เจ้าของธุรกิจที่มีหลายสาขาหรือหลายแผนกมักเจอสถานการณ์เดียวกัน คือปลายปีงบการเงินรวมออกมามีกำไร แต่ถามว่าสาขาไหนทำเงินจริง สาขาไหนแบกสาขาอื่นอยู่ ไม่มีใครตอบได้แน่ชัด บางแห่งดูจากยอดขายอย่างเดียว บางแห่งแบ่งค่าใช้จ่ายส่วนกลางเท่ากันทุกสาขาแล้วสรุปว่าสาขาเล็กขาดทุน แล้วไปปิดสาขาที่จริงแล้วช่วยแบกต้นทุนของบริษัทอยู่
คู่มือนี้พาทำรายงานกำไรรายสาขา (หรือรายแผนก) ที่ใช้ตัดสินใจได้ ตั้งแต่แยกรายได้และต้นทุนตรง จัดสรรต้นทุนส่วนกลางอย่างระวัง แยกต้นทุนที่ควบคุมได้ออกจากที่ควบคุมไม่ได้ ไปจนถึงดูกำไร เงินสด และเงินลงทุน และสรุปข้อควรระวังด้านสัญญาเช่า พนักงาน และลูกค้าก่อนคิดปิดสาขา ตัวเลขทุกตัวในตัวอย่างเป็นตัวอย่างสมมติ
คู่มือนี้ต่างจาก เช็กลิสต์ก่อนเปิดสาขาที่ 2 ซึ่งเน้นความพร้อมก่อนเปิด ส่วนคู่มือนี้เริ่มหลังจากมีหลายสาขาเดินอยู่แล้ว และตอบว่าจะวัดผลแต่ละสาขาอย่างไรให้ยุติธรรม และจะตัดสินใจอย่างไรเมื่อบางสาขาไม่คุ้ม
คำตอบหลัก
- ดูส่วนเกินสมทบก่อนกำไรหลังจัดสรร ส่วนเกินสมทบคือรายได้ของสาขาหักต้นทุนตรงทั้งหมดที่สาขานั้นก่อให้เกิด ถ้ายังเป็นบวก สาขานั้นกำลังช่วยจ่ายต้นทุนส่วนกลางของบริษัทอยู่
- ต้นทุนส่วนกลางจัดสรรได้หลายสูตร และทุกสูตรทำให้ผลต่างกัน ใช้เพื่อดูภาพรวมได้ แต่ไม่ควรใช้ตัดสินปิดสาขาโดยลำพัง เพราะต้นทุนส่วนใหญ่ไม่หายไปเมื่อสาขาปิด
- ประเมินผู้จัดการจากสิ่งที่เขาควบคุมได้ ไม่ใช่ค่าเช่าที่เจ้าของตกลงไว้หรือต้นทุนส่วนกลางที่แบ่งมา
- กำไร เงินสด และเงินลงทุนเป็นคนละเรื่อง สาขาที่กำไรดีอาจกินเงินสดจากสต็อกและลูกหนี้ และสาขาที่กำไรต่ำเมื่อเทียบกับเงินลงทุนอาจไม่คุ้มแม้บัญชีเป็นบวก
- ก่อนปิดสาขา คำนวณส่วนเกินสมทบที่จะหาย ต้นทุนส่วนกลางที่ยังอยู่ ค่าเช่าที่ต้องจ่ายต่อ ค่าชดเชยพนักงาน (พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 17, 118, 120) และภาระต่อลูกค้า แล้วเทียบกับการแก้ปัญหาแบบอื่น
1. ทำไมกำไรรวมไม่บอกว่าสาขาไหนทำเงิน
งบกำไรขาดทุนรวมบอกเพียงว่าทั้งบริษัทเหลือเท่าไร ไม่บอกว่าเงินนั้นมาจากไหน ปัญหาที่พบบ่อยมีสามอย่าง
- ใช้ยอดขายแทนกำไร สาขาขายเยอะอาจมีส่วนลดหนัก ค่าแรงสูง หรือสต็อกค้างมาก
- ไม่มีรหัสสาขาในระบบบัญชี ค่าใช้จ่ายถูกบันทึกรวมกัน แยกไม่ได้ว่าของใคร
- แบ่งต้นทุนส่วนกลางตามสะดวก เช่น หารเท่ากันทุกสาขา แล้วสาขาเล็กดูแย่เกินจริง
