ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
SUWANVARA LAWFIRM
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
กฎหมายธุรกิจ

สินค้าเยอะจนต้นทุนพุ่ง ควรเลิกขาย SKU ไหน โดยไม่เสียลูกค้าสำคัญ

วิธีชั่งต้นทุนความซับซ้อนของ SKU หางยาว (เปลี่ยนไลน์ผลิต สต็อกวัตถุดิบ พื้นที่คลัง ตรวจคุณภาพ) กับบทบาทสินค้าที่ช่วยขายตัวอื่นและลูกค้าสำคัญ พร้อมทางเลือกก่อนเลิก และภาระตามสัญญา รับประกัน อะไหล่ ที่ต้องตรวจก่อนประกาศยุติสินค้า

สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม— ทีมกฎหมายธุรกิจ21 พฤศจิกายน 256915 นาที
สินค้าเยอะจนต้นทุนพุ่ง ควรเลิกขาย SKU ไหน โดยไม่เสียลูกค้าสำคัญ

คำตอบหลัก

อย่าเลิกขาย SKU เพราะขายน้อยหรือกำไรต่อชิ้นต่ำเพียงอย่างเดียว ให้ชั่งสามอย่างพร้อมกัน อย่างแรกคือ ต้นทุนความซับซ้อน ที่สินค้านั้นก่อขึ้น (เปลี่ยนไลน์ผลิต วัตถุดิบและสต็อกสำรองเฉพาะตัว เวลาวางแผน พื้นที่คลัง การตรวจคุณภาพ ล็อตเล็ก) อย่างที่สองคือ บทบาทของสินค้า ว่าเป็นเหตุให้ลูกค้าซื้อสินค้าอื่นของเราด้วยหรือไม่ และอย่างที่สามคือ ลูกค้าสำคัญรายใดซื้อมัน และเขาจะทำอย่างไรหากเราหยุดขาย

ถ้าตัวเลขชี้ว่าควรเลิก ให้ลองทางเลือกที่เบากว่าก่อน เช่น ตั้งจำนวนสั่งขั้นต่ำ ขึ้นราคา เปลี่ยนเป็นผลิตตามสั่ง ขยายเวลาส่งมอบ หรือรวมแบบสินค้า ส่วนการยุติจริงต้องตรวจสัญญาที่ยังมีผล ใบสั่งซื้อค้าง ระยะรับประกัน และอะไหล่ที่ยังต้องดูแล แล้วจึงแจ้งลูกค้าล่วงหน้าพร้อมเสนอสั่งครั้งสุดท้าย

หลักการทางกฎหมาย เรื่องนี้เป็นเรื่องการบริหารเป็นหลัก ส่วนที่กฎหมายเกี่ยวข้องคือสิ่งที่เราผูกพันไว้เองในสัญญา ใบเสนอราคา และเอกสารรับประกัน คู่มือนี้ไม่ได้อ้างว่ามีบทบัญญัติเฉพาะที่บังคับให้ผู้ขายต้องเก็บอะไหล่ไว้ครบทุกกรณี สิ่งที่ต้องทำคืออ่านสัญญาและเอกสารของคุณเองว่าเขียนไว้ว่าอย่างไร

เรื่องกำไรต่อ SKU ตาราง ABC/XYZ และตารางตัดสินใจเลิกขาย มีอยู่แล้วใน เงินจมในสต็อก และวิเคราะห์กำไรรายสินค้า คู่มือนี้ไม่ทำซ้ำ แต่ต่อยอดจากจุดที่ตารางนั้นบอกว่า "ควรเลิก" ไปสู่คำถามว่าเลิกแล้วเสียอะไรบ้าง

ใครควรอ่านส่วนไหน

สถานะของคุณส่วนที่ควรอ่าน
ก่อนตัดสินใจข้อ 1 ถึง 5 ประเมินต้นทุนความซับซ้อน บทบาทสินค้า ลูกค้าที่ซื้อ และทางเลือกก่อนเลิก
ระหว่างดำเนินการข้อ 7 ถึง 9 ตรวจสัญญา ใบสั่งซื้อค้าง รับประกัน อะไหล่ และวางข้อความแจ้งลูกค้า
เมื่อตัวเลขไม่เป็นไปตามแผนข้อ 3 และ 4 ตรวจว่าลูกค้าที่หายไปมาจากสินค้าที่เลิกหรือไม่ ข้อ 5 พิจารณากลับมาขายแบบมีเงื่อนไข

1. ต้นทุนความซับซ้อนของ SKU มีอะไรบ้าง

ต้นทุนมาตรฐานต่อชิ้นมักไม่รวมงานที่เกิดจาก "การมีสินค้าตัวนี้อยู่" ตารางนี้ใช้ไล่หาต้นทุนซ่อนเหล่านั้น

ต้นทุนความซับซ้อนเกิดขึ้นอย่างไรวิธีประมาณคร่าว ๆ
เปลี่ยนไลน์ผลิต (changeover)หยุดเครื่อง ล้างหรือเปลี่ยนแม่พิมพ์ ปรับตั้งค่า ของเสียช่วงเริ่มรอบจำนวนครั้งเปลี่ยนต่อปี x ชั่วโมงหยุด x ต้นทุนเครื่องและแรงงานต่อชั่วโมง
วัตถุดิบและบรรจุภัณฑ์เฉพาะตัวซื้อล็อตเล็กราคาสูงกว่า หรือซื้อขั้นต่ำเกินที่ใช้จริงส่วนต่างราคา และมูลค่าวัตถุดิบที่เกินใช้ค้างอยู่
สต็อกสำรอง (safety stock)ต้องมีของกันขาดสำหรับทุกตัว ยิ่งหลายตัวยิ่งต้องมีรวมกันมากสต็อกสำรองของ SKU นี้ x ต้นทุนเงินทุนและค่าเสื่อมสภาพต่อปี
งานวางแผนและจัดซื้อพยากรณ์ สั่งซื้อ ตามของ ดูแลใบสั่งซื้อเพิ่มอีกหนึ่งรายการชั่วโมงงานต่อเดือน x ต้นทุนพนักงาน
พื้นที่คลังและการเคลื่อนย้ายชั้นวางเฉพาะ ป้ายและการนับสต็อก การหยิบของกระจัดกระจายจำนวนตำแหน่งจัดเก็บ x ต้นทุนพื้นที่ต่อตำแหน่ง
ตรวจคุณภาพต้องตั้งเกณฑ์ ตรวจรับ และเก็บตัวอย่างต่อล็อตครั้งตรวจต่อปี x เวลา x ต้นทุนเครื่องมือและคน
ล็อตเล็กต้นทุนเตรียมงานต่อชิ้นสูงเพราะกระจายไม่ได้ต้นทุนเตรียมงานต่อรอบ หารด้วยจำนวนชิ้นของรอบนั้น
บริการและเอกสารใบเสนอราคา ข้อมูลสินค้า คู่มือ คำถามลูกค้า ของคืนชั่วโมงทีมขายและบริการต่อ SKU

หลักปฏิบัติ คือประเมินเป็นบาทต่อปีต่อ SKU แล้วเขียนไว้ข้างกำไรขั้นต้น ตัวเลขไม่ต้องละเอียดทุกบรรทัด ต้องพอให้เห็นว่า SKU ใดกินต้นทุนความซับซ้อนมากกว่ากำไรที่สร้าง ส่วนต้นทุนที่เป็นของส่วนกลางและไม่ลดลงเมื่อเลิกสินค้า (เช่น ค่าเช่าโรงงานทั้งหลัง) ไม่ควรนับเป็นการประหยัด ให้ถามเสมอว่าเลิกแล้วค่าใช้จ่ายบรรทัดนี้ลดลงจริงหรือไม่ และเมื่อใด การแยกต้นทุนตามหลักบัญชีเป็นงานของนักบัญชีของคุณ

2. SKU หางยาวกำไรต่ำ ควรตัดทันทีหรือไม่

ไม่ควรตัดทันที เพราะสินค้าขายน้อยแต่กำไรสุทธิหลังหักความซับซ้อนเป็นลบ ยังอาจมีเหตุผลให้อยู่ต่อได้สามแบบ

  • ช่วยขายตัวอื่น ลูกค้าซื้อมันพร้อมสินค้าหลัก (ดูข้อ 3)
  • ลูกค้าสำคัญผูกกับมัน ลูกค้ารายใหญ่ระบุสเปกนี้ไว้ในระบบของเขา หรือมีสัญญากรอบที่รวมมันไว้ (ดูข้อ 4 และ 7)
  • มีภาระที่ต้องดูแลต่อ มีสินค้าที่ขายไปแล้วยังอยู่ในระยะรับประกันหรือต้องใช้อะไหล่ (ดูข้อ 8)

