คำตอบหลัก
บริษัทไทยที่ใช้แบรนด์ เทคโนโลยี หรือซอฟต์แวร์ของบริษัทแม่ควรมีสัญญาอนุญาตใช้สิทธิเป็นลายลักษณ์อักษรที่แยกออกมาต่างหาก ไม่ควรฝากไว้ในข้อความอีเมลหรือสัญญาบริการฉบับเดียวกัน สัญญาควรตอบให้ได้ว่าบริษัทไทยได้สิทธิอะไร ใช้ที่ไหน ใช้ได้นานเท่าใด ต้องรักษามาตรฐานอย่างไร งานใหม่ที่ทีมไทยสร้างเป็นของใคร เลิกแล้วต้องทำอะไร และค่าตอบแทนคิดจากฐานใด
ก่อนร่างสัญญา ควรดูให้แน่ว่าทรัพย์สินที่จะอนุญาตมีอยู่จริงในประเทศไทยหรือไม่ และเป็นชื่อของใคร เครื่องหมายที่จดในต่างประเทศไม่ได้ทำให้มีสิทธิในประเทศไทยโดยอัตโนมัติ และบริษัทแม่ที่ไม่ได้ถือสิทธิในไทยก็อนุญาตให้ใช้สิ่งที่ตนไม่มีไม่ได้
ค่าสิทธิต้องแยกจากค่าบริการหรือค่าบริหารจัดการ แต่ละรายการมีฐานการคิดและหลักฐานของตนเอง เรื่องภาษีของค่าสิทธิให้นักบัญชีหรือผู้สอบบัญชีเป็นผู้ตรวจ
ใครควรอ่านส่วนไหน
| สถานะ | อ่านส่วนไหนก่อน |
|---|---|
| ยังไม่เซ็น | ข้อ 1 ถึง 6 สิ่งที่อนุญาตและสิทธิที่ถืออยู่จริง ขอบเขต ค่าสิทธิ การพัฒนางานใหม่ และการเลิกสัญญา แล้วจึงดูเช็กลิสต์ในข้อ 9 |
| เซ็นแล้วกำลังใช้ | ข้อ 1 เพื่อเทียบสัญญากับทะเบียนจริง ข้อ 3 ถึง 5 และข้อ 8 โดยเฉพาะว่าค่าสิทธิที่จ่ายอยู่ตรงกับสูตรในสัญญาหรือไม่ |
| มีข้อพิพาทแล้ว | ข้อ 7 ข้อ 8 และข้อ 10 โดยเริ่มจากเอกสารที่ต้องเก็บ ผลของการเลิกสัญญา และสิ่งที่ยังใช้ได้ระหว่างพิพาท |
1. สิ่งที่อนุญาตให้ใช้มีอะไรบ้าง และถือสิทธิอยู่จริงหรือไม่
คำว่า "แบรนด์ของบริษัทแม่" ในทางปฏิบัติรวมของหลายอย่างที่มีสถานะต่างกัน ควรแยกเป็นรายการแล้วตรวจแต่ละรายการ
| ทรัพย์สิน | สิ่งที่ควรตรวจก่อนเซ็น |
|---|---|
| เครื่องหมายการค้าที่จดทะเบียนในไทย | หมายเลขคำขอ ชื่อเจ้าของในทะเบียน ประเภทสินค้าหรือบริการที่คุ้มครอง สถานะและวันครบอายุ |
| เครื่องหมายที่จดในต่างประเทศเท่านั้น | ยังไม่ได้รับความคุ้มครองตามทะเบียนไทย ควรตัดสินใจว่าจะยื่นจดในไทยก่อนหรือพร้อมกับเริ่มใช้ |
| เครื่องหมายที่ไม่ได้จดเลย | ความคุ้มครองอ่อนกว่ามาก และมีความเสี่ยงที่บุคคลอื่นไปยื่นจดก่อน |
| สิทธิบัตรหรืออนุสิทธิบัตร | เลขที่ เจ้าของ สถานะการคุ้มครองในไทย ข้อถือสิทธิครอบคลุมผลิตภัณฑ์หรือกรรมวิธีที่บริษัทไทยจะใช้หรือไม่ |
| ความรู้เทคนิค (know-how) และความลับทางการค้า | ระบุเป็นเอกสารหรือชุดข้อมูลที่ส่งมอบจริง และมีมาตรการรักษาความลับ ไม่ใช่ถ้อยคำกว้าง ๆ |
| ซอฟต์แวร์ | อนุญาตให้ใช้ ให้ติดตั้ง ให้แก้ไข หรือให้ทำซ้ำ ในระดับใด และได้เฉพาะโปรแกรมปฏิบัติการหรือรวมซอร์สโค้ดด้วย |
| คู่มือ แบบฟอร์ม มาตรฐานแบรนด์ | ลิขสิทธิ์ในเอกสารเป็นของใคร ใช้ปรับเป็นภาษาไทยได้หรือไม่ |
ขั้นแรกที่ควรทำคือค้นทะเบียนของกรมทรัพย์สินทางปัญญา ดูว่ามีเครื่องหมายหรือสิทธิบัตรใดจดในไทยแล้วบ้าง และจดในชื่อบุคคลใด บางกลุ่มบริษัทจดเครื่องหมายไว้ในชื่อบริษัทหนึ่ง แต่ผู้ที่ลงนามอนุญาตเป็นอีกบริษัทหนึ่ง ถ้าชื่อไม่ตรงกัน ต้องแก้ที่ต้นทางก่อน เช่น ให้ผู้ถือสิทธิลงนามเอง หรือมีเอกสารที่แสดงว่าผู้ลงนามมีอำนาจอนุญาตแทน
เรื่องใครควรเป็นเจ้าของเครื่องหมายตั้งแต่ตอนตั้งบริษัท และความเสี่ยงของหลักยื่นก่อนได้ก่อน ดูการตัดสินใจเรื่องเจ้าของแบรนด์เมื่อตั้งบริษัทในไทย ส่วนขั้นตอนยื่นจดดูขั้นตอนจดเครื่องหมายการค้า และเรื่องสิทธิบัตร อนุสิทธิบัตร และความลับทางการค้า ดูสิทธิบัตร อนุสิทธิบัตร และความลับทางการค้า หน้านี้ไม่ซ้ำเนื้อหาเหล่านั้น เน้นที่ตัวสัญญาอนุญาตและค่าตอบแทน
2. ขอบเขตของสิทธิควรเขียนอย่างไร
ขอบเขตคือจุดที่พิพาทเกิดบ่อยที่สุด เพราะแต่ละฝ่ายเข้าใจว่าได้หรือให้มากกว่าที่เขียน
- เอกสิทธิ์: อนุญาตแบบเอกสิทธิ์ (exclusive) คือบริษัทแม่ไม่อนุญาตรายอื่นในเขตเดียวกันและมักตกลงว่าตนเองจะไม่ใช้เองในเขตนั้นด้วย อนุญาตแบบไม่เป็นเอกสิทธิ์ (non-exclusive) คือบริษัทแม่ยังอนุญาตรายอื่นได้ ต้องเขียนให้ชัดว่าเป็นแบบใด และถ้าเป็นแบบกึ่งเอกสิทธิ์ ใครยังใช้เองได้บ้าง
- อาณาเขต: ประเทศไทยทั้งประเทศ หรือบางจังหวัด และขายออนไลน์ข้ามประเทศได้หรือไม่
- ขอบเขตการใช้ (field of use): ใช้กับสินค้าหรือบริการใด ช่องทางใด ใช้ในการผลิต การขาย หรือการโฆษณา
- การอนุญาตช่วง: บริษัทไทยอนุญาตต่อให้ตัวแทนจำหน่าย แฟรนไชซี หรือผู้รับจ้างผลิตได้หรือไม่ ถ้าได้ ต้องได้รับความยินยอมล่วงหน้า และผู้รับช่วงต้องผูกพันตามเงื่อนไขเดียวกัน เรื่องการขยายด้วยแฟรนไชส์ ดูการตรวจสัญญาแฟรนไชส์ก่อนซื้อ เป็นมุมของผู้ซื้อแฟรนไชส์
- ระยะเวลาและการต่ออายุ: ระบุวันเริ่ม วันสิ้นสุด เงื่อนไขต่ออายุ และวิธีบอกกล่าว ถ้ามีต่ออายุอัตโนมัติให้ลงทะเบียนวันบอกกล่าวไว้ ดูต่ออายุอัตโนมัติและวันบอกกล่าว
- การโอนสิทธิตามสัญญา: ถ้าบริษัทแม่ขายแบรนด์หรือกลุ่มบริษัทเปลี่ยนเจ้าของ สัญญาอนุญาตยังผูกพันผู้ซื้อหรือไม่ และบริษัทไทยโอนสัญญาให้ผู้ซื้อกิจการของตนได้หรือไม่
3. การควบคุมคุณภาพและมาตรฐานแบรนด์ควรมีแค่ไหน
เจ้าของเครื่องหมายมักต้องการควบคุมคุณภาพสินค้าหรือบริการที่ใช้เครื่องหมายของตน เพราะถ้าปล่อยให้ใช้โดยไม่ควบคุม ชื่อเสียงของแบรนด์ทั้งกลุ่มจะเสียหายและสถานะของเครื่องหมายอาจอ่อนลง สัญญาจึงมักมีข้อกำหนดทำนองนี้