ผลคือเจ้าของตัดสินใจจากความรู้สึก เช่น เพิ่มงบให้สาขาที่เสียงดังที่สุด หรือปิดสาขาที่ดูแย่บนกระดาษ ก่อนเริ่มทำรายงานให้ตกลงเรื่องเดียวก่อนว่า รายงานนี้ไว้ตอบคำถามอะไร เช่น จะขยายสาขาไหน จะเพิ่มหรือลดคนที่ไหน หรือจะปิดสาขาไหน
2. รายได้ตรงและต้นทุนตรงรายสาขาคืออะไร จะแยกอย่างไร
รายได้ตรง คือรายได้ที่เกิดจากการขายหรือให้บริการของสาขานั้นเอง ถ้าลูกค้าสั่งออนไลน์แล้วรับของที่สาขา ต้องกำหนดกฎล่วงหน้าว่าจะนับให้สาขาไหน
ต้นทุนตรง คือต้นทุนที่ถ้าไม่มีสาขานี้ก็ไม่เกิด แบ่งเป็นสองกลุ่ม
| กลุ่ม | ตัวอย่าง | วิธีบันทึก |
|---|---|---|
| ต้นทุนผันแปรตรง | ต้นทุนสินค้าที่ขาย ค่าวัตถุดิบ ค่าคอมมิชชันพนักงานขาย ค่าบรรจุภัณฑ์ ค่าขนส่งออก | ผูกกับรหัสสาขาตั้งแต่ตอนรับสินค้าหรือออกใบสั่งซื้อ |
| ต้นทุนคงที่ตรง | ค่าเช่าสาขา เงินเดือนพนักงานประจำสาขา ค่าน้ำค่าไฟ ค่าประกันทรัพย์สินของสาขา ค่าเสื่อมราคาอุปกรณ์ในสาขา | ผูกกับรหัสสาขาในระบบบัญชีหรือสมุดรายวัน |
ส่วนเกินสมทบของสาขา = รายได้ตรง − ต้นทุนผันแปรตรง − ต้นทุนคงที่ตรง
เรื่องที่มักพลาด
- พนักงานที่ทำงานหลายสาขา ให้บันทึกเวลาแล้วแบ่งตามชั่วโมงจริง อย่าให้สาขาเดียวรับทั้งหมด
- สินค้าโอนระหว่างสาขา ต้องตั้งราคาโอนที่ชัดเจนและใช้เหมือนกันทุกเดือน ไม่เช่นนั้นสาขาหนึ่งดูดีเพราะอีกสาขาถูกกดต้นทุน
- สินค้าเสียหายหรือสูญหายต้องลงในสาขาที่เกิด ไม่ใช่ส่วนกลาง
- เอกสารหลักฐาน เช่น ใบกำกับภาษี สัญญาเช่า ใบเสร็จของแต่ละสาขา ควรเก็บแยกสาขา ดูแนวทางเพิ่มใน การคุมสัญญาและเอกสารพนักงานหลายสาขา
3. ต้นทุนส่วนกลางคืออะไร และจัดสรรให้สาขาด้วยวิธีใดได้บ้าง
ต้นทุนส่วนกลาง คือต้นทุนที่ทั้งบริษัทใช้ร่วมกัน เช่น เงินเดือนเจ้าของและผู้บริหาร ฝ่ายบัญชีและฝ่ายบุคคล ระบบคอมพิวเตอร์ การตลาดแบรนด์รวม ค่าที่ปรึกษา ค่าเช่าสำนักงานใหญ่ และค่าตรวจสอบบัญชี
| วิธีจัดสรร | เหมาะกับ | จุดที่ทำให้เข้าใจผิด |
|---|---|---|
| ตามสัดส่วนรายได้ | ต้นทุนที่โตตามยอดขาย เช่น การตลาดรวม | สาขาที่ขายดีรับต้นทุนมาก ทั้งที่ต้นทุนส่วนกลางบางอย่างไม่ได้เพิ่มตามยอดขาย |
| ตามจำนวนพนักงาน | ฝ่ายบุคคล ระบบเงินเดือน | สาขาที่ใช้คนมากแต่ขายต่อหัวสูงถูกลงโทษ |
| ตามพื้นที่ใช้สอย | ค่าสาธารณูปโภคร่วม | ไม่สะท้อนว่าใครใช้บริการส่วนกลางมากน้อย |
| ตามจำนวนรายการธุรกรรม | งานบัญชี การออกเอกสาร | ต้องมีระบบนับ ถ้าไม่มีจะเป็นการประมาณ |
| หารเท่ากัน | ใช้เมื่อไม่มีตัวขับต้นทุนที่ชัดเจน | สาขาเล็กรับภาระหนักเกินจริง |
หลักปฏิบัติ
- เลือกตัวขับต้นทุน (cost driver) ที่สัมพันธ์กับต้นทุนนั้นจริง และเขียนสูตรไว้เป็นลายลักษณ์อักษร
- ใช้สูตรเดิมต่อเนื่องอย่างน้อยหนึ่งปี ไม่เปลี่ยนสูตรเพื่อให้ผลออกมาตามที่ต้องการ
- แสดงรายงานสองชั้น คือส่วนเกินสมทบก่อนจัดสรร และกำไรหลังจัดสรร
- ถามทุกครั้งว่า ถ้าสาขานี้ปิด ต้นทุนส่วนกลางก้อนนี้ลดลงจริงหรือไม่ ถ้าไม่ลด ต้นทุนก้อนนั้นไม่ควรเป็นเหตุผลปิดสาขา
4. การจัดสรรทำให้เข้าใจผิดได้อย่างไร
- ต้นทุนไม่หายเมื่อสาขาปิด ต้นทุนส่วนกลางที่แบ่งให้สาขาที่ปิดจะกลับไปตกกับสาขาที่เหลือ ทำให้สาขาที่เหลือดูแย่ลงและอาจถูกปิดต่อเป็นลูกโซ่
- สูตรเปลี่ยน ผลเปลี่ยน สาขาเดียวกันอาจกำไรหรือขาดทุนได้ตามสูตรที่เลือก ถ้าผลพลิกเพียงเพราะเปลี่ยนสูตร ตัวเลขนั้นยังไม่ควรใช้ตัดสินใจ
- ตัวเลขดูแม่นเกินจริง การจัดสรรเป็นการประมาณ ไม่ใช่ความจริงทางบัญชี
- ผู้จัดการต่อรองสูตร แทนที่จะแก้ผลงาน เมื่อรู้ว่าสูตรมีผลกับคะแนนตัวเอง
- สาขาใหม่ถูกลงโทษ เพราะรายได้ยังต่ำแต่ต้นทุนคงที่เต็ม ควรเทียบกับแผนช่วงเริ่มต้น ไม่ใช่เทียบกับสาขาที่โตเต็มที่แล้ว
5. ต้นทุนที่ควบคุมได้กับควบคุมไม่ได้ต่างกันอย่างไร ทำไมต้องแยก
ต้นทุนที่ควบคุมได้ คือต้นทุนที่ผู้จัดการสาขาตัดสินใจหรือมีอิทธิพลโดยตรงภายในรอบบัญชี ต้นทุนที่ควบคุมไม่ได้ คือต้นทุนที่เกิดจากการตัดสินใจของเจ้าของหรือส่วนกลาง
| ผู้จัดการควบคุมได้ | ผู้จัดการควบคุมไม่ได้ |
|---|---|
| ยอดขายและส่วนลดภายในนโยบาย | ค่าเช่าและเงื่อนไขในสัญญาเช่าที่เจ้าของตกลงไว้ |
| ต้นทุนขายจากการสูญเสีย ของเสีย การนับสต็อก | ต้นทุนส่วนกลางที่จัดสรรมา |
| ค่าล่วงเวลาและตารางกะ | ค่าเสื่อมราคาของอาคารและอุปกรณ์ที่เจ้าของลงทุน |
| ค่าใช้จ่ายสิ้นเปลืองในสาขา | ราคาซื้อจากสัญญากลางที่ส่วนกลางต่อรอง |
| การติดตามลูกหนี้ของสาขา | ดอกเบี้ยเงินกู้ที่ใช้ลงทุนสาขา |
ใช้แยกเพื่อ
- ประเมินและให้โบนัสผู้จัดการอย่างเป็นธรรม ตามสิ่งที่เขาแก้ได้จริง
- ชี้ว่าปัญหาอยู่ที่ใคร ถ้าสาขากำไรต่ำเพราะค่าเช่าสูง ปัญหาอยู่ที่ทำเลหรือสัญญา ไม่ใช่ฝีมือผู้จัดการ
- ตัดสินปิดหรือไม่ปิด ใช้ต้นทุนที่เกี่ยวข้องกับการตัดสินใจนั้น
ถ้าจะผูกโบนัสกับตัวชี้วัดสาขา ควรเขียนสูตรและตัวชี้วัดไว้ในเอกสารที่ลูกจ้างรับทราบ ดูหลักคิดเรื่องโบนัสใน โบนัสประจำปีกับโบนัสตามผลงาน
6. กำไร เงินสด และเงินลงทุนของสาขาต่างกันอย่างไร
| มุมมอง | คำถามที่ตอบ | ตัวชี้วัดตัวอย่าง |
