คำตอบหลัก
เมื่อบริษัทค้ำประกันหนี้ให้บริษัทในเครือ บริษัทผูกพันตนต่อเจ้าหนี้ว่าจะชำระแทนถ้าลูกหนี้ไม่ชำระ ภาระนี้เป็นหนี้จริงของบริษัทผู้ค้ำ ไม่ใช่เอกสารช่วยเหลือที่ลงนามแล้วเก็บเข้าแฟ้ม ก่อนลงนามจึงควรตรวจสามเรื่อง คือ บริษัทมีอำนาจทำเรื่องนี้หรือไม่ ภาระที่รับมีขอบเขตเท่าไรและบริษัทรับไหวหรือไม่ และกรรมการหรือผู้ถือหุ้นคนใดมีส่วนได้เสียอยู่อีกฝั่ง
ในธุรกิจครอบครัว มักมีเหตุผลที่ฟังขึ้น เช่น บริษัทหนึ่งมีทรัพย์สินดีกว่า อีกบริษัทหนึ่งต้องการเงินกู้ แต่เหตุผลนี้ไม่ได้ทำให้ผู้ถือหุ้นที่ไม่ได้อยู่ในกลุ่มเดียวกัน เจ้าหนี้ของบริษัทผู้ค้ำ หรือกรรมการที่ลงนาม พ้นจากผลของภาระที่เกิดขึ้น สิ่งที่ลดความเสี่ยงได้คือการตรวจอำนาจ ตัวสัญญา และมติให้ครบ แล้วบันทึกเหตุผลไว้
หลักกฎหมาย ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 680 นิยามสัญญาค้ำประกันว่าเป็นสัญญาที่บุคคลภายนอกผูกพันตนต่อเจ้าหนี้เพื่อชำระหนี้เมื่อลูกหนี้ไม่ชำระ และสัญญาต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้ค้ำประกัน มิฉะนั้นฟ้องบังคับไม่ได้ มาตรา 681 กำหนดว่าต้องค้ำหนี้ที่สมบูรณ์ และถ้าเป็นหนี้ในอนาคตหรือหนี้มีเงื่อนไข ต้องระบุวัตถุประสงค์ ลักษณะมูลหนี้ จำนวนเงินสูงสุด และระยะเวลา มาตรา 685/1 กำหนดให้ข้อตกลงที่แตกต่างไปจากมาตราที่ระบุไว้เป็นโมฆะ มาตรา 686 กำหนดหนังสือบอกกล่าวถึงผู้ค้ำภายในหกสิบวัน และมาตรา 1168 กำหนดหน้าที่ของกรรมการในการประกอบกิจการของบริษัทด้วยความระมัดระวังอย่างบุคคลค้าขาย
มุมมองเชิงปฏิบัติของเรา เรื่องที่พบบ่อยคือกรรมการเห็นว่า "ก็แค่เซ็นให้ธนาคารเห็นว่าเรามีบริษัทหนุนหลัง" แล้วลงนามโดยไม่เปิดข้อบังคับ ไม่มีมติ และไม่ได้อ่านว่าค้ำหนี้อะไร ถึงเมื่อใด วงเงินเท่าไร ถ้าลูกหนี้ผิดนัด บริษัทผู้ค้ำคือผู้ที่ถูกทวง ส่วนการไล่เบี้ยกลับไปยังบริษัทในเครือจะได้ผลเพียงใดขึ้นกับฐานะของบริษัทนั้นในวันนั้น
ตัวอย่างสมมติตลอดคู่มือนี้ คือ บริษัทแปรรูปและจำหน่ายเครื่องใช้ในครัวเรือนแห่งหนึ่งในขอนแก่น เรียกว่า "บริษัทเอ" มีกรรมการสามคน บริษัทน้องในเครือครอบครัวเดียวกัน เรียกว่า "บริษัทบี" ทำธุรกิจขนส่งสินค้า ต้องการกู้เงินซื้อรถบรรทุก ธนาคารขอให้บริษัทเอค้ำประกัน และกรรมการคนหนึ่งของบริษัทเอก็ถือหุ้นในบริษัทบีด้วย
