ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
SUWANVARA LAWFIRM
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
คู่มือคดีแพ่ง

สืบพบทรัพย์ลูกหนี้แล้ว เจ้าหนี้จะได้เงินคืนเท่าไร ประเมินอย่างไร

คู่มือเจ้าหนี้ที่พบทรัพย์ของลูกหนี้แล้ว: ทรัพย์เป็นของลูกหนี้ทั้งหมดหรือเพียงส่วนหนึ่ง มีผู้รับจำนองหรือสิทธิอื่นอยู่ก่อนหรือไม่ ค่าใช้จ่ายและความเสี่ยงในการขาย ถ้าขายได้ต่ำกว่าคาดจะเหลือเงินหรือไม่ เทียบการยึด การอายัด และการเจรจา พร้อมใบคำนวณเงินที่อาจได้คืนทีละขั้น

สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม— ทีมคดีแพ่งและบังคับคดี20 พฤศจิกายน 256915 นาที
สืบพบทรัพย์ลูกหนี้แล้ว เจ้าหนี้จะได้เงินคืนเท่าไร ประเมินอย่างไร

คำตอบหลัก

พบทรัพย์ของลูกหนี้แล้ว ยังไม่ได้แปลว่าเจ้าหนี้จะได้เงินเท่าราคาทรัพย์ สิ่งที่ควรถามคือ "หลังหักทุกอย่างแล้วเหลือถึงเราเท่าไร" ไม่ใช่ "ทรัพย์ราคาเท่าไร" ตัวเลขที่ต้องดูมีอย่างน้อยห้าตัว คือส่วนที่เป็นของลูกหนี้จริง สิทธิของผู้อื่นที่อยู่ก่อน ค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายบังคับคดี ราคาที่ขายได้จริง และเจ้าหนี้รายอื่นที่อาจมาขอแบ่ง

ในบรรดาตัวเลขเหล่านี้ มีบางตัวที่รู้ได้ก่อนตัดสินใจ เช่น ชื่อผู้ถือกรรมสิทธิ์และรายการจดทะเบียน และมีบางตัวที่รู้ไม่ได้จนกว่าจะขายจริง เช่น ราคาประมูลและยอดหนี้ของผู้รับจำนอง ณ วันขาย วิธีที่ใช้ได้คือคำนวณสามกรณี ราคาสูง ปานกลาง และต่ำ แล้วดูว่ากรณีต่ำยังคุ้มหรือไม่

บทความนี้ให้ใบคำนวณทีละขั้น (หัวข้อ 7) และเทียบทางเลือกยึด อายัด และเจรจา (หัวข้อ 6) เรื่องที่มีบทความของตัวเองอยู่แล้ว เช่น ที่ดินติดจำนอง และเจ้าหนี้หลายรายในทรัพย์เดียวกัน บทความนี้สรุปสั้น ๆ แล้วลิงก์ไปให้

ใครควรอ่านส่วนไหน

สถานการณ์ของคุณส่วนที่เกี่ยวกับคุณ
ยังไม่ฟ้องหัวข้อ 1 ถึง 3 และ 7 ใช้ตัดสินใจว่าทรัพย์ที่พบพอให้ฟ้องต่อหรือไม่ ตอนนี้ยังยึดไม่ได้ ถ้ากลัวลูกหนี้โอนหรือซ่อนทรัพย์ อาจขอมาตรการคุ้มครองชั่วคราวต่อศาลได้ แต่ต้องมีหลักฐานและคำสั่งศาล
ฟ้องแล้ว (ระหว่างพิจารณา)หัวข้อ 2, 3 และ 8 เตรียมเอกสารและหลักฐานความเป็นเจ้าของไว้ล่วงหน้า และคำนวณไว้ว่าชนะคดีแล้วจะตามทรัพย์ใดก่อน การยึดตามคำพิพากษาเริ่มได้หลังมีคำบังคับและหมายบังคับคดี
ชนะคดีแล้วทุกหัวข้อ โดยเฉพาะหัวข้อ 4 ถึง 6 ซึ่งเป็นเรื่องค่าใช้จ่าย การขาย และการเลือกวิธีบังคับคดี

