บริษัทที่โตจากห้าคนเป็นห้าสิบคนภายในไม่กี่ปี มักไม่รู้ว่าระหว่างทางได้ข้าม เส้นจำนวนลูกจ้าง ที่ทำให้มีหน้าที่ใหม่ตามกฎหมายไปแล้วหลายเส้น และมักรู้ตอนพนักงานตรวจแรงงานเข้ามาตรวจ หรือตอนมีข้อพิพาทกับพนักงาน
บทความนี้รวมเส้นที่สำคัญที่สุดไว้ในที่เดียว จำนวนที่ระบุเป็นเกณฑ์หลักที่ใช้ทั่วไป บางเรื่องมีรายละเอียดตามประเภทกิจการเพิ่มเติม
ตั้งแต่ลูกจ้างคนแรก
- ขึ้นทะเบียนนายจ้างและลูกจ้างกับประกันสังคม และนำส่งเงินสมทบทุกเดือน
- จ่ายค่าจ้างไม่ต่ำกว่าค่าจ้างขั้นต่ำ และให้สิทธิวันหยุด วันลา และค่าล่วงเวลาตามกฎหมาย
- หักและนำส่งภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่าย สำหรับลูกจ้างที่มีเงินได้ถึงเกณฑ์
- ห้ามเลือกปฏิบัติ และต้องป้องกันการล่วงละเมิดหรือคุกคามทางเพศในที่ทำงาน
ตั้งแต่สิบคน
- ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน เป็นภาษาไทย ประกาศใช้ และติดไว้ในที่ทำงาน ดูข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน บริษัทขนาดไหนต้องมี
- ทะเบียนลูกจ้าง เป็นภาษาไทย เก็บไว้ ณ สถานประกอบกิจการ
- เอกสารเกี่ยวกับการจ่ายค่าจ้าง ค่าล่วงเวลา และค่าทำงานในวันหยุด ที่ลูกจ้างลงลายมือชื่อหรือมีหลักฐานการโอนเงิน
ตั้งแต่ห้าสิบคน
- คณะกรรมการสวัสดิการในสถานประกอบกิจการ มาจากผู้แทนฝ่ายลูกจ้าง ทำหน้าที่ร่วมหารือ เสนอแนะ และตรวจดูการจัดสวัสดิการ
- คปอ. หรือคณะกรรมการความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน มีทั้งผู้แทนนายจ้างและผู้แทนลูกจ้าง จำนวนกรรมการขึ้นกับขนาดของสถานประกอบกิจการ
- เจ้าหน้าที่ความปลอดภัยในการทำงาน (จป.) ระดับต่าง ๆ ตามประเภทกิจการและจำนวนลูกจ้าง ซึ่งบางประเภทกิจการต้องมีตั้งแต่จำนวนที่น้อยกว่านี้
ตั้งแต่หนึ่งร้อยคน: การจ้างคนพิการ
กฎหมายส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการกำหนดให้นายจ้าง รับคนพิการเข้าทำงานในอัตราลูกจ้างหนึ่งร้อยคนต่อคนพิการหนึ่งคน เศษที่เกินห้าสิบคนให้นับเพิ่มอีกหนึ่งคน นายจ้างเลือกได้สามทาง
- จ้างคนพิการเข้าทำงานโดยตรง (มักเรียกว่ามาตรา 33)
- ส่งเงินเข้ากองทุนส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ ตามสูตรที่กฎหมายกำหนด (มาตรา 34)
- ให้สัมปทาน จัดสถานที่จำหน่ายสินค้า จ้างเหมาบริการ ฝึกงาน หรือให้ความช่วยเหลืออื่น แก่คนพิการแทน (มาตรา 35)
การนับใช้จำนวนลูกจ้าง ณ วันที่ 1 ตุลาคมของทุกปี และต้องดำเนินการพร้อมรายงานภายในกำหนดของปีนั้น การไม่ทำตามมีภาระดอกเบี้ยของเงินที่ต้องส่งเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ บริษัทที่เพิ่งข้ามเส้นหนึ่งร้อยคนจึงควรวางแผนก่อนถึงวันนับ
นับลูกจ้างอย่างไร
โดยทั่วไปนับลูกจ้างทุกคนที่มีนิติสัมพันธ์เป็นลูกจ้าง ทั้งพนักงานประจำและพนักงานสัญญาจ้างมีกำหนดเวลา แต่กฎหมายแต่ละฉบับมีรายละเอียดต่างกัน บางเรื่องนับรวมทั้งนิติบุคคล บางเรื่องนับแยกตามสถานประกอบกิจการ และแรงงานจากบริษัทรับเหมาค่าแรงก็มีประเด็นของตัวเอง ดูลูกจ้างรับเหมาค่าแรงและผู้รับเหมาช่วง
ฝั่งนายจ้าง: ตรวจตัวเองปีละครั้ง
- นับจำนวนลูกจ้างทุกสถานประกอบกิจการก่อนวันที่ 1 ตุลาคม
- เทียบกับเส้นสิบ ห้าสิบ และหนึ่งร้อยคน แล้วไล่ตรวจว่าเอกสารและคณะกรรมการที่ต้องมีครบหรือยัง
- ตรวจว่าข้อบังคับ คู่มือพนักงาน และสัญญาจ้างยังตรงกับขนาดบริษัทในปัจจุบัน
อ่านต่อ
- ตรวจสุขภาพกฎหมายแรงงานของบริษัท
- จ้างพนักงานคนแรก นายจ้างมีหน้าที่อะไรบ้าง
- ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน บริษัทขนาดไหนต้องมี
📌 ดูเพิ่ม: สัญญาจ้าง โครงสร้างเงินเดือน และคู่มือพนักงาน · ที่ปรึกษากฎหมายแรงงานสำหรับนายจ้าง
ถ้าบริษัทเพิ่งข้ามเส้นจำนวนลูกจ้าง และไม่แน่ใจว่ายังขาดอะไร ปรึกษาทีมทนายของเรา เราตรวจเอกสารและคณะกรรมการที่ต้องมีให้ครบในรอบเดียว
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับกรณีเฉพาะราย
