกล่เกลี่ย แล้วจึงอนุญาโตตุลาการ พร้อมกำหนดเวลาในแต่ละชั้นเพื่อไม่ให้ถ่วง ดูเรื่องการไกล่เกลี่ยที่ บริการระงับข้อพิพาททางเลือก
  • เลือกสถาบันที่เหมาะกับขนาดคดี บางสถาบันมีกฎแบบเร็วสำหรับข้อพิพาทมูลค่าไม่สูง ตรวจกฎปัจจุบันและเกณฑ์ของแต่ละสถาบันก่อนเลือก
  • เว้นข้อพิพาทเล็ก (small-claims carve-out) ให้ข้อพิพาทมูลค่าต่ำกว่าเกณฑ์ที่ตกลงกันฟ้องศาลที่ทั้งสองฝ่ายยอมรับ หรือใช้ขั้นตอนแบบเอกสารล้วน
  • ฝ่ายผู้ฟ้องไปสู้ที่ถิ่นผู้ถูกฟ้อง (defendant's forum) ให้ผู้เรียกร้องไปฟ้องที่ภูมิลำเนาของผู้ถูกเรียกร้อง เป็นหลักที่ชัดและลดการแย่งกันฟ้อง
  • ภาษาและค่าแปล ตกลงว่าเอกสารภาษาไทยที่ใช้เป็นหลักฐานไม่ต้องแปลทั้งชุด หรือแบ่งภาระค่าแปล
  • ศาลสำหรับมาตรการชั่วคราว เก็บสิทธิขอมาตรการคุ้มครองจากศาลไทยไว้ เพราะทรัพย์สินอยู่ในไทย (มาตรา 16)
  • หลักประกันก่อนเซ็น ถ้าอีกฝ่ายไม่ยอมเปลี่ยน สถานที่อนุญาโตตุลาการให้ชดเชยด้วยการขอมัดจำ เงื่อนไขชำระเงิน หรือหนังสือค้ำประกัน

ลำดับการต่อรองที่แนะนำ เริ่มจากสิ่งที่ส่งผลต่อการบังคับจริง คือ สถานที่อนุญาโตตุลาการและการมีทรัพย์สินให้บังคับ ก่อนเรื่องภาษากฎหมายที่เนื้อหาสัญญา ซึ่งทนายท้องถิ่นช่วยอ่านผลได้ ระวังการยอมทุกอย่างเพื่อให้ได้ออเดอร์ ถ้าไม่มีทนายตรวจ ให้ใช้ขั้นตอน ตรวจและอนุมัติสัญญาเมื่อไม่มีฝ่ายกฎหมายในบริษัท

9. ทำงานร่วมกับทนายไทยและทนายต่างประเทศอย่างไร

ทนายไทยดูแลสิ่งที่เกิดในไทย เช่น ผลของกฎหมายไทยต่อข้อสัญญา การบังคับคำชี้ขาดต่างประเทศในไทย มาตรการชั่วคราวจากศาลไทย ภาษีและแสตมป์ ส่วนทนายต่างประเทศดูแลกฎหมายที่ใช้กับสัญญาและกระบวนการที่ สถานที่อนุญาโตตุลาการรวมถึงการบังคับในประเทศของเขา เมื่อสองฝ่ายอยู่คนละประเทศ ควรมีข้อตกลงการทำงานชัดเจน

เรื่องทนายไทยทนายต่างประเทศบริษัท
อ่านร่างสัญญาผลของกฎหมายไทย ความสงบเรียบร้อยกฎหมายที่เลือก ข้อ สถานที่อนุญาโตตุลาการและสถาบันตัดสินทางธุรกิจ
ต่อรองเสนอทางเลือกที่บังคับได้ในไทยเสนอรูปแบบที่ตลาดนอกไทยยอมรับเลือกลำดับความสำคัญ
เมื่อเกิดข้อพิพาทหลักฐานในไทย พยาน การบังคับในไทยดำเนินกระบวนการที่ สถานที่อนุญาโตตุลาการส่งข้อมูลทันเวลา
งบประมาณขอประมาณการเป็นขั้นขอประมาณการเป็นขั้นขอรายงานต่อเนื่อง