ใครควรอ่านส่วนไหน
| สถานะของคุณ | ส่วนที่ควรอ่าน |
|---|---|
| กำลังวางแผน (ยังไม่มีร่างสัญญา) | ข้อ 1 ถึง 4 ว่าภาระคืออะไร ใครมีอำนาจ และผลประโยชน์ทับซ้อน แล้วตัดสินใจก่อนว่าจะค้ำหรือหาทางอื่น |
| กำลังเจรจา (มีร่างสัญญาจากเจ้าหนี้แล้ว) | ข้อ 5 ตรวจร่างสัญญาค้ำ ข้อ 6 ผลต่อบริษัทผู้ค้ำ ข้อ 7 มติและเอกสาร และเช็กลิสต์ในข้อ 9 |
| ทำไปแล้ว (ลงนามแล้ว หรือถูกทวงแล้ว) | ข้อ 8 สิ่งที่ต้องดูเมื่อลูกหนี้ผิดนัด และข้อ 2 กับข้อ 7 เพื่อตรวจว่าการอนุมัติที่ผ่านมาครบหรือไม่ |
1. บริษัทรับภาระอะไรเมื่อค้ำประกันหนี้บริษัทในเครือ
ภาระของผู้ค้ำมีลักษณะเฉพาะที่ต่างจากการกู้เงินเอง
- ภาระที่ยังไม่เกิดแต่อาจเกิดทันที บริษัทไม่ได้รับเงินกู้ แต่ต้องจ่ายแทนเมื่อลูกหนี้ผิดนัด จึงเป็นหนี้ที่อาจเกิดขึ้นของบริษัท
- ขอบเขตกำหนดโดยตัวสัญญา มาตรา 681 กำหนดว่าผู้ค้ำรับผิดเฉพาะหนี้หรือสัญญาที่ระบุไว้ในสัญญาค้ำ ดังนั้นสิ่งแรกที่ต้องอ่านคือสัญญาค้ำระบุหนี้อะไร ไม่ใช่ชื่อธนาคารหรือวงเงินที่คุยกันด้วยวาจา
- ต้องเป็นหนังสือที่ผู้ค้ำลงนาม มาตรา 680 กำหนดว่าสัญญาค้ำที่ไม่มีหลักฐานเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้ค้ำประกัน จะฟ้องร้องบังคับคดีไม่ได้ ข้อนี้ไม่ได้แปลว่าบริษัทพ้นความเสี่ยง เพราะเจ้าหนี้มักทำเอกสารให้ครบตั้งแต่ต้น
- อาจต้องจ่ายก่อนไล่เบี้ย ผู้ค้ำที่ชำระหนี้แทนอาจมีสิทธิไปเรียกจากลูกหนี้ แต่ถ้าลูกหนี้ไม่มีเงินหรือมีเจ้าหนี้รายอื่นรออยู่ สิทธินั้นอาจไม่ได้เงินคืนเต็มจำนวน
- ยังมีเรื่องหลักประกัน ถ้าเจ้าหนี้ขอให้บริษัทผู้ค้ำจำนองหรือจำนำทรัพย์สินของตนด้วย ภาระจะเป็นอีกชั้นหนึ่งที่ต้องดูแยกจากการค้ำประกัน
ในตัวอย่างสมมติ ถ้าบริษัทบีผิดนัด ธนาคารเรียกให้บริษัทเอชำระได้ตามขอบเขตที่สัญญาค้ำและกฎหมายให้ไว้ แม้บริษัทเอไม่ได้ใช้เงินกู้ก้อนนั้นแม้แต่บาทเดียว
2. บริษัทมีอำนาจค้ำประกันหรือไม่ ต้องตรวจเอกสารอะไร
กฎหมายแพ่งไม่ได้ห้ามนิติบุคคลเป็นผู้ค้ำ แต่บริษัทต้องทำภายในอำนาจที่กำหนดไว้ ตรวจตามลำดับนี้
| ตรวจอะไร | ดูจากที่ไหน | ถามว่าอะไร |
|---|---|---|