|---|---|---|
| กำไร | ขายได้เกินต้นทุนหรือไม่ | ส่วนเกินสมทบ กำไรหลังจัดสรร |
| เงินสด | เงินเข้าออกจริงเท่าไร | เงินสดจากการดำเนินงานของสาขา สต็อกและลูกหนี้ที่ค้าง |
| เงินลงทุน | เงินที่ใส่ไปคุ้มหรือไม่ | ผลตอบแทนต่อเงินลงทุน ระยะเวลาคืนทุน |
ผลตอบแทนต่อเงินลงทุนของสาขา = ส่วนเกินสมทบต่อปี ÷ เงินที่ลงทุนในสาขานั้น เงินลงทุนรวมค่าตกแต่ง อุปกรณ์ เงินมัดจำค่าเช่า สต็อกเฉลี่ย และลูกหนี้เฉลี่ย บางบริษัทใช้กำไรหลังจัดสรรแทน ซึ่งเข้มกว่า ควรเลือกสูตรเดียวและเทียบกับต้นทุนเงินทุนของตนเอง เช่น ดอกเบี้ยเงินกู้ หรือผลตอบแทนที่ได้ถ้าเอาเงินไปทำอย่างอื่น
สาขากำไรสูงแต่สต็อกและลูกหนี้โตเร็วอาจทำให้เงินสดขาดได้ ดูเรื่องนี้เพิ่มใน กำไรแต่เงินไม่พอ และ เงินจมในสต็อกและกำไรรายสินค้า
7. ตัวอย่างสมมติ: สามสาขา ทำไมสาขา C ดูขาดทุนหลังจัดสรร แต่ก่อนจัดสรรยังเป็นบวก?
บริษัทสมมติมีสามสาขาและมีต้นทุนส่วนกลางต่อเดือน 350,000 บาท จัดสรรตามสัดส่วนรายได้ (ตัวเลขเป็นบาทต่อเดือน)
| รายการ | สาขา A | สาขา B | สาขา C | รวม |
|---|---|---|---|---|
| รายได้ตรง | 1,200,000 | 800,000 | 500,000 | 2,500,000 |
| ต้นทุนขาย | 600,000 | 400,000 | 250,000 | 1,250,000 |
| ต้นทุนคงที่ตรง (ค่าเช่า พนักงาน สาธารณูปโภค) | 380,000 | 270,000 | 190,000 | 840,000 |
| ส่วนเกินสมทบ | 220,000 | 130,000 | 60,000 | 410,000 |
| ต้นทุนส่วนกลางที่จัดสรร (48% / 32% / 20%) | 168,000 | 112,000 | 70,000 | 350,000 |
| กำไรหลังจัดสรร | 52,000 | 18,000 | (10,000) | 60,000 |
รายงานแบบเดิมสรุปว่า สาขา C ขาดทุน 10,000 บาทต่อเดือน น่าจะปิด แต่ถ้าปิดจริง
| รายการ | ผลต่อเดือน (บาท) |
|---|---|
| ส่วนเกินสมทบของสาขา C ที่หายไป | (60,000) |
| ต้นทุนส่วนกลางที่ลดลงได้จริง (สมมติว่าลดไม่ได้เลย) | 0 |
| กำไรบริษัทหลังปิด | 0 (จาก 60,000) |
ในตัวอย่างนี้การปิดสาขา C ทำให้กำไรรวมลดลง ยังไม่นับต้นทุนปิดสาขาครั้งเดียว ถ้าต้นทุนส่วนกลางลดได้บางส่วนจริง เช่น ลดพนักงานสนับสนุนหนึ่งตำแหน่ง ก็ต้องใส่ตัวเลขนั้นลงไปจริง ไม่ใช่ตัวเลขที่จัดสรร
ทีนี้ดูเงินลงทุน สมมติเงินลงทุนของ A, B, C คือ 6,000,000, 4,000,000 และ 3,500,000 บาท
| สาขา A | สาขา B | สาขา C | |
|---|---|---|---|
| ส่วนเกินสมทบต่อปี | 2,640,000 | 1,560,000 | 720,000 |
| เงินลงทุน | 6,000,000 | 4,000,000 | 3,500,000 |