- คู่มือแบรนด์ที่เป็นเอกสารแนบ ระบุรูปแบบโลโก้ สี ถ้อยคำ และการใช้บนป้ายและสื่อโฆษณา
- มาตรฐานสินค้าหรือบริการ และสิทธิของเจ้าของในการขอตัวอย่างหรือเข้าตรวจสถานที่
- ขั้นตอนอนุมัติสื่อใหม่ก่อนเผยแพร่ พร้อมกำหนดเวลาตอบ เพื่อไม่ให้การรออนุมัติทำให้งานขายสะดุดโดยไม่มีจุดสิ้นสุด
- หน้าที่แจ้งเมื่อมีผู้ละเมิดหรือมีข้อร้องเรียนจากลูกค้า และใครเป็นผู้ดำเนินการ
ฝั่งบริษัทไทยควรตรวจว่ามาตรฐานที่ถูกกำหนดทำได้จริงในตลาดไทยและทำให้ต้นทุนเพิ่มเท่าใด ข้อกำหนดที่ปฏิบัติตามไม่ได้ในทางปฏิบัติจะกลายเป็นเหตุให้อีกฝ่ายอ้างเลิกสัญญาได้ในภายหลัง
4. งานใหม่ที่บริษัทไทยพัฒนาขึ้นเป็นของใคร
เมื่อบริษัทไทยใช้เทคโนโลยีของบริษัทแม่ ทีมไทยมักปรับปรุงสูตร กระบวนการ ซอฟต์แวร์ หรือสื่อการตลาดให้เข้ากับตลาดท้องถิ่น ถ้าสัญญาเงียบ ผลจะไม่ชัดและแต่ละฝ่ายมักเข้าใจว่าเป็นของตน สัญญาควรกำหนดอย่างน้อยเรื่องต่อไปนี้
- นิยาม: อะไรคืองานปรับปรุง (improvement) อะไรคืองานใหม่ที่ไม่ได้อาศัยเทคโนโลยีของบริษัทแม่
- เจ้าของ: งานปรับปรุงเป็นของบริษัทแม่ บริษัทไทย หรือถือร่วมกัน
- การให้สิทธิใช้กลับ (grant-back): ถ้างานเป็นของบริษัทไทย บริษัทแม่ขอสิทธิใช้กลับได้หรือไม่ ในขอบเขตใด และมีค่าตอบแทนหรือไม่
- สิทธิหลังสัญญาสิ้นสุด: บริษัทไทยยังใช้งานนั้นต่อได้หรือไม่ ถ้างานนั้นแยกออกจากเทคโนโลยีของบริษัทแม่ไม่ได้
- การได้สิทธิจากคน: ต้องมีข้อตกลงโอนสิทธิหรืออนุญาตกับพนักงานและผู้รับจ้างของบริษัทไทยที่สร้างงานนั้น เพราะสิทธิในงานที่คนเหล่านั้นสร้างไม่ได้ตกเป็นของบริษัทโดยอัตโนมัติในทุกกรณี
- ความลับ: ข้อมูลที่ทีมไทยได้รับต้องอยู่ใต้ข้อกำหนดรักษาความลับ ระบุผู้ที่เข้าถึงได้ ระยะเวลา และสิ่งที่ต้องคืนหรือทำลายเมื่อเลิก
ถ้างานใหม่คือซอฟต์แวร์ที่จ้างผู้พัฒนาภายนอกทำ เรื่องใครเป็นเจ้าของและใครได้รับซอร์สโค้ดมีรายละเอียดแยกต่างหากในสัญญาจ้างพัฒนาซอฟต์แวร์และซอร์สโค้ด
5. ค่าสิทธิคิดอย่างไร และต่างจากค่าบริการอย่างไร
ค่าสิทธิกับค่าบริการ
ค่าสิทธิ (royalty) คือค่าตอบแทนที่บริษัทไทยจ่ายเพื่อได้ใช้ทรัพย์สินทางปัญญา เช่น เครื่องหมาย เทคโนโลยี หรือซอฟต์แวร์ ส่วนค่าบริการหรือค่าบริหารจัดการคือค่าตอบแทนสำหรับงานที่บริษัทแม่ลงมือทำให้ เช่น บัญชีกลุ่ม การตลาดส่วนกลาง หรือการสนับสนุนด้านไอที
ข้อสำคัญคือไม่ควรเรียกเก็บเป็นยอดเดียวที่ปนกัน แยกเป็นรายการในสัญญาและในใบแจ้งหนี้ แต่ละรายการมีสัญญาหรือข้อสัญญาของตน ฐานการคิดของตน และหลักฐานของตน ค่าสิทธิพิสูจน์ด้วยสัญญาอนุญาตและตัวเลขที่ใช้คิด ส่วนค่าบริการพิสูจน์ด้วยหลักฐานว่าบริการเกิดขึ้นจริง ดูรายการหลักฐานในหน้าค่าบริหารจัดการจากบริษัทแม่ต้องมีหลักฐานอะไร และเรื่องการจ่ายเงินข้ามประเทศ ภาษีมูลค่าเพิ่ม และการหักภาษี ณ ที่จ่าย ดูการจ่ายค่าบริการให้ต่างประเทศ