ถ้าไม่เข้าข้อใดเลย และตัวเลขความซับซ้อนชัดว่าขาดทุน ก็เป็นผู้สมัครเลิกขายที่ชัดเจน ส่วนจะเลิกแบบไหน ให้ดูทางเลือกในข้อ 5 ก่อน

3. สินค้านี้ช่วยขายสินค้าอื่นหรือไม่ (ผลพ่วงและตะกร้าสินค้า)

สินค้าบางตัวขายแล้วไม่ได้กำไรเอง แต่เป็นเหตุให้ลูกค้าเลือกซื้อชุดของเราทั้งชุด เช่น ขนาดพิเศษที่ผู้รับเหมาต้องใช้ในโครงการเดียวกับขนาดมาตรฐาน หรืออะไหล่ที่ทำให้ลูกค้ากล้าซื้อเครื่องหลัก วิธีเช็กอย่างง่ายคือ

  1. ดึงใบสั่งซื้อ 12 เดือนล่าสุด แยกว่า SKU นี้อยู่ในใบสั่งซื้อใดบ้าง
  2. ดูว่าใบสั่งซื้อเหล่านั้นมีสินค้าอื่นรวมอยู่เท่าใด และสินค้าอื่นนั้นทำกำไรเท่าใด
  3. ถามฝ่ายขายและลูกค้าตรง ๆ ว่า ถ้าไม่มีสินค้านี้ ลูกค้าจะซื้อส่วนที่เหลือต่อหรือย้ายทั้งชุดไปรายอื่น
  4. ตั้งสมมติฐานเป็นช่วง เช่น ลูกค้าอาจลดการซื้อลง 10 ถึง 30 เปอร์เซ็นต์ แล้วคำนวณกำไรที่อาจหายไปเทียบกับต้นทุนความซับซ้อนที่ประหยัดได้

ตัวเลขข้อ 4 เป็นการประมาณ ไม่ใช่ข้อเท็จจริง ใช้เพื่อดูว่าการตัดสินใจ "ขาดทุนชัด" หรือ "ใกล้เคียงกัน" ถ้าใกล้เคียง ควรเลือกทางเลือกที่ย้อนกลับได้ ก่อนเลิกขายขาด

ข้อควรระวัง สินค้าที่ดูเหมือนมีผลพ่วงอาจเป็นแค่ความบังเอิญที่ลูกค้ารายใหญ่สั่งหลายอย่างพร้อมกัน ให้ดูว่าเมื่อก่อนเคยมีช่วงขาดสินค้านี้หรือไม่ และยอดสินค้าอื่นของลูกค้ารายนั้นเปลี่ยนอย่างไรในช่วงนั้น

4. ลูกค้าสำคัญรายใดซื้อ SKU หาง และเขาจะทำอย่างไรถ้าเลิก

ทำตารางลูกค้าต่อ SKU เฉพาะลูกค้าที่รวมกันเป็นยอดขายส่วนใหญ่ แล้วเติมสามคอลัมน์ที่ฝ่ายขายต้องตอบ

คำถามทำไมต้องรู้
ลูกค้ารายนี้ซื้อ SKU นี้ปีละเท่าใด และเป็นสัดส่วนเท่าใดของยอดซื้อรวมจากเราบอกว่าสินค้านี้สำคัญกับเขาจริงหรือซื้อเป็นครั้งคราว
มีสินค้าทดแทนในรายการเราหรือไม่ และเขาเปลี่ยนไปใช้ได้ง่ายแค่ไหนถ้าเปลี่ยนได้ แจ้งล่วงหน้าพร้อมแนะนำตัวทดแทน มักพอ
เขาจะทำอย่างไรถ้าเราเลิก: เปลี่ยนรุ่น ย้ายทั้งชุด หรือไม่กระทบใช้ประเมินความเสี่ยงต่อยอดขายรวม
เขามีสัญญากรอบ ราคาตกลงล่วงหน้า หรือสเปกที่ฝังอยู่ในกระบวนการของเขาหรือไม่ถ้ามี การเปลี่ยนต้องใช้เวลาและมักมีเงื่อนไขตามสัญญา

ลูกค้ารายใหญ่ที่ซื้อสินค้าหางหลายตัวควรได้รับการคุยตัวต่อตัวก่อนประกาศทั่วไป ถ้าลูกค้ารายใดมีสัดส่วนสูงจนกระทบทั้งธุรกิจ ดู พึ่งลูกค้ารายใหญ่รายเดียว ประกอบ

5. ทางเลือกก่อนเลิกขาย มีอะไรบ้าง

ทางเลือกเหมาะกับกรณีสิ่งที่ต้องระวัง
กำหนดจำนวนสั่งขั้นต่ำต้นทุนหลักมาจากล็อตเล็กและการเปลี่ยนไลน์ลูกค้ารายเล็กอาจหายไป และสัญญาอาจกำหนดว่าสั่งต่ำกว่านี้ได้
ขึ้นราคาให้สะท้อนต้นทุนจริงลูกค้าที่ต้องใช้สินค้านี้ไม่มีตัวทดแทนง่ายราคาตามสัญญาหรือใบเสนอราคาอาจล็อกไว้ ต้องแจ้งตามที่สัญญาให้แจ้ง
ผลิตหรือสั่งตามคำสั่ง (make-to-order)ความต้องการไม่สม่ำเสมอ สต็อกสำรองสูงเกินยอดขายระยะเวลาส่งมอบยาวขึ้น ต้องบอกลูกค้าและเขียนไว้ชัด
ขยายระยะเวลาส่งมอบล็อตเล็กรวมรอบผลิตได้ถ้าสัญญากำหนดวันส่ง การขยายต้องได้รับความตกลง
รวมแบบสินค้าที่ใกล้เคียงกันมีหลายสีหลายขนาดที่ลูกค้าแทนกันได้ต้องให้ลูกค้าสำคัญทดสอบหรือยอมรับสเปกใหม่ก่อน
ส่งต่อให้ผู้จำหน่ายหรือผู้ผลิตรายอื่นดูแลแทนสินค้ามีผู้ผลิตรายอื่นที่เชื่อถือได้ความรับผิดต่อคุณภาพและรับประกัน ต้องตกลงให้ชัดว่าใครรับ

ทางเลือกเหล่านี้ใช้ร่วมกันได้ และทดลองได้ในช่วงสั้น ๆ ก่อนตัดสิน หากลองแล้วต้นทุนลดลงและลูกค้าไม่หาย ก็อาจไม่ต้องเลิกขายเลย ถ้าต้องปรับราคาหรือเงื่อนไข ให้ดูสัญญาที่ใช้อยู่ก่อนเสมอ เรื่องเงื่อนไขราคาในสัญญาขายอาจดู ราคาที่ดีที่สุดสำหรับลูกค้า (MFN) ด้วยหากสัญญาเคยให้คำมั่นไว้

6. ตัวอย่างสมมติ: ผู้จำหน่ายข้อต่อท่อพลาสติก

ตัวอย่างสมมติ ไม่ใช่กรณีจริงและตัวเลขทั้งหมดเป็นตัวเลขเพื่ออธิบาย บริษัทสมมติผลิตและจำหน่ายข้อต่อท่อพลาสติก มี 6 รายการที่อยู่ในพิจารณา หน่วยเป็นบาทต่อปี

SKUยอดขายกำไรขั้นต้นต้นทุนความซับซ้อนที่ประเมินกำไรหลังความซับซ้อนลูกค้าและบทบาท
A ข้อต่อ 1 นิ้ว สีขาว4,000,000800,000120,000680,000สินค้าหลัก ลูกค้าทั่วไป
B ข้อต่อ 1 นิ้ว สีเทา600,000108,00090,00018,000ผู้รับเหมา X ซื้อเป็นหลัก
C ข้อต่อ 2 นิ้ว1,500,000330,000100,000230,000สินค้าหลัก
D ข้อต่อ 3 นิ้ว ชนิดพิเศษ250,00037,500110,000-72,500ผู้จัดจำหน่าย Y ซื้อคู่กับ A และ C
E ข้อต่อ 4 นิ้ว สั่งทำ180,00045,00095,000-50,000ลูกค้า Z ตามสัญญากรอบ เหลืออีก 2 ปี
F ซีลอะไหล่รุ่นเก่า90,00027,00060,000-33,000ลูกค้าที่ซื้อรุ่นเก่าไปแล้ว ยังอยู่ในระยะรับประกัน
รวม6,620,0001,347,500575,000772,500

ถ้าดูตัวเลขอย่างเดียว D E F ขาดทุนรวม 155,500 บาทต่อปี และเหมือนควรเลิกทั้งสามตัว แต่เมื่อตรวจต่อ จะเห็นว่าแต่ละตัวต้องจัดการต่างกัน