| วัตถุประสงค์ของบริษัท | หนังสือรับรองและหนังสือบริคณห์สนธิ | การค้ำประกันหนี้ผู้อื่นอยู่ในขอบเขตกิจการที่ระบุหรือไม่ ถ้าไม่ชัด ควรให้ทนายตรวจก่อน |
| อำนาจกรรมการ | หนังสือรับรองบริษัทที่ออกโดยกรมพัฒนาธุรกิจการค้า | ใครลงนามผูกพันบริษัทได้ ลงนามคนเดียวหรือสองคน ต้องประทับตราหรือไม่ |
| ข้อจำกัดภายใน | ข้อบังคับบริษัท ข้อตกลงระหว่างผู้ถือหุ้น | มีข้อกำหนดให้เรื่องนี้ต้องได้รับมติคณะกรรมการ หรือที่ประชุมผู้ถือหุ้นก่อนหรือไม่ มีวงเงินที่กรรมการอนุมัติเองได้หรือไม่ |
| สัญญากับเจ้าหนี้รายอื่นของบริษัทผู้ค้ำ | สัญญากู้ สัญญาวงเงินเดิม | สัญญาเดิมห้ามหรือจำกัดการให้ค้ำประกันหรือการก่อภาระเพิ่มหรือไม่ |
| ประเภทของบริษัท | หนังสือรับรอง | ถ้าเป็นบริษัทมหาชนหรือบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ อาจมีกฎเพิ่มเติมเรื่องรายการกับบุคคลที่เกี่ยวข้อง ต้องตรวจแยกตามกฎที่ใช้กับบริษัทนั้น |
ที่สำคัญคือ ผลของการทำเกินอำนาจ ขึ้นกับว่าอำนาจที่ขาดคืออะไร เจ้าหนี้รู้หรือควรรู้ข้อจำกัดหรือไม่ และข้อเท็จจริงอื่น จึงไม่ควรคิดเองว่าเจ้าหนี้ผูกพันหรือไม่ผูกพันเสมอไป ถ้าบริษัทเจอเอกสารที่ลงนามไปแล้วโดยไม่ตรวจอำนาจ ให้ทนายตรวจก่อนตอบเจ้าหนี้
เรื่องผู้ลงนามและตารางอำนาจอนุมัติภายใน อ่านต่อได้ที่ เจ้าของต้องอนุมัติทุกเรื่อง จะแบ่งอำนาจอนุมัติอย่างไร
3. ผลประโยชน์ทับซ้อน: กรรมการอยู่ทั้งสองฝั่งหรือไม่
ในธุรกิจครอบครัว กรรมการของบริษัทผู้ค้ำมักเป็นผู้ถือหุ้นหรือกรรมการของบริษัทลูกหนี้ด้วย ให้ตรวจ
- กรรมการหรือญาติใกล้ชิดของกรรมการ ถือหุ้นหรือเป็นกรรมการในบริษัทลูกหนี้หรือไม่
- บริษัทผู้ค้ำจะได้ประโยชน์อะไรตอบแทน เช่น ค่าธรรมเนียมการค้ำ สิทธิซื้อขายพิเศษ หรือไม่ได้อะไรเลย
- ใครลงนามฝั่งบริษัทผู้ค้ำ และคนนั้นเป็นผู้ที่ได้ประโยชน์จากเงินกู้ด้วยหรือไม่
- ผู้ถือหุ้นของบริษัทผู้ค้ำที่ไม่ได้ถือหุ้นในบริษัทลูกหนี้ รับรู้เรื่องนี้หรือไม่
เรื่องการเปิดเผยส่วนได้เสียของกรรมการ การให้ความยินยอมโดยผู้ที่ไม่มีส่วนได้เสีย และหลักฐานที่ควรเก็บ เราอธิบายไว้แล้วใน กรรมการให้บริษัทเช่าอาคารหรือซื้อสินค้าจากธุรกิจของตนเอง ซึ่งใช้หลักเดียวกันกับการค้ำประกัน คือ บันทึกส่วนได้เสีย ให้ผู้ไม่มีส่วนได้เสียพิจารณา และเก็บเหตุผลไว้ โดยในคู่มือนี้เราไม่ทำซ้ำ
