ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
SUWANVARA LAWFIRM
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
คู่มือกฎหมายมรดก

ทายาทคนหนึ่งอยากเก็บบ้านมรดก แต่อีกคนอยากขาย มีทางออกอะไร

พี่น้องที่ได้บ้านหรือที่ดินมรดกร่วมกันแต่อยากได้ไม่ตรงกัน: ซื้อส่วนของกันและกัน ประเมินราคา แบ่งชำระ ใช้ประโยชน์ชั่วคราว ขายแล้วแบ่งเงิน และขั้นตอนเมื่อเจรจาไม่สำเร็จจนต้องไปศาล

สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม— ทีมคดีครอบครัวและมรดก21 พฤศจิกายน 256913 นาที
ทายาทคนหนึ่งอยากเก็บบ้านมรดก แต่อีกคนอยากขาย มีทางออกอะไร

คำตอบหลัก

ทางออกมีหลายทาง และส่วนใหญ่จบได้โดยไม่ต้องไปศาล: ทายาทที่อยากเก็บบ้านซื้อส่วนของคนอื่น, ขายบ้านแล้วแบ่งเงิน, ตกลงใช้บ้านร่วมกันชั่วคราวก่อน หรือถ้าเป็นที่ดินที่แบ่งได้ ก็แบ่งแยกเป็นแปลง ทุกทางเริ่มจากสองอย่างเดียวกัน คือ ราคาที่ทุกฝ่ายยอมรับ และข้อตกลงที่เป็นหนังสือ

ระหว่างที่ยังไม่แบ่ง ทายาทมีสิทธิและหน้าที่เกี่ยวกับทรัพย์มรดกร่วมกัน และใช้บทว่าด้วยเจ้าของรวมเท่าที่ไม่ขัดกับบรรพมรดก (ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1745) ผลคือไม่มีทายาทคนไหนขายทั้งหลังเองได้ และไม่มีใครถูกบังคับให้ถือต่อไปตลอด ถ้าเจรจาไม่สำเร็จ ศาลอาจสั่งแบ่ง และในบางกรณีอาจสั่งให้ขายโดยประมูลหรือขายทอดตลาด (มาตรา 1364) ซึ่งมักเป็นทางที่ช้าและได้ราคาน้อยกว่าที่ตกลงกันเอง

ใครควรอ่านส่วนไหน

ขั้นของท่านส่วนที่ควรอ่านก่อน
ยังมีชีวิตอยู่และวางแผนข้อ 1 และข้อ 7 เพื่อให้ผู้ตั้งใจยกบ้านรู้ว่าทายาทมักติดตรงไหน และข้อ 9 เรื่องทายาทที่ยังเป็นผู้เยาว์
เพิ่งเสียชีวิตข้อ 1 ถึงข้อ 7 ใช้ข้อตกลงชั่วคราวให้ทุกคนมีเวลาตั้งหลักก่อนตัดสินใจเรื่องบ้าน
มีผู้จัดการมรดกหรือข้อพิพาทแล้วข้อ 6, ข้อ 8 และข้อ 10 รวมถึงรายการตรวจสอบในข้อ 11

เรื่องค่าเช่าที่ได้ระหว่างยังไม่แบ่ง ดูคู่มือค่าเช่าทรัพย์มรดก ส่วนทรัพย์ที่เพิ่งพบหลังแบ่งไปแล้ว ดูคู่มือทรัพย์มรดกที่พบภายหลัง หน้านี้พูดเฉพาะเรื่องเมื่อทายาทอยากได้บ้านไม่ตรงกัน