เคล็ดลับ ให้ทนายทั้งสองฝ่ายใช้สรุปข้อเท็จจริงฉบับเดียวกัน ตั้งผู้ประสานงานของบริษัทหนึ่งคน และขอให้ทนายแจ้งก่อนเกินงบ แนวทางการแบ่งงานหลังสัญญาเริ่มใช้อยู่ใน ทนายต่างประเทศกับทนายไทยทำงานร่วมกันอย่างไร ทนายไทยไม่ควรให้ความเห็นว่ากฎหมายต่างประเทศเป็นอย่างไรแทนทนายประเทศนั้น และในทางกลับกัน

10. ก่อนเซ็นสัญญาที่มีกฎหมายต่างประเทศหรืออนุญาโตตุลาการ ควรเช็กอะไรบ้าง

  • ระบุให้ชัดว่ามีสามอย่างนี้ในสัญญาครบหรือไม่ คือ กฎหมายที่ใช้บังคับ สถานที่อนุญาโตตุลาการและภาษา
  • ทราบว่าหลักฐานสำคัญและทรัพย์สินของทั้งสองฝ่ายอยู่ที่ใด
  • ตรวจว่าประเทศที่จะบังคับเป็นภาคีอนุสัญญานิวยอร์กและมีข้อสงวนอะไร
  • ข้ออนุญาโตตุลาการทำเป็นหนังสือ ลงนาม และระบุสถาบัน กฎ จำนวนอนุญาโตตุลาการ (มาตรา 11)
  • ประเมินเวลาของพนักงานและผู้บริหารที่ต้องใช้ ไม่ใช่เพียงค่าทนาย
  • มีทางเลือกสำหรับข้อพิพาทมูลค่าเล็ก ไม่ให้ข้อกำหนดเต็มรูปแบบปิดทางเรียกร้อง
  • ตกลงเรื่องภาษาและค่าแปล ตลอดจนใครรับภาระค่าธรรมเนียมของกระบวนการ (มาตรา 46)
  • เก็บสิทธิขอมาตรการชั่วคราวจากศาล (มาตรา 16)
  • ให้ทนายไทยและทนายต่างประเทศอ่านร่างเดียวกัน และกำหนดผู้ประสานงานของบริษัท
  • ได้อนุมัติจากผู้มีอำนาจของบริษัทเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเซ็น

อ่านเพิ่มเติม

ก่อนเซ็นให้ถามสามข้อ คือ ใช้กฎหมายอะไร สู้ที่ไหนและภาษาอะไร และบังคับเอาเงินได้ที่ใด เพราะข้อตกลงที่ชนะบนกระดาษแต่บังคับไม่ได้ ไม่มีประโยชน์ต่อธุรกิจ

เราช่วยตรวจและต่อรองข้ออนุญาโตตุลาการ กฎหมายที่ใช้บังคับ และสัญญาสองภาษา โดยประสานกับทนายต่างประเทศของท่านให้ธุรกิจไทย ปรึกษาเบื้องต้น โทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดูเพิ่มเติมที่ สัญญาและเอกสาร และ การระงับข้อพิพาททางเลือก


คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

คำถามที่พบบ่อย

คู่สัญญาต่างประเทศขอให้ใช้กฎหมายของเขา บริษัทไทยปฏิเสธได้หรือไม่+

ปฏิเสธและต่อรองได้ ไม่มีกฎหมายบังคับให้ยอมรับ โดยหลักคู่สัญญาเลือกกฎหมายที่ใช้กับสัญญาได้ตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 แต่การเลือกกฎหมายต่างประเทศไม่ได้ทำให้ข้อตกลงที่ขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชนใช้บังคับได้ในไทย (เทียบมาตรา 150 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์) ทางปฏิบัติควรถามว่าเงื่อนไขนี้แลกกับราคาหรือเงื่อนไขอื่นอะไร และบริษัทไทยมีทนายที่เข้าใจกฎหมายนั้นหรือไม่

สถานที่อนุญาโตตุลาการ ต่างจากสถานที่นัดพิจารณาจริงอย่างไร+

สถานที่อนุญาโตตุลาการคือสถานที่ตามกฎหมายของกระบวนการ ซึ่งมักกำหนดว่าศาลประเทศใดดูแลและรับคำร้องขอเพิกถอนคำชี้ขาด ส่วนสถานที่นัดพิจารณาอาจเป็นที่อื่นหรือประชุมทางไกลก็ได้ พระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการ พ.ศ. 2545 มาตรา 26 ให้คู่พิพาทตกลงสถานที่ได้ และให้คณะอนุญาโตตุลาการนัดไต่สวนที่อื่นได้เมื่อไม่ได้ตกลงไว้เป็นอย่างอื่น มาตรา 37 วรรคท้ายให้ถือว่าคำชี้ขาดทำ ณ สถานที่อนุญาโตตุลาการ

คำชี้ขาดอนุญาโตตุลาการต่างประเทศบังคับในประเทศไทยได้หรือไม่+

บังคับได้ภายใต้เงื่อนไข มาตรา 41 พระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการ พ.ศ. 2545 ให้บังคับคำชี้ขาดต่างประเทศเฉพาะที่อยู่ภายใต้สนธิสัญญา อนุสัญญา หรือความตกลงระหว่างประเทศที่ไทยเป็นภาคี ไทยเข้าเป็นภาคีอนุสัญญานิวยอร์กโดยภาคยานุวัติเมื่อวันที่ 21 ธันวาคม 2502 (ค.ศ. 1959) ตามรายชื่อประเทศภาคีของ New York Convention Guide ต้องยื่นคำร้องภายในสามปีนับแต่วันที่บังคับได้ตามมาตรา 42 พร้อมต้นฉบับหรือสำเนาคำชี้ขาดและข้อตกลงอนุญาโตตุลาการ และคำแปลภาษาไทยที่รับรองตามที่มาตรานั้นกำหนด ศาลปฏิเสธได้ในเหตุที่มาตรา 43 และ 44 ระบุ เช่น ไม่ได้รับแจ้งหรือไม่ได้โอกาสนำเสนอคดี หรือขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดี

ถ้าเลือกอนุญาโตตุลาการแล้ว ฟ้องศาลไทยได้อีกหรือไม่+

ถ้ามีข้อตกลงอนุญาโตตุลาการที่ใช้บังคับได้และอีกฝ่ายยื่นคำร้องภายในเวลาที่กฎหมายกำหนด ศาลต้องจำหน่ายคดีเพื่อให้ไปอนุญาโตตุลาการ เว้นแต่ข้อตกลงนั้นเป็นโมฆะ ใช้ไม่ได้ หรือไม่อาจปฏิบัติได้ ตามมาตรา 14 พระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการ พ.ศ. 2545 ข้อตกลงต้องทำเป็นหนังสือและลงลายมือชื่อคู่สัญญา หรือเข้าลักษณะอื่นที่มาตรา 11 ยอมรับ ศาลไทยยังสั่งมาตรการคุ้มครองชั่วคราวให้ได้ในบางกรณีตามมาตรา 16

คำชี้ขาดที่ทำในประเทศไทยบังคับในต่างประเทศได้หรือไม่+

ขึ้นกับว่าประเทศที่ทรัพย์สินตั้งอยู่เป็นภาคีอนุสัญญานิวยอร์กหรือไม่ และมีข้อสงวนอะไร รวมถึงกฎหมายภายในของประเทศนั้น เรื่องนี้ไม่ได้อยู่ในพระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการของไทย ต้องตรวจรายชื่อภาคีและถามทนายในประเทศที่จะบังคับก่อนเลือกสถานที่ ไม่ควรสรุปจากการเป็นภาคีอย่างเดียว เพราะศาลที่บังคับยังตรวจเหตุปฏิเสธของตนเองได้

ควรเขียนอะไรเพิ่มในข้ออนุญาโตตุลาการสำหรับสัญญาไทย–อังกฤษ+

ควรระบุสถาบันและกฎ จำนวนอนุญาโตตุลาการ สถานที่ ภาษาของกระบวนการ และกฎหมายที่ใช้กับเนื้อหาสัญญา มาตรา 28 พระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการ พ.ศ. 2545 ให้คู่พิพาทตกลงภาษาได้ ถ้าไม่ตกลงคณะอนุญาโตตุลาการเป็นผู้กำหนด และมาตรา 34 ให้ใช้กฎหมายที่คู่พิพาทเลือก ถ้าไม่เลือกให้ใช้กฎหมายไทยเว้นแต่มีการขัดกันแห่งกฎหมายที่คณะอนุญาโตตุลาการเห็นว่าต้องใช้หลักการขัดกันแห่งกฎหมาย จึงไม่ควรปล่อยให้เป็นช่องว่าง

Lawyer-client handshake symbolizing trust at Suwanvara Law Firm

พร้อมรับฟังเรื่องของคุณ

ปรึกษาเบื้องต้นกับทนายความผู้เชี่ยวชาญของเรา