คำตอบหลัก
สัญญากับตัวแทนขายต่างประเทศควรตอบสี่คำถามให้ชัดตั้งแต่ก่อนเซ็น ได้แก่ ค่าคอมมิชชันเกิดสิทธิเมื่อเหตุการณ์ใดเกิดขึ้น ตัวแทนขายที่ไหนและให้ใครได้บ้าง ลูกค้าที่ตัวแทนหามาเป็นของใคร และถ้าเลิกกัน คำสั่งซื้อที่ยังค้างอยู่จะนับเป็นของใคร เรื่องเหล่านี้ไม่ควรปล่อยให้ตีความภายหลัง เพราะกฎหมายไทยไม่ได้เขียนคำตอบสำเร็จรูปให้ครบทุกข้อ
ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ตัวแทนไม่มีสิทธิได้บำเหน็จ เว้นแต่ตกลงกันไว้ หรือพฤติการณ์เป็นปริยาย หรือเป็นธรรมเนียม (มาตรา 803) ส่วนนายหน้าจะได้บำเหน็จต่อเมื่อสัญญาสำเร็จเนื่องแต่ผลของการชี้ช่องหรือจัดการ (มาตรา 845) ถ้าสัญญาไม่ระบุรายละเอียด สองฝ่ายมักเถียงกันเรื่อง "ใครหาลูกค้ารายนี้" และ "คำสั่งซื้อนี้ถือว่าสำเร็จหรือยัง" ซึ่งเป็นข้อพิพาทที่เสียเวลาและความสัมพันธ์ที่สุด
บทความนี้เน้นเฉพาะข้อตกลงรายตัวสำหรับตัวแทนขายในต่างประเทศ ส่วนการเลือกว่าจะใช้นายหน้า ตัวแทน หรือผู้ซื้อมาขายไป ดูที่นายหน้า ตัวแทน หรือผู้ซื้อมาขายไป และการสิ้นสุดสัญญาตัวแทนจำหน่ายดูที่เลิกสัญญาตัวแทนจำหน่าย
บทความนี้เหมาะกับใครในขั้นไหน
| ขั้นของคุณ | อ่านหัวข้อใดก่อน |
|---|---|
| ยังไม่เซ็น | หัวข้อ 1 ถึง 7 และเช็กลิสต์ เพื่อกำหนดข้อสัญญาและเขตขายก่อนเจรจา |
| เซ็นแล้วกำลังใช้ | หัวข้อ 2, 3, 6 และ 7 เพื่อตรวจว่าการจ่ายคอมมิชชัน การรับเงิน และการรายงาน ตรงกับสัญญาหรือไม่ |
| มีข้อพิพาทแล้ว | หัวข้อ 2, 5, 8 และ 9 เพื่อรวบรวมหลักฐานว่าใครหาลูกค้า คำสั่งซื้อสำเร็จเมื่อใด และเลิกสัญญาโดยวิธีใด |
1. ตัวแทนต่างประเทศคนนี้เป็นตัวแทนจริงหรือเป็นแค่คนชี้ช่อง
คำตอบเรื่องค่าคอมมิชชันเริ่มจากหน้าที่จริงของคนนั้น ชื่อตำแหน่งในนามบัตรไม่ใช่ตัวตัดสิน
- ตัวแทน ตามมาตรา 797 คือผู้มีอำนาจทำการแทนตัวการและตกลงจะทำเช่นนั้น อำนาจจะตั้งแสดงออกชัดหรือโดยปริยายก็ได้ ถ้าตัวแทนเสนอราคา ตอบรับคำสั่งซื้อ หรือเซ็นแทนบริษัท ผลอาจผูกพันบริษัทโดยตรง
- นายหน้า ตามมาตรา 845 ชี้ช่องหรือจัดการให้ลูกค้าได้ทำสัญญากับบริษัท แต่ไม่ได้ทำสัญญาแทน
- ผู้ซื้อมาขายไป ซื้อสินค้าเป็นของตัวเองแล้วขายต่อ ไม่ได้รับ "คอมมิชชัน" แต่ได้ส่วนต่างราคา
ตัวแทนขายต่างประเทศจำนวนมากทำงานแบบผสม เช่น ชี้ช่องลูกค้า ส่งใบเสนอราคา และตามเก็บเงิน ถ้าสัญญาเรียกว่า "ตัวแทน" แต่หน้าที่จริงเป็นนายหน้า หรือกลับกัน ความคาดหวังของสองฝ่ายจะไม่ตรงกัน จึงควรเขียนในสัญญาให้ชัดว่าตัวแทนทำอะไรได้ และทำอะไรไม่ได้ เช่น ตัวแทนไม่มีอำนาจเซ็นสัญญาแทน ไม่มีอำนาจให้ส่วนลดเกินกรอบ และไม่มีอำนาจรับคืนสินค้า
อีกเรื่องที่ควรตัดสินใจคือ ตัวแทนต่างประเทศเป็นบุคคลหรือบริษัทในประเทศของตน ภาษีและกฎหมายท้องถิ่นของประเทศนั้นอาจเกี่ยวข้องกับค่าคอมมิชชันที่จ่ายออก ให้ปรึกษาที่ปรึกษากฎหมายหรือนักบัญชีในประเทศนั้นด้วย สำนักงานของเราให้ความเห็นเฉพาะกฎหมายไทยและสัญญาที่บริษัทไทยเป็นคู่สัญญา
2. ค่าคอมมิชชันเกิดสิทธิเมื่อใด
นี่คือหัวข้อที่เกิดข้อพิพาทมากที่สุด ควรเลือกเหตุการณ์ "จุดเกิดสิทธิ" เพียงเหตุการณ์เดียวสำหรับสินค้าหรือบริการแต่ละประเภท แล้วเขียนไว้ในสัญญา
| จุดเกิดสิทธิที่เลือกได้ | ตัวแทนได้เปรียบเมื่อ | บริษัทได้เปรียบเมื่อ |
|---|---|---|
| ลูกค้าส่งคำสั่งซื้อ | ได้เร็ว แต่บริษัทอาจต้องจ่ายแม้คำสั่งซื้อถูกยกเลิก | ต้องมีข้อให้คืนหรือหักเมื่อยกเลิก |
| บริษัทตอบรับคำสั่งซื้อหรือเซ็นสัญญา | ปกติสำหรับสัญญาขายแบบมีใบเสนอราคา | บริษัทคุมการตอบรับได้ |
| บริษัทส่งสินค้าหรือเริ่มให้บริการ | ผูกกับการส่งมอบจริง | ไม่ต้องจ่ายถ้ายังไม่ได้ส่ง |
| บริษัทได้รับเงินจากลูกค้าแล้ว | ไม่ได้เปรียบ ต้องรอ | ปลอดภัยที่สุดเมื่อลูกค้าชำระช้าหรือเบี้ยว |
ข้อสังเกตจากตัวบท
- ถ้าตัวแทนทำงานแบบตัวแทน สิทธิรับบำเหน็จมาจากข้อตกลง พฤติการณ์ หรือธรรมเนียม (มาตรา 803) การจ่ายแบบที่เคยปฏิบัติกันมาจึงอาจกลายเป็นข้อตกลงโดยปริยาย
- ถ้าตัวแทนทำงานแบบนายหน้า บำเหน็จเกิดต่อเมื่อสัญญาทำกันสำเร็จเนื่องแต่ผลของการชี้ช่องหรือจัดการ ถ้าสัญญานั้นมีเงื่อนไขบังคับก่อน บำเหน็จยังไม่ถึงกำหนดจนกว่าเงื่อนไขสำเร็จ (มาตรา 845) ค่าใช้จ่ายที่นายหน้าเสียไป จะเรียกชดใช้ได้ก็ต่อเมื่อตกลงกันไว้เช่นนั้น แม้สัญญาไม่สำเร็จ
ข้อสัญญาที่ควรมี
- นิยามคำสั่งซื้อที่นับเป็นผลงาน เช่น ต้องเป็นลูกค้าที่ตัวแทนแนะนำเป็นลายลักษณ์อักษร หรือมีบันทึกอีเมลก่อนวันที่ซื้อ
- ฐานที่ใช้คำนวณ ยอดก่อนหรือหลังหักส่วนลด ค่าขนส่ง ค่าประกัน และภาษี รวมถึงสกุลเงินและอัตราแลกเปลี่ยนที่ใช้ ดูตั้งราคาและเงื่อนไขชำระเป็นดอลลาร์ส่งออก
