คำตอบหลัก
ได้ ในทางกฎหมายค่าเช่าที่ผู้เช่าต้องจ่ายให้ลูกหนี้เป็น "สิทธิเรียกร้อง" ของลูกหนี้ต่อบุคคลภายนอก และประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 214 ให้เจ้าหนี้ได้รับชำระจากทรัพย์สินของลูกหนี้ รวมถึงเงินที่บุคคลภายนอกเป็นหนี้ลูกหนี้ หลังชนะคดีและพ้นกำหนดตามคำบังคับ เจ้าหนี้ขอให้เจ้าพนักงานบังคับคดี ออกคำสั่งอายัดค่าเช่า ตามมาตรา 316 ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ป.วิ.พ.) ได้ ผู้เช่าจะถูกห้ามจ่ายให้ลูกหนี้ และต้องจ่ายตามที่คำสั่งกำหนด
แต่การอายัดจะได้ผลหรือไม่ขึ้นกับข้อเท็จจริงสี่เรื่อง ใครเป็นผู้ให้เช่าตามสัญญาจริง (ลูกหนี้เองหรือไม่) ผู้เช่าเป็นใครและจ่ายทางไหน สัญญาเหลืออีกนานเท่าใด และ ค่าเช่าถูกจ่ายล่วงหน้า โอน หรือมีคนอื่นมีสิทธิเหนือเงินนั้นอยู่แล้วหรือไม่ เจ้าหนี้ที่ยื่นคำขอโดยรู้แค่ว่า "ลูกหนี้มีตึก" มักได้คำสั่งที่ส่งไปไม่ถึงใครหรือส่งไปผิดคน
ไม่ควรเขียนจดหมายถึงผู้เช่าเองว่าให้โอนค่าเช่ามาให้เจ้าหนี้ ผู้เช่าไม่มีหน้าที่ทำตาม และอาจกลายเป็นข้อพิพาท การเปลี่ยนทางจ่ายเงินเกิดได้ด้วยคำสั่งอายัดของเจ้าพนักงานหรือศาลเท่านั้น
| สถานการณ์ของคุณ | หัวข้อที่ควรอ่าน |
|---|---|
| ยังไม่ฟ้อง | 1 และ 2 เพื่อรู้ว่าตรวจข้อมูลผู้ให้เช่าอย่างไรก่อนตัดสินใจว่าคุ้มฟ้องหรือไม่ ก่อนมีคำพิพากษาไม่มีการอายัดเอง ต้องมีคำสั่งศาลเท่านั้น |
| ฟ้องแล้ว (ระหว่างพิจารณา) | 1, 2 และ 3 เรื่องการเก็บหลักฐานสัญญาเช่า และการขอให้ศาลคุ้มครองก่อนพิพากษาหากมีเหตุ |
| ชนะคดีแล้ว | 3 ถึง 8 ตั้งแต่ข้อมูลที่ต้องเตรียม ผลต่องวดค่าเช่าถัดไป ไปจนถึงการเลือกระหว่างอายัดค่าเช่าและยึดอาคาร |
1. ก่อนมีคำพิพากษา อายัดค่าเช่าได้หรือไม่
ยังไม่มีคำพิพากษา เจ้าหนี้ไม่มีอำนาจไปอายัดอะไรเอง วิธีเดียวที่อาจทำได้คือขอให้ศาลมีคำสั่งคุ้มครองชั่วคราวก่อนพิพากษาตามมาตรา 254 ซึ่งรวมถึงขอให้ศาลมีคำสั่งยึดหรืออายัดทรัพย์ของจำเลยก่อนพิพากษา และเงินที่บุคคลภายนอกเป็นหนี้จำเลย ศาลจะอนุญาตต่อเมื่อเห็นว่าคำฟ้องมีมูลพอสมควร และมีเหตุตามมาตรา 255 เช่น จำเลยจะย้าย ซ่อน โอน หรือขายทรัพย์เพื่อประวิงหรือขัดขวางการบังคับคดี หรือมีเหตุจำเป็นอย่างอื่น
หมายความว่าต้องมีหลักฐานของความเสี่ยง ไม่ใช่แค่เห็นว่าลูกหนี้มีค่าเช่าเข้าทุกเดือน และศาลอาจไม่อนุญาตก็ได้ จึงไม่ควรวางแผนว่าจะอายัดค่าเช่าก่อนคำพิพากษาเป็นกรณีปกติ ส่วนที่เหลือของคู่มือนี้พูดถึงขั้นหลังมีคำพิพากษา
สิ่งที่ทำได้ตั้งแต่ก่อนฟ้องคือ เก็บข้อมูลให้พร้อม ว่าลูกหนี้ให้ใครเช่า ที่ไหน และรับเงินทางใด ด้วยช่องทางที่ชอบด้วยกฎหมายเท่านั้น (ดูหัวข้อ 3) เพื่อให้เมื่อชนะคดีแล้วขอคำสั่งได้ทันที
2. ใครคือผู้ให้เช่าตัวจริงตามสัญญา
อายัดได้เฉพาะสิทธิเรียกร้องที่เป็นของ ลูกหนี้ตามคำพิพากษา ตัวบุคคลที่ระบุในคำพิพากษา เจ้าของโฉนดไม่ได้เท่ากับผู้ให้เช่าเสมอไป ต้องดูสัญญาเช่าและบัญชีรับเงินจริง
| ผู้ให้เช่าตามสัญญา | ผลต่อเจ้าหนี้ที่ต้องตรวจ |
|---|---|
| ลูกหนี้เป็นผู้ให้เช่าเอง | ค่าเช่าเป็นสิทธิเรียกร้องของลูกหนี้ อายัดได้ ตรวจว่าสัญญาเป็นชื่อลูกหนี้จริง ไม่ใช่ชื่อคนในครอบครัว |
| บริษัทหรือนิติบุคคลอื่นเป็นผู้ให้เช่า แม้ลูกหนี้เป็นเจ้าของหุ้นหรือกรรมการ | ค่าเช่าเป็นของบริษัท ไม่ใช่ของลูกหนี้ส่วนตัว จะอายัดได้ก็ต่อเมื่อบริษัทนั้นเป็นลูกหนี้ตามคำพิพากษาด้วย ส่วนหุ้นของลูกหนี้ในบริษัทเป็นทรัพย์อีกประเภท ดู ยึดหุ้นของลูกหนี้ในบริษัท |
| ลูกหนี้เป็นเจ้าของร่วม | ลูกหนี้มีสิทธิเฉพาะส่วนของตน ผู้ให้เช่าตามสัญญาอาจเป็นเจ้าของร่วมทุกคนหรือคนใดคนหนึ่ง ต้องดูว่าค่าเช่าส่วนใดเป็นของลูกหนี้ และอาจมีเจ้าของร่วมมาคัดค้านเรื่องส่วนของตน |
| ลูกหนี้เป็นผู้เช่าช่วง (เช่าจากเจ้าของแล้วให้เช่าต่อ) | สิ่งที่ลูกหนี้ได้รับคือค่าเช่าช่วง แต่ลูกหนี้ยังมีหนี้ค่าเช่าที่ต้องจ่ายเจ้าของ เจ้าของอาจเลิกสัญญาได้หากลูกหนี้ค้างจ่าย เจ้าหนี้จึงต้องประเมินว่าสิทธิเช่าของลูกหนี้ยังอยู่ได้นานเพียงใด |
| มีตัวแทนหรือผู้บริหารอาคารเก็บค่าเช่าแทน | สัญญายังเป็นของลูกหนี้ แต่เงินอาจผ่านบัญชีของตัวแทนก่อนถึงลูกหนี้ ต้องระบุให้ชัดว่าใครเป็นบุคคลภายนอกที่ต้องรับคำสั่ง และเงินช่วงไหนถึงจะเป็นสิทธิของลูกหนี้ |
ตรวจสองข้อนี้ด้วย ข้อแรกคือการโอนอาคารหรือสิทธิรับค่าเช่าให้คนอื่นไปแล้วก่อนหรือหลังเจ้าหนี้ฟ้อง ข้อสองคือชื่อลูกหนี้ในคำพิพากษากับชื่อในสัญญาเช่าตรงกันหรือไม่ ถ้าไม่ตรงอาจเป็นคนละคน
3. ต้องรู้ข้อมูลอะไรเกี่ยวกับผู้เช่าและช่องทางจ่ายเงิน
คำสั่งอายัดต้องส่งถึง ผู้เช่า ในฐานะบุคคลภายนอก เจ้าพนักงานจึงต้องรู้ว่าผู้เช่าคือใครและจะส่งคำสั่งไปที่ใด คำขอที่ควรมีข้อมูลดังนี้
- ชื่อผู้เช่า (บุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคล) และที่อยู่สำหรับส่งคำสั่ง
- ที่ตั้งทรัพย์ที่ให้เช่า และเลขโฉนดหรือเลขที่อาคารถ้าทราบ
- วันที่ทำสัญญา ระยะเวลาเช่า วันที่สิ้นสุด และเงื่อนไขต่ออายุ
- จำนวนค่าเช่าต่องวด กำหนดจ่าย และเงื่อนไขปรับค่าเช่า
- ช่องทางจ่ายจริง เช่น โอนเข้าบัญชีใด จ่ายเงินสด หรือจ่ายผ่านตัวแทน
- สัญญาเช่าทำเป็นหนังสือหรือไม่ จดทะเบียนการเช่าหรือไม่
- ค่าเช่ามีงวดค้างจ่ายอยู่เท่าใด และจ่ายล่วงหน้าไปกี่งวด
ข้อมูลเหล่านี้หาจากที่ใด ใช้ช่องทางที่ชอบด้วยกฎหมายเท่านั้น ได้แก่ เอกสารที่ลูกหนี้เองส่งมา เอกสารในสำนวนคดี ข้อมูลทะเบียนที่ขอตรวจได้ตามสิทธิ และการตรวจที่ตั้งทรัพย์ตามปกติ หลังมีคำพิพากษา เจ้าหนี้อาจขอให้ศาลไต่สวนลูกหนี้หรือบุคคลอื่นเรื่องทรัพย์สินของลูกหนี้ตามมาตรา 277 และให้ศาลสั่งให้ส่งเอกสารได้ ผลที่ได้เป็นข้อมูล ณ วันที่ตรวจ และอาจล้าสมัยเมื่อผู้เช่าเปลี่ยนหรือย้ายออก ไม่ควรใช้วิธีที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายเพื่อให้ได้ข้อมูล ดูหลักการทั่วไปใน สืบทรัพย์ก่อนฟ้อง
4. สัญญาเหลือเวลาเท่าใด ค่าเช่างวดต่อไปถูกอายัดด้วยหรือไม่
ค่าเช่ามักจ่ายเป็นรายเดือน มาตรา 318 บัญญัติว่าการอายัดสิทธิเรียกร้องที่ลูกหนี้มีสิทธิได้รับชำระเป็นคราว ๆ ให้มีผลถึงสิทธิที่ได้รับชำระภายหลังการอายัดด้วย ตามถ้อยคำนี้ คำสั่งที่ออกครั้งเดียวอาจครอบคลุมค่าเช่างวดถัดไปภายใต้สัญญาเช่าเดิมโดยไม่ต้องขอใหม่ทุกเดือน
อย่างไรก็ตาม เงินที่เจ้าหนี้ได้จริงขึ้นกับตัวสัญญา ควรตรวจดังนี้
| ประเด็น | สิ่งที่ต้องดู |
|---|---|
| สัญญาเหลืออีกกี่งวด | ค่าเช่าจะอายัดได้เท่าที่ผู้เช่ายังจ่ายอยู่ เช่าเหลือสามเดือนก็ได้อย่างมากสามงวด |
| สัญญาสิ้นสุดแล้วผู้เช่าอยู่ต่อ | อาจเป็นการเช่าต่อหรือเช่าไม่มีกำหนด ต้องดูว่าเป็นสิทธิเรียกร้องเดิมที่ต่อเนื่องหรือเป็นสัญญาใหม่ |
| ผู้เช่ารายเดิมออก มีผู้เช่ารายใหม่ | ผู้เช่ารายใหม่ตามสัญญาใหม่อาจเป็นสิทธิเรียกร้องใหม่ที่ยังไม่อยู่ในคำสั่งเดิม ต้องแจ้งเจ้าพนักงานและอาจต้องขอคำสั่งเพิ่ม |
| ผู้เช่าไม่จ่ายหรือค้าง | อายัดได้เท่าที่ผู้เช่าเป็นหนี้จริง ถ้าผู้เช่าไม่จ่ายตามคำสั่ง ดูหัวข้อ 6 |
| ปรับค่าเช่าขึ้นลง | ตรวจว่ายอดล่าสุดเท่าใด เจ้าพนักงานจะรับเงินตามยอดที่ผู้เช่าต้องจ่ายจริง |
| มีข้อโต้แย้งหรือเงื่อนไข | มาตรา 317 อนุญาตให้อายัดแม้มีข้อโต้แย้ง ข้อจำกัด เงื่อนไข หรือยังไม่แน่นอนจำนวน แต่ผู้เช่าอาจคัดค้านได้ |
เรื่องอายุความของการบังคับคดี มาตรา 274 มีหลักสิบปีนับแต่วันพิพากษา มีรายละเอียดสำหรับหนี้ที่ให้ชำระในอนาคตหรือเป็นงวด และมีการดำเนินการต่อกับทรัพย์หรือสิทธิเรียกร้องที่ดำเนินการไว้แล้วภายในกำหนด จึงไม่ควรย่อเป็นว่า "ขอหมายบังคับคดีครั้งเดียวแล้วตามอายัดค่าเช่าใหม่ได้ตลอดไป" ดูภาพรวมที่ บังคับคดีภายใน 10 ปี
5. ค่าเช่าจ่ายล่วงหน้าไปแล้ว หรือโอนหรือติดสิทธิของคนอื่น
เจ้าหนี้ต้องแยกให้ออกว่าเหตุการณ์เกิด ก่อนหรือหลัง ที่ผู้เช่าได้รับคำสั่งอายัด
- ผู้เช่าจ่ายล่วงหน้าโดยชอบก่อนมีคำสั่ง เงินออกจากมือผู้เช่าไปแล้ว คำสั่งอายัดไม่ไปตามเอาจากผู้เช่า เจ้าหนี้ได้เฉพาะงวดที่ผู้เช่ายังไม่ได้จ่าย
- จ่ายล่วงหน้าหลังได้รับคำสั่ง มาตรา 320 บัญญัติว่าการที่ลูกหนี้โอน เปลี่ยนแปลง หรือทำให้สิทธิเรียกร้องที่ถูกอายัดระงับไปภายหลังอายัด ใช้ยันเจ้าหนี้หรือเจ้าพนักงานบังคับคดีไม่ได้ ผู้เช่าเสี่ยงต้องจ่ายซ้ำ
- ลูกหนี้ให้ผู้เช่าจ่ายล่วงหน้าเป็นก้อนหลังรู้ว่าถูกฟ้อง อาจเป็นการทำให้เจ้าหนี้เสียเปรียบ เจ้าหนี้อาจพิจารณาขอให้ศาลเพิกถอนนิติกรรมตามมาตรา 237 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ซึ่งต้องพิสูจน์องค์ประกอบ เช่น ลูกหนี้รู้ว่าทำให้เจ้าหนี้เสียเปรียบ และผู้ได้ประโยชน์รู้ข้อเท็จจริงนั้นหรือไม่ และมีกำหนดเวลาตามมาตรา 240 ดู ลูกหนี้โอนทรัพย์สิน
- ลูกหนี้โอนสิทธิรับค่าเช่าให้บุคคลอื่นไปแล้ว หรือเอาไปเป็นประกันหนี้ใคร ต้องดูว่าเกิดก่อนหรือหลังอายัด ทำถูกแบบหรือไม่ และเป็นนิติกรรมที่เพิกถอนได้หรือไม่ ผู้ที่เสียหายเพราะคำสั่งอายัดอาจยื่นคัดค้านต่อศาลได้ภายใน 15 วันนับแต่ทราบคำสั่ง และก่อนที่เจ้าพนักงานจ่ายเงินนั้นให้เจ้าหนี้ (มาตรา 325) ขณะที่ศาลพิจารณา เจ้าพนักงานจะงดการบังคับตามคำสั่งอายัดไว้
- เงินประกันการเช่า คือเงินที่ผู้ให้เช่าถือไว้ ผู้เช่ามีสิทธิขอคืนเมื่อสัญญาสิ้นสุด ไม่ใช่ค่าเช่าที่ผู้เช่าต้องจ่ายให้ลูกหนี้ จึงไม่ใช่เป้าหมายของคำสั่งอายัดค่าเช่าโดยทั่วไป ถ้าสนใจเรื่องนี้ ต้องตรวจเป็นกรณีไป
- เจ้าหนี้รายอื่นอายัดค่าเช่าไว้ก่อนแล้ว ทรัพย์ที่ถูกอายัดแล้วอายัดซ้ำไม่ได้ เจ้าหนี้รายหลังขอเฉลี่ยตามมาตรา 326 ได้ภายใต้เงื่อนไข ดู เจ้าหนี้หลายรายเรียกทรัพย์เดียวกัน ใครได้ก่อน
6. ผู้เช่าที่ได้รับคำสั่งอายัดควรทำอย่างไร
ส่วนนี้สำหรับเจ้าหนี้ที่ต้องเข้าใจฝั่งผู้เช่า ถ้าคุณเป็นผู้เช่าที่ได้รับคำสั่ง อ่านฉบับเต็มที่ บริษัทได้รับคำสั่งอายัดเงินที่ต้องจ่ายคู่ค้า
โดยสรุป ผู้เช่าควรหยุดจ่ายค่าเช่าส่วนที่คำสั่งครอบคลุมให้ผู้ให้เช่า ตรวจชื่อ เลขคดี และยอดค่าเช่าที่ค้างหรือยังต้องจ่าย แล้วจ่ายตามวิธีที่คำสั่งกำหนด ภายใน 15 วัน ผู้เช่าอาจยื่นคัดค้านต่อศาลได้ถ้ามีเหตุ เช่น จ่ายค่าเช่าไปแล้วโดยชอบ หรือไม่ได้เช่าจากลูกหนี้รายนี้ หากผู้เช่าไม่จ่ายตามคำสั่ง เจ้าพนักงานแจ้งเจ้าหนี้ และเจ้าหนี้อาจขอให้ศาลไต่สวนและบังคับผู้เช่าให้จ่าย หรือให้ชดใช้ค่าสินไหม และหากผู้เช่าไม่ทำตามคำสั่งศาล ศาลอาจบังคับคดีกับผู้เช่าเสมือนเป็นลูกหนี้ตามคำพิพากษา (มาตรา 321)
เจ้าหนี้ไม่ควรกดดันผู้เช่าให้เลิกเช่าหรือย้ายออก การทำเช่นนั้นทำให้ค่าเช่าที่หวังจะอายัดหายไปเอง และอาจเป็นการละเมิดสิทธิผู้เช่า ดูเรื่องสิทธิผู้เช่าและผู้ให้เช่าใน สิทธิผู้เช่าและผู้ให้เช่าที่มักเข้าใจผิด
7. อายัดค่าเช่ากับยึดตัวบ้านหรืออาคาร ต่างกันและส่งผลต่อกันอย่างไร
เป็นสองวิธีบังคับคดีที่ใช้กับทรัพย์คนละประเภท การอายัดค่าเช่าคือการอายัดสิทธิเรียกร้อง (มาตรา 316 เป็นต้นไป) ส่วนการยึดอาคารเป็นการยึดอสังหาริมทรัพย์ (มาตรา 312) แล้วขายทอดตลาด
| อายัดค่าเช่า | ยึดตัวอาคาร | |
|---|---|---|
| ได้เงินอย่างไร | เป็นงวดตามที่ผู้เช่าจ่าย | เงินก้อนจากการขายทอดตลาด หลังหักผู้มีสิทธิก่อน |
| ใช้เวลา | เริ่มได้เร็วหลังคำสั่งไปถึงผู้เช่า ได้เงินตามงวดและขึ้นกับสัญญา | ต้องผ่านขั้นยึด ประกาศ และขายทอดตลาด ซึ่งอย่างเร็วคือไม่น้อยกว่า 60 วันนับแต่ยึดตามมาตรา 331 ขึ้นกับทรัพย์ จำนวนเจ้าหนี้ และการคัดค้าน |
| ผลต่อลูกหนี้ | ลูกหนี้ยังเป็นเจ้าของอาคาร แต่ไม่ได้รับค่าเช่าส่วนที่ถูกอายัด | ลูกหนี้ทำนิติกรรมกับทรัพย์ที่ยึดแล้วยันเจ้าหนี้ไม่ได้ (มาตรา 315) |
| สิ่งที่ต้องระวัง | ผู้เช่าเปลี่ยน สัญญาสิ้นสุด จ่ายล่วงหน้า | ผู้รับจำนอง เจ้าของร่วม ผู้เช่าที่มีสิทธิเช่าที่ใช้ยันได้ |
ทั้งสองทางใช้ร่วมกันได้ภายในจำนวนที่คำพิพากษากำหนด มาตรา 300 ห้ามยึดหรืออายัดเกินกว่าที่พอชำระหนี้และค่าฤชาธรรมเนียมในการบังคับคดี
ประเด็นที่ควรประเมินก่อนเลือก
- อาคารติดจำนองหรือไม่ ผู้รับจำนองมีสิทธิได้รับชำระจากอาคารก่อนเจ้าหนี้สามัญ (ป.พ.พ. มาตรา 702) และสิทธิตามกฎหมายของบุคคลภายนอกไม่ถูกกระทบจากการบังคับคดี (ป.วิ.พ. มาตรา 322) ถ้าอาคารติดจำนองสูง การขายอาจเหลือเงินให้เจ้าหนี้น้อยหรือไม่เหลือ ในกรณีนั้นการอายัดค่าเช่าอาจได้เงินมากกว่าการขาย ดู ที่ดินที่ลูกหนี้จำนองไว้ ยึดแล้วเจ้าหนี้จะได้เงินหรือไม่
- ผู้เช่าอยู่ในอาคารตอนขายทอดตลาด ผลต่อสัญญาเช่าเมื่อมีผู้ซื้อรายใหม่ขึ้นกับสัญญา การจดทะเบียนการเช่า และข้อเท็จจริง ต้องตรวจเป็นรายกรณี และมีผลต่อราคาที่ผู้ซื้อยอมให้ ดู ซื้อทรัพย์จากการขายทอดตลาด
- ศาลตั้งผู้จัดการแทนการขาย มาตรา 336 ให้ศาลอาจตั้งผู้จัดการอสังหาริมทรัพย์ที่ให้รายได้ และให้ส่งรายได้ให้เจ้าพนักงานแทนการขาย หากรายได้น่าจะพอชำระหนี้ภายในเวลาอันสมควร เมื่อศาลเห็นสมควรหรือลูกหนี้ร้องขอ และไม่ปรากฏว่าเป็นการประวิงการชำระหนี้ ทางนี้ใช้กันไม่บ่อยและผลไม่แน่นอน ควรปรึกษาทนายก่อน
- ผลต่อตัวคำสั่งอายัดเมื่อทรัพย์ถูกขาย ถ้าอาคารถูกขายทอดตลาดไปให้คนอื่น ค่าเช่าหลังจากนั้นจะเป็นสิทธิของเจ้าของใหม่ ไม่ใช่ของลูกหนี้ ควรวางแผนให้สอดคล้องกัน
8. เอกสารที่ควรเตรียมก่อนปรึกษาทนายหรือยื่นคำขอ
- คำพิพากษา คำบังคับ และหมายบังคับคดี (หรือเลขคดีและศาลที่พิจารณา)
- สำเนาสัญญาเช่า และข้อมูลที่ตั้งทรัพย์ที่ให้เช่า
- ชื่อ ที่อยู่ และช่องทางติดต่อของผู้เช่า (ถ้ามี)
- ข้อมูลทะเบียนอาคารหรือที่ดิน (โฉนด ภาระจำนอง ชื่อเจ้าของ เจ้าของร่วม)
- หลักฐานการรับเงินค่าเช่าของลูกหนี้ เช่น สลิปโอน ใบเสร็จ หรือหนังสือรับรองรายได้ ถ้าได้มาโดยชอบ
- หลักฐานที่ว่าลูกหนี้หรือผู้เช่าเปลี่ยนใหม่ ตามที่ทราบ
- บันทึกว่าตรวจข้อมูลวันที่เท่าใด ได้อะไร และอะไรยังไม่ทราบ
- ยอดหนี้คงเหลือตามคำพิพากษา รวมดอกเบี้ยและค่าใช้จ่ายที่เรียกได้
9. ตัวอย่างสมมติ: ลูกหนี้ปล่อยเช่าอาคารพาณิชย์ที่ติดจำนอง
ตัวอย่างสมมติเพื่อประกอบคำอธิบาย ตัวเลขและเหตุการณ์ไม่ใช่เรื่องจริงของลูกค้าหรือคดีใด
บริษัทผู้ขายวัสดุชนะคดีเรียกค่าสินค้าจากนายสมหมาย (ชื่อสมมติ) ยอดตามคำพิพากษา 1,200,000 บาท (ตัวเลขสมมติ) ลูกหนี้ไม่ชำระ บริษัทตรวจข้อมูลพบว่านายสมหมายเป็นเจ้าของอาคารพาณิชย์หนึ่งคูหา ติดจำนองกับธนาคาร และคูหานั้นให้เช่าอยู่
การตรวจต่อมาพบว่า สัญญาเช่าทำในชื่อนายสมหมายเองกับร้านอาหารรายหนึ่ง ค่าเช่าเดือนละ 30,000 บาท (สมมติ) สัญญาเหลือ 14 เดือน ผู้เช่าโอนเข้าบัญชีของนายสมหมาย ทนายประเมินสองทาง ทางแรกคือยึดอาคารขายทอดตลาด ซึ่งผู้รับจำนองจะได้รับชำระก่อน ถ้ายอดจำนองสูง เงินที่เหลือถึงเจ้าหนี้สามัญอาจน้อยหรือไม่มี ทางที่สองคืออายัดค่าเช่า ตามมาตรา 318 คำสั่งอาจครอบคลุมงวดถัดไปในสัญญาเดิมด้วย
บริษัทจึงขอให้เจ้าพนักงานออกคำสั่งอายัดค่าเช่าส่งถึงร้านอาหาร ผู้เช่าได้รับคำสั่งแล้วหยุดจ่ายให้นายสมหมายและจ่ายตามคำสั่ง บริษัทติดตามว่าสัญญาจะสิ้นสุดเมื่อใดและมีผู้เช่ารายใหม่หรือไม่ เพื่อขอคำสั่งเพิ่มเมื่อถึงเวลา และพิจารณาว่าจะยึดอาคารด้วยหรือไม่ เมื่อเห็นยอดค้างจำนองจริง
ตัวอย่างนี้ไม่ได้บอกว่าอายัดค่าเช่าดีกว่ายึดอาคารเสมอ และไม่ได้รับรองว่าจะได้เงินครบ ผลขึ้นกับสัญญาเช่า ภาระจำนอง จำนวนเจ้าหนี้ และการคัดค้าน
อย่าเข้าใจผิด
| ความเข้าใจที่พบบ่อย | ที่ถูกต้อง |
|---|---|
| ลูกหนี้มีอาคารให้เช่า เจ้าหนี้ไปเก็บค่าเช่าจากผู้เช่าเองได้เลย | ทำเองไม่ได้ ผู้เช่าไม่มีหน้าที่จ่ายให้เจ้าหนี้ ต้องมีคำสั่งอายัดของเจ้าพนักงานหรือศาล |
| มีคำพิพากษาแล้วอายัดค่าเช่าได้ทุกกรณี | ต้องดูว่าผู้ให้เช่าตามสัญญาคือลูกหนี้จริงหรือไม่ ถ้าเป็นบริษัทหรือคนอื่น คำสั่งไม่ครอบคลุม |
| คำสั่งอายัดครั้งเดียวครอบคลุมทุกผู้เช่าไปตลอด | ครอบคลุมค่าเช่าเป็นงวดตามสิทธิเรียกร้องเดิมตามมาตรา 318 ผู้เช่าใหม่ตามสัญญาใหม่ต้องตรวจและอาจขอเพิ่ม และมาตรา 274 ก็มีเงื่อนเวลา |
| ค่าเช่าที่จ่ายล่วงหน้าแล้วยังอายัดได้ | ถ้าจ่ายโดยชอบก่อนมีคำสั่ง เงินออกไปแล้ว แต่ถ้าจ่ายล่วงหน้าเพื่อหนีบังคับคดี อาจมีทางเพิกถอนตามมาตรา 237 ซึ่งต้องพิสูจน์ |
| อายัดค่าเช่าแล้วไม่ต้องยึดอาคารอีก | สองวิธีเสริมกันได้ ขึ้นกับภาระจำนองและสัญญา ควรเลือกตามข้อมูลจริง ไม่ใช่ตามความเคยชิน |
| เงินประกันการเช่าเป็นค่าเช่า อายัดได้เหมือนกัน | เงินประกันเป็นเงินที่ผู้ให้เช่าถือไว้ ไม่ใช่ค่าเช่าที่ผู้เช่าต้องจ่าย ต้องตรวจเป็นกรณีไป |
| ชนะคดีแล้ว ผู้เช่าต้องจ่ายให้เจ้าหนี้ทันที | ผู้เช่ามีสิทธิคัดค้านภายใน 15 วัน และเจ้าพนักงานต้องงดบังคับระหว่างศาลพิจารณา (มาตรา 325) |
อ่านเพิ่มเติม
- ลูกหนี้มีเงินค่างานรอรับจากผู้ว่าจ้าง เจ้าหนี้อายัดได้หรือไม่
- บริษัทได้รับคำสั่งอายัดเงินที่ต้องจ่ายคู่ค้า ต้องตรวจและทำอะไรบ้าง
- สิทธิผู้เช่าและผู้ให้เช่าที่มักเข้าใจผิด
- ที่ดินที่ลูกหนี้จำนองไว้ ยึดแล้วเจ้าหนี้จะได้เงินหรือไม่
- ทวงหนี้ ฟ้องลูกหนี้ และบังคับคดี
ค่าเช่าที่ผู้เช่าต้องจ่ายลูกหนี้อายัดได้หลังชนะคดี แต่ต้องตรวจก่อนว่าใครเป็นผู้ให้เช่าตามสัญญา ผู้เช่าจ่ายทางไหน สัญญาเหลือนานเท่าใด และมีการจ่ายล่วงหน้าหรือโอนสิทธิไปแล้วหรือไม่ จากนั้นจึงเลือกว่าจะอายัดค่าเช่า ยึดอาคาร หรือทำทั้งสองทาง
เราช่วยตรวจสัญญาเช่าและเอกสารทะเบียนผ่านช่องทางที่ชอบด้วยกฎหมาย ประเมินว่าควรอายัดค่าเช่า ยึดอาคาร หรือทั้งสองอย่าง ยื่นคำขอและติดตามเจ้าพนักงานบังคับคดี และดูแลเมื่อมีผู้เช่าหรือบุคคลอื่นคัดค้าน เราไม่รับรองว่าจะพบทรัพย์หรือผู้เช่า หรือว่าเจ้าหนี้จะได้รับชำระครบ การได้เงินขึ้นกับทรัพย์ สิทธิของผู้รับจำนองและเจ้าหนี้รายอื่น และข้อเท็จจริงของคดี เราไม่ค้นบัญชีธนาคารและไม่ใช้วิธีที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายเพื่อให้ได้ข้อมูล ค่าบริการขึ้นอยู่กับขั้นของคดีและงานที่ต้องทำ ส่งเอกสารให้เราดูก่อน เราจะแจ้งขอบเขตงานและค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน ปรึกษาเบื้องต้นโทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดู สืบทรัพย์ และ คดีแพ่ง
คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