เหตุที่ต้องแยกคือการจัดประเภทของการจ่ายมีผลต่อการบันทึกบัญชี การยื่นแบบ และการตรวจสอบ ซึ่งนักบัญชีและผู้สอบบัญชีเป็นผู้วิเคราะห์ ทนายไม่ให้อัตราหรือข้อสรุปทางภาษี แต่ช่วยให้ถ้อยคำในสัญญาและเอกสารสอดคล้องกันเพื่อให้การจัดประเภททำได้
วิธีคิดค่าสิทธิที่พบบ่อย
| วิธี | ลักษณะ | ประเด็นที่ต้องกำหนดในสัญญา |
|---|---|---|
| ร้อยละของยอดขาย | ค่าสิทธิเพิ่มตามยอดขายที่ใช้แบรนด์หรือเทคโนโลยี | นิยาม "ยอดขายสุทธิ" ว่าหักอะไรได้ เช่น ส่วนลด สินค้าคืน ภาษีขาย ค่าขนส่ง |
| ค่าคงที่ | จ่ายเป็นงวดเท่ากัน ไม่ขึ้นกับยอดขาย | งวดจ่าย การปรับเมื่อขอบเขตเปลี่ยน |
| ค่าขั้นต่ำ | จ่ายขั้นต่ำต่อปีไม่ว่ายอดขายเป็นอย่างไร | ปีแรกที่ยังไม่มียอดขาย ผลเมื่อต่ำกว่าขั้นต่ำ |
| ค่าเริ่มต้นครั้งเดียว | จ่ายเมื่อได้รับสิทธิหรือส่งมอบเทคโนโลยี | จ่ายคืนหรือไม่เมื่อเลิกสัญญาก่อนกำหนด |
| แบบผสม | ค่าเริ่มต้นบวกร้อยละของยอดขาย | ระบุแต่ละส่วนแยกกัน |
เรื่องที่ควรเขียนให้ชัดไม่ว่าเลือกวิธีใด
- ฐานของยอดขายสุทธิ: นับยอดขายของใคร นับเฉพาะสินค้าที่ใช้แบรนด์หรือรวมสินค้าอื่น นับขายผ่านตัวแทนและขายออนไลน์หรือไม่ และขายให้บริษัทในเครือนับอย่างไร
- สิทธิตรวจสอบ (audit): บริษัทแม่ขอตรวจสมุดบัญชีที่เกี่ยวกับยอดขายได้บ่อยเพียงใด ใครออกค่าใช้จ่าย และถ้าพบว่าจ่ายขาดเกินเกณฑ์ที่ตกลงกัน ผลเป็นอย่างไร
- สกุลเงินและอัตราแลกเปลี่ยน: จ่ายเป็นสกุลใด ใช้อัตราวันใด ใครรับความเสี่ยง
- กำหนดชำระและรายงาน: รายงานยอดขายเป็นรายเดือนหรือรายไตรมาส ผลของการชำระล่าช้า
- ระบบเอกสาร: ใบแจ้งหนี้ค่าสิทธิต้องอ้างข้อสัญญาและงวดที่คิด และแนบตัวเลขที่ใช้คำนวณ
อัตราหรือจำนวนค่าสิทธิที่เหมาะสมเป็นประเด็นทางธุรกิจและการกำหนดราคาโอนระหว่างบริษัทในเครือ ซึ่งนักบัญชี ผู้สอบบัญชี หรือที่ปรึกษาด้านราคาโอนต้องประเมิน หน้านี้ไม่ระบุอัตรา
6. การจดทะเบียนสัญญาอนุญาตใช้เครื่องหมายการค้า
สัญญาอนุญาตให้ใช้เครื่องหมายการค้าอาจต้องนำไปจดทะเบียนกับกรมทรัพย์สินทางปัญญา และผลของการไม่จดทะเบียนควรตรวจให้แน่ก่อนเซ็น เช่น กระทบต่อการอ้างสัญญากับบุคคลภายนอก หรือต่อการยืนยันสิทธิของผู้ได้รับอนุญาตหรือไม่ ข้อกำหนดและแบบฟอร์มของกรมอาจเปลี่ยน จึงควรตรวจจากหน้าทางการของกรมก่อนทำจริง
