การให้เพื่อน ญาติ หรือคนรู้จักยืมเงินมักเริ่มจากความไว้ใจ ไม่มีใครอยากขอให้เซ็นสัญญา จนวันหนึ่งที่ทวงแล้วเงียบ คำถามแรกที่คนส่วนใหญ่ค้นหาคือ "ฟ้องได้ไหม" และ "แจ้งความได้ไหม" คำตอบขึ้นกับหลักฐานที่มีอยู่และวิธีที่เงินถูกยืมไป
เงินยืมเกินสองพันบาท ต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือ
กฎหมายกำหนดว่าการกู้ยืมเงินเกินสองพันบาท ถ้าไม่มีหลักฐานเป็นหนังสือที่ผู้ยืมลงลายมือชื่อ จะฟ้องร้องให้บังคับคดีไม่ได้ ข้อนี้ทำให้คนจำนวนมากคิดว่าไม่มีสัญญากู้แล้วจบ แต่ความจริงหลักฐานเป็นหนังสือไม่จำเป็นต้องเป็นสัญญาแบบฟอร์ม
สิ่งที่อาจใช้เป็นหลักฐานได้ เช่น
- ข้อความที่ผู้ยืมเขียนหรือพิมพ์ยอมรับ ว่ายืมเงินไปเท่าไรและจะคืน
- แชตไลน์ อีเมล หรือข้อความอื่น ที่ระบุตัวผู้ยืมได้และมีเนื้อหายอมรับหนี้ ศาลเคยรับข้อความอิเล็กทรอนิกส์ลักษณะนี้ในหลายกรณี
- บันทึกการรับสภาพหนี้หรือขอผ่อน ที่ผู้ยืมทำภายหลัง
สลิปโอนเงินอย่างเดียวไม่พอ
สลิปพิสูจน์ได้ว่าเงินถึงมือผู้รับ แต่ไม่ได้บอกว่าเป็นเงินยืม ผู้รับอาจอ้างว่าเป็นเงินให้ ค่าสินค้า หรือการคืนหนี้เก่า สิ่งที่ทำให้สลิปมีน้ำหนักคือข้อความประกอบ เช่น ข้อความขอยืมก่อนโอน หรือข้อความยอมรับหลังโอน
ถ้ายังไม่มีหลักฐานเลย ให้ทวงเป็นข้อความที่ผู้ยืมต้องตอบ เช่น ถามว่าเงินที่ยืมไปเมื่อวันที่เท่าไร จำนวนเท่าไร จะคืนเมื่อไร ถ้าผู้ยืมตอบรับยอด ข้อความนั้นอาจกลายเป็นหลักฐานที่ใช้ฟ้องได้ อย่าข่มขู่หรือประจานในข้อความ
แจ้งความได้เมื่อไร
การไม่คืนเงินยืมเป็นเรื่องทางแพ่ง ตำรวจไม่ได้มีหน้าที่ตามหนี้ให้ แต่มีบางกรณีที่เป็นความผิดอาญาได้
- หลอกลวงตั้งแต่ตอนขอยืม เช่น แต่งเรื่องเจ็บป่วยหรือธุรกิจที่ไม่มีอยู่จริงเพื่อให้ได้เงินไป อาจเป็นฉ้อโกง ซึ่งต้องพิสูจน์เจตนาหลอกลวงตั้งแต่ต้น ไม่ใช่แค่ว่าไม่คืน
- ชำระด้วยเช็คที่เรียกเก็บเงินไม่ได้ อาจเข้าความผิดเรื่องเช็ค อ่านเพิ่มเรื่องเช็คเด้ง
การแจ้งความเพียงเพื่อกดดันให้คืนเงินในเรื่องที่เป็นคดีแพ่งล้วน อาจย้อนกลับมาเป็นปัญหาของผู้แจ้งเอง
ดอกเบี้ยเรียกได้แค่ไหน
การกู้ยืมระหว่างบุคคลทั่วไปมีเพดานดอกเบี้ยตามกฎหมาย ถ้าตกลงดอกเบี้ยเกินเพดาน ข้อตกลงเรื่องดอกเบี้ยอาจเสียไปทั้งหมด และการปล่อยกู้ดอกเบี้ยเกินอัตราเป็นความผิดอาญาด้วย เจ้าหนี้ที่คิดดอกเบี้ยสูงจึงควรตรวจก่อนฟ้อง ไม่อย่างนั้นอาจเรียกได้น้อยกว่าที่คิด
ขั้นตอนตั้งแต่ทวงจนได้เงิน
- รวบรวมหลักฐาน สลิป แชต และข้อความที่ผู้ยืมยอมรับหนี้
- ทวงเป็นหนังสือ กำหนดเวลาให้ชำระ และเก็บหลักฐานว่าส่งถึง ดูกติกาการทวงที่ถูกกฎหมายในทวงหนี้เองได้แค่ไหน
- ฟ้องคดี หนี้จำนวนไม่สูงที่หลักฐานชัดมักไม่ซับซ้อน และหลายคดีจบด้วยการทำยอมผ่อนชำระในศาล
- บังคับคดี ถ้าชนะแล้วยังไม่จ่าย ขอให้ยึดหรืออายัดทรัพย์ เช่น เงินเดือนส่วนที่เกินเกณฑ์ รถ หรือที่ดิน
ก่อนตัดสินใจฟ้อง ควรรู้ก่อนว่าผู้ยืมมีรายได้หรือทรัพย์ให้บังคับได้หรือไม่ ไม่อย่างนั้นอาจชนะคดีแต่ไม่ได้เงิน
📌 ดูเพิ่ม: สืบทรัพย์และบังคับคดี · คู่มือทวงหนี้ ฟ้องลูกหนี้ และบังคับคดี
ถ้ามีคนยืมเงินไปแล้วไม่คืน ปรึกษาทีมทนายของเรา ส่งหลักฐานที่มีมาให้ดู เราจะประเมินว่าพอฟ้องหรือไม่ และควรเริ่มจากทางไหน
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับกรณีเฉพาะราย
