ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
SUWANVARA LAWFIRM
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
คู่มือคดีแพ่ง

ลูกหนี้มีบ้านหรืออาคารให้เช่า เจ้าหนี้อายัดค่าเช่าได้อย่างไร

คู่มือเจ้าหนี้ที่ชนะคดีแล้วและพบว่าลูกหนี้ปล่อยเช่าบ้านหรืออาคาร ตรวจว่าใครเป็นผู้ให้เช่าตามสัญญา ผู้เช่าจ่ายให้ใครและทางไหน สัญญาเหลืออีกนานเท่าใด ค่าเช่างวดต่อไปถูกอายัดด้วยหรือไม่ ค่าเช่าที่จ่ายล่วงหน้าหรือโอนให้คนอื่นไปแล้ว และการอายัดค่าเช่ากับการยึดตัวอาคารต่างกันอย่างไร

สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม— ทีมคดีแพ่งและบังคับคดี20 พฤศจิกายน 256916 นาที
ลูกหนี้มีบ้านหรืออาคารให้เช่า เจ้าหนี้อายัดค่าเช่าได้อย่างไร

คำตอบหลัก

ได้ ในทางกฎหมายค่าเช่าที่ผู้เช่าต้องจ่ายให้ลูกหนี้เป็น "สิทธิเรียกร้อง" ของลูกหนี้ต่อบุคคลภายนอก และประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 214 ให้เจ้าหนี้ได้รับชำระจากทรัพย์สินของลูกหนี้ รวมถึงเงินที่บุคคลภายนอกเป็นหนี้ลูกหนี้ หลังชนะคดีและพ้นกำหนดตามคำบังคับ เจ้าหนี้ขอให้เจ้าพนักงานบังคับคดี ออกคำสั่งอายัดค่าเช่า ตามมาตรา 316 ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ป.วิ.พ.) ได้ ผู้เช่าจะถูกห้ามจ่ายให้ลูกหนี้ และต้องจ่ายตามที่คำสั่งกำหนด

แต่การอายัดจะได้ผลหรือไม่ขึ้นกับข้อเท็จจริงสี่เรื่อง ใครเป็นผู้ให้เช่าตามสัญญาจริง (ลูกหนี้เองหรือไม่) ผู้เช่าเป็นใครและจ่ายทางไหน สัญญาเหลืออีกนานเท่าใด และ ค่าเช่าถูกจ่ายล่วงหน้า โอน หรือมีคนอื่นมีสิทธิเหนือเงินนั้นอยู่แล้วหรือไม่ เจ้าหนี้ที่ยื่นคำขอโดยรู้แค่ว่า "ลูกหนี้มีตึก" มักได้คำสั่งที่ส่งไปไม่ถึงใครหรือส่งไปผิดคน

ไม่ควรเขียนจดหมายถึงผู้เช่าเองว่าให้โอนค่าเช่ามาให้เจ้าหนี้ ผู้เช่าไม่มีหน้าที่ทำตาม และอาจกลายเป็นข้อพิพาท การเปลี่ยนทางจ่ายเงินเกิดได้ด้วยคำสั่งอายัดของเจ้าพนักงานหรือศาลเท่านั้น

สถานการณ์ของคุณหัวข้อที่ควรอ่าน
ยังไม่ฟ้อง1 และ 2 เพื่อรู้ว่าตรวจข้อมูลผู้ให้เช่าอย่างไรก่อนตัดสินใจว่าคุ้มฟ้องหรือไม่ ก่อนมีคำพิพากษาไม่มีการอายัดเอง ต้องมีคำสั่งศาลเท่านั้น
ฟ้องแล้ว (ระหว่างพิจารณา)1, 2 และ 3 เรื่องการเก็บหลักฐานสัญญาเช่า และการขอให้ศาลคุ้มครองก่อนพิพากษาหากมีเหตุ
ชนะคดีแล้ว3 ถึง 8 ตั้งแต่ข้อมูลที่ต้องเตรียม ผลต่องวดค่าเช่าถัดไป ไปจนถึงการเลือกระหว่างอายัดค่าเช่าและยึดอาคาร

1. ก่อนมีคำพิพากษา อายัดค่าเช่าได้หรือไม่

ยังไม่มีคำพิพากษา เจ้าหนี้ไม่มีอำนาจไปอายัดอะไรเอง วิธีเดียวที่อาจทำได้คือขอให้ศาลมีคำสั่งคุ้มครองชั่วคราวก่อนพิพากษาตามมาตรา 254 ซึ่งรวมถึงขอให้ศาลมีคำสั่งยึดหรืออายัดทรัพย์ของจำเลยก่อนพิพากษา และเงินที่บุคคลภายนอกเป็นหนี้จำเลย ศาลจะอนุญาตต่อเมื่อเห็นว่าคำฟ้องมีมูลพอสมควร และมีเหตุตามมาตรา 255 เช่น จำเลยจะย้าย ซ่อน โอน หรือขายทรัพย์เพื่อประวิงหรือขัดขวางการบังคับคดี หรือมีเหตุจำเป็นอย่างอื่น