ส่วนที่ต่างจากเรื่องเช่าหรือซื้อสินค้า คือ ธุรกรรมเช่าหรือซื้อมีราคาตลาดให้เทียบ แต่การค้ำประกันไม่มีราคาตลาดตรง ๆ ผู้ตัดสินใจจึงควรถามให้ชัดว่าถ้าบริษัทลูกหนี้ไปขอค้ำจากบุคคลภายนอก ผู้ค้ำรายนั้นจะขออะไรเป็นการตอบแทนหรือหลักประกัน
4. บริษัทได้อะไร และมีทางเลือกอื่นหรือไม่
มาตรา 1168 กำหนดว่ากรรมการต้องใช้ความเอื้อเฟื้อสอดส่องอย่างบุคคลค้าขายผู้ประกอบด้วยความระมัดระวังในการประกอบกิจการของบริษัท ข้อนี้ไม่ได้ห้ามการค้ำประกัน แต่ทำให้ผู้ตัดสินใจต้องตอบได้ว่าทำไมบริษัทผู้ค้ำควรรับภาระนี้ ข้อที่ควรถามก่อนเสนอเรื่องเข้ามติ
- บริษัทผู้ค้ำได้ประโยชน์ตรง เช่น ลูกหนี้เป็นลูกค้าหรือซัพพลายเออร์สำคัญของบริษัท หรือเป็นกิจการที่ต้องดำเนินต่อเพื่อให้ห่วงโซ่ธุรกิจเดินได้ หรือเป็นเพียงการช่วยญาติ
- มีทางเลือกที่ภาระต่ำกว่าหรือไม่ เช่น ผู้ถือหุ้นรายบุคคลค้ำเอง ลูกหนี้หาหลักประกันของตนเอง บริษัทผู้ค้ำให้กู้ยืมโดยมีสัญญาและดอกเบี้ย หรือค้ำเฉพาะบางส่วน
- ควรได้การตอบแทนหรือหลักประกันจากลูกหนี้หรือไม่ เช่น ค่าธรรมเนียม หรือสัญญาที่ลูกหนี้ตกลงชดใช้บริษัทผู้ค้ำ
- วงเงินเทียบกับขนาดของบริษัทผู้ค้ำ ถ้าต้องจ่ายแทนทั้งก้อน บริษัทผู้ค้ำยังเดินต่อได้หรือไม่
ในกรณีที่ผู้ถือหุ้นแต่ละรายถือหุ้นไม่เท่ากันในสองบริษัท เช่น ผู้ถือหุ้นใหญ่ของบริษัทผู้ค้ำเป็นผู้ถือหุ้นรายเล็กของบริษัทลูกหนี้ ประโยชน์จะตกไม่เท่ากัน ซึ่งอาจนำไปสู่ข้อโต้แย้งภายในภายหลัง ดู สิทธิผู้ถือหุ้นส่วนน้อย
5. ร่างสัญญาค้ำที่เจ้าหนี้ส่งมา ตรวจอะไรบ้าง
| ประเด็น | สิ่งที่ควรดู | เหตุผล |
|---|---|---|
| หนี้ที่ค้ำ | ระบุหนี้หรือสัญญาที่ค้ำโดยชัดแจ้งหรือไม่ มีเลขที่สัญญา วันที่ จำนวนเงินหรือไม่ | มาตรา 681 กำหนดให้สัญญาค้ำระบุหนี้หรือสัญญาที่ค้ำไว้โดยชัดแจ้ง และผู้ค้ำรับผิดเฉพาะที่ระบุ |
| หนี้ในอนาคตหรือวงเงินหมุนเวียน | มีวัตถุประสงค์การก่อหนี้ ลักษณะมูลหนี้ จำนวนเงินสูงสุด และระยะเวลาครบหรือไม่ | เป็นสิ่งที่มาตรา 681 กำหนดสำหรับหนี้ในอนาคตหรือหนี้มีเงื่อนไข ยกเว้นการค้ำกิจการเนื่องกันไปหลายคราวตามมาตรา 699 ที่ไม่ต้องระบุระยะเวลา |