1. ทางออกมีกี่แบบ แต่ละแบบเหมาะเมื่อใด

ทางออกเหมาะเมื่อจุดที่ต้องระวัง
ทายาทคนหนึ่งซื้อส่วนของคนอื่นมีคนอยากอยู่หรือเก็บบ้านต่อและพอมีเงินหรือหาสินเชื่อได้ราคาประเมิน วิธีชำระ หลักประกัน
ขายทั้งหลังแล้วแบ่งเงินไม่มีใครอยากเก็บ หรือไม่มีใครซื้อส่วนของคนอื่นไหวต้องให้ทุกคนลงชื่อขาย ใครอยู่ในบ้านต้องย้ายออก
ใช้ประโยชน์ชั่วคราวยังตัดสินใจไม่ได้ เพิ่งเสียชีวิต หรือรอเงินและสินเชื่อต้องมีวันสิ้นสุดและตกลงเรื่องค่าใช้จ่าย
แบ่งแยกเป็นแปลงเป็นที่ดินผืนใหญ่พอ และใช้ประโยชน์แยกกันได้ต้องเป็นไปตามข้อกำหนดของการแบ่งแยกที่ดิน และมีค่าใช้จ่ายด้านรังวัด
ฟ้องขอให้ศาลสั่งแบ่งเจรจาไม่สำเร็จจริง ๆใช้เวลา ศาลอาจสั่งขาย ผลควบคุมไม่ได้

มาตรา 1750 ยกตัวอย่างการแบ่งทรัพย์มรดกไว้สองแบบ คือ ทายาทแต่ละคนเข้าครอบครองเป็นส่วนสัด หรือขายทรัพย์มรดกแล้วเอาเงินมาแบ่งกัน สองวิธีนี้ครอบคลุมทางออกส่วนใหญ่ข้างต้น

2. ทายาทที่อยากเก็บบ้านซื้อส่วนของคนอื่นอย่างไร

ลำดับที่ใช้บ่อย:

  1. ยืนยันว่าใครเป็นทายาทและแต่ละคนมีส่วนเท่าใด รวมทั้งทายาทที่ไม่ค่อยติดต่อ ถ้ายังมีทายาทที่ตกหล่น ข้อตกลงที่ทำกับบางคนอาจถูกโต้แย้งภายหลัง
  2. ตรวจว่าบ้านและที่ดินมีภาระอะไรอยู่ เช่น จำนอง ค่างวดค้าง หรือคนอื่นอาศัยอยู่ โดยขอสำเนาโฉนดและตรวจกับสำนักงานที่ดิน
  3. ประเมินราคา (ข้อ 3)
  4. ตกลงราคาและวิธีชำระ (ข้อ 4)
  5. ทำข้อตกลงเป็นหนังสือ แล้วไปจดทะเบียนโอนส่วนของผู้ขายแต่ละคน (ข้อ 5)

ผู้ซื้อเองก็เป็นทายาทและมีส่วนของตัวอยู่แล้ว จึงซื้อเพิ่มเฉพาะส่วนของทายาทอีกคนหรืออีกหลายคนเท่านั้น ไม่ได้ซื้อทั้งหลัง

ถ้าผู้ซื้อเป็นผู้จัดการมรดกด้วย และกำลังจะซื้อทรัพย์ของกองมรดกหรือขายต่อให้ญาติ ให้ระวังเรื่องความขัดกันของหน้าที่ และดูหลักการจัดการมรดกในคู่มือพ่อแม่เสียชีวิต แบ่งมรดกอย่างไร

3. จะประเมินราคาบ้านและที่ดินอย่างไรให้ทุกคนยอมรับ

ข้อพิพาทเรื่องบ้านมรดกส่วนใหญ่ไม่ได้ติดที่ใครได้บ้าน แต่ติดที่ราคา แนวทางที่ลดการเถียงกัน:

  • ใช้ผู้ประเมินที่ทุกฝ่ายเห็นชอบร่วมกัน หรือให้ต่างฝ่ายต่างหาและใช้ค่ากลาง
  • ให้ผู้ประเมินระบุวิธีและข้อมูลที่ใช้เทียบ เช่น ราคาซื้อขายทรัพย์ใกล้เคียง ไม่ใช่เพียงตัวเลขเดียว
  • แยกราคาที่ดินกับสิ่งปลูกสร้าง และระบุภาระ เช่น จำนอง หรือผู้เช่า
  • ใช้ราคาประเมินของทางราชการเป็นข้อมูลอ้างอิงได้ แต่ราคานั้นมักไม่ใช่ราคาตลาด
  • ตกลงล่วงหน้าว่าจะใช้ราคาประเมินครั้งไหน และถ้าผ่านไปหลายเดือนจะประเมินใหม่หรือไม่

ราคาที่ตกลงกันได้ไม่จำเป็นต้องเท่ากับราคาประเมินเสมอ ผู้ขายอาจยอมรับต่ำกว่าเพราะไม่ต้องจ่ายค่านายหน้าและไม่ต้องรอผู้ซื้อ ขอให้บันทึกไว้ในข้อตกลงว่าทุกฝ่ายรับทราบราคาประเมินแล้ว

4. แบ่งชำระได้หรือไม่ และควรมีหลักประกันอะไร

ได้ ถ้าทุกฝ่ายตกลง สิ่งที่ควรเขียนให้ชัด:

  • ยอดทั้งหมด งวดที่ชำระ วันครบกำหนดแต่ละงวด และบัญชีที่รับเงิน
  • ดอกเบี้ยหรือไม่ และถ้าชำระช้ากว่ากำหนดจะเกิดอะไรขึ้น
  • หลักประกัน เช่น จดทะเบียนจำนองส่วนที่ซื้อไว้เป็นประกันค่าส่วนที่ยังค้าง หรือให้โอนส่วนของผู้ขายเมื่อชำระครบ วิธีใดเหมาะกับกรณีของท่านควรตกลงก่อนลงนาม
  • ถ้าผู้ซื้อกู้ธนาคาร ให้ตกลงว่าจะโอนเมื่อธนาคารอนุมัติ และใครเสี่ยงถ้าไม่อนุมัติ
  • ระยะเวลาที่ผู้ซื้อต้องไปปลดภาระเดิม เช่น จำนองที่ค้างอยู่

ข้อตกลงที่ผูกพันกันเป็นสัญญา ถ้าไม่ได้แบ่งตามวิธีที่มาตรา 1750 ยกตัวอย่างไว้ และต้องฟ้องบังคับ ต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือที่ลงลายมือชื่อฝ่ายที่ต้องรับผิด จึงควรทำเป็นหนังสือเสมอ ไม่ใช่ตกลงกันด้วยวาจาในงานทำบุญ

5. ขั้นตอนโอนและจดทะเบียนอธิบายแบบสั้น ๆ

ที่ดินและบ้านที่มีโฉนดต้องจดทะเบียนที่สำนักงานที่ดินจึงเป็นการโอนที่สมบูรณ์ ภาพรวม:

  1. เตรียมเอกสาร: โฉนด เอกสารระบุตัวทายาทและส่วนของแต่ละคน หลักฐานว่าทายาทได้รับโอนมรดกลงในโฉนดแล้ว (ถ้ายังไม่ได้ลงชื่อทายาทในโฉนด ต้องจัดการเรื่องนี้ก่อน ซึ่งมักต้องมีผู้จัดการมรดกหรือคำสั่งศาล) และข้อตกลงที่ลงนามแล้ว
  2. ผู้ขายทุกคนมาลงชื่อต่อเจ้าหน้าที่ หรือทำหนังสือมอบอำนาจที่ถูกต้อง
  3. สำนักงานที่ดินตรวจเอกสาร ประเมินและแจ้งค่าธรรมเนียมและภาษีที่เกี่ยวข้อง
  4. ชำระตามที่แจ้งและรับโฉนดฉบับที่ระบุชื่อผู้ซื้อ

ค่าธรรมเนียมและภาษีขึ้นกับวิธีได้มา ระยะเวลาที่ถือครอง และข้อเท็จจริงของแต่ละราย ควรสอบถามสำนักงานที่ดินและให้นักบัญชีตรวจภาระภาษี คู่มือนี้ไม่ให้ตัวเลข