หมายความว่าต้องมีหลักฐานของความเสี่ยง ไม่ใช่แค่เห็นว่าลูกหนี้มีค่าเช่าเข้าทุกเดือน และศาลอาจไม่อนุญาตก็ได้ จึงไม่ควรวางแผนว่าจะอายัดค่าเช่าก่อนคำพิพากษาเป็นกรณีปกติ ส่วนที่เหลือของคู่มือนี้พูดถึงขั้นหลังมีคำพิพากษา

สิ่งที่ทำได้ตั้งแต่ก่อนฟ้องคือ เก็บข้อมูลให้พร้อม ว่าลูกหนี้ให้ใครเช่า ที่ไหน และรับเงินทางใด ด้วยช่องทางที่ชอบด้วยกฎหมายเท่านั้น (ดูหัวข้อ 3) เพื่อให้เมื่อชนะคดีแล้วขอคำสั่งได้ทันที

2. ใครคือผู้ให้เช่าตัวจริงตามสัญญา

อายัดได้เฉพาะสิทธิเรียกร้องที่เป็นของ ลูกหนี้ตามคำพิพากษา ตัวบุคคลที่ระบุในคำพิพากษา เจ้าของโฉนดไม่ได้เท่ากับผู้ให้เช่าเสมอไป ต้องดูสัญญาเช่าและบัญชีรับเงินจริง

ผู้ให้เช่าตามสัญญาผลต่อเจ้าหนี้ที่ต้องตรวจ
ลูกหนี้เป็นผู้ให้เช่าเองค่าเช่าเป็นสิทธิเรียกร้องของลูกหนี้ อายัดได้ ตรวจว่าสัญญาเป็นชื่อลูกหนี้จริง ไม่ใช่ชื่อคนในครอบครัว
บริษัทหรือนิติบุคคลอื่นเป็นผู้ให้เช่า แม้ลูกหนี้เป็นเจ้าของหุ้นหรือกรรมการค่าเช่าเป็นของบริษัท ไม่ใช่ของลูกหนี้ส่วนตัว จะอายัดได้ก็ต่อเมื่อบริษัทนั้นเป็นลูกหนี้ตามคำพิพากษาด้วย ส่วนหุ้นของลูกหนี้ในบริษัทเป็นทรัพย์อีกประเภท ดู ยึดหุ้นของลูกหนี้ในบริษัท
ลูกหนี้เป็นเจ้าของร่วมลูกหนี้มีสิทธิเฉพาะส่วนของตน ผู้ให้เช่าตามสัญญาอาจเป็นเจ้าของร่วมทุกคนหรือคนใดคนหนึ่ง ต้องดูว่าค่าเช่าส่วนใดเป็นของลูกหนี้ และอาจมีเจ้าของร่วมมาคัดค้านเรื่องส่วนของตน
ลูกหนี้เป็นผู้เช่าช่วง (เช่าจากเจ้าของแล้วให้เช่าต่อ)สิ่งที่ลูกหนี้ได้รับคือค่าเช่าช่วง แต่ลูกหนี้ยังมีหนี้ค่าเช่าที่ต้องจ่ายเจ้าของ เจ้าของอาจเลิกสัญญาได้หากลูกหนี้ค้างจ่าย เจ้าหนี้จึงต้องประเมินว่าสิทธิเช่าของลูกหนี้ยังอยู่ได้นานเพียงใด
มีตัวแทนหรือผู้บริหารอาคารเก็บค่าเช่าแทนสัญญายังเป็นของลูกหนี้ แต่เงินอาจผ่านบัญชีของตัวแทนก่อนถึงลูกหนี้ ต้องระบุให้ชัดว่าใครเป็นบุคคลภายนอกที่ต้องรับคำสั่ง และเงินช่วงไหนถึงจะเป็นสิทธิของลูกหนี้

ตรวจสองข้อนี้ด้วย ข้อแรกคือการโอนอาคารหรือสิทธิรับค่าเช่าให้คนอื่นไปแล้วก่อนหรือหลังเจ้าหนี้ฟ้อง ข้อสองคือชื่อลูกหนี้ในคำพิพากษากับชื่อในสัญญาเช่าตรงกันหรือไม่ ถ้าไม่ตรงอาจเป็นคนละคน

3. ต้องรู้ข้อมูลอะไรเกี่ยวกับผู้เช่าและช่องทางจ่ายเงิน

คำสั่งอายัดต้องส่งถึง ผู้เช่า ในฐานะบุคคลภายนอก เจ้าพนักงานจึงต้องรู้ว่าผู้เช่าคือใครและจะส่งคำสั่งไปที่ใด คำขอที่ควรมีข้อมูลดังนี้

  • ชื่อผู้เช่า (บุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคล) และที่อยู่สำหรับส่งคำสั่ง
  • ที่ตั้งทรัพย์ที่ให้เช่า และเลขโฉนดหรือเลขที่อาคารถ้าทราบ
  • วันที่ทำสัญญา ระยะเวลาเช่า วันที่สิ้นสุด และเงื่อนไขต่ออายุ
  • จำนวนค่าเช่าต่องวด กำหนดจ่าย และเงื่อนไขปรับค่าเช่า
  • ช่องทางจ่ายจริง เช่น โอนเข้าบัญชีใด จ่ายเงินสด หรือจ่ายผ่านตัวแทน
  • สัญญาเช่าทำเป็นหนังสือหรือไม่ จดทะเบียนการเช่าหรือไม่
  • ค่าเช่ามีงวดค้างจ่ายอยู่เท่าใด และจ่ายล่วงหน้าไปกี่งวด

ข้อมูลเหล่านี้หาจากที่ใด ใช้ช่องทางที่ชอบด้วยกฎหมายเท่านั้น ได้แก่ เอกสารที่ลูกหนี้เองส่งมา เอกสารในสำนวนคดี ข้อมูลทะเบียนที่ขอตรวจได้ตามสิทธิ และการตรวจที่ตั้งทรัพย์ตามปกติ หลังมีคำพิพากษา เจ้าหนี้อาจขอให้ศาลไต่สวนลูกหนี้หรือบุคคลอื่นเรื่องทรัพย์สินของลูกหนี้ตามมาตรา 277 และให้ศาลสั่งให้ส่งเอกสารได้ ผลที่ได้เป็นข้อมูล ณ วันที่ตรวจ และอาจล้าสมัยเมื่อผู้เช่าเปลี่ยนหรือย้ายออก ไม่ควรใช้วิธีที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายเพื่อให้ได้ข้อมูล ดูหลักการทั่วไปใน สืบทรัพย์ก่อนฟ้อง

4. สัญญาเหลือเวลาเท่าใด ค่าเช่างวดต่อไปถูกอายัดด้วยหรือไม่

ค่าเช่ามักจ่ายเป็นรายเดือน มาตรา 318 บัญญัติว่าการอายัดสิทธิเรียกร้องที่ลูกหนี้มีสิทธิได้รับชำระเป็นคราว ๆ ให้มีผลถึงสิทธิที่ได้รับชำระภายหลังการอายัดด้วย ตามถ้อยคำนี้ คำสั่งที่ออกครั้งเดียวอาจครอบคลุมค่าเช่างวดถัดไปภายใต้สัญญาเช่าเดิมโดยไม่ต้องขอใหม่ทุกเดือน

อย่างไรก็ตาม เงินที่เจ้าหนี้ได้จริงขึ้นกับตัวสัญญา ควรตรวจดังนี้

ประเด็นสิ่งที่ต้องดู
สัญญาเหลืออีกกี่งวดค่าเช่าจะอายัดได้เท่าที่ผู้เช่ายังจ่ายอยู่ เช่าเหลือสามเดือนก็ได้อย่างมากสามงวด
สัญญาสิ้นสุดแล้วผู้เช่าอยู่ต่ออาจเป็นการเช่าต่อหรือเช่าไม่มีกำหนด ต้องดูว่าเป็นสิทธิเรียกร้องเดิมที่ต่อเนื่องหรือเป็นสัญญาใหม่
ผู้เช่ารายเดิมออก มีผู้เช่ารายใหม่ผู้เช่ารายใหม่ตามสัญญาใหม่อาจเป็นสิทธิเรียกร้องใหม่ที่ยังไม่อยู่ในคำสั่งเดิม ต้องแจ้งเจ้าพนักงานและอาจต้องขอคำสั่งเพิ่ม
ผู้เช่าไม่จ่ายหรือค้างอายัดได้เท่าที่ผู้เช่าเป็นหนี้จริง ถ้าผู้เช่าไม่จ่ายตามคำสั่ง ดูหัวข้อ 6
ปรับค่าเช่าขึ้นลงตรวจว่ายอดล่าสุดเท่าใด เจ้าพนักงานจะรับเงินตามยอดที่ผู้เช่าต้องจ่ายจริง
มีข้อโต้แย้งหรือเงื่อนไขมาตรา 317 อนุญาตให้อายัดแม้มีข้อโต้แย้ง ข้อจำกัด เงื่อนไข หรือยังไม่แน่นอนจำนวน แต่ผู้เช่าอาจคัดค้านได้