- ผลเมื่อมีการคืนสินค้า ยกเลิก หรือเครดิตโน้ต ตัวแทนต้องคืนคอมมิชชันส่วนนั้นหรือไม่ และคืนอย่างไร
- กำหนดจ่าย เช่น ภายในกี่วันหลังรับเงินจากลูกค้า และจ่ายในสกุลใด
- สิทธิตรวจสอบ ตัวแทนขอดูรายงานยอดขายของเขตตนได้เพียงใด และบริษัทขอดูบันทึกการติดต่อลูกค้าของตัวแทนได้หรือไม่
- คำสั่งซื้อซ้ำและต่ออายุ จ่ายคอมมิชชันหรือไม่ นานกี่เดือนหรือกี่รอบ
ภาษีที่เกี่ยวกับการจ่ายค่าคอมมิชชันไปต่างประเทศ ให้นักบัญชีหรือที่ปรึกษาภาษีตรวจ สำนักงานไม่ให้อัตราภาษีหรือตัวเลขที่ยังไม่ได้ตรวจยืนยัน
3. เขตขายควรเขียนอย่างไร
"เขตขาย" ที่ไม่ชัดคือสาเหตุอันดับต้นของการแย่งลูกค้ากันเอง
- ผูกกับพื้นที่ ลูกค้า หรือสินค้า อย่างใดอย่างหนึ่ง หรือหลายอย่างรวมกัน เช่น ประเทศ ภูมิภาค หรือรายชื่อลูกค้าที่ระบุ การเขียนแค่ว่า "เอเชียตะวันออกเฉียงใต้" ไม่พอ ควรบอกว่านับทั้งประเทศหรือเฉพาะเมืองที่ระบุ
- แยกสิทธิแต่เพียงผู้เดียวกับสิทธิไม่เด็ดขาด ถ้าให้สิทธิแต่เพียงผู้เดียว บริษัทจะเสนอขายเองหรือตั้งตัวแทนรายอื่นในเขตเดียวกันไม่ได้ ต้องเขียนด้วยว่าบริษัทขายตรงเองได้หรือไม่ และคอมมิชชันของคำสั่งซื้อที่บริษัทปิดการขายเองเป็นอย่างไร
- ลูกค้าข้ามเขต ลูกค้ามีสำนักงานใหญ่อยู่เขตหนึ่ง แต่สั่งซื้อเข้าอีกเขตหนึ่ง ใครได้คอมมิชชัน ควรกำหนดหลักเช่น "ตามที่อยู่ที่ส่งสินค้า" หรือ "ตามที่ตั้งของผู้ตัดสินใจซื้อ"
- ขายออนไลน์ ถ้าบริษัทมีช่องทางออนไลน์ ลูกค้าในเขตของตัวแทนที่สั่งผ่านเว็บเอง ถือเป็นของใคร
- ลูกค้าที่บริษัทมีอยู่ก่อน ควรทำรายชื่อลูกค้ารายเดิมที่ตัวแทนไม่มีสิทธิรับคอมมิชชัน หรือรับในอัตราที่ต่างออกไป
- เป้าขายขั้นต่ำและผลเมื่อไม่ถึงเป้า เช่น ปรับเป็นสิทธิไม่เด็ดขาด ลดเขตขาย หรือบอกเลิกได้ เพื่อบริษัทไม่ติดตัวแทนที่ไม่ขยับ
สิ่งที่สัญญาตัวแทนทั่วไปไม่ควรทำคือ ผูกมัดบริษัทกับสิทธิเฉพาะตัวโดยไม่มีเป้าหมายหรือระยะเวลา ถ้าต้องการให้สิทธิ์เฉพาะหลายปี ให้ผูกกับเป้าขายและให้ทบทวนทุกปี
4. ลูกค้าที่ตัวแทนหามาเป็นของใคร
ในหลายธุรกิจ มูลค่าที่แท้จริงอยู่ที่ความสัมพันธ์กับลูกค้า ไม่ใช่คำสั่งซื้อรายครั้ง จึงควรตกลงไว้