1. ราคาทรัพย์ไม่เท่ากับเงินที่เจ้าหนี้จะได้ ต้องหักอะไรบ้าง

ลองนึกถึงราคาทรัพย์เป็นยอดบนสุด แล้วไล่หักลงมาทีละชั้น

ชั้นสิ่งที่ต้องถามดูต่อที่
1ทรัพย์เป็นของลูกหนี้ทั้งหมดหรือเพียงส่วนเดียวหัวข้อ 2
2มีผู้รับจำนอง ผู้ทรงสิทธิอื่น หรือหนี้ที่ต้องจ่ายก่อนหรือไม่หัวข้อ 3
3ค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายบังคับคดีเท่าไรหัวข้อ 4
4ราคาขายจริงต่ำกว่าที่คาดหรือไม่หัวข้อ 5
5มีเจ้าหนี้รายอื่นมาขอแบ่งหรือไม่หัวข้อ 3 และบทความเรื่องหลายเจ้าหนี้

ตัวเลขที่เหลือหลังหักครบ คือเงินที่อาจถึงเจ้าหนี้ ถ้าตัวเลขนี้น้อยกว่าหนี้ เจ้าหนี้ได้เพียงบางส่วน และหนี้ส่วนที่เหลือยังอยู่ตามคำพิพากษา ถ้าตัวเลขนี้เป็นศูนย์ การเสียเวลาและค่าใช้จ่ายไปแล้วอาจไม่ได้อะไรกลับมา จึงควรคำนวณก่อนลงมือ ไม่ใช่หลังขาย

2. ทรัพย์เป็นของลูกหนี้ทั้งหมดหรือเพียงบางส่วน

ตรวจก่อนว่าชื่อผู้ถือกรรมสิทธิ์ในเอกสารที่จดทะเบียนคือลูกหนี้จริงหรือไม่ และมีใครถือร่วมด้วยหรือไม่ เพราะเจ้าหนี้บังคับได้เฉพาะทรัพย์และส่วนของลูกหนี้

  • ทรัพย์ถือร่วมกับผู้อื่น เจ้าของรวมที่จดทะเบียนไว้ยื่นคำร้องก่อนขายเพื่อให้กันส่วนของตนออกจากเงินขายได้ (มาตรา 324 (2)) เจ้าหนี้จึงนับเฉพาะส่วนของลูกหนี้ และราคาขายส่วนที่ถือร่วมกับผู้อื่นอาจต่ำกว่าสัดส่วนที่คำนวณจากราคาทั้งแปลง
  • ผู้อื่นอ้างว่าเป็นเจ้าของ บุคคลภายนอกที่อ้างว่าทรัพย์ไม่ใช่ของลูกหนี้ยื่นคำร้องขัดทรัพย์ได้ ภายใน 60 วันนับแต่ยึด หรือในกรณีมีเหตุพิเศษ ไม่ช้ากว่า 7 วันก่อนวันขายครั้งแรก (มาตรา 323) เรื่องนี้มีบทความเฉพาะ ดู ร้องขัดทรัพย์ เมื่อมีคนอ้างว่าทรัพย์ที่ยึดไม่ใช่ของลูกหนี้
  • ทรัพย์ในชื่อคู่สมรส หนี้ร่วมของสามีภรรยาชำระจากสินสมรสและสินส่วนตัวของทั้งสองฝ่ายตามมาตรา 1489 และ 1490 แต่ต้องเป็นหนี้ที่เข้าลักษณะหนี้ร่วม และการยึดสินสมรสยังมีรายละเอียดตามมาตรา 297 ดู ยึดทรัพย์คู่สมรสและผู้ค้ำประกัน
  • ทรัพย์ในชื่อบุคคลอื่นที่ลูกหนี้ใช้อยู่ เช่น รถหรือที่ดินที่ลูกหนี้ใช้แต่ชื่อเป็นของผู้อื่น ถ้ามีเหตุให้เชื่อว่าโอนไปเพื่อหนีเจ้าหนี้ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ให้เจ้าหนี้ขอให้ศาลเพิกถอนนิติกรรมได้ในบางกรณี แต่ต้องพิสูจน์ตามเงื่อนไขและต้องฟ้องภายในกำหนด อ่านที่ ลูกหนี้โอนทรัพย์หนีหนี้

ถ้าเอกสารยังไม่ชัดว่าใครเป็นเจ้าของ ให้ถือว่าส่วนที่ไม่ชัดเป็นความเสี่ยง และอย่าใส่ทั้งแปลงเป็นฐานคำนวณ

ถ้ายึดทรัพย์ที่ไม่ใช่ของลูกหนี้ หรือยึดเกินกว่าที่พอชำระหนี้และค่าธรรมเนียม (มาตรา 300) เจ้าหนี้ต้องรับผิดต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นตามมาตรา 285

3. มีผู้รับจำนองหรือสิทธิอื่นอยู่ก่อนหรือไม่

การบังคับคดีไม่กระทบสิทธิของบุคคลภายนอกที่มีทรัพยสิทธิหรือบุริมสิทธิที่จดทะเบียนไว้ (มาตรา 322) และผู้รับจำนองได้รับชำระจากทรัพย์ที่จำนองก่อนเจ้าหนี้สามัญ แม้เจ้าของทรัพย์จะเปลี่ยนไปแล้ว (ป.พ.พ. มาตรา 702) ผู้รับจำนองหรือผู้ทรงบุริมสิทธิที่จดทะเบียนไว้จึงยื่นคำร้องต่อศาล ก่อนขาย เพื่อขอให้ได้รับชำระก่อนได้ (มาตรา 324 (1))

สิ่งที่ควรตรวจในเอกสารจดทะเบียนของทรัพย์ มีดังนี้

  • มีจำนอง หรือสิทธิจดทะเบียนอย่างอื่นหรือไม่ ใครเป็นผู้ทรงสิทธิ
  • ห้องชุดหรือที่ดินจัดสรร มีค่าส่วนกลางค้างหรือไม่ ซึ่งกฎหมายให้จ่ายจากเงินขายก่อนผู้รับจำนอง (มาตรา 335)
  • มีผู้ยึดหรืออายัดทรัพย์ไว้ก่อนแล้วหรือไม่ ถ้ามีเจ้าหนี้รายอื่นขอเฉลี่ยทรัพย์ (มาตรา 326) เงินจะถูกแบ่งตามส่วน
  • ลูกหนี้มีคดีอื่นที่เจ้าหนี้ฝ่ายตรงข้ามอาจตามมาหรือไม่

ข้อควรจำคือ ยอดจำนองที่จดทะเบียนเป็นตัวเลขตามสัญญา ไม่ใช่ยอดหนี้คงเหลือที่ผู้รับจำนองจะเรียกได้ ณ วันขาย และเจ้าหนี้สามัญมักไม่เห็นยอดนั้นก่อนขาย

รายละเอียดเรื่องลำดับการรับเงินและตัวอย่างตัวเลขของที่ดินติดจำนอง อยู่ใน ลูกหนี้มีที่ดินติดจำนอง เจ้าหนี้ยึดแล้วจะได้เงินหรือไม่ ส่วนกรณีมีเจ้าหนี้หลายรายเข้ามา อ่านที่ เจ้าหนี้หลายรายในทรัพย์เดียวกัน ใครได้ก่อน บทความนี้ไม่ซ้ำรายละเอียดเหล่านั้น

4. ค่าใช้จ่ายและความเสี่ยงในการขายมีอะไรบ้าง

ค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายในการบังคับคดีถูกหักจากเงินที่ได้ก่อนจ่ายให้เจ้าหนี้ (มาตรา 339) บทความนี้ไม่ระบุตัวเลขหรืออัตรา เพราะขึ้นกับชนิดทรัพย์ วิธีบังคับคดี จำนวนเจ้าหนี้ และขั้นตอนที่เกิดขึ้นจริง ให้สอบถามเจ้าพนักงานบังคับคดีหรือทนายความตามกรณีของคุณ แล้วใส่ตัวเลขนั้นในใบคำนวณ

ความเสี่ยงที่ควรนับ แม้ไม่มีตัวเลขล่วงหน้า

  • เวลา การขายทอดตลาดทำได้ไม่เร็วกว่า 60 วันนับแต่ยึด (มาตรา 331) และระยะเวลาทั้งหมดขึ้นอยู่กับทรัพย์ จำนวนเจ้าหนี้ และการคัดค้าน เงินที่ได้ช้าอาจมีค่าน้อยลงสำหรับธุรกิจที่ต้องใช้เงินหมุนเวียน
  • ราคา ราคาที่ผู้ซื้อให้ในการขายทอดตลาดไม่เท่ากับราคาประเมินเสมอไป และราคาต่ำไม่ใช่เหตุที่จะล้มการขายได้ในตัวเอง (มาตรา 331)
  • ทรัพย์ขายไม่ได้ ทรัพย์บางชนิดอาจไม่มีผู้ซื้อ ทำให้ต้องตัดสินใจต่อว่าจะทำอย่างไร ดู ทรัพย์ขายทอดตลาดไม่ได้ เจ้าหนี้ทำอะไรต่อ
  • การคัดค้าน ผู้อ้างเป็นเจ้าของ ผู้ทรงสิทธิ หรือเจ้าหนี้อื่นอาจยื่นคำร้อง ซึ่งทำให้การจ่ายเงินถูกระงับไว้ก่อนมีคำสั่ง
  • คำพิพากษาที่จำเลยขาดนัด ห้ามจ่ายเงินให้เจ้าหนี้จนกว่าจะพ้น 6 เดือนนับแต่ยึด เว้นแต่เจ้าหนี้พิสูจน์ได้ว่าลูกหนี้รู้เรื่องการฟ้อง (มาตรา 338)
  • ความรับผิดของเจ้าหนี้ ยึดผิดทรัพย์หรือยึดเกินจำเป็นอาจต้องชดใช้ (มาตรา 285)

กรณีทรัพย์ที่ให้รายได้ เช่น อาคารให้เช่า หรือกิจการที่ดำเนินอยู่ มาตรา 336 ให้ศาลตั้งผู้จัดการอสังหาริมทรัพย์หรือผู้จัดการกิจการ แทนการขายได้ในบางกรณี หากรายได้อาจพอชำระหนี้ภายในเวลาอันสมควร แต่ต้องเป็นคำสั่งศาลและไม่ใช่ทางเลือกที่ใช้ได้กับทุกทรัพย์

5. ถ้าขายได้ต่ำกว่าที่คาด จะเหลือเงินถึงเจ้าหนี้หรือไม่

คำตอบขึ้นกับว่ามีส่วนที่ต้องจ่ายก่อนเป็นก้อนใหญ่แค่ไหน ถ้าทรัพย์ไม่มีใครมีสิทธิก่อนเลย ราคาที่ต่ำกว่าคาดลดเงินที่เจ้าหนี้ได้ตามส่วน แต่ถ้ามีผู้รับจำนองหรือค่าใช้จ่ายก้อนใหญ่อยู่ก่อน ราคาที่ต่ำลงเพียงเล็กน้อยก็อาจทำให้ไม่เหลือเงินเลย เพราะผู้มีสิทธิก่อนได้รับเงินก่อนจนครบ

วิธีดูว่าความเสี่ยงสูงหรือต่ำ

  • ลองลดราคาขายสมมติลงหลายระดับในใบคำนวณ แล้วดูว่าเงินที่ถึงเจ้าหนี้ลดเร็วแค่ไหน ถ้าลดเร็วมาก ส่วนต่างบางเกินไป
  • ถ้าเงินที่เหลือหลังหักผู้มีสิทธิก่อนเหลือเกินหนี้ชัดเจนแม้ในกรณีราคาต่ำ ถือว่าความเสี่ยงต่ำกว่า
  • ถ้าเงินที่เหลือบาง ให้ประเมินทรัพย์อื่น อายัดสิทธิเรียกร้อง หรือเจรจาควบคู่กัน

ไม่มีใครรับรองราคาขายล่วงหน้าได้ และไม่ควรเชื่อคำแนะนำที่บอกตัวเลขราคาประมูลหรือจำนวนครั้งที่ลดราคาแน่นอน เพราะขึ้นกับทรัพย์และผู้เข้าประมูล

6. เปรียบเทียบการยึด การอายัด และการเจรจา

ทางเลือกใช้กับทรัพย์แบบไหนจุดแข็งสิ่งที่ต้องระวัง
ยึดและขายทอดตลาดทรัพย์สินที่จับต้องได้หรือจดทะเบียนไว้ เช่น ที่ดิน รถ เครื่องจักร หุ้นเมื่อยึดแล้ว ลูกหนี้โอนหรือเปลี่ยนสิทธิต่อไปเอาชนะเจ้าหนี้ไม่ได้ (มาตรา 315)ผู้มีสิทธิก่อนได้เงินก่อน ราคาขายไม่แน่นอน ใช้เวลา และเจ้าหนี้รับผิดถ้ายึดผิดทรัพย์
อายัดสิทธิเรียกร้องเงินหรือทรัพย์ที่บุคคลภายนอกต้องจ่ายให้ลูกหนี้ เช่น ค่าเช่า ค่าสินค้า (มาตรา 316)อายัดได้แม้สิทธิยังมีข้อโต้แย้งหรือมีเงื่อนไข (มาตรา 317) และค่างวดต่อเนื่อง เช่น ค่าเช่า ครอบคลุมงวดต่อไปด้วย (มาตรา 318)บุคคลภายนอกคัดค้านได้ภายใน 15 วันนับแต่ได้รับคำสั่ง (มาตรา 325) และสิทธิเรียกร้องอาจไม่มีอยู่จริงหรือยังไม่ถึงกำหนด
เจรจาทรัพย์ที่ประเมินแล้วเงินขายน่าจะเหลือน้อย หรือลูกหนี้พร้อมชำระได้เงินเร็วกว่าและประหยัดค่าใช้จ่ายบังคับคดีได้ในบางกรณีต้องเป็นหนังสือและระบุผลต่อการยึดหรืออายัดที่มีอยู่ ลูกหนี้ผิดข้อตกลงได้ ไม่ได้รับประกันว่าจะได้เงินเต็ม