6. ถ้าไม่มีใครอยากเก็บ ขายแล้วแบ่งเงินทำอย่างไร

การขายแล้วแบ่งเงินเป็นหนึ่งในสองวิธีที่มาตรา 1750 ยกไว้ และมาตรา 1364 ก็ใช้คำว่า "ขายทรัพย์สินแล้วเอาเงินที่ขายได้แบ่งกัน" ถ้าเจ้าของรวมตกลงกัน ข้อควรตกลงล่วงหน้า:

  • ใครเป็นผู้ติดต่อนายหน้าและกำหนดราคาต่ำสุดที่ยอมขาย
  • ใครอยู่ในบ้าน ต้องย้ายออกภายในเมื่อใด และถ้าต้องจัดบ้านให้พร้อมขาย ใครออกค่าใช้จ่ายและหักจากเงินขายหรือไม่
  • ค่านายหน้า ภาษี และภาระที่ต้องหักก่อนแบ่ง ตกลงลำดับการหักให้ชัด
  • เงินเข้าบัญชีใด และแบ่งตามสัดส่วนของแต่ละคนวันไหน

ถ้ามีผู้เยาว์ในกลุ่มทายาท ดูข้อ 9

7. อยู่ร่วมกันชั่วคราวก่อน ข้อตกลงควรมีอะไร

ข้อตกลงชั่วคราวเหมาะเมื่อทายาทเพิ่งสูญเสีย ยังตัดสินใจไม่ได้ หรือรอเงินกู้ ควรเขียนอย่างน้อย:

หัวข้อตัวอย่างที่ควรกำหนด
ใครอยู่อาศัยชื่อผู้อยู่ในบ้านและคนที่อยู่ด้วยได้
ค่าใช้จ่ายประจำใครจ่ายภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง ประกันภัย ค่าน้ำค่าไฟ
ค่าซ่อมซ่อมเล็กน้อยใครจ่าย ซ่อมใหญ่ต้องขอความเห็นชอบจากทายาทก่อนหรือไม่
ค่าตอบแทนผู้อยู่ต้องจ่ายค่าเช่าให้ทายาทอื่นตามส่วนหรือไม่ หรืออยู่โดยไม่เสียค่าเช่าเพื่อแลกกับการที่ผู้อยู่รับภาระค่าใช้จ่ายทั้งหมด
ห้ามทำอะไรห้ามให้เช่าช่วง ห้ามจำนองหรือก่อภาระ ห้ามต่อเติมใหญ่โดยไม่ได้รับความเห็นชอบ
วันสิ้นสุดวันที่ตัดสินใจ เช่น ซื้อส่วนหรือขาย และจะเกิดอะไรถ้าไม่ตกลงกันภายในกำหนด
บันทึกค่าใช้จ่ายใครเก็บใบเสร็จและสรุปให้ทายาทเป็นรายปี

ข้อตกลงต้องไม่ถูกตีความว่าผู้อยู่ได้สิทธิเพิ่ม ให้เขียนว่าการอยู่ชั่วคราวไม่ทำให้ส่วนของใครเปลี่ยนไป และถ้าบ้านมีรายได้ค่าเช่าจากบุคคลภายนอก ให้ดูคู่มือค่าเช่าทรัพย์มรดก ประกอบ

8. แบ่งแยกที่ดินเป็นแปลงได้หรือไม่

ถ้าเป็นที่ดินผืนใหญ่ การแบ่งแยกเป็นแปลงให้แต่ละคนถือโฉนดของตัวเองอาจเป็นทางออกที่ทุกฝ่ายพอใจ ทายาทแต่ละคนเข้าครอบครองเป็นส่วนสัดได้ตามมาตรา 1750 และมาตรา 1364 ก็ระบุว่าการแบ่งทำได้โดยแบ่งทรัพย์สินนั้นเอง และถ้าส่วนที่แบ่งไม่เท่ากัน ศาลสั่งให้ทดแทนกันเป็นเงินได้