- สัญญาของลูกค้า ปกติทำโดยตรงกับบริษัทไทย ลูกค้าจึงเป็นลูกค้าของบริษัท ตัวแทนมีสิทธิรับคอมมิชชันตามสัญญา แต่ไม่ได้เป็นเจ้าของตัวลูกค้า ควรเขียนไว้ชัดเพื่อกันการเข้าใจผิด
- รายชื่อและข้อมูลลูกค้า ระบบ CRM หรือรายชื่อที่ตัวแทนเก็บไว้ ใครเป็นเจ้าของ ตัวแทนต้องส่งคืนหรือลบเมื่อเลิกสัญญาหรือไม่ ข้อมูลส่วนบุคคลของลูกค้าเป็นรายบุคคลมีเงื่อนไขของมันเอง ให้ตรวจร่วมกับเรื่องข้อมูลส่วนบุคคล ไม่ควรให้ตัวแทนถือไว้ลำพัง
- การแนะนำลูกค้าและการบันทึก ตั้งขั้นตอนให้ตัวแทน "ลงทะเบียนลูกค้า" กับบริษัทเป็นลายลักษณ์อักษร และให้บริษัทตอบรับภายในกี่วัน เมื่อมีข้อพิพาท หลักฐานนี้เป็นตัวตัดสินว่าใครหาลูกค้ารายนั้น
- ข้อห้ามไม่ให้ตัวแทนตัดบริษัทออก เช่น ห้ามชักชวนลูกค้าไปซื้อกับบริษัทอื่นหรือไปติดต่อโดยตรงโดยไม่ผ่านบริษัท และห้ามใช้แบรนด์ในทางที่ไม่ได้รับอนุญาต ข้อห้ามเหล่านี้ควรกำหนดช่วงเวลาและขอบเขตให้สมเหตุสมผล ถ้ากว้างเกินไป อาจบังคับใช้ไม่ได้ทั้งหมด ให้ปรึกษาทนายความ
5. ตัวแทนรับเงินแทนบริษัทได้หรือไม่
โดยทั่วไป ไม่ควรให้ตัวแทนต่างประเทศรับเงินจากลูกค้าแทนบริษัท เว้นแต่จำเป็นจริง เพราะบริษัทต้องอาศัยความซื่อสัตย์และความพร้อมทางการเงินของตัวแทนโดยสิ้นเชิง
หลักตามกฎหมาย มาตรา 810 กำหนดว่าเงินและทรัพย์สินที่ตัวแทนได้รับไว้เกี่ยวด้วยการเป็นตัวแทน ตัวแทนต้องส่งให้แก่ตัวการทั้งสิ้น และสิทธิที่ตัวแทนได้มาในนามตนเองแต่โดยฐานที่ทำการแทนตัวการ ก็ต้องโอนให้ตัวการ แต่หลักนี้ไม่ได้ช่วยถ้าตัวแทนล้มละลายหรือหายตัวไป บริษัทจึงควรป้องกันล่วงหน้า
- ค่าเริ่มต้น ให้ลูกค้าชำระตรงเข้าบัญชีบริษัทเท่านั้น และตัวแทนไม่มีอำนาจรับเงิน
- ถ้าให้รับเงินได้ ระบุประเภทการชำระ วงเงินต่อรายการ บัญชีที่ใช้ (แยกจากเงินของตัวแทน) ระยะเวลาส่งมอบ และให้ออกใบเสร็จหรือหลักฐานที่บริษัทอนุมัติ
- ห้ามหักเอง ตัวแทนจะหักคอมมิชชันจากเงินที่รับไว้ได้หรือไม่ ถ้าอนุญาต ต้องมีรายงานและบริษัทตรวจสอบยอดได้ ถ้าไม่อนุญาต ให้ส่งเต็มจำนวนแล้วบริษัทจ่ายคอมมิชชันแยกต่างหาก
- แจ้งลูกค้า ลูกค้าควรทราบว่าชำระเงินที่ไหนได้ ประกาศบัญชีของบริษัทเป็นลายลักษณ์อักษร เพื่อกันการหลอกให้โอนเข้าบัญชีอื่น
- การเปลี่ยนบัญชี กำหนดให้เปลี่ยนบัญชีรับเงินได้เฉพาะเมื่อบริษัทแจ้งเป็นลายลักษณ์อักษรโดยผู้มีอำนาจ และให้ลูกค้ายืนยันกับบริษัทก่อนโอน
ถ้าตัวแทนรับเงินไว้แล้วไม่ส่งมอบ ให้เก็บหลักฐานการรับเงิน รายงานบัญชี และข้อความที่ติดต่อกัน แล้วปรึกษาทนายความทั้งฝั่งไทยและประเทศของตัวแทน การเรียกคืนเงินจากต่างประเทศมีเรื่องศาลและการบังคับคดี ดูการทวงหนี้ข้ามประเทศ
6. ความขัดแย้งทางผลประโยชน์ ต้องระวังจุดใด
ตัวแทนเป็นคนของบริษัทในสายตาลูกค้า แต่มีผลประโยชน์ของตัวเองด้วย จึงควรกำหนดไว้
- ทำนิติกรรมกับตนเอง มาตรา 805 ห้ามตัวแทนทำนิติกรรมในนามของตัวการกับตนเอง หรือในฐานตัวแทนของบุคคลภายนอก หากตัวการไม่ได้ยินยอม เว้นแต่เป็นเรื่องชำระหนี้เท่านั้น ตัวอย่างเช่น ตัวแทนขายสินค้าของบริษัทให้บริษัทอีกแห่งที่ตัวแทนเองเป็นเจ้าของ
- ทำตามคำสั่ง มาตรา 807 กำหนดให้ตัวแทนทำตามคำสั่งของตัวการ ถ้าไม่มีคำสั่ง ให้ปฏิบัติตามทางที่เคยทำกันมาในการค้านั้น จึงควรให้บริษัทออกนโยบายการขายเป็นลายลักษณ์อักษร เช่น ราคาขั้นต่ำและเงื่อนไขชำระ
- สินค้าหรือบริการของคู่แข่ง ตกลงว่าห้าม จำกัดเฉพาะรายการ หรือให้แจ้งก่อน ถ้าตัวแทนขายสินค้าคู่แข่งอยู่แล้ว ควรให้เปิดเผยตั้งแต่ก่อนเซ็น
- ได้ค่าตอบแทนจากสองฝั่ง ตัวแทนรับคอมมิชชันจากลูกค้าหรือซัพพลายเออร์ด้วยหรือไม่ ควรกำหนดให้เปิดเผย และห้ามรับสิ่งตอบแทนจากบุคคลที่สามที่เกี่ยวกับธุรกรรมของบริษัทโดยไม่แจ้ง
- ของขวัญและค่ารับรอง ตัวแทนในบางประเทศต้องดำเนินการกับหน่วยงานรัฐหรือรัฐวิสาหกิจ ควรกำหนดข้อห้ามการจ่ายสินบนและให้ตัวแทนรับรองว่าจะปฏิบัติตามกฎหมายของประเทศนั้นและของไทย
- การเปิดเผยข้อมูลและความลับ ราคา ต้นทุน และแผนผลิตภัณฑ์ที่ตัวแทนรู้ ต้องมีข้อสัญญารักษาความลับ
7. เลิกสัญญาแล้วค่าตอบแทนเป็นอย่างไร
ข้อนี้ต้องเขียนไว้ตั้งแต่ต้น เพราะเมื่อมีความขัดแย้งแล้ว การตกลงยากขึ้นมาก
- มาตรา 827 ให้ตัวการถอนตัวแทน และตัวแทนบอกเลิกได้ทุกเมื่อ แต่ฝ่ายที่เลิกในเวลาที่ไม่สะดวกต่ออีกฝ่ายต้องรับผิดในความเสียหายที่เกิดจากการนั้น เว้นแต่เป็นความจำเป็นอันมิอาจก้าวล่วงได้ ความเสียหายต้องพิสูจน์ ไม่ใช่เกิดทุกครั้ง
- สัญญาระงับตามมาตรา 826 เมื่อมีการถอนหรือบอกเลิก หรือเมื่อคู่สัญญาฝ่ายใดตาย ตกเป็นผู้ไร้ความสามารถ หรือล้มละลาย เว้นแต่ขัดกับข้อสัญญาหรือสภาพของกิจการ