  • D ผู้จัดจำหน่าย Y ซื้อ A และ C ประมาณ 1,000,000 บาทต่อปี กำไรขั้นต้นรวมราว 210,000 บาท ถ้าเขาลดการซื้อลงสัก 25 เปอร์เซ็นต์เพราะไม่มี D กำไรที่หายประมาณ 52,500 บาท เมื่อเทียบกับต้นทุนความซับซ้อนของ D ที่ประหยัดได้ 72,500 บาท ส่วนต่างเหลือเพียง 20,000 บาท ซึ่งใกล้เคียงจนไม่ควรเลิกทันที ควรลองตั้งจำนวนสั่งขั้นต่ำและขึ้นราคาก่อน
  • E สัญญากรอบกับ Z ระบุให้ส่งต่ออีก 2 ปี จึงเลิกกลางสัญญาไม่ได้โดยไม่ผิดสัญญา ทางที่ทำได้คือเปลี่ยนเป็นผลิตตามสั่ง หรือหารือกับ Z ขอปรับราคาหรือรวมแบบ และไม่ต่อสัญญาเมื่อครบกำหนด
  • F ลูกค้ายังอยู่ในระยะรับประกัน และเอกสารรับประกันระบุว่าเปลี่ยนชิ้นส่วนให้ จึงต้องวางแผนเก็บชิ้นส่วนหรือทางเลือกทดแทนไว้ตลอดระยะรับประกัน แล้วจึงยุติ

เมื่อรวมแล้ว การประหยัดที่ทำได้จริงในปีแรกต่ำกว่า 155,500 บาทมาก และบางส่วนต้องรอให้สัญญาและระยะรับประกันสิ้นสุดก่อน ตัวอย่างนี้ใช้ดูวิธีคิด ตัวเลขจริงของแต่ละบริษัทต้องมาจากข้อมูลบัญชีและสัญญาของบริษัทนั้น

7. เลิกสินค้าตามสัญญาได้เมื่อใด และต้องบอกกล่าวอย่างไร

ก่อนประกาศ ให้ไล่สัญญาและเอกสารที่ผูกพันเราอยู่ทีละกลุ่ม

  • สัญญาซื้อขายหรือสัญญากรอบ (framework agreement) ว่ามีข้อผูกพันส่งสินค้ารายการนั้นตลอดอายุสัญญาหรือไม่ มีปริมาณขั้นต่ำที่เราตกลงไว้หรือไม่ และเงื่อนไขการเลิกหรือไม่ต่อสัญญาเขียนไว้ว่าอย่างไร
  • ข้อกำหนดบอกกล่าวล่วงหน้า บางสัญญากำหนดให้บอกกล่าวก่อนเปลี่ยนแปลงหรือยุติสินค้าเป็นเวลาหนึ่ง และบอกวิธีส่งหนังสือ (ไปที่ใคร ช่องทางใด) ควรทำตามที่สัญญาเขียน เรื่องการจัดการวันบอกกล่าวทั้งหมด ดู ทะเบียนสัญญาและวันบอกกล่าวต่ออายุ
  • ใบสั่งซื้อที่ค้างส่ง ใบสั่งซื้อที่เรารับไว้แล้ว โดยทั่วไปต้องส่งให้ครบหรือตกลงกับลูกค้าเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนยกเลิก
  • ราคาและเงื่อนไขที่ตกลงไว้ล่วงหน้า ใบเสนอราคาที่ยังมีผลและราคาตามสัญญา ยังคงผูกพันจนกว่าจะหมดอายุหรือแก้ไขตามที่ตกลง
  • สัญญาตัวแทนหรือผู้จัดจำหน่าย ถ้าสินค้านั้นขายผ่านตัวแทนหรือผู้จัดจำหน่าย ดูข้อตกลงเรื่องรายการสินค้า สต็อกที่เขามีอยู่ และสิทธิของเขาเมื่อเราถอนสินค้า ดู ยุติสัญญาผู้จัดจำหน่าย สต็อก แบรนด์ ลูกค้า

ถ้าสัญญาให้เราส่งสินค้านี้ต่อและเราหยุดส่งโดยไม่มีสิทธิตามสัญญา ลูกค้าอาจเรียกให้ชดใช้ความเสียหายตามที่สัญญาและกฎหมายทั่วไปให้สิทธิไว้ ขึ้นกับถ้อยคำในสัญญาและข้อเท็จจริง ทางที่ปลอดภัยกว่าคือขอตกลงปรับหรือยุติร่วมกับลูกค้า และทำเป็นหนังสือ