แต่ถ้าเป็นบ้านหลังเดียวบนที่ดินแปลงเล็ก การแบ่งแยกมักทำไม่ได้หรือทำให้ราคาตก ขึ้นกับขนาดแปลง ทางเข้าออก ผังเมือง และข้อกำหนดของสำนักงานที่ดินในพื้นที่ ควรสอบถามสำนักงานที่ดินและช่างรังวัดก่อนวางแผน ไม่ควรตกลงแบ่งโดยสมมติว่าแบ่งได้

9. ทายาทเป็นผู้เยาว์หรือผู้ที่ต้องได้รับความคุ้มครองเป็นพิเศษ

ผู้เยาว์ และผู้ที่ศาลสั่งให้อยู่ในความดูแล เช่น คนไร้ความสามารถ ทำนิติกรรมเองได้จำกัด ผู้ที่ทำแทนคือผู้แทนโดยชอบธรรมหรือผู้อนุบาล และการจัดการทรัพย์สินสำคัญ เช่น ขายหรือโอนส่วนในอสังหาริมทรัพย์ อาจต้องได้รับอนุญาตจากศาลก่อน ขึ้นกับสถานะของผู้นั้นและประเภทของนิติกรรม

ข้อควรทำ:

  • แจ้งทายาททุกคนและผู้แทนของผู้เยาว์ตั้งแต่เริ่ม ไม่ตกลงกันเฉพาะผู้ใหญ่แล้วค่อยมาขอลายมือชื่อทีหลัง
  • อย่าลงนามแทนผู้เยาว์หรือขายส่วนของเขาโดยไม่ตรวจเรื่องอำนาจและการขออนุญาตศาล
  • ถ้าผู้แทนของผู้เยาว์เป็นคนที่อยากซื้อหรืออยากเก็บบ้านเอง ผลประโยชน์ของผู้แทนกับของผู้เยาว์อาจขัดกัน ให้ปรึกษาทนายความก่อน
  • ราคาที่ผู้เยาว์จะได้รับต้องเป็นราคาที่อธิบายได้ ควรมีผลประเมินจากผู้ที่เป็นกลางเก็บไว้

10. ถ้าเจรจาไม่สำเร็จจะเกิดอะไรขึ้น

ถ้าทายาทไม่ตกลงกันว่าจะแบ่งอย่างไร มาตรา 1364 ให้ศาลสั่งแบ่งได้เมื่อเจ้าของรวมคนใดคนหนึ่งขอ ลำดับตามถ้อยคำของมาตรานี้คือ:

  1. ศาลอาจสั่งให้เอาทรัพย์สินออกแบ่ง ถ้าส่วนที่แบ่งให้ไม่เท่ากัน จะสั่งให้ทดแทนกันเป็นเงินก็ได้
  2. ถ้าการแบ่งเช่นนั้นไม่อาจทำได้หรือจะเสียหายมาก ศาลอาจสั่งให้ขายโดยประมูลราคากันระหว่างเจ้าของรวม หรือขายทอดตลาด

ในทางปฏิบัติ บ้านหลังเดียวมักแบ่งเป็นส่วนไม่ได้ จึงมีโอกาสที่ศาลจะสั่งให้ประมูลระหว่างทายาทหรือขายทอดตลาด ผู้ที่อยากเก็บบ้านควรรู้ว่าการประมูลระหว่างทายาทเปิดโอกาสให้ซื้อได้ แต่ต้องมีเงินพร้อม ส่วนราคาจากการขายทอดตลาดอาจต่ำกว่าที่ตกลงกันเอง คดีใช้เวลานานและค่าใช้จ่ายสูงกว่าเจรจา ผลไม่อาจรับประกันได้

ก่อนฟ้อง ควรลองไกล่เกลี่ยหรือให้ทนายความเป็นผู้เจรจาและร่างข้อตกลง เพราะสัญญาที่ทำถูกต้องและมีลายมือชื่อทุกคนบังคับใช้ได้ง่ายกว่า (มาตรา 1750) ถ้าเป็นกรณีที่ศาลตั้งผู้จัดการมรดกไปแล้ว หรือกำลังจะตั้ง ดูคู่มือยื่นคำร้องตั้งผู้จัดการมรดก

11. รายการตรวจสอบก่อนตกลงเรื่องบ้านมรดก

  • รายชื่อทายาททุกคน และส่วนของแต่ละคน รวมถึงผู้เยาว์
  • สำเนาโฉนดหรือหลักฐานที่ดิน และผลตรวจภาระ เช่น จำนอง
  • ผลประเมินราคาอย่างน้อยหนึ่งฉบับที่ทุกฝ่ายรับรู้ (ถ้าสูงมากควรมีสองฉบับ)
  • หลักฐานว่าได้ลงชื่อทายาทในโฉนดแล้วหรือยัง
  • ข้อตกลงเป็นหนังสือ: ราคา วิธีชำระ หลักประกัน วันโอน
  • ข้อตกลงชั่วคราว (ถ้ามี): ผู้อยู่ ค่าใช้จ่าย ค่าตอบแทน วันสิ้นสุด
  • ผลตรวจอำนาจของผู้แทนผู้เยาว์ และคำขออนุญาตศาล (ถ้าจำเป็น)
  • หลักฐานแหล่งเงินของผู้ซื้อ เช่น หนังสืออนุมัติสินเชื่อ
  • สรุปค่าใช้จ่ายที่แต่ละคนออกไปแล้ว เพื่อหักหรือคืนกัน
  • ความเห็นของนักบัญชีเรื่องภาษี

ตัวอย่างสมมติ: พี่น้องสามคนกับบ้านที่ขอนแก่น

เรื่องนี้ไม่ใช่คดีจริง ตัวเลขทั้งหมดเป็นตัวเลขสมมติเพื่อประกอบคำอธิบาย

พ่อเสียชีวิตโดยไม่ได้ทำพินัยกรรม มีลูกสามคน คือ ก ข ค และมีบ้านพร้อมที่ดินหนึ่งหลัง ก อาศัยอยู่กับแม่ในบ้านหลังนี้และอยากอยู่ต่อ ข และ ค อยากขายเพราะต้องใช้เงิน สมมติว่าแต่ละคนมีส่วนเท่ากัน

ขั้นสิ่งที่เกิดขึ้น
ประเมินผู้ประเมินสองรายให้ราคา 2.8 ล้านและ 3.2 ล้านบาท พี่น้องตกลงใช้ค่ากลาง 3.0 ล้านบาท
ส่วนที่ต้องซื้อส่วนของ ข และ ค คนละ 1.0 ล้านบาท รวม 2.0 ล้านบาท
การชำระก จ่ายเงินสดคนละ 0.4 ล้านบาท และที่เหลืออีก 0.6 ล้านบาทต่อคนแบ่งเป็น 12 งวด โดยจดจำนองส่วนที่ซื้อไว้เป็นประกัน
ชั่วคราวระหว่างรอสินเชื่อ ก อยู่ในบ้านและจ่ายภาษีและค่าซ่อมเล็กน้อย ไม่เสียค่าเช่า ข้อตกลงมีวันสิ้นสุด 6 เดือน
โอนเมื่อ ก ได้รับอนุมัติสินเชื่อ ทั้งสามไปสำนักงานที่ดินเพื่อจดทะเบียนโอนส่วนของ ข และ ค

ถ้า ข ไม่ยอมใช้ราคา 3.0 ล้านบาท ก และ ค ยื่นข้อเสนอใหม่ได้ หรือหาผู้ประเมินรายที่สามมาเทียบ ถ้ายังไม่ตกลง ข ยื่นขอให้ศาลสั่งแบ่งตามมาตรา 1364 ได้ ศาลอาจสั่งให้ขายโดยประมูลระหว่างพี่น้องหรือขายทอดตลาดเมื่อแบ่งบ้านหลังเดียวไม่ได้ ก จึงควรเตรียมเงินหรือหนังสืออนุมัติสินเชื่อไว้ก่อนวันประมูล