เพื่อไม่ให้เรื่องนี้ตกหล่น ควรเขียนไว้ในสัญญาว่าใครเป็นผู้ยื่นจดทะเบียนสัญญาอนุญาต ภายในกี่วันหลังเซ็น ใครออกค่าใช้จ่าย และบริษัทแม่ต้องให้เอกสารอะไรประกอบ ถ้าสัญญาครอบคลุมทั้งเครื่องหมาย สิทธิบัตร และซอฟต์แวร์ ให้ตรวจแยกกันว่ารายการใดมีเรื่องจดทะเบียนที่ต้องทำ
7. เลิกสัญญาแล้วเกิดอะไรขึ้น
ข้อกำหนดเรื่องการเลิกสัญญาควรเขียนล่วงหน้าตั้งแต่ตอนเซ็น เพราะตอนที่ความสัมพันธ์เสียแล้วจะเจรจาได้ยาก
- เหตุเลิกสัญญา: ผิดสัญญาที่แก้ไขไม่ได้ ไม่จ่ายค่าสิทธิ ล้มละลาย เปลี่ยนผู้ควบคุมกิจการ หรือบริษัทแม่ขายแบรนด์ พร้อมกำหนดระยะเวลาให้แก้ไขและวิธีบอกกล่าว
- การเลิกใช้เครื่องหมาย: ต้องเลิกใช้ภายในกี่วัน ครอบคลุมสินค้า บรรจุภัณฑ์ เอกสาร เว็บไซต์ และสื่อโฆษณา
- สินค้าคงเหลือ: มีช่วงเวลาให้ขายหมด (sell-off period) หรือไม่ ขายได้ในช่องทางใด หรือต้องขายคืนให้บริษัทแม่
- ป้ายและสถานที่: ใครรื้อถอนป้าย ใครออกค่าใช้จ่าย
- ชื่อโดเมน บัญชีโซเชียล และเลขหมายโทรศัพท์: ใครเป็นผู้ถือชื่อในระบบ ต้องโอนให้ใครเมื่อเลิก ถ้าบริษัทไทยเป็นผู้จดโดเมนที่มีชื่อแบรนด์ ควรกำหนดไว้ชัดตั้งแต่ต้น
- ข้อมูลลูกค้า: ใครเป็นผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลของลูกค้า ส่งคืนหรือโอนได้เพียงใด และต้องเป็นไปตามกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล
- ความลับและเอกสารทางเทคนิค: คืนหรือทำลาย พร้อมหนังสือยืนยัน
- ข้อห้ามหลังสัญญา: ห้ามใช้ชื่อหรือรูปลักษณ์ที่คล้ายกับแบรนด์เดิม และข้อห้ามแข่งขันถ้ามี ต้องสมเหตุสมผลและมีขอบเขตชัดเจน
- ค่าสิทธิค้างจ่ายและงวดสุดท้าย: คิดถึงวันที่เลิกใช้จริงหรือวันที่สัญญาสิ้นสุด
ฝั่งบริษัทไทย ข้อที่ควรระวังคือสัญญาที่ให้บริษัทแม่เลิกได้ฝ่ายเดียวทันทีโดยไม่มีช่วงขายสินค้าคงเหลือ เพราะต้นทุนสินค้าและป้ายที่ลงทุนไปแล้วอาจเสียทั้งหมด ฝั่งบริษัทแม่ ข้อที่ควรระวังคือการไม่กำหนดเวลาเลิกใช้ ทำให้เครื่องหมายยังปรากฏต่อไปหลังความสัมพันธ์จบ
8. สัญญาที่เซ็นแล้วและใช้อยู่ ควรตรวจอะไร
หลายกลุ่มบริษัทเริ่มใช้แบรนด์ก่อนแล้วจึงมีสัญญาตามมา หรือใช้แบบสัญญาจากบริษัทแม่ที่ไม่ได้ปรับให้ตรงกับกฎหมายและธุรกิจในไทย ถ้าสัญญาอยู่ในขั้นใช้งานแล้ว ควรตรวจ
- ผู้อนุญาตตามสัญญาเป็นเจ้าของสิทธิตามทะเบียนไทยหรือไม่
- ทรัพย์สินที่ใช้จริงอยู่ในขอบเขตที่สัญญาอนุญาตหรือไม่ เช่น ใช้เครื่องหมายกับสินค้าใหม่ที่สัญญาไม่ได้ครอบคลุม
- ค่าสิทธิที่จ่ายจริงตรงกับสูตรในสัญญา และมีรายงานยอดขายรองรับหรือไม่
- ค่าสิทธิและค่าบริการถูกแยกในสัญญาและในใบแจ้งหนี้หรือไม่ หากยังรวมเป็นก้อนเดียว ควรแก้ไขสัญญาและให้นักบัญชีประเมินผล