| ข้อสละสิทธิ | มีข้อที่ให้ผู้ค้ำสละข้อต่อสู้ ยอมรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วม หรือขยายความรับผิดออกไปหรือไม่ | มาตรา 685/1 กำหนดว่าข้อตกลงที่แตกต่างไปจากมาตราที่ระบุเป็นโมฆะ จึงควรตรวจว่าข้อใดชน ส่วนข้อที่ไม่ชน ต้องอ่านตามถ้อยคำและข้อเท็จจริง |
| การบอกกล่าว | สัญญากำหนดวิธีและที่อยู่ส่งหนังสือถึงบริษัทผู้ค้ำอย่างไร | หนังสือบอกกล่าวตามมาตรา 686 ต้องส่งถึงผู้ค้ำ ที่อยู่ที่ระบุผิดอาจทำให้ไม่ได้รับแจ้งทันเวลา |
| การเปลี่ยนแปลงสัญญากู้ | ถ้าลูกหนี้กับเจ้าหนี้แก้เงื่อนไขกู้ ขยายวงเงินหรือเวลา ผู้ค้ำต้องได้รับแจ้งหรือไม่ | ผลของการแก้ไขสัญญาหลักต่อผู้ค้ำขึ้นกับข้อเท็จจริงและสัญญา ควรให้ทนายประเมินก่อนตกลง |
| ระยะเวลาและการยกเลิก | ค้ำถึงเมื่อใด ผู้ค้ำเลิกค้ำสำหรับหนี้ที่ยังไม่เกิดได้หรือไม่ ต้องแจ้งอย่างไร | ป้องกันภาระที่ไม่มีวันสิ้นสุด |
| หลักประกันอื่น | เจ้าหนี้ขอจำนอง จำนำ หรือหลักประกันอื่นจากบริษัทผู้ค้ำด้วยหรือไม่ | เป็นภาระอีกชั้นหนึ่ง ต้องตรวจอำนาจและมติแยกกัน |
| สิทธิไล่เบี้ย | มีสัญญาระหว่างบริษัทผู้ค้ำกับลูกหนี้ ว่าลูกหนี้ต้องชดใช้และชดใช้อย่างไรหรือไม่ | ทำให้บริษัทผู้ค้ำมีหลักฐานชัดเมื่อต้องจ่ายแทน |
ถ้าเจ้าหนี้ยืนยันไม่แก้ร่างสัญญาแม้บริษัทขอปรับ ให้บันทึกว่าข้อใดไม่มีทางเลือก และให้คณะกรรมการตัดสินใจโดยรู้ข้อนั้น
6. การค้ำประกันกระทบบริษัทผู้ค้ำเองอย่างไร
ผลที่ควรประเมินก่อนลงนาม โดยตัวเลขและการบันทึกบัญชีให้นักบัญชีหรือผู้สอบบัญชีของบริษัทเป็นผู้ตอบ
- งบการเงิน ภาระค้ำประกันอาจต้องเปิดเผยหรือพิจารณาในงบการเงิน ถ้าลูกหนี้เริ่มมีปัญหา อาจต้องพิจารณาตั้งสำรองด้วย
- การขอสินเชื่อของบริษัทผู้ค้ำเอง สถาบันการเงินอื่นอาจนับภาระค้ำเป็นภาระของบริษัท และสัญญากู้เดิมอาจมีข้อกำหนดเรื่องภาระผูกพันเพิ่ม
- สภาพคล่อง ลองสมมติว่าลูกหนี้ผิดนัดวันนี้ บริษัทผู้ค้ำจ่ายได้จากเงินสดหรือทรัพย์สินที่ขายได้ภายในเวลาที่ถูกทวงหรือไม่
- เจ้าหนี้รายอื่นและผู้ถือหุ้น ถ้าการค้ำทำให้บริษัทผู้ค้ำเสี่ยงล้ม เจ้าหนี้รายอื่นและผู้ถือหุ้นอาจตั้งคำถามถึงการตัดสินใจของกรรมการ
- ภาษี เรื่องค่าธรรมเนียมการค้ำ การตัดจำหน่ายหนี้เมื่อบริษัทจ่ายแทนแล้วเรียกคืนไม่ได้ และการพิจารณาของกรมสรรพากรต่อรายการกับบริษัทในเครือ ให้นักบัญชีหรือผู้สอบบัญชีตรวจภาษีของบริษัท เราไม่ให้ข้อมูลอัตราหรือตัวเลขภาษีในคู่มือนี้
7. มติและเอกสารที่ควรมีก่อนลงนาม
มติคณะกรรมการควรบันทึกอย่างน้อย
- ชื่อเจ้าหนี้ ลูกหนี้ วงเงิน ระยะเวลา และหนี้ที่ค้ำ ตามร่างสัญญาที่ตรวจแล้ว
- ส่วนได้เสียของกรรมการแต่ละคนในบริษัทลูกหนี้ และใครงดออกเสียง
- เหตุผลที่บริษัทผู้ค้ำตัดสินใจรับภาระ ทางเลือกอื่นที่พิจารณา และการตอบแทนที่ได้รับ
- ผู้ที่ได้รับมอบหมายให้ลงนาม และเงื่อนไขที่ให้ลงนามได้ (เช่น ต้องตรงกับร่างที่ตรวจแล้ว)
ถ้าข้อบังคับหรือข้อตกลงผู้ถือหุ้นกำหนด ให้มีมติหรือหนังสือยินยอมของผู้ถือหุ้นด้วย และถ้าเป็นการประชุมผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ ดูวิธีการและบันทึกที่ การประชุมผู้ถือหุ้นและกรรมการแบบออนไลน์
8. ทำไปแล้วและลูกหนี้ผิดนัด บริษัทผู้ค้ำควรตรวจอะไร
มาตรา 686 ให้เจ้าหนี้มีหนังสือบอกกล่าวไปยังผู้ค้ำภายในหกสิบวันนับแต่วันที่ลูกหนี้ผิดนัด เจ้าหนี้เรียกให้ผู้ค้ำชำระก่อนหนังสือไปถึงไม่ได้ และถ้าเจ้าหนี้ไม่ส่งภายในกำหนด ผู้ค้ำหลุดพ้นจากดอกเบี้ย ค่าสินไหมทดแทน และค่าภาระติดพันที่เกิดขึ้นหลังพ้นกำหนดนั้น มาตรานี้ยังให้ผู้ค้ำชำระหนี้ตามเงื่อนไขและวิธีการชำระที่ลูกหนี้มีอยู่กับเจ้าหนี้ก่อนผิดนัดได้ เฉพาะส่วนที่ตนต้องรับผิด
เมื่อบริษัทผู้ค้ำได้รับหนังสือทวง ให้เป็นลำดับนี้
- เก็บซองและวันที่ได้รับหนังสือ แล้วเทียบกับวันที่ลูกหนี้ผิดนัด
- ตรวจว่ายอดที่เรียกอยู่ในขอบเขตหนี้ที่ระบุในสัญญาค้ำหรือไม่ รวมดอกเบี้ยและค่าใช้จ่ายอื่น
- แจ้งกรรมการและบันทึกการประชุมก่อนตอบหรือจ่ายเงิน
- ติดต่อบริษัทลูกหนี้เพื่อสอบถามแผนชำระ และเก็บข้อตกลงเป็นลายลักษณ์อักษร
- ให้ทนายตรวจก่อนลงนามอะไรเพิ่ม เช่น ข้อตกลงผ่อนผันหรือรับสภาพหนี้
รายละเอียดวิธีตรวจหนังสือบอกกล่าว ยอดหนี้ และข้อต่อสู้ของผู้ค้ำ อยู่ที่บทความ ค้ำประกันให้คนอื่น เสี่ยงแค่ไหน ซึ่งเขียนจากมุมของผู้ค้ำทั่วไป หลักเดียวกันใช้กับบริษัทผู้ค้ำ แต่บริษัทมีขั้นการอนุมัติภายในเพิ่มอีกชั้นหนึ่ง
9. เช็กลิสต์ก่อนบริษัทลงนามค้ำประกัน