8. รับประกัน อะไหล่ และบริการที่ยังต้องดูแลหลังเลิกขาย

การเลิกขายไม่ได้ทำให้ภาระต่อสินค้าที่ขายไปแล้วหมดไป ให้ตรวจสามเรื่อง

  • ระยะรับประกัน สินค้าที่ขายไปแล้วยังอยู่ในระยะรับประกันหรือไม่ ถึงเมื่อใด และเอกสารรับประกันเขียนไว้ว่าเราต้องซ่อมหรือเปลี่ยนอย่างไร ถ้าสินค้าที่รับประกันต้องใช้ชิ้นส่วนที่เราจะเลิกผลิต ต้องมีแผนรับมือจนสิ้นสุดระยะ ดู สินค้าบวกบริการหลังการขาย และรับประกัน
  • อะไหล่และบริการ สัญญา ใบเสนอราคา แคตตาล็อก หรือคำสัญญาที่เราเคยให้ลูกค้าไว้ (เช่น "มีอะไหล่ให้อย่างน้อยห้าปี") ผูกพันเราตามถ้อยคำที่เขียน ส่วนกรณีที่ไม่มีข้อตกลงเรื่องอะไหล่เลย คู่มือนี้ไม่ได้บอกว่ามีหน้าที่ตามกฎหมายเฉพาะ แต่ลูกค้าอาจอ้างถ้อยคำในใบเสนอราคา แคตตาล็อก หรือข้อตกลงที่เคยทำร่วมกันได้ จึงควรให้ทนายอ่านเอกสารก่อนประกาศ
  • ความรับผิดต่อสินค้าที่ขายไปแล้ว สินค้าที่ขายไปแล้วอาจพบปัญหาคุณภาพภายหลังและต้องเรียกคืน ดูแนวทางที่ เรียกคืนสินค้า และความรับผิดของแบรนด์ ผู้ผลิต ผู้จัดจำหน่าย การเลิกขายไม่ได้ปิดช่องนี้

ถ้ามีสินค้าผู้บริโภครวมอยู่ในรายการ ให้ดูข้อมูลของสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (ocpb.go.th) เรื่องโฆษณาและการรับประกัน ข้อมูล ณ วันที่ 21 พฤศจิกายน 2569

9. แจ้งลูกค้าอย่างไร และเสนอซื้อครั้งสุดท้าย (สั่งซื้อครั้งสุดท้าย)

ข้อความแจ้งควรเรียบง่ายและมีรายละเอียดครบ

  • ข้อมูลที่ต้องมี รุ่นที่จะเลิก วันสุดท้ายที่รับคำสั่งซื้อ วันสุดท้ายที่ส่งมอบ สินค้าทดแทนที่แนะนำ และราคา
  • เสนอ สั่งซื้อครั้งสุดท้าย ให้ลูกค้าสั่งครั้งสุดท้ายภายในกำหนดเพื่อมีของใช้ต่อ ระบุปริมาณสูงสุดที่เรารับ เงื่อนไขชำระ และสิ่งที่ไม่รวม (เช่น รับคืนไม่ได้)
  • รับประกันและอะไหล่หลังจากนั้น บอกชัดว่าจะดูแลถึงเมื่อใด และติดต่อใคร
  • ลำดับการแจ้ง ลูกค้าสำคัญก่อน (โทรหรือพบตัวต่อตัว) ตามด้วยจดหมายเป็นลายลักษณ์อักษร แล้วจึงแจ้งทั่วไป
  • เก็บหลักฐาน วันที่ส่ง ช่องทาง และผู้รับ

ควรเตรียมคำตอบเรื่อง "ถ้าฉันสั่งน้อยกว่านั้นได้ไหม" "มีตัวไหนมาแทน" และ "ราคาใหม่เท่าไร" ไว้ล่วงหน้า และให้ทีมขายใช้ข้อความชุดเดียวกัน เพื่อไม่ให้ลูกค้าได้ข้อมูลไม่ตรงกัน