เรื่องอายุความของการบังคับคดี มาตรา 274 มีหลักสิบปีนับแต่วันพิพากษา มีรายละเอียดสำหรับหนี้ที่ให้ชำระในอนาคตหรือเป็นงวด และมีการดำเนินการต่อกับทรัพย์หรือสิทธิเรียกร้องที่ดำเนินการไว้แล้วภายในกำหนด จึงไม่ควรย่อเป็นว่า "ขอหมายบังคับคดีครั้งเดียวแล้วตามอายัดค่าเช่าใหม่ได้ตลอดไป" ดูภาพรวมที่ บังคับคดีภายใน 10 ปี

5. ค่าเช่าจ่ายล่วงหน้าไปแล้ว หรือโอนหรือติดสิทธิของคนอื่น

เจ้าหนี้ต้องแยกให้ออกว่าเหตุการณ์เกิด ก่อนหรือหลัง ที่ผู้เช่าได้รับคำสั่งอายัด

  • ผู้เช่าจ่ายล่วงหน้าโดยชอบก่อนมีคำสั่ง เงินออกจากมือผู้เช่าไปแล้ว คำสั่งอายัดไม่ไปตามเอาจากผู้เช่า เจ้าหนี้ได้เฉพาะงวดที่ผู้เช่ายังไม่ได้จ่าย
  • จ่ายล่วงหน้าหลังได้รับคำสั่ง มาตรา 320 บัญญัติว่าการที่ลูกหนี้โอน เปลี่ยนแปลง หรือทำให้สิทธิเรียกร้องที่ถูกอายัดระงับไปภายหลังอายัด ใช้ยันเจ้าหนี้หรือเจ้าพนักงานบังคับคดีไม่ได้ ผู้เช่าเสี่ยงต้องจ่ายซ้ำ
  • ลูกหนี้ให้ผู้เช่าจ่ายล่วงหน้าเป็นก้อนหลังรู้ว่าถูกฟ้อง อาจเป็นการทำให้เจ้าหนี้เสียเปรียบ เจ้าหนี้อาจพิจารณาขอให้ศาลเพิกถอนนิติกรรมตามมาตรา 237 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ซึ่งต้องพิสูจน์องค์ประกอบ เช่น ลูกหนี้รู้ว่าทำให้เจ้าหนี้เสียเปรียบ และผู้ได้ประโยชน์รู้ข้อเท็จจริงนั้นหรือไม่ และมีกำหนดเวลาตามมาตรา 240 ดู ลูกหนี้โอนทรัพย์สิน
  • ลูกหนี้โอนสิทธิรับค่าเช่าให้บุคคลอื่นไปแล้ว หรือเอาไปเป็นประกันหนี้ใคร ต้องดูว่าเกิดก่อนหรือหลังอายัด ทำถูกแบบหรือไม่ และเป็นนิติกรรมที่เพิกถอนได้หรือไม่ ผู้ที่เสียหายเพราะคำสั่งอายัดอาจยื่นคัดค้านต่อศาลได้ภายใน 15 วันนับแต่ทราบคำสั่ง และก่อนที่เจ้าพนักงานจ่ายเงินนั้นให้เจ้าหนี้ (มาตรา 325) ขณะที่ศาลพิจารณา เจ้าพนักงานจะงดการบังคับตามคำสั่งอายัดไว้
  • เงินประกันการเช่า คือเงินที่ผู้ให้เช่าถือไว้ ผู้เช่ามีสิทธิขอคืนเมื่อสัญญาสิ้นสุด ไม่ใช่ค่าเช่าที่ผู้เช่าต้องจ่ายให้ลูกหนี้ จึงไม่ใช่เป้าหมายของคำสั่งอายัดค่าเช่าโดยทั่วไป ถ้าสนใจเรื่องนี้ ต้องตรวจเป็นกรณีไป
  • เจ้าหนี้รายอื่นอายัดค่าเช่าไว้ก่อนแล้ว ทรัพย์ที่ถูกอายัดแล้วอายัดซ้ำไม่ได้ เจ้าหนี้รายหลังขอเฉลี่ยตามมาตรา 326 ได้ภายใต้เงื่อนไข ดู เจ้าหนี้หลายรายเรียกทรัพย์เดียวกัน ใครได้ก่อน

6. ผู้เช่าที่ได้รับคำสั่งอายัดควรทำอย่างไร

ส่วนนี้สำหรับเจ้าหนี้ที่ต้องเข้าใจฝั่งผู้เช่า ถ้าคุณเป็นผู้เช่าที่ได้รับคำสั่ง อ่านฉบับเต็มที่ บริษัทได้รับคำสั่งอายัดเงินที่ต้องจ่ายคู่ค้า

โดยสรุป ผู้เช่าควรหยุดจ่ายค่าเช่าส่วนที่คำสั่งครอบคลุมให้ผู้ให้เช่า ตรวจชื่อ เลขคดี และยอดค่าเช่าที่ค้างหรือยังต้องจ่าย แล้วจ่ายตามวิธีที่คำสั่งกำหนด ภายใน 15 วัน ผู้เช่าอาจยื่นคัดค้านต่อศาลได้ถ้ามีเหตุ เช่น จ่ายค่าเช่าไปแล้วโดยชอบ หรือไม่ได้เช่าจากลูกหนี้รายนี้ หากผู้เช่าไม่จ่ายตามคำสั่ง เจ้าพนักงานแจ้งเจ้าหนี้ และเจ้าหนี้อาจขอให้ศาลไต่สวนและบังคับผู้เช่าให้จ่าย หรือให้ชดใช้ค่าสินไหม และหากผู้เช่าไม่ทำตามคำสั่งศาล ศาลอาจบังคับคดีกับผู้เช่าเสมือนเป็นลูกหนี้ตามคำพิพากษา (มาตรา 321)

เจ้าหนี้ไม่ควรกดดันผู้เช่าให้เลิกเช่าหรือย้ายออก การทำเช่นนั้นทำให้ค่าเช่าที่หวังจะอายัดหายไปเอง และอาจเป็นการละเมิดสิทธิผู้เช่า ดูเรื่องสิทธิผู้เช่าและผู้ให้เช่าใน สิทธิผู้เช่าและผู้ให้เช่าที่มักเข้าใจผิด

7. อายัดค่าเช่ากับยึดตัวบ้านหรืออาคาร ต่างกันและส่งผลต่อกันอย่างไร

เป็นสองวิธีบังคับคดีที่ใช้กับทรัพย์คนละประเภท การอายัดค่าเช่าคือการอายัดสิทธิเรียกร้อง (มาตรา 316 เป็นต้นไป) ส่วนการยึดอาคารเป็นการยึดอสังหาริมทรัพย์ (มาตรา 312) แล้วขายทอดตลาด

อายัดค่าเช่ายึดตัวอาคาร
ได้เงินอย่างไรเป็นงวดตามที่ผู้เช่าจ่ายเงินก้อนจากการขายทอดตลาด หลังหักผู้มีสิทธิก่อน
ใช้เวลาเริ่มได้เร็วหลังคำสั่งไปถึงผู้เช่า ได้เงินตามงวดและขึ้นกับสัญญาต้องผ่านขั้นยึด ประกาศ และขายทอดตลาด ซึ่งอย่างเร็วคือไม่น้อยกว่า 60 วันนับแต่ยึดตามมาตรา 331 ขึ้นกับทรัพย์ จำนวนเจ้าหนี้ และการคัดค้าน
ผลต่อลูกหนี้ลูกหนี้ยังเป็นเจ้าของอาคาร แต่ไม่ได้รับค่าเช่าส่วนที่ถูกอายัดลูกหนี้ทำนิติกรรมกับทรัพย์ที่ยึดแล้วยันเจ้าหนี้ไม่ได้ (มาตรา 315)
สิ่งที่ต้องระวังผู้เช่าเปลี่ยน สัญญาสิ้นสุด จ่ายล่วงหน้าผู้รับจำนอง เจ้าของร่วม ผู้เช่าที่มีสิทธิเช่าที่ใช้ยันได้

ทั้งสองทางใช้ร่วมกันได้ภายในจำนวนที่คำพิพากษากำหนด มาตรา 300 ห้ามยึดหรืออายัดเกินกว่าที่พอชำระหนี้และค่าฤชาธรรมเนียมในการบังคับคดี