ข้อควรจำสองข้อ

  • เจ้าหนี้ห้ามเขียนไปบอกลูกค้าของลูกหนี้เองให้จ่ายเงินมาที่เจ้าหนี้ การเปลี่ยนทางจ่ายเงินทำได้ด้วยคำสั่งอายัดของศาลหรือเจ้าพนักงานบังคับคดีเท่านั้น ใบเสนอราคา ใบสั่งซื้อ หรือใบแจ้งหนี้ที่ยังไม่จ่ายแสดงว่ามีความสัมพันธ์ทางการค้า แต่ไม่ได้แปลว่ามีสิทธิเรียกร้องที่ถึงกำหนดแล้ว
  • การไกล่เกลี่ยหลังคำพิพากษาที่กรมบังคับคดี ไม่มีค่าใช้จ่ายในการยื่น ข้อมูล ณ วันที่ 20 พฤศจิกายน 2569 ตรวจเงื่อนไขล่าสุดที่ หน้าเว็บของกรมบังคับคดี ก่อนยื่น และการยื่นขอไกล่เกลี่ยไม่ได้ทำให้การยึดหรืออายัดหยุดเองโดยอัตโนมัติ ต้องดูว่าเจ้าหนี้ตกลงชะลอหรือไม่

ถ้าลูกหนี้เสนอผ่อนหลังยึด ดู ลูกหนี้เสนอผ่อนหลังยึดหรืออายัด เจ้าหนี้ควรทำอย่างไร ถ้ายังไม่มีคำพิพากษาแต่ลูกหนี้กำลังย้ายทรัพย์ ดู มาตรการคุ้มครองชั่วคราวก่อนมีคำพิพากษา

7. ใบคำนวณเงินที่อาจได้คืน ทีละขั้น

ทำเป็นสามกรณี ราคาสูง ปานกลาง และต่ำ ทรัพย์แต่ละชิ้นทำแยกกัน แล้วจึงรวม

ขั้นทำอะไรได้ตัวเลขอะไร
1เขียนยอดหนี้ตามคำพิพากษาหรือที่จะเรียกร้อง รวมดอกเบี้ยถึงวันที่คำนวณยอดหนี้ที่ต้องการเรียกคืน
2เขียนราคาทรัพย์สามกรณี จากราคาประเมินของทางราชการหรือผู้ประเมินที่เชื่อถือได้ และราคาซื้อขายทรัพย์ใกล้เคียงราคาขายสมมติ ก ข ค
3คูณด้วยสัดส่วนที่เป็นของลูกหนี้ ตามเอกสารจดทะเบียนส่วนของลูกหนี้
4หักค่าส่วนกลางค้าง (ถ้ามี) และส่วนของผู้ทรงสิทธิอื่นที่อยู่ก่อนส่วนที่เหลือหลังหักค่าส่วนกลางและสิทธิอื่น
5หักยอดหนี้ของผู้รับจำนองที่อาจเรียกได้ ณ วันขาย ใช้ยอดที่มีโอกาสสูงกว่ายอดจดทะเบียน ไม่ใช่ต่ำกว่าส่วนที่เหลือหลังผู้รับจำนอง
6หักค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายบังคับคดี ใส่ตัวเลขที่ได้จากเจ้าพนักงานบังคับคดีหรือทนายความเงินสุทธิก่อนแบ่งกับเจ้าหนี้อื่น
7ถ้ามีเจ้าหนี้รายอื่นที่อาจเข้าเฉลี่ย ให้แบ่งตามส่วนหนี้ แล้วเทียบกับยอดหนี้ในขั้น 1เงินที่อาจถึงเจ้าหนี้ ในแต่ละกรณี

หลังได้ตัวเลขแล้วถามตัวเองสามข้อ ถ้ากรณีต่ำเหลือศูนย์ ยังคุ้มลงทุนหรือไม่ ทรัพย์อื่นหรือการอายัดมีโอกาสเสริมได้หรือไม่ และการเจรจาได้ผลดีกว่ากรณีต่ำหรือไม่

8. ตัวอย่างสมมติ: ที่ดินที่ถือร่วมกัน กับค่าสินค้าที่ลูกค้าของลูกหนี้ค้างจ่าย

ตัวอย่างสมมติ ตัวเลขทั้งหมดเป็นการสมมติเพื่ออธิบายวิธีคิด ไม่ใช่กรณีของลูกค้ารายใด ไม่ใช่ผลของสำนักงาน และไม่มีตัวเลขค่าธรรมเนียมบังคับคดีอยู่ในตาราง

บริษัท ก ชนะคดีเรียกค่าสินค้า 2,000,000 บาท จากลูกหนี้ นาย ข สืบพบทรัพย์สองอย่าง

  • ที่ดิน นาย ข ถือร่วมกับน้องชายคนละครึ่ง ราคาตลาดที่คาดทั้งแปลง 4,000,000 บาท สมมติว่านาย ข จำนองเฉพาะส่วนของตนไว้ ยอดหนี้ที่ผู้รับจำนองอาจเรียก ณ วันขายสมมติเป็น 1,200,000 บาท
  • ค่าสินค้าที่ร้านค้าของนาย ข ค้างจ่ายอยู่ ลูกค้าของร้านนาย ข ค้างค่าสินค้า 500,000 บาท แต่ลูกค้าอาจโต้แย้งว่าสินค้าไม่ครบ
รายการราคาสูงราคาต่ำ
ราคาขายที่ดินทั้งแปลง (สมมติ)4,000,0003,000,000
ส่วนของนาย ข (ครึ่งหนึ่ง)2,000,0001,500,000
หักยอดผู้รับจำนอง1,200,0001,200,000
ก่อนหักค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายบังคับคดี800,000300,000

อ่านตัวอย่างอย่างไร

  • แม้ที่ดินทั้งแปลงมีราคา 4,000,000 บาท สูงกว่าหนี้สองเท่า ยอดที่อาจถึงเจ้าหนี้ในตัวอย่างนี้ มีเพียง 800,000 บาทในกรณีสูง และ 300,000 บาทในกรณีต่ำ เพราะเหลือแค่ส่วนของลูกหนี้ที่เกินยอดจำนอง
  • ราคาลดลงหนึ่งในสี่ ทำให้เงินที่เหลือก่อนหักค่าใช้จ่ายลดลงเกินครึ่ง เพราะยอดจำนองไม่ลดตาม นี่คือเหตุที่ต้องคำนวณกรณีต่ำเสมอ
  • การขายส่วนที่ถือร่วมอาจได้ราคาไม่เต็มสัดส่วนในความเป็นจริง ตัวอย่างนี้ตัดเรื่องนั้นออกเพื่อให้คำนวณง่าย
  • ค่าสินค้า 500,000 บาท เป็นสิทธิเรียกร้องที่บริษัท ก อาจขออายัดได้ แม้มีข้อโต้แย้ง (มาตรา 317) แต่ลูกค้าคัดค้านได้ (มาตรา 325) จึงนับเป็นส่วนเสริมที่ไม่แน่นอน ไม่ใช่เงินที่แน่ว่าจะได้
  • ผลของแผนนี้คือ ยึดที่ดินเพียงอย่างเดียวอาจได้ไม่ถึงหนี้ 2,000,000 บาท การอายัดค่าสินค้าและการเจรจาเรื่องที่เหลือจึงควรประเมินควบคู่กัน

9. เอกสารและข้อมูลที่ควรเตรียมก่อนประเมิน

  • คำพิพากษา คำบังคับ และหมายบังคับคดี (ถ้ามีแล้ว) หรือคำฟ้องและหลักฐานหนี้ (ถ้ายังไม่ฟ้อง)
  • ยอดหนี้ต้นเงินและดอกเบี้ยที่คำนวณถึงวันประเมิน พร้อมรายการที่ลูกหนี้เคยชำระ
  • เอกสารจดทะเบียนของทรัพย์ที่ได้มาโดยช่องทางที่กฎหมายเปิดให้ พร้อมวันที่ตรวจ
  • ชื่อผู้ถือกรรมสิทธิ์และเจ้าของรวม รายการจำนองและสิทธิจดทะเบียนอื่น
  • ราคาประเมินของทางราชการหรือผู้ประเมินที่เชื่อถือได้ และราคาซื้อขายทรัพย์ใกล้เคียง
  • ค่าส่วนกลางค้างของห้องชุดหรือที่ดินจัดสรร (ถ้ามี)
  • ข้อมูลว่ามีเจ้าหนี้รายอื่นหรือคดีอื่นของลูกหนี้หรือไม่
  • เอกสารสิทธิเรียกร้องที่ลูกหนี้มีต่อบุคคลอื่น เช่น สัญญา ใบส่งของ ใบรับของ
  • ตัวเลขค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายบังคับคดีที่ได้จากเจ้าพนักงานบังคับคดีหรือทนายความ
  • ใบคำนวณสามกรณี (สูง ปานกลาง ต่ำ) ตามหัวข้อ 7