อย่าเข้าใจผิด

ความเข้าใจผิดที่ถูกต้อง
ทายาทที่อาศัยอยู่ในบ้านถือว่าได้บ้านหลังนั้นการอยู่อาศัยไม่ทำให้ส่วนของใครเปลี่ยน ระหว่างยังไม่แบ่ง ทุกคนยังมีสิทธิร่วมกัน
ทายาทส่วนมากลงคะแนนขายได้เจ้าของรวมแต่ละคนยังมีสิทธิในส่วนของตน การขายทั้งหลังต้องได้รับความยินยอมจากทุกคน หรือผ่านคำสั่งศาล
ศาลจะให้บ้านแก่คนที่อยู่อาศัยมาตรา 1364 ไม่ได้ให้สิทธิพิเศษแก่ผู้ที่อยู่ ศาลอาจสั่งแบ่ง ขายโดยประมูลระหว่างเจ้าของรวม หรือขายทอดตลาด
ตกลงด้วยวาจาก็พอการแบ่งโดยสัญญา ถ้าจะฟ้องบังคับ ต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือที่ลงลายมือชื่อฝ่ายที่ต้องรับผิด (มาตรา 1750)
ต้องซื้อส่วนตามราคาประเมินของทางราชการไม่มีกฎที่บังคับเช่นนั้น ราคาที่ซื้อขายคือราคาที่ตกลงกัน ราคาประเมินเป็นเพียงข้อมูลอ้างอิง
ผู้เยาว์ลงชื่อขายส่วนของตนเองได้ถ้าพ่อแม่ยินยอมการจัดการทรัพย์สินของผู้เยาว์อาจต้องได้รับอนุญาตจากศาล ให้ตรวจก่อนลงนาม

ขอบเขตของคู่มือนี้ ไม่ครอบคลุมการแบ่งมรดกที่มีพินัยกรรมซึ่งกำหนดผู้รับบ้านไว้เฉพาะ ทรัพย์ที่มีภาระผูกพันซับซ้อน บ้านในต่างประเทศ ภาษี และกรณีที่ทายาทคนหนึ่งอ้างว่าตนเป็นเจ้าของคนเดียว ซึ่งต้องพิจารณาเป็นเรื่องแยก ข้อมูล ณ วันที่ 21 พฤศจิกายน 2569 และอาจเปลี่ยนตามกฎหมายหรือแนวปฏิบัติของสำนักงานที่ดิน

อ่านเพิ่มเติม

ทายาทที่อยากเก็บบ้านและทายาทที่อยากขายตกลงกันได้เมื่อมีราคาที่ยอมรับร่วมกัน ข้อตกลงเป็นหนังสือ และกำหนดเวลาที่ชัด ศาลเป็นทางสุดท้ายและอาจจบที่การขายทอดตลาด

เราช่วยทายาทเจรจาแบ่งมรดก ตรวจสิทธิของทายาททุกคน รวมผู้เยาว์ และร่างข้อตกลงซื้อส่วน ขายและแบ่งเงิน หรือใช้ประโยชน์ชั่วคราว รวมถึงเตรียมเอกสารเพื่อโอนที่สำนักงานที่ดิน และดำเนินคดีขอให้ศาลสั่งแบ่งเมื่อเจรจาไม่สำเร็จ เราไม่ใช่นักบัญชีหรือผู้ประเมินราคา และรับประกันผลลัพธ์ไม่ได้ ค่าบริการขึ้นอยู่กับขั้นของคดีและงานที่ต้องทำ ส่งเอกสารให้เราดูก่อน เราจะแจ้งขอบเขตงานและค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน ปรึกษาเบื้องต้น โทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดูเพิ่มเติมที่งานมรดกและงานที่ดิน


คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

คำถามที่พบบ่อย

ทายาทคนหนึ่งไม่ยอมขายบ้านมรดก ทายาทคนอื่นบังคับขายได้หรือไม่+

ไม่มีใครบังคับขายได้เอง ระหว่างยังไม่แบ่งมรดก ทายาทมีสิทธิและหน้าที่เกี่ยวกับทรัพย์มรดกร่วมกัน และต้องใช้บทว่าด้วยเจ้าของรวมเท่าที่ไม่ขัดกับบรรพมรดก (มาตรา 1745) ถ้าตกลงกันไม่ได้ ทายาทคนหนึ่งขอให้ศาลสั่งแบ่งได้ ศาลอาจสั่งแบ่งทรัพย์เอง หรือถ้าแบ่งไม่ได้หรือเสียหายมาก อาจสั่งให้ขายโดยประมูลระหว่างเจ้าของรวมหรือขายทอดตลาด (มาตรา 1364) ผลขึ้นอยู่กับสภาพทรัพย์และข้อเท็จจริงของแต่ละคดี

ถ้าทายาทคนหนึ่งซื้อส่วนของคนอื่น ต้องทำอะไรบ้าง+

ตกลงราคาจากการประเมินที่ทุกฝ่ายยอมรับ ทำข้อตกลงเป็นหนังสือที่ระบุราคา วิธีชำระ และหลักประกันถ้าแบ่งชำระ แล้วไปจดทะเบียนโอนส่วนของผู้ขายที่สำนักงานที่ดิน ผู้ขายทุกคนต้องมาลงชื่อหรือมอบอำนาจ เรื่องค่าธรรมเนียมและภาษีให้สอบถามสำนักงานที่ดินและนักบัญชีตามข้อเท็จจริงของเรื่อง

ข้อตกลงแบ่งมรดกที่ทำด้วยวาจา ใช้ฟ้องบังคับได้หรือไม่+

ถ้าการแบ่งไม่ได้ทำตามวิธีที่กฎหมายยกตัวอย่างไว้ (ทายาทครอบครองเป็นส่วนสัด หรือขายแล้วแบ่งเงิน) แต่ทำโดยสัญญา มาตรา 1750 วางหลักว่าจะฟ้องบังคับคดีไม่ได้ เว้นแต่มีหลักฐานเป็นหนังสือที่ลงลายมือชื่อฝ่ายที่ต้องรับผิด จึงควรทำเป็นหนังสือและให้ทุกคนลงชื่อ

ทายาทบางคนเป็นผู้เยาว์ จะซื้อหรือขายส่วนของเขาได้เลยหรือไม่+

ไม่ควรทำเอง ผู้เยาว์และผู้ที่ศาลสั่งให้อยู่ในความดูแลมีผู้แทนตามกฎหมาย และการจัดการทรัพย์สินสำคัญบางอย่างอาจต้องได้รับอนุญาตจากศาลก่อน ควรตรวจกับทนายความก่อนลงนามหรือโอนส่วนใด ๆ

ถ้ายังไม่พร้อมตัดสินใจ มีทางอยู่ร่วมกันชั่วคราวหรือไม่+

ได้ ทายาททำข้อตกลงใช้ประโยชน์ชั่วคราวเป็นหนังสือได้ เช่น ใครอยู่อาศัย ใครจ่ายภาษีและค่าซ่อม จะเสียค่าตอบแทนให้ทายาทอื่นหรือไม่ และสิ้นสุดเมื่อใด การกำหนดวันสิ้นสุดช่วยไม่ให้การอยู่ชั่วคราวกลายเป็นการยึดครองถาวรโดยไม่ตั้งใจ

Lawyer-client handshake symbolizing trust at Suwanvara Law Firm

พร้อมรับฟังเรื่องของคุณ

ปรึกษาเบื้องต้นกับทนายความผู้เชี่ยวชาญของเรา