ประเด็นที่ควรประเมินก่อนเลือก

  • อาคารติดจำนองหรือไม่ ผู้รับจำนองมีสิทธิได้รับชำระจากอาคารก่อนเจ้าหนี้สามัญ (ป.พ.พ. มาตรา 702) และสิทธิตามกฎหมายของบุคคลภายนอกไม่ถูกกระทบจากการบังคับคดี (ป.วิ.พ. มาตรา 322) ถ้าอาคารติดจำนองสูง การขายอาจเหลือเงินให้เจ้าหนี้น้อยหรือไม่เหลือ ในกรณีนั้นการอายัดค่าเช่าอาจได้เงินมากกว่าการขาย ดู ที่ดินที่ลูกหนี้จำนองไว้ ยึดแล้วเจ้าหนี้จะได้เงินหรือไม่
  • ผู้เช่าอยู่ในอาคารตอนขายทอดตลาด ผลต่อสัญญาเช่าเมื่อมีผู้ซื้อรายใหม่ขึ้นกับสัญญา การจดทะเบียนการเช่า และข้อเท็จจริง ต้องตรวจเป็นรายกรณี และมีผลต่อราคาที่ผู้ซื้อยอมให้ ดู ซื้อทรัพย์จากการขายทอดตลาด
  • ศาลตั้งผู้จัดการแทนการขาย มาตรา 336 ให้ศาลอาจตั้งผู้จัดการอสังหาริมทรัพย์ที่ให้รายได้ และให้ส่งรายได้ให้เจ้าพนักงานแทนการขาย หากรายได้น่าจะพอชำระหนี้ภายในเวลาอันสมควร เมื่อศาลเห็นสมควรหรือลูกหนี้ร้องขอ และไม่ปรากฏว่าเป็นการประวิงการชำระหนี้ ทางนี้ใช้กันไม่บ่อยและผลไม่แน่นอน ควรปรึกษาทนายก่อน
  • ผลต่อตัวคำสั่งอายัดเมื่อทรัพย์ถูกขาย ถ้าอาคารถูกขายทอดตลาดไปให้คนอื่น ค่าเช่าหลังจากนั้นจะเป็นสิทธิของเจ้าของใหม่ ไม่ใช่ของลูกหนี้ ควรวางแผนให้สอดคล้องกัน

8. เอกสารที่ควรเตรียมก่อนปรึกษาทนายหรือยื่นคำขอ

  • คำพิพากษา คำบังคับ และหมายบังคับคดี (หรือเลขคดีและศาลที่พิจารณา)
  • สำเนาสัญญาเช่า และข้อมูลที่ตั้งทรัพย์ที่ให้เช่า
  • ชื่อ ที่อยู่ และช่องทางติดต่อของผู้เช่า (ถ้ามี)
  • ข้อมูลทะเบียนอาคารหรือที่ดิน (โฉนด ภาระจำนอง ชื่อเจ้าของ เจ้าของร่วม)
  • หลักฐานการรับเงินค่าเช่าของลูกหนี้ เช่น สลิปโอน ใบเสร็จ หรือหนังสือรับรองรายได้ ถ้าได้มาโดยชอบ
  • หลักฐานที่ว่าลูกหนี้หรือผู้เช่าเปลี่ยนใหม่ ตามที่ทราบ
  • บันทึกว่าตรวจข้อมูลวันที่เท่าใด ได้อะไร และอะไรยังไม่ทราบ
  • ยอดหนี้คงเหลือตามคำพิพากษา รวมดอกเบี้ยและค่าใช้จ่ายที่เรียกได้

9. ตัวอย่างสมมติ: ลูกหนี้ปล่อยเช่าอาคารพาณิชย์ที่ติดจำนอง

ตัวอย่างสมมติเพื่อประกอบคำอธิบาย ตัวเลขและเหตุการณ์ไม่ใช่เรื่องจริงของลูกค้าหรือคดีใด

บริษัทผู้ขายวัสดุชนะคดีเรียกค่าสินค้าจากนายสมหมาย (ชื่อสมมติ) ยอดตามคำพิพากษา 1,200,000 บาท (ตัวเลขสมมติ) ลูกหนี้ไม่ชำระ บริษัทตรวจข้อมูลพบว่านายสมหมายเป็นเจ้าของอาคารพาณิชย์หนึ่งคูหา ติดจำนองกับธนาคาร และคูหานั้นให้เช่าอยู่

การตรวจต่อมาพบว่า สัญญาเช่าทำในชื่อนายสมหมายเองกับร้านอาหารรายหนึ่ง ค่าเช่าเดือนละ 30,000 บาท (สมมติ) สัญญาเหลือ 14 เดือน ผู้เช่าโอนเข้าบัญชีของนายสมหมาย ทนายประเมินสองทาง ทางแรกคือยึดอาคารขายทอดตลาด ซึ่งผู้รับจำนองจะได้รับชำระก่อน ถ้ายอดจำนองสูง เงินที่เหลือถึงเจ้าหนี้สามัญอาจน้อยหรือไม่มี ทางที่สองคืออายัดค่าเช่า ตามมาตรา 318 คำสั่งอาจครอบคลุมงวดถัดไปในสัญญาเดิมด้วย

บริษัทจึงขอให้เจ้าพนักงานออกคำสั่งอายัดค่าเช่าส่งถึงร้านอาหาร ผู้เช่าได้รับคำสั่งแล้วหยุดจ่ายให้นายสมหมายและจ่ายตามคำสั่ง บริษัทติดตามว่าสัญญาจะสิ้นสุดเมื่อใดและมีผู้เช่ารายใหม่หรือไม่ เพื่อขอคำสั่งเพิ่มเมื่อถึงเวลา และพิจารณาว่าจะยึดอาคารด้วยหรือไม่ เมื่อเห็นยอดค้างจำนองจริง