- มีการอนุญาตช่วงให้ตัวแทนจำหน่ายหรือผู้รับจ้างโดยไม่มีความยินยอมหรือไม่
- มีการจดทะเบียนสัญญาอนุญาตตามที่ควรหรือไม่
- วันครบอายุของสัญญาและของการจดทะเบียนเครื่องหมายอยู่ในทะเบียนวันสำคัญหรือไม่
- งานปรับปรุงที่ทีมไทยสร้างขึ้นมีใครอ้างสิทธิแล้วหรือยัง และมีเอกสารโอนสิทธิจากพนักงานและผู้รับจ้างครบหรือไม่
ถ้าพบช่องว่าง วิธีที่ตรงที่สุดคือทำข้อตกลงแก้ไข (amendment) ที่กำหนดขอบเขต ค่าสิทธิ และการแยกประเภทชัดเจน ให้ตรงกับการปฏิบัติจริง แล้วเก็บบันทึกวันเริ่มมีผล จากนั้นให้นักบัญชีพิจารณาผลต่อรายการที่ผ่านมา
9. เช็กลิสต์ก่อนเซ็นสัญญาอนุญาตใช้สิทธิ
- ค้นทะเบียนไทยและสรุปว่ามีเครื่องหมาย สิทธิบัตร และอนุสิทธิบัตรใดจดแล้ว ชื่อเจ้าของคือใคร สถานะและวันครบอายุเมื่อใด
- ยืนยันว่าผู้ลงนามอนุญาตคือผู้ถือสิทธิหรือมีอำนาจอนุญาต
- แยกรายการทรัพย์สินที่อนุญาต เครื่องหมาย ความรู้เทคนิค ซอฟต์แวร์ และเอกสาร ไม่เขียนรวมเป็น "แบรนด์และเทคโนโลยีทั้งหมด"
- ระบุเอกสิทธิ์ อาณาเขต ขอบเขตการใช้ และการอนุญาตช่วง
- กำหนดระยะเวลา เงื่อนไขต่ออายุ และวันบอกกล่าว
- แนบคู่มือแบรนด์และมาตรฐานคุณภาพ พร้อมขั้นตอนอนุมัติและกำหนดเวลาตอบ
- กำหนดเจ้าของงานปรับปรุง การให้สิทธิใช้กลับ และสิทธิหลังสัญญาสิ้นสุด
- ให้พนักงานและผู้รับจ้างของบริษัทไทยเซ็นข้อตกลงโอนสิทธิและรักษาความลับ
- แยกข้อสัญญาค่าสิทธิออกจากค่าบริการหรือค่าบริหารจัดการ
- นิยามยอดขายสุทธิ ขั้นต่ำ งวดจ่าย สกุลเงิน อัตราแลกเปลี่ยน และสิทธิตรวจสอบ
- ให้นักบัญชีหรือผู้สอบบัญชีดูร่างก่อนเซ็นเรื่องการแยกประเภทการจ่ายและผลภาษี
- ตรวจเรื่องจดทะเบียนสัญญาอนุญาตเครื่องหมายการค้าและกำหนดผู้รับผิดชอบ
- เขียนข้อกำหนดการเลิกสัญญา ช่วงขายสินค้าคงเหลือ โดเมน ป้าย และข้อมูลลูกค้า
- ตกลงวิธีระงับข้อพิพาท กฎหมายที่ใช้ และภาษาของฉบับที่ใช้ตีความ
- บันทึกวันสำคัญลงทะเบียนสัญญา และเก็บต้นฉบับที่ลงนามครบ
10. มีข้อพิพาทแล้ว ควรเก็บอะไรและทำอะไรก่อน
ข้อพิพาทที่พบบ่อยคือ บริษัทแม่ทวงค่าสิทธิเพิ่มจากการตรวจสอบยอดขาย บริษัทแม่บอกเลิกสัญญาและให้เลิกใช้แบรนด์ บริษัทไทยเห็นว่าค่าสิทธิรวมของที่ไม่ได้รับจริง หรือมีข้อโต้แย้งเรื่องเจ้าของงานใหม่
- เก็บสัญญาทุกฉบับ ภาคผนวก และข้อตกลงแก้ไข พร้อมอีเมลที่ตกลงเปลี่ยนเงื่อนไข
- เก็บใบแจ้งหนี้ค่าสิทธิ หลักฐานการชำระ รายงานยอดขายที่ส่งให้บริษัทแม่ และสูตรที่ใช้คิด
- เก็บหลักฐานการใช้แบรนด์และเทคโนโลยีจริง และสิ่งที่บริษัทแม่ส่งมอบหรือไม่ได้ส่งมอบ