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ในหมวดตัวแทนไม่ได้ให้ค่าชดเชยลูกค้าหรือค่าตอบแทนหลังเลิกสัญญาโดยอัตโนมัติ ถ้าสองฝ่ายต้องการ ควรเขียนไว้ในสัญญา บริษัทไม่ควรสันนิษฐานว่ากฎหมายให้ และตัวแทนก็ไม่ควรสันนิษฐานว่ากฎหมายให้เช่นกัน
ข้อสัญญาที่ควรกำหนด
- ระยะบอกกล่าว ล่วงหน้ากี่วัน และเหตุเลิกทันที เช่น ผิดสัญญาร้ายแรง ทุจริต หรือรับเงินแล้วไม่ส่ง
- คอมมิชชันค้างจ่าย สำหรับคำสั่งซื้อที่เกิดก่อนเลิก รวมถึงคำสั่งซื้อที่ตัวแทนเจรจาไว้ก่อนเลิกแต่ปิดหลังเลิก
- คอมมิชชันหลังเลิก (tail) ถ้ามี ระบุระยะเวลา เฉพาะลูกค้ารายที่ตัวแทนลงทะเบียนไว้ และอัตราที่ใช้ ถ้าไม่มี ให้เขียนว่าไม่มี
- การส่งคืนและส่งมอบ ตัวอย่างสินค้า เอกสาร ข้อมูลลูกค้า และการหยุดใช้ชื่อหรือแบรนด์ของบริษัท
- การแจ้งลูกค้าว่าอำนาจสิ้นสุด เพื่อกันตัวแทนที่ยังแสดงตัวเป็นตัวแทนของบริษัทต่อไป
รายละเอียดเรื่องสต็อก แบรนด์ และลูกค้าเมื่อเลิก ดูเลิกสัญญาตัวแทนจำหน่าย บทความนี้ไม่ได้ซ้ำเนื้อหาดังกล่าว
8. กฎหมายที่ใช้บังคับและที่ระงับข้อพิพาท
สัญญากับตัวแทนต่างประเทศมักต้องเลือกว่าจะใช้กฎหมายประเทศใดและจะระงับข้อพิพาทที่ใด เป็นศาลหรืออนุญาโตตุลาการ สองเรื่องนี้ควรตกลงกันก่อนเซ็น และควรดูควบคู่กับที่ตั้งของหลักฐาน ทรัพย์สิน และเงินที่ต้องเรียกคืน ถ้ายังไม่ตกลงในสัญญา ข้อพิพาทอาจเสียเวลากับคำถามว่า "ฟ้องที่ไหน ใช้กฎหมายใด" ก่อนจะถึงเนื้อหา
รายละเอียดว่าข้อกำหนดเหล่านี้ควบคุมอะไรจริง ๆ และต้องคิดอะไรก่อนยอมรับกฎหมายต่างประเทศ ดูคู่สัญญาต่างประเทศขอใช้กฎหมายต่างประเทศและอนุญาโตตุลาการ บทความนี้ไม่ซ้ำรายละเอียดดังกล่าว
ถ้าบริษัทยังไม่ได้ตัดสินใจเรื่องโครงสร้างการเข้าตลาด ดูส่งออกตรง ตั้งตัวแทนจำหน่าย หรือตั้งบริษัทเอง ซึ่งเป็นมุมของผู้ขายต่างชาติเข้ามาขายในไทย ส่วนบทความนี้เป็นมุมของบริษัทไทยที่ไปขายต่างประเทศ
9. ตัวอย่างสมมติ: ผู้ส่งออกกับตัวแทนในต่างประเทศ
ตัวอย่างนี้ไม่ใช่เรื่องจริง ตัวเลขเป็นเพียงภาพประกอบ
บริษัทไทยผลิตอุปกรณ์เกษตร ตกลงกับตัวแทนรายหนึ่งในประเทศ ก. ว่าให้คอมมิชชันร้อยละ 5 โดยไม่ได้เขียนว่านับจากยอดใด จุดเกิดสิทธิเมื่อใด และเขตขายครอบคลุมเพียงใด ตัวแทนแนะนำลูกค้ารายหนึ่ง ลูกค้าสั่งซื้อ 2,000,000 บาท ต่อมาลูกค้าขอคืนสินค้าครึ่งหนึ่ง และชำระส่วนที่เหลือล่าช้าสามเดือน