ตัวอย่างนี้ไม่ได้บอกว่าอายัดค่าเช่าดีกว่ายึดอาคารเสมอ และไม่ได้รับรองว่าจะได้เงินครบ ผลขึ้นกับสัญญาเช่า ภาระจำนอง จำนวนเจ้าหนี้ และการคัดค้าน

อย่าเข้าใจผิด

ความเข้าใจที่พบบ่อยที่ถูกต้อง
ลูกหนี้มีอาคารให้เช่า เจ้าหนี้ไปเก็บค่าเช่าจากผู้เช่าเองได้เลยทำเองไม่ได้ ผู้เช่าไม่มีหน้าที่จ่ายให้เจ้าหนี้ ต้องมีคำสั่งอายัดของเจ้าพนักงานหรือศาล
มีคำพิพากษาแล้วอายัดค่าเช่าได้ทุกกรณีต้องดูว่าผู้ให้เช่าตามสัญญาคือลูกหนี้จริงหรือไม่ ถ้าเป็นบริษัทหรือคนอื่น คำสั่งไม่ครอบคลุม
คำสั่งอายัดครั้งเดียวครอบคลุมทุกผู้เช่าไปตลอดครอบคลุมค่าเช่าเป็นงวดตามสิทธิเรียกร้องเดิมตามมาตรา 318 ผู้เช่าใหม่ตามสัญญาใหม่ต้องตรวจและอาจขอเพิ่ม และมาตรา 274 ก็มีเงื่อนเวลา
ค่าเช่าที่จ่ายล่วงหน้าแล้วยังอายัดได้ถ้าจ่ายโดยชอบก่อนมีคำสั่ง เงินออกไปแล้ว แต่ถ้าจ่ายล่วงหน้าเพื่อหนีบังคับคดี อาจมีทางเพิกถอนตามมาตรา 237 ซึ่งต้องพิสูจน์
อายัดค่าเช่าแล้วไม่ต้องยึดอาคารอีกสองวิธีเสริมกันได้ ขึ้นกับภาระจำนองและสัญญา ควรเลือกตามข้อมูลจริง ไม่ใช่ตามความเคยชิน
เงินประกันการเช่าเป็นค่าเช่า อายัดได้เหมือนกันเงินประกันเป็นเงินที่ผู้ให้เช่าถือไว้ ไม่ใช่ค่าเช่าที่ผู้เช่าต้องจ่าย ต้องตรวจเป็นกรณีไป
ชนะคดีแล้ว ผู้เช่าต้องจ่ายให้เจ้าหนี้ทันทีผู้เช่ามีสิทธิคัดค้านภายใน 15 วัน และเจ้าพนักงานต้องงดบังคับระหว่างศาลพิจารณา (มาตรา 325)

อ่านเพิ่มเติม

ค่าเช่าที่ผู้เช่าต้องจ่ายลูกหนี้อายัดได้หลังชนะคดี แต่ต้องตรวจก่อนว่าใครเป็นผู้ให้เช่าตามสัญญา ผู้เช่าจ่ายทางไหน สัญญาเหลือนานเท่าใด และมีการจ่ายล่วงหน้าหรือโอนสิทธิไปแล้วหรือไม่ จากนั้นจึงเลือกว่าจะอายัดค่าเช่า ยึดอาคาร หรือทำทั้งสองทาง

เราช่วยตรวจสัญญาเช่าและเอกสารทะเบียนผ่านช่องทางที่ชอบด้วยกฎหมาย ประเมินว่าควรอายัดค่าเช่า ยึดอาคาร หรือทั้งสองอย่าง ยื่นคำขอและติดตามเจ้าพนักงานบังคับคดี และดูแลเมื่อมีผู้เช่าหรือบุคคลอื่นคัดค้าน เราไม่รับรองว่าจะพบทรัพย์หรือผู้เช่า หรือว่าเจ้าหนี้จะได้รับชำระครบ การได้เงินขึ้นกับทรัพย์ สิทธิของผู้รับจำนองและเจ้าหนี้รายอื่น และข้อเท็จจริงของคดี เราไม่ค้นบัญชีธนาคารและไม่ใช้วิธีที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายเพื่อให้ได้ข้อมูล ค่าบริการขึ้นอยู่กับขั้นของคดีและงานที่ต้องทำ ส่งเอกสารให้เราดูก่อน เราจะแจ้งขอบเขตงานและค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน ปรึกษาเบื้องต้นโทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดู สืบทรัพย์ และ คดีแพ่ง


คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

คำถามที่พบบ่อย

ลูกหนี้ปล่อยเช่าบ้านหรืออาคารอยู่ เจ้าหนี้อายัดค่าเช่าได้หรือไม่+

ค่าเช่าที่ผู้เช่าต้องจ่ายให้ลูกหนี้เป็นสิทธิเรียกร้องของลูกหนี้ต่อผู้เช่า หลังมีคำพิพากษาแล้ว เจ้าหนี้อาจขอให้เจ้าพนักงานบังคับคดีออกคำสั่งอายัดตามมาตรา 316 ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง ห้ามผู้เช่าจ่ายค่าเช่าให้ลูกหนี้ และให้จ่ายตามที่คำสั่งกำหนดแทน ก่อนมีคำพิพากษา เจ้าหนี้ทำเองไม่ได้ ต้องขอให้ศาลมีคำสั่งคุ้มครองชั่วคราวและศาลต้องเห็นว่ามีเหตุตามกฎหมาย

คำสั่งอายัดค่าเช่าครอบคลุมค่าเช่างวดต่อ ๆ ไปด้วยหรือไม่+

โดยหลัก ใช่ มาตรา 318 บัญญัติว่าการอายัดสิทธิเรียกร้องที่ลูกหนี้มีสิทธิได้รับชำระเป็นคราว ๆ ให้มีผลถึงสิทธิที่ได้รับชำระภายหลังการอายัดด้วย ค่าเช่ารายเดือนภายใต้สัญญาเช่าฉบับเดิมจึงอาจถูกอายัดต่อเนื่องไปตามคำสั่ง แต่ถ้าสัญญาเดิมสิ้นสุดและมีผู้เช่ารายใหม่ตามสัญญาใหม่ ต้องตรวจว่าคำสั่งเดิมยังครอบคลุมหรือไม่ และอาจต้องขอคำสั่งเพิ่ม

ผู้เช่าจ่ายค่าเช่าให้ลูกหนี้ไปแล้วหลังได้รับคำสั่งอายัด จะเกิดอะไรขึ้น+

มาตรา 320 กำหนดว่าการที่ลูกหนี้โอน เปลี่ยนแปลง หรือทำให้สิทธิเรียกร้องที่ถูกอายัดระงับไปภายหลังอายัด ใช้ยันเจ้าหนี้หรือเจ้าพนักงานบังคับคดีไม่ได้ ผู้เช่าที่ยังจ่ายให้ลูกหนี้หลังรับคำสั่งจึงเสี่ยงต้องจ่ายซ้ำตามคำสั่ง และเจ้าหนี้อาจขอให้ศาลบังคับผู้เช่าตามมาตรา 321 ส่วนการจ่ายตามที่คำสั่งระบุถือเป็นการชำระหนี้ตามกฎหมาย

ถ้าค่าเช่าจ่ายล่วงหน้าไปแล้วก่อนอายัด เจ้าหนี้ยังตามเอาได้หรือไม่+

ค่าเช่าที่ผู้เช่าจ่ายให้ลูกหนี้โดยชอบก่อนมีคำสั่งอายัดเป็นเงินที่ออกจากมือผู้เช่าไปแล้ว คำสั่งอายัดจึงไม่ไปตามเอาจากผู้เช่า แต่ถ้ามีเหตุให้เห็นว่าลูกหนี้จัดการให้จ่ายล่วงหน้าเพื่อหนีการบังคับคดี เจ้าหนี้อาจพิจารณาทางอื่น เช่น ขอให้ศาลเพิกถอนนิติกรรมตามมาตรา 237 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ซึ่งต้องพิสูจน์องค์ประกอบตามกฎหมายและมีกำหนดเวลา

อายัดค่าเช่ากับยึดตัวบ้านหรืออาคาร เลือกอย่างใดดี+

ไม่มีคำตอบตายตัว การอายัดค่าเช่าได้เงินเป็นงวดตามสัญญาเช่าและยังไม่ต้องขายอาคาร ส่วนการยึดตัวอาคารเพื่อขายทอดตลาดอาจได้เงินก้อนแต่ต้องดูจำนวนผู้ที่มีสิทธิเหนือทรัพย์ เช่น ผู้รับจำนอง และเวลา ทั้งสองทางทำคู่กันได้ภายในวงเงินตามคำพิพากษา มาตรา 300 ห้ามยึดหรืออายัดเกินกว่าที่พอชำระหนี้และค่าธรรมเนียม ควรเลือกตามข้อมูลทะเบียน ภาระจำนอง และสัญญาเช่าที่ตรวจแล้ว

Lawyer-client handshake symbolizing trust at Suwanvara Law Firm

พร้อมรับฟังเรื่องของคุณ

ปรึกษาเบื้องต้นกับทนายความผู้เชี่ยวชาญของเรา