- ระบุให้ได้ว่าบริษัทค้ำหนี้ใคร หนี้อะไร วงเงินเท่าไร นานเท่าไร
- ตรวจหนังสือรับรอง วัตถุประสงค์ ข้อบังคับ และข้อตกลงผู้ถือหุ้น
- ตรวจสัญญาเงินกู้หรือวงเงินเดิมของบริษัทผู้ค้ำว่ามีข้อห้ามหรือไม่
- ระบุกรรมการและผู้ถือหุ้นที่มีส่วนได้เสียในบริษัทลูกหนี้
- ให้ผู้ไม่มีส่วนได้เสียพิจารณา และบันทึกเหตุผลกับทางเลือกอื่น
- ตรวจร่างสัญญาค้ำตามตารางในข้อ 5 โดยเฉพาะข้อสละสิทธิและวิธีบอกกล่าว
- ทำสัญญาไล่เบี้ยหรือชดใช้ระหว่างบริษัทผู้ค้ำกับลูกหนี้ ถ้าเหมาะสม
- ปรึกษานักบัญชีหรือผู้สอบบัญชีเรื่องงบการเงินและภาษี
- เก็บมติ ร่างสัญญาที่ตรวจแล้ว และหนังสือค้ำที่ลงนามแล้วไว้ในแฟ้มเดียวกัน
- ลงทะเบียนวันครบกำหนดและวงเงินที่ค้ำไว้ในทะเบียนความเสี่ยงของบริษัท ดู ทะเบียนความเสี่ยงทางกฎหมาย
ตัวอย่างสมมติ: บริษัทเอค้ำเงินกู้ซื้อรถบรรทุกของบริษัทบี
ตัวอย่างนี้ไม่ใช่เรื่องจริง ตัวเลขเป็นเพียงภาพประกอบ
บริษัทบีขอกู้ 6 ล้านบาทเพื่อซื้อรถบรรทุก ธนาคารขอให้บริษัทเอค้ำประกัน นายสมศักดิ์ ซึ่งเป็นกรรมการของบริษัทเอ ถือหุ้นร้อยละ 30 ในบริษัทบีด้วย กรรมการอีกสองคนของบริษัทเอไม่ได้ถือหุ้นในบริษัทบี
ลำดับที่ควรทำ
- ตรวจหนังสือรับรองของบริษัทเอ พบว่ากรรมการสองคนลงนามร่วมกันจึงผูกพันบริษัท และข้อบังคับกำหนดให้การให้ค้ำประกันหนี้ผู้อื่นต้องได้รับมติคณะกรรมการ
- นายสมศักดิ์เปิดเผยส่วนได้เสียและงดออกเสียง กรรมการอีกสองคนพิจารณา โดยบันทึกว่าบริษัทบีเป็นผู้ให้บริการขนส่งหลักของบริษัทเอ
- ร่างสัญญาค้ำเขียนว่าค้ำ "หนี้ทุกประเภทที่บริษัทบีมีต่อธนาคาร" โดยไม่มีวงเงินและระยะเวลา กรรมการขอให้ธนาคารแก้เป็นระบุสัญญากู้ฉบับนี้และวงเงิน 6 ล้านบาท ทนายตรวจว่าร่างที่แก้ไม่ขัดกับมาตรา 681 และ 685/1
- บริษัทเอทำสัญญาให้บริษัทบีชดใช้หากบริษัทเอต้องจ่ายแทน และปรึกษาผู้สอบบัญชีเรื่องการแสดงภาระในงบการเงิน
ผลจริงของแต่ละขั้นขึ้นกับข้อบังคับ ถ้อยคำสัญญา และข้อเท็จจริงของแต่ละบริษัท ถ้าบริษัทบีผิดนัดหลายเดือนต่อมา บริษัทเอจะตรวจวันที่ได้รับหนังสือบอกกล่าวตามข้อ 8 ก่อนตอบธนาคาร
อย่าเข้าใจผิด
- "ค้ำให้บริษัทในเครือ เป็นแค่เอกสารช่วยครอบครัว" ไม่ใช่ บริษัทผู้ค้ำผูกพันตนชำระหนี้ได้จริงเมื่อลูกหนี้ไม่ชำระ และผลนี้เกิดกับทรัพย์สินของบริษัทผู้ค้ำ