ปัญหาที่เกิดขึ้น
- ตัวแทนอ้างว่าสิทธิเกิดตั้งแต่ลูกค้าสั่งซื้อ จึงเรียกคอมมิชชันจาก 2,000,000 บาท บริษัทเห็นว่าควรคิดจากยอดที่ได้รับเงินจริง
- ลูกค้ารายเดียวกันสั่งเพิ่มจากสำนักงานในประเทศ ข. ซึ่งอยู่นอกเขตของตัวแทน แต่ตัวแทนอ้างว่าตนเป็นผู้แนะนำ
- เมื่อบริษัทบอกเลิก ตัวแทนเรียกคอมมิชชันของคำสั่งซื้อที่ลูกค้าสั่งหลังเลิกสัญญาสามเดือน
ถ้าสัญญาเขียนไว้ตั้งแต่ต้นว่า คอมมิชชันนับจากยอดที่บริษัทได้รับเงินจริงหลังหักคืนสินค้า ลูกค้าต้องลงทะเบียนไว้ก่อน เขตขายกำหนดตามที่อยู่ส่งสินค้า และคอมมิชชันหลังเลิกมีหรือไม่มี ข้อโต้แย้งทั้งสามข้อจะเหลือเพียงการตรวจเอกสาร ไม่ต้องพึ่งการตีความ
10. เช็กลิสต์ก่อนเซ็นสัญญากับตัวแทนขายต่างประเทศ
- ระบุว่าตัวแทนเป็นตัวแทน นายหน้า หรือผู้ซื้อมาขายไป และเขียนอำนาจที่ให้และไม่ให้
- กำหนดจุดเกิดสิทธิรับคอมมิชชัน ฐานคำนวณ สกุลเงิน และกำหนดจ่าย
- เขียนผลเมื่อมีคืนสินค้า ยกเลิก หรือชำระล่าช้า
- กำหนดเขตขาย (พื้นที่ ลูกค้า สินค้า) สิทธิแต่เพียงผู้เดียวหรือไม่ และขายออนไลน์นับอย่างไร
- ทำรายชื่อลูกค้าเดิมของบริษัทที่แยกออกจากเขตของตัวแทน
- มีขั้นตอนลงทะเบียนลูกค้าที่ตัวแทนแนะนำ เป็นลายลักษณ์อักษร
- กำหนดว่าตัวแทนรับเงินแทนได้หรือไม่ ใช้บัญชีใด และส่งมอบภายในกี่วัน
- มีข้อเปิดเผยและห้ามขายสินค้าคู่แข่งหรือรับผลประโยชน์จากบุคคลที่สามโดยไม่แจ้ง
- มีข้อรักษาความลับ ข้อห้ามตัดบริษัทออก และข้อห้ามจ่ายสินบน
- กำหนดระยะบอกกล่าว เหตุเลิกทันที คอมมิชชันค้างจ่าย และคอมมิชชันหลังเลิก
- ตกลงกฎหมายที่ใช้บังคับและที่ระงับข้อพิพาท
- ให้นักบัญชีตรวจเรื่องภาษีของการจ่ายค่าคอมมิชชันไปต่างประเทศ
อย่าเข้าใจผิด
- "เรียกว่า 'ตัวแทน' ในสัญญาแล้ว ก็ได้ค่าคอมมิชชันตามที่เขาบอก" ไม่เสมอไป ตัวแทนมีสิทธิรับบำเหน็จเมื่อตกลงไว้ หรือเป็นปริยาย หรือเป็นธรรมเนียม (มาตรา 803) สัญญาที่ไม่ระบุจุดเกิดสิทธิและฐานคำนวณ เป็นที่มาของข้อพิพาท
- "คอมมิชชันเกิดทันทีที่ลูกค้าสั่งซื้อ" ไม่ใช่ข้อบังคับ ต้องดูข้อสัญญา ถ้าเป็นนายหน้า บำเหน็จเกิดเมื่อสัญญาสำเร็จเนื่องแต่ผลของการชี้ช่อง และถ้ามีเงื่อนไขบังคับก่อนต้องรอเงื่อนไขสำเร็จ (มาตรา 845)