- ก่อนตอบหนังสือเลิกสัญญา อ่านข้อสัญญาเรื่องเหตุเลิก ช่วงให้แก้ไข และวิธีบอกกล่าว เพราะการตอบหรือเลิกใช้แบรนด์ทันทีอาจกระทบสิทธิของท่าน
- อย่าลบเนื้อหาบนเว็บไซต์ ถอดป้าย หรือส่งคืนความลับ ก่อนอ่านข้อกำหนดผลหลังเลิกสัญญาและช่วงขายสินค้าคงเหลือ
- ถ้าถูกกล่าวหาว่าใช้เครื่องหมายหลังสัญญาสิ้นสุด ให้ตรวจวันที่สิ้นสุดตามสัญญา ช่วงขายสินค้าคงเหลือ และวันที่บอกกล่าว
- ขอให้นักบัญชีตรวจตัวเลขที่ถูกทวงก่อนยอมรับหรือโต้แย้ง
ตัวอย่างสมมติ: บริษัทไทยใช้ชื่อแบรนด์และสูตรของบริษัทแม่ แต่จ่ายเป็นยอดเดียว
เรื่องนี้เป็นตัวอย่างสมมติ ไม่ใช่คดีจริง ตัวเลขใช้เพื่อประกอบการอธิบายเท่านั้น
บริษัท ก. ในไทยผลิตและขายผลิตภัณฑ์ภายใต้ชื่อแบรนด์และสูตรของบริษัทแม่ที่ต่างประเทศ ปีแรกบริษัทแม่ออกใบแจ้งหนี้รายเดือนเป็นยอดเดียว เขียนว่า "ค่าใช้แบรนด์และค่าสนับสนุน" ไม่มีสัญญาอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษร มีเพียงอีเมลที่บอกว่า "ใช้ได้เลย"
เมื่อมีผู้สอบบัญชีเข้าตรวจ ได้ถามถึงสัญญาและวิธีคิดยอดดังกล่าว ผลที่ตามมาคือ
| จุดที่พบ | ทำไมเป็นปัญหา |
|---|---|
| ไม่มีสัญญาอนุญาต | ไม่มีเอกสารยืนยันสิทธิใช้ ขอบเขต และระยะเวลา |
| ยอดเดียวปนกัน | แยกไม่ได้ว่าส่วนใดเป็นค่าสิทธิและส่วนใดเป็นค่าบริการ จึงไม่มีฐานคิดและหลักฐานของแต่ละส่วน |
| ไม่ทราบว่าเครื่องหมายจดในไทยหรือไม่ | เมื่อค้นทะเบียนพบว่าจดไว้ในชื่อบริษัทในเครืออีกแห่ง ไม่ใช่บริษัทแม่ที่ออกใบแจ้งหนี้ |
ทางแก้ที่เป็นไปได้ในตัวอย่างนี้ ได้แก่ ให้ผู้ถือสิทธิตามทะเบียนไทยเป็นผู้ลงนามอนุญาตหรือมอบอำนาจให้บริษัทแม่อนุญาตแทน ทำสัญญาอนุญาตที่ระบุเครื่องหมาย สูตร อาณาเขต ระยะเวลา และสูตรคิดค่าสิทธิ ทำสัญญาบริการแยกต่างหากสำหรับงานสนับสนุนที่บริษัทแม่ทำจริง เปลี่ยนใบแจ้งหนี้เป็นสองรายการพร้อมหลักฐานของแต่ละรายการ และให้นักบัญชีประเมินผลของรายการในอดีตและตรวจสอบเรื่องจดทะเบียนสัญญา การแก้ทั้งหมดนี้ไม่รับรองว่าผลทางภาษีของรายการในอดีตจะเป็นอย่างไร ซึ่งเป็นเรื่องที่นักบัญชีและผู้สอบบัญชีต้องประเมิน
อย่าเข้าใจผิด
- "เป็นบริษัทลูกแล้ว ใช้แบรนด์บริษัทแม่ได้เลย" ไม่เสมอไป ความเป็นกลุ่มเดียวกันไม่ได้ให้สิทธิใช้โดยอัตโนมัติ ควรมีสัญญาอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษร และสิทธิต้องมีอยู่จริงในไทย
- "แบรนด์จดในต่างประเทศแล้ว ในไทยก็คุ้มครองแล้ว" ไม่จริง ความคุ้มครองเครื่องหมายเป็นรายประเทศ ต้องดูทะเบียนไทยและชื่อเจ้าของ
- "ค่าสิทธิกับค่าบริหารจัดการเป็นเรื่องเดียวกัน เรียกก้อนเดียวได้" ไม่ควร ต้องแยกฐานคิดและหลักฐาน และให้นักบัญชีจัดประเภท