ข้อมูลที่พบจากช่องทางสาธารณะเป็นภาพ ณ วันที่ตรวจ อาจไม่เป็นปัจจุบัน และใช้ชื่อเป็นหลัก ไม่มีใครค้นยอดเงินในบัญชีธนาคารของลูกหนี้ได้ ดู ตรวจทรัพย์ลูกหนี้ก่อนฟ้อง คุ้มหรือไม่ สำหรับขอบเขตและข้อจำกัดของการสืบทรัพย์

อย่าเข้าใจผิด

  • "ทรัพย์ราคา 4 ล้าน หนี้ 2 ล้าน จึงได้ครบแน่" ราคาทรัพย์ไม่ใช่เงินที่ได้ ต้องหักส่วนที่ไม่ใช่ของลูกหนี้ ผู้มีสิทธิก่อน และค่าใช้จ่ายก่อน
  • "พบทรัพย์แล้วยึดได้เลย" ก่อนฟ้องต้องขอศาลและมีเหตุตามกฎหมาย หลังชนะคดีต้องมีคำบังคับและหมายบังคับคดี
  • "ทุนจดทะเบียนสูงแปลว่าบริษัทมีเงิน" เป็นตัวเลขที่จดไว้ ไม่ใช่ทรัพย์ที่มีอยู่ ณ วันนี้
  • "ขายได้ถูกแล้วขอให้ล้มการขายได้" ราคาต่ำไม่ใช่เหตุที่จะล้มการขายได้ในตัวเอง (มาตรา 331)
  • "ถ้าลูกหนี้ถือร่วม ยึดทั้งแปลงได้" กันส่วนของเจ้าของรวมที่จดทะเบียนไว้ออกก่อน (มาตรา 324 (2))
  • "เขียนไปบอกลูกค้าของลูกหนี้ให้จ่ายตรงมาที่เรา" ไม่ใช่วิธีที่ถูกต้อง การเปลี่ยนทางจ่ายต้องใช้คำสั่งอายัด
  • "ยื่นไกล่เกลี่ยแล้วการยึดหยุดเอง" ไม่หยุดเองโดยอัตโนมัติ ต้องดูว่าเจ้าหนี้ตกลงชะลอหรือไม่

อ่านเพิ่มเติม

พบทรัพย์แล้วยังไม่ใช่เงินที่จะได้ ต้องหักส่วนที่ไม่ใช่ของลูกหนี้ สิทธิของผู้อื่นที่อยู่ก่อน และค่าใช้จ่ายออกก่อน แล้วคำนวณกรณีราคาต่ำไว้เสมอ เพราะราคาขายจริงรู้ไม่ได้จนกว่าจะขาย

เราช่วยตรวจเอกสารและข้อมูลทรัพย์ผ่านช่องทางที่กฎหมายเปิดให้ ประเมินว่าการฟ้องหรือบังคับคดีกับทรัพย์ที่พบคุ้มหรือไม่ ยื่นฟ้อง ขอบังคับคดี ติดตามเจ้าพนักงานบังคับคดี จัดการกับคำร้องคัดค้านและการจ่ายเงิน และเจรจาผ่อนชำระหลังยึดหรืออายัด เราไม่ค้นบัญชีธนาคารหรือข้อมูลที่ต้องได้มาโดยไม่ชอบ ไม่รับรองว่าจะพบทรัพย์ และไม่รับรองว่าเจ้าหนี้จะได้รับชำระ การได้เงินขึ้นกับทรัพย์ สิทธิของผู้รับจำนองและเจ้าหนี้อื่น และข้อเท็จจริงของคดี ค่าบริการขึ้นอยู่กับขั้นของคดีและงานที่ต้องทำ ส่งเอกสารให้เราดูก่อน เราจะแจ้งขอบเขตงานและค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน ปรึกษาเบื้องต้นโทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดู บริการสืบทรัพย์ และ คดีแพ่ง


คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

คำถามที่พบบ่อย

พบทรัพย์ลูกหนี้แล้ว ยึดได้ทันทีหรือไม่+

ยังไม่ได้ทันที ถ้ายังไม่ฟ้อง การยึดหรืออายัดก่อนมีคำพิพากษาต้องยื่นขอต่อศาลและศาลต้องเห็นว่าคำฟ้องมีมูลพอสมควรและมีเหตุตามกฎหมาย เช่น ลูกหนี้จะโอนหรือซ่อนทรัพย์ (ป.วิ.พ. มาตรา 254 และ 255) ถ้าชนะคดีแล้ว ต้องมีคำบังคับและหมายบังคับคดีก่อน เจ้าพนักงานบังคับคดีจึงยึดได้ (มาตรา 272 ถึง 276) การพบทรัพย์เป็นเพียงจุดเริ่มต้นของการประเมิน ไม่ใช่สิทธิที่จะยึด

ทุนจดทะเบียนของบริษัทลูกหนี้สูง แปลว่าตามหนี้คืนได้มากหรือไม่+

ไม่จำเป็น ทุนจดทะเบียนเป็นตัวเลขที่จดไว้ ไม่ใช่เงินสดหรือทรัพย์ที่บริษัทมีอยู่วันนี้ ข้อมูลของกรมพัฒนาธุรกิจการค้าเป็นภาพ ณ วันที่ตรวจและอาจไม่เป็นปัจจุบัน งบการเงินเป็นภาพย้อนหลัง ก่อนตัดสินใจควรหาทรัพย์ที่ยึดหรืออายัดได้จริง แล้วลบสิทธิของผู้อื่นที่อยู่ก่อนออกก่อน (ดูหัวข้อ 3 และ 7)

ทรัพย์ที่ลูกหนี้ถือร่วมกับคนอื่น เจ้าหนี้จะได้เงินเท่าไร+

เจ้าหนี้ได้จากส่วนของลูกหนี้เท่านั้น ถ้ามีเจ้าของรวมที่จดทะเบียนไว้ กฎหมายให้กันส่วนของเจ้าของรวมออกจากเงินขาย (ป.วิ.พ. มาตรา 324 (2)) และผู้ที่อ้างว่าทรัพย์เป็นของตนยื่นร้องขัดทรัพย์ได้ภายใน 60 วันนับแต่ยึด (มาตรา 323) การขายส่วนที่ถือร่วมมักได้ราคาไม่เต็มสัดส่วน ผลจริงรู้ไม่ได้แน่นอนก่อนขาย

ถ้าทรัพย์ขายได้ต่ำกว่าที่คาด เจ้าหนี้ยังได้เงินหรือไม่+

ขึ้นอยู่กับว่าเงินขายเหลือหลังหักค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายบังคับคดี (มาตรา 339) และหลังผู้มีสิทธิก่อน เช่น ผู้รับจำนอง (ป.พ.พ. มาตรา 702) ถ้าเงินขายไม่เกินส่วนที่ต้องจ่ายก่อน เจ้าหนี้สามัญอาจไม่ได้อะไรเลย และราคาขายต่ำไม่ใช่เหตุที่จะล้มการขายได้ในตัวเอง (มาตรา 331) จึงควรคำนวณกรณีราคาต่ำไว้ก่อนตัดสินใจ

ยึด อายัด หรือเจรจา แบบไหนเหมาะกับทรัพย์ที่พบ+

ขึ้นอยู่กับชนิดทรัพย์และสิทธิของผู้อื่น ทรัพย์ที่จับต้องได้หรือจดทะเบียนไว้ใช้การยึดและขายทอดตลาด สิทธิเรียกร้องที่บุคคลภายนอกต้องจ่ายให้ลูกหนี้ใช้การอายัด (มาตรา 316) ส่วนการเจรจามักเหมาะเมื่อประเมินแล้วเงินขายน่าจะเหลือน้อย แต่ข้อตกลงต้องทำเป็นหนังสือและไม่ควรถือว่าเจ้าหนี้จะได้เงินแน่

ค่าใช้จ่ายในการบังคับคดีคิดเท่าไร+

บทความนี้ไม่ระบุตัวเลข เพราะขึ้นกับชนิดทรัพย์ วิธีบังคับคดี จำนวนเจ้าหนี้ และขั้นตอนของคดี ค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายบังคับคดีถูกหักจากเงินที่ได้ก่อนจ่ายเจ้าหนี้ (มาตรา 339) ให้สอบถามเจ้าพนักงานบังคับคดีหรือทนายความตามกรณีจริง แล้วใส่ตัวเลขนั้นในใบคำนวณก่อนตัดสินใจ

Lawyer-client handshake symbolizing trust at Suwanvara Law Firm

พร้อมรับฟังเรื่องของคุณ

ปรึกษาเบื้องต้นกับทนายความผู้เชี่ยวชาญของเรา