- "ให้ตัวแทนเก็บเงินแทนสะดวกกว่า ไม่เป็นปัญหา" กฎหมายให้ตัวแทนส่งเงินที่รับไว้ให้ตัวการ (มาตรา 810) แต่บริษัทยังเสี่ยงถ้าตัวแทนไม่ส่ง ควรกำหนดบัญชีและกำหนดส่งมอบให้ชัด
- "ตัวแทนขายสินค้าคู่แข่งได้เสมอ เพราะไม่มีกฎหมายห้าม" เรื่องนี้ขึ้นอยู่กับสัญญา และมีข้อจำกัดเรื่องการทำนิติกรรมกับตนเองหรือในฐานตัวแทนของบุคคลภายนอกโดยไม่ได้รับความยินยอม (มาตรา 805) ควรตกลงเป็นลายลักษณ์อักษร
- "เลิกสัญญาแล้วต้องจ่ายค่าชดเชยลูกค้าให้ตัวแทนเสมอ" หมวดตัวแทนไม่ได้กำหนดไว้อัตโนมัติ มาตรา 827 พูดถึงความเสียหายเมื่อเลิกในเวลาที่ไม่สะดวก ซึ่งต้องพิสูจน์ ค่าตอบแทนหลังเลิกควรเขียนในสัญญา
- "ระบุเขตขายว่าเอเชียก็เพียงพอ" ถ้าไม่ระบุว่านับทั้งประเทศหรือเมืองใด ลูกค้าข้ามเขตและการขายออนไลน์จะเป็นข้อพิพาท
- "เลือกกฎหมายและศาลทีหลังได้" การเปิดช่องว่างไว้ทำให้ข้อพิพาทเสียเวลาก่อนถึงเนื้อหา ควรตกลงก่อนเซ็น
อ่านเพิ่มเติม
- นายหน้า ตัวแทน หรือผู้ซื้อมาขายไป เลือกโมเดลขายแบบไหน
- เลิกสัญญาตัวแทนจำหน่าย สต็อก แบรนด์ และลูกค้าเดิม
- คู่สัญญาต่างประเทศขอใช้กฎหมายต่างประเทศและอนุญาโตตุลาการ
- ตั้งราคาและเงื่อนไขชำระเป็นดอลลาร์ส่งออก
- การทวงหนี้ข้ามประเทศ
- ต่ออายุอัตโนมัติและวันบอกกล่าว
สัญญาตัวแทนขายต่างประเทศที่ดีตอบให้ชัดว่า ค่าคอมมิชชันเกิดเมื่อใด เขตขายคือที่ไหน ลูกค้าเป็นของใคร เงินเข้าบัญชีใคร และเมื่อเลิกกันแล้วอะไรยังเป็นของใคร
เราช่วยบริษัทร่างและตรวจสัญญาตัวแทนขายและนายหน้า กำหนดจุดเกิดสิทธิรับคอมมิชชัน เขตขาย สิทธิในลูกค้า ข้อรับเงินแทนและข้อห้ามขัดผลประโยชน์ รวมถึงตรวจร่างสัญญาที่ตัวแทนต่างประเทศส่งมา เราให้ความเห็นตามกฎหมายไทยและสัญญาที่บริษัทไทยเป็นคู่สัญญา ไม่ใช่ที่ปรึกษากฎหมายต่างประเทศ ที่ปรึกษาภาษี หรือนักบัญชี และไม่สามารถรับรองผลของการเจรจากับตัวแทน ค่าบริการขึ้นอยู่กับขั้นของเรื่องและงานที่ต้องทำ ส่งเอกสารให้เราดูก่อน เราจะแจ้งขอบเขตงานและค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน โทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดูเพิ่มเติมที่ สัญญาและเอกสาร
คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