- "กรรมการลงนามได้เองเพราะเป็นกรรมการ" ไม่แน่เสมอไป ต้องตรวจหนังสือรับรอง ข้อบังคับ และมติที่จำเป็น ว่าอำนาจครอบคลุมเรื่องนี้หรือไม่
- "ค้ำแล้วไม่ได้ใช้เงิน จึงไม่ต้องบันทึกอะไร" ภาระค้ำเป็นหนี้ที่อาจเกิดขึ้น ควรมีมติ ทะเบียน และหารือผู้สอบบัญชีเรื่องการแสดงในงบการเงิน
- "เป็นญาติกันไล่เบี้ยกันได้แน่" การไล่เบี้ยได้ผลเท่าที่ลูกหนี้มีทรัพย์สินจ่ายได้ และควรมีเอกสารสนับสนุนไว้ตั้งแต่ต้น
- "สัญญาค้ำฉบับมาตรฐานของธนาคารแก้ไม่ได้ จึงไม่ต้องอ่าน" ต้องอ่าน เพราะมาตรา 685/1 กำหนดว่าข้อตกลงที่แตกต่างไปจากมาตราที่ระบุไว้เป็นโมฆะ จึงควรให้ทนายตรวจว่าข้อใดในร่างชนกับมาตราเหล่านั้น
- "ถ้าเจ้าหนี้ส่งหนังสือช้า ผู้ค้ำพ้นทุกอย่าง" ตามมาตรา 686 ผู้ค้ำหลุดพ้นเฉพาะดอกเบี้ย ค่าสินไหมทดแทนและค่าภาระติดพันที่เกิดหลังพ้นกำหนดหกสิบวัน ไม่ได้พ้นต้นเงินทั้งหมด
อ่านเพิ่มเติม
- กรรมการให้บริษัทเช่าอาคารหรือซื้อสินค้าจากธุรกิจของตนเอง
- ค้ำประกันให้คนอื่น เสี่ยงแค่ไหน
- เจ้าของต้องอนุมัติทุกเรื่อง จะแบ่งอำนาจอนุมัติอย่างไร
- สิทธิผู้ถือหุ้นส่วนน้อย
- เงินเดือนเจ้าของ เงินปันผล เงินยืมผู้ถือหุ้น และเงินบริษัท
- ทะเบียนความเสี่ยงทางกฎหมาย
บริษัทที่ค้ำประกันหนี้บริษัทในเครือรับภาระจริง จึงควรตรวจอำนาจ ตัวสัญญา และผลประโยชน์ทับซ้อนให้ครบ และมีมติกับเหตุผลบันทึกไว้ก่อนลงนาม
เราช่วยตรวจหนังสือรับรอง ข้อบังคับและข้อตกลงผู้ถือหุ้นว่าบริษัททำเรื่องนี้ได้หรือไม่ ตรวจร่างสัญญาค้ำและหลักประกันที่เจ้าหนี้ส่งมา จัดทำร่างมติคณะกรรมการ มติผู้ถือหุ้น และสัญญาชดใช้ระหว่างบริษัท และให้คำแนะนำเมื่อบริษัทผู้ค้ำได้รับหนังสือทวง เราไม่ใช่ที่ปรึกษาภาษีหรือนักบัญชี ไม่ตรวจงบการเงิน และไม่สามารถรับรองว่าเจ้าหนี้จะยอมแก้ร่างสัญญา ค่าบริการขึ้นอยู่กับขั้นของเรื่องและงานที่ต้องทำ ส่งเอกสารให้เราดูก่อน เราจะแจ้งขอบเขตงานและค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน โทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดูเพิ่มเติมที่ งานเลขานุการบริษัท และ สัญญาและเอกสาร
คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