10. เช็กลิสต์ก่อนประกาศยุติ SKU

  • ประเมินต้นทุนความซับซ้อนต่อ SKU และตรวจว่าต้นทุนใดลดลงจริงเมื่อเลิก (ข้อ 1)
  • ดึงใบสั่งซื้อ 12 เดือน ดูว่า SKU นี้ถูกซื้อพร้อมสินค้าอื่นของใคร (ข้อ 3)
  • ทำตารางลูกค้าสำคัญที่ซื้อ SKU นี้ และคาดว่าเขาจะทำอย่างไร (ข้อ 4)
  • ลองทางเลือกเบากว่าการเลิก และเทียบผลในช่วงสั้น ๆ (ข้อ 5)
  • ไล่สัญญาซื้อขาย สัญญากรอบ ตัวแทน ผู้จัดจำหน่าย และใบเสนอราคาที่ยังมีผล (ข้อ 7)
  • ตรวจข้อกำหนดบอกกล่าว วิธีส่งหนังสือ และวันสุดท้ายที่ต้องแจ้ง
  • สรุปใบสั่งซื้อค้างส่ง และตกลงวิธีปิดกับลูกค้าเป็นลายลักษณ์อักษร
  • ตรวจระยะรับประกัน อะไหล่ และคำสัญญาในเอกสารขาย (ข้อ 8)
  • เตรียมข้อความแจ้ง ข้อเสนอสั่งซื้อครั้งสุดท้ายและสินค้าทดแทน (ข้อ 9)
  • ปรึกษานักบัญชีเรื่องการตัดสต็อกที่เหลือและการบันทึกบัญชี
  • กำหนดวันทบทวนผลหลังประกาศ 30 และ 90 วัน ว่ายอดลูกค้าสำคัญเปลี่ยนไปอย่างไร

อย่าเข้าใจผิด

ความเข้าใจผิดที่ถูกต้อง
"SKU ขายน้อยและกำไรต่ำ เลิกได้เลย"ต้องดูต้นทุนความซับซ้อน บทบาทที่ช่วยขายตัวอื่น ลูกค้าที่ผูกกับสินค้านั้น และภาระตามสัญญา ก่อนตัดสิน
"เลิกสินค้าแล้วต้นทุนจะลดตามกำไรขั้นต้นที่คำนวณ"ต้นทุนส่วนกลางหลายอย่างไม่ลดทันที ต้องดูว่าบรรทัดใดลดจริงและเมื่อใด
"ถ้าเราเป็นผู้ขาย จะหยุดส่งสินค้าเมื่อไรก็ได้"ถ้าสัญญากรอบหรือคำสั่งซื้อผูกพันไว้ การหยุดส่งอาจเป็นการผิดสัญญา ต้องตรวจก่อนประกาศ
"ประกาศทางเว็บไซต์ก็พอ"ลูกค้าที่ผูกพันตามสัญญาควรได้รับหนังสือตามวิธีที่สัญญากำหนด และลูกค้าสำคัญควรได้คุยก่อน
"เลิกขายแล้วเรื่องรับประกันและอะไหล่จบด้วย"สินค้าที่ขายไปแล้วยังอยู่ในระยะรับประกัน และคำสัญญาเรื่องอะไหล่ยังผูกพันตามที่เขียน
"กฎหมายบังคับให้ผู้ขายเก็บอะไหล่ไว้ทุกกรณี"คู่มือนี้ไม่ได้ระบุเช่นนั้น หน้าที่เรื่องอะไหล่ขึ้นกับสัญญา เอกสารขาย และข้อเท็จจริง

ข้อจำกัดของคู่มือนี้ คู่มือนี้ไม่รวมการคำนวณกำไรและ ABC/XYZ (ดูคู่มือสต็อก) ไม่ใช่คำแนะนำทางบัญชีหรือภาษี และไม่ได้ครอบคลุมเนื้อหาสัญญาฉบับของคุณ คำตอบเปลี่ยนได้หากมีสัญญาผูกพัน สินค้าผู้บริโภค สินค้าที่มีกฎควบคุมเฉพาะ หรือคู่สัญญาต่างประเทศ ข้อมูล ณ วันที่ 21 พฤศจิกายน 2569

อ่านเพิ่มเติม

การเลิก SKU ที่ดีไม่ได้ตัดตัวที่กำไรต่ำที่สุด แต่ตัดตัวที่ต้นทุนความซับซ้อนมากกว่ากำไรจริง หลังเช็กแล้วว่าไม่ได้พาลูกค้าสำคัญและภาระตามสัญญาไปด้วย