- "สัญญาอนุญาตเครื่องหมายไม่ต้องไปจดทะเบียนที่ไหน" อาจต้องจดทะเบียนกับกรมทรัพย์สินทางปัญญา ควรตรวจผลของการไม่จดก่อนเซ็น
- "งานที่ทีมไทยพัฒนาย่อมเป็นของบริษัทไทย" ขึ้นอยู่กับสัญญาและประเภทงาน และต้องมีข้อตกลงโอนสิทธิจากพนักงานและผู้รับจ้าง
- "เลิกสัญญาแล้วใช้แบรนด์ขายของที่เหลือต่อได้" ขึ้นอยู่กับสัญญา หากไม่มีข้อกำหนดช่วงขายสินค้าคงเหลือ การใช้ต่ออาจถูกโต้แย้งได้
- "ทนายบอกได้ว่าค่าสิทธิหักภาษีได้หรือไม่และเท่าใด" เรื่องภาษี อัตรา และการกำหนดราคาโอน เป็นหน้าที่ของนักบัญชีหรือผู้สอบบัญชี
ข้อจำกัดของคู่มือนี้
คู่มือนี้อธิบายหลักทั่วไปของสัญญาอนุญาตใช้สิทธิระหว่างบริษัทแม่กับบริษัทไทย ไม่ใช่การพิจารณาสัญญาหรือทะเบียนของท่านเป็นรายเรื่อง และไม่ครอบคลุมสัญญาแฟรนไชส์ การโอนกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินทางปัญญา หรือสัญญาวิจัยและพัฒนาร่วม และไม่ให้อัตราหรือข้อสรุปทางภาษี ผลของการจดทะเบียนสัญญา และข้อกำหนดทางการ อาจเปลี่ยนได้ ควรตรวจกับกรมทรัพย์สินทางปัญญา ข้อมูล ณ วันที่ 21 พฤศจิกายน 2569
อ่านเพิ่มเติม
- การตัดสินใจเรื่องเจ้าของแบรนด์เมื่อตั้งบริษัทในไทย
- ขั้นตอนจดเครื่องหมายการค้า
- ค่าบริหารจัดการจากบริษัทแม่ต้องมีหลักฐานอะไร
- การจ่ายค่าบริการให้ต่างประเทศ ภาษีมูลค่าเพิ่ม และภาษีหัก ณ ที่จ่าย
- สิทธิบัตร อนุสิทธิบัตร และความลับทางการค้า
- สัญญาจ้างพัฒนาซอฟต์แวร์และซอร์สโค้ด
สัญญาอนุญาตใช้สิทธิที่ดีระบุสิ่งที่ให้ใช้ ขอบเขต เจ้าของงานใหม่ และผลเมื่อเลิก และแยกค่าสิทธิออกจากค่าบริการ โดยให้นักบัญชีหรือผู้สอบบัญชีเป็นผู้ประเมินผลทางภาษี
เราช่วยตรวจและร่างสัญญาอนุญาตใช้เครื่องหมายการค้า ความรู้เทคนิค และซอฟต์แวร์ระหว่างบริษัทแม่กับบริษัทไทย ตรวจว่าสิทธิที่จะอนุญาตจดทะเบียนในไทยในชื่อใด จัดทำข้อกำหนดเรื่องงานใหม่ การเลิกสัญญา และการแยกค่าสิทธิกับค่าบริการให้ชัดในเอกสาร และช่วยเรื่องการจดทะเบียนเครื่องหมายและการยื่นเอกสารกับกรมทรัพย์สินทางปัญญา เราไม่ใช่นักบัญชีหรือที่ปรึกษาภาษี ไม่ประเมินอัตราค่าสิทธิหรือผลภาษี และไม่สามารถรับรองผลของการเจรจากับบริษัทแม่ ค่าบริการขึ้นอยู่กับขั้นของเรื่องและงานที่ต้องทำ ส่งเอกสารให้เราดูก่อน เราจะแจ้งขอบเขตงานและค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน โทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดูเพิ่มเติมที่ จดทะเบียนเครื่องหมายการค้า สัญญาและเอกสาร และ งานทรัพย์สินทางปัญญา
คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