คู่มือนี้เป็นการวางกรอบคิดด้านการบริหาร สำนักงานช่วยตรวจสัญญาซื้อขาย สัญญากรอบ เอกสารรับประกัน และหนังสือแจ้งลูกค้าที่เกี่ยวข้องกับการยุติสินค้า และช่วยวางแผนธุรกิจในส่วนที่เชื่อมกับกฎหมาย แต่ไม่ได้เป็นนักบัญชี ผู้สอบบัญชี หรือที่ปรึกษาด้านการผลิต และไม่สามารถรับรองผลของการเจรจากับลูกค้า ค่าบริการขึ้นอยู่กับขั้นของเรื่องและงานที่ต้องทำ ส่งเอกสารให้เราดูก่อน เราจะแจ้งขอบเขตงานและค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน โทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดูเพิ่มเติมที่ แผนธุรกิจ และ สัญญาและเอกสาร


คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

คำถามที่พบบ่อย

สินค้าที่กำไรต่ำและขายน้อย เลิกขายได้เลยหรือไม่+

ยังไม่ควรตัดสินจากกำไรต่อชิ้นอย่างเดียว ต้องหักต้นทุนความซับซ้อนที่สินค้านั้นสร้างขึ้นก่อน (เปลี่ยนไลน์ผลิต สต็อกวัตถุดิบเฉพาะ พื้นที่คลัง การตรวจคุณภาพ) แล้วดูว่าสินค้านั้นเป็นเหตุให้ลูกค้าสำคัญซื้อสินค้าอื่นของเราด้วยหรือไม่ สุดท้ายต้องตรวจสัญญาและภาระส่งมอบที่ยังเหลือ เพราะการเลิกขายกลางสัญญาอาจกลายเป็นการผิดสัญญา

สินค้าที่ช่วยขายสินค้าอื่น (ผลพ่วง) วัดอย่างไร+

ดูใบสั่งซื้อย้อนหลังว่าลูกค้ารายใดซื้อสินค้านี้พร้อมสินค้าอื่น และสินค้าอื่นนั้นทำกำไรเท่าใด จากนั้นประเมินว่าหากลูกค้ารายนั้นไม่มีสินค้านี้ เขาจะยังซื้อที่อื่นของเราต่อหรือไปซื้อทั้งชุดจากรายอื่น ตัวเลขที่ได้เป็นการประมาณ ไม่ใช่ค่าที่แน่นอน จึงควรถามฝ่ายขายและลองใช้ทางเลือกเบากว่าการเลิกขายก่อน

มีทางเลือกอื่นนอกจากเลิกขายหรือไม่+

มี เช่น กำหนดจำนวนสั่งขั้นต่ำ ขึ้นราคาให้สะท้อนต้นทุนจริง เปลี่ยนเป็นผลิตตามสั่ง ขยายระยะเวลาส่งมอบ หรือรวมแบบสินค้าที่ใกล้เคียงกันให้เหลือน้อยลง ทางเลือกเหล่านี้มักกระทบลูกค้าน้อยกว่าการหยุดขายทั้งรายการ แต่ต้องดูสัญญาก่อนว่าราคาและเงื่อนไขส่งมอบถูกกำหนดไว้ตายตัวหรือไม่

ก่อนประกาศเลิกสินค้า ต้องตรวจสัญญาอะไรบ้าง+

ตรวจสัญญาซื้อขายหรือสัญญากรอบ (framework agreement) ที่ยังมีผล ว่ามีข้อผูกพันส่งสินค้ารายการนั้นตลอดอายุสัญญาหรือไม่ ต้องบอกกล่าวล่วงหน้าเท่าใด มีใบสั่งซื้อค้างอยู่เท่าใด มีระยะรับประกันที่ยังไม่หมด และมีข้อตกลงเรื่องอะไหล่หรือบริการหลังการขายหรือไม่ แล้วจึงวางแผนแจ้งลูกค้าและเสนอซื้อครั้งสุดท้าย

สั่งซื้อครั้งสุดท้าย คืออะไร+

คือการเสนอให้ลูกค้าสั่งสินค้ารุ่นที่จะเลิกผลิตเป็นครั้งสุดท้ายภายในกำหนด เพื่อให้ลูกค้ามีของใช้ต่อระหว่างหาสินค้าทดแทน ผู้ขายควรระบุวันสุดท้ายที่รับคำสั่ง ปริมาณที่ผลิตให้ได้ เงื่อนไขราคา และเรื่องรับประกันหรืออะไหล่หลังจากนั้นเป็นลายลักษณ์อักษร

Lawyer-client handshake symbolizing trust at Suwanvara Law Firm

พร้อมรับฟังเรื่องของคุณ

ปรึกษาเบื้องต้นกับทนายความผู้เชี่ยวชาญของเรา