| ผลตอบแทนต่อเงินลงทุน (ประมาณ) | 44% | 39% | 21% |
สาขา C ยังเป็นบวก แต่ต่ำที่สุดเมื่อเทียบกับเงินที่ใส่ไป ทางเลือกที่ควรพิจารณาก่อนปิดคือ เจรจาค่าเช่า ปรับชั่วโมงเปิดและจำนวนพนักงาน เปลี่ยนสินค้า หรือย้ายเงินลงทุนส่วนที่ถอนได้ไปสาขาที่ผลตอบแทนสูงกว่า ผลตอบแทนที่ต่ำกว่าไม่ได้แปลว่าต้องปิดเสมอไป ตัวเลขทั้งหมดเป็นตัวอย่างสมมติเพื่อแสดงหลักคิดเท่านั้น
8. ก่อนปิดสาขา ต้องตรวจอะไรบ้าง
ก. ส่วนเกินสมทบและต้นทุนส่วนกลางที่ยังอยู่ คำนวณตามหัวข้อ 7 โดยใช้ตัวเลขต้นทุนส่วนกลางที่ลดได้จริง
ข. สัญญาเช่า ตรวจระยะเวลาเช่าที่เหลือ เงื่อนไขบอกเลิกก่อนกำหนด การริบเงินมัดจำหรือค่าเช่าล่วงหน้า ค่าเช่าที่ต้องจ่ายต่อจนครบสัญญา การรื้อถอนและคืนพื้นที่ และสิทธิให้เช่าช่วงหรือโอนสิทธิเช่า ผู้ให้เช่าอาจไม่ยอมให้เลิกก่อนกำหนด เงื่อนไขในสัญญาเป็นตัวกำหนดต้นทุนปิดจริง
ค. พนักงาน นี่คือต้นทุนที่คนมักประเมินต่ำ
- ถ้าเป็นการเลิกจ้าง นายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชยตาม พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 118 ตามอายุงานติดต่อกัน เริ่มจากค่าจ้างอัตราสุดท้ายสามสิบวันสำหรับผู้ทำงานครบหนึ่งร้อยยี่สิบวันแต่ไม่ครบหนึ่งปี เก้าสิบวันสำหรับครบหนึ่งปีแต่ไม่ครบสามปี หนึ่งร้อยแปดสิบวันสำหรับครบสามปีแต่ไม่ครบหกปี สองร้อยสี่สิบวันสำหรับครบหกปีแต่ไม่ครบสิบปี สามร้อยวันสำหรับครบสิบปีแต่ไม่ครบยี่สิบปี และสี่ร้อยวันสำหรับยี่สิบปีขึ้นไป ลูกจ้างที่จ้างตามระยะเวลาแน่นอนและสิ้นสุดตามกำหนด ไม่เข้ากรณีนี้ตามที่มาตรากำหนด
- การบอกกล่าวล่วงหน้า มาตรา 17 วรรคสอง สัญญาจ้างไม่มีกำหนดระยะเวลา ต้องบอกกล่าวเป็นหนังสือ ในเมื่อถึงหรือก่อนถึงกำหนดจ่ายค่าจ้างคราวใดคราวหนึ่ง เพื่อให้เป็นผลเมื่อถึงกำหนดจ่ายค่าจ้างคราวถัดไป และไม่จำต้องบอกกล่าวล่วงหน้าเกินสามเดือน นายจ้างอาจจ่ายค่าจ้างแทนและให้ลูกจ้างออกทันทีได้ (วรรคสาม)
- ย้ายพนักงานไปสาขาอื่นแทนการเลิกจ้าง มาตรา 120 กำหนดว่านายจ้างที่ประสงค์จะย้ายสถานประกอบกิจการไปตั้งที่ใหม่หรือย้ายไปสถานที่อื่นของนายจ้าง ต้องปิดประกาศให้ลูกจ้างทราบล่วงหน้าไม่น้อยกว่าสามสิบวันก่อนวันย้าย ระบุว่าลูกจ้างคนใดถูกย้ายไปที่ใดเมื่อใด ถ้าไม่ปิดประกาศ ต้องจ่ายค่าชดเชยพิเศษแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าให้ลูกจ้างที่ไม่ประสงค์ไปทำงานที่ใหม่เท่ากับค่าจ้างอัตราสุดท้ายสามสิบวัน (หรือค่าจ้างสามสิบวันสุดท้ายสำหรับลูกจ้างตามผลงาน) นอกจากนี้ ลูกจ้างที่เห็นว่าการย้ายกระทบการดำรงชีวิตตามปกติของตนหรือครอบครัวอย่างสำคัญและไม่ประสงค์จะไป ต้องแจ้งนายจ้างเป็นหนังสือภายในสามสิบวันนับแต่วันปิดประกาศ (หรือนับแต่วันย้าย ถ้านายจ้างไม่ได้ปิดประกาศ) สัญญาจ้างสิ้นสุดในวันที่ย้าย และลูกจ้างมีสิทธิได้ค่าชดเชยพิเศษไม่น้อยกว่าอัตราค่าชดเชยตามมาตรา 118 นายจ้างต้องจ่ายภายในเจ็ดวันนับแต่วันที่สัญญาจ้างสิ้นสุด ถ้าไม่เห็นด้วยกับเหตุผลของลูกจ้าง ต้องยื่นคำร้องต่อคณะกรรมการสวัสดิการแรงงานภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ได้รับแจ้ง มาตรานี้พูดถึงการย้ายสถานประกอบกิจการและเรื่องประกาศล่วงหน้า ส่วนการย้ายลูกจ้างรายคนที่กระทบสิทธิมาก ต้องตรวจสัญญาจ้างและขอความยินยอมแยกต่างหาก
- ค่าจ้างค้างจ่าย วันลาพักร้อนสะสม โบนัสที่ตกลงไว้ และเงินอื่นตามสัญญาจ้างหรือข้อบังคับ ต้องรวมในการคำนวณ
ง. สัญญาลูกค้าและคู่ค้า สัญญาบริการต่อเนื่อง การรับประกันสินค้า บัตรกำนัลหรือเงินที่ลูกค้าจ่ายล่วงหน้า ตัวแทนจำหน่ายหรือสิทธิ์พื้นที่ที่ให้ไว้ สัญญาซัพพลายเออร์ที่ระบุยอดสั่งขั้นต่ำต่อสาขา ต้องมีแผนว่าใครรับช่วงต่อและต้องแจ้งใคร
จ. อื่น ๆ ทะเบียนสาขา ภาษี ใบอนุญาตประจำสาขา การเก็บเอกสารบัญชีของสาขา และสต็อกที่ต้องย้ายหรือขายออก ให้ปรึกษาผู้ทำบัญชีและทนายก่อนประกาศปิด
| รายการต้นทุนปิดสาขา | ใครให้ข้อมูล |
|---|---|
| ส่วนเกินสมทบที่หาย | ฝ่ายบัญชี |
| ต้นทุนส่วนกลางที่ลดได้จริง | เจ้าของ ผู้ทำบัญชี |
| ค่าเช่าและเงินมัดจำที่เสียไป | สัญญาเช่า ทนายความ |
| ค่าชดเชยและเงินค้างจ่ายพนักงาน | ฝ่ายบุคคล ทนายความ |
| ภาระต่อลูกค้าและซัพพลายเออร์ | สัญญาแต่ละฉบับ |
9. ถ้าต้องตัดสินใจ มีทางเลือกอะไรนอกจากปิดหรือไม่ปิด
| สถานการณ์ | ทางเลือกที่ควรพิจารณา |
|---|---|
| ส่วนเกินสมทบเป็นลบ และแก้ไม่ได้ในเวลาที่กำหนด | ปิดหรือรวมสาขา หลังคำนวณต้นทุนปิดครบ |
| ส่วนเกินสมทบเป็นบวกแต่ผลตอบแทนต่อเงินลงทุนต่ำ | ลดต้นทุนคงที่ เจรจาค่าเช่า เปลี่ยนรูปแบบสาขา |
| สาขาใหม่ยังไม่ถึงจุดคุ้มทุนตามแผน | ตั้งเกณฑ์เวลาและตัวเลขชัดเจนก่อนตัดสิน |
| ปัญหามาจากทำเลหรือค่าเช่า | ย้ายทำเล (ดูมาตรา 120 เรื่องแจ้งพนักงาน) หรือเจรจาเช่าใหม่ |
| ปัญหามาจากผู้จัดการ | เปลี่ยนคนหรือฝึกอบรม ตรวจแยกจากต้นทุนที่ควบคุมไม่ได้ |
| ต้องการเงินสดเร็ว | ขายสต็อก เก็บลูกหนี้ แทนการปิดทั้งสาขา |
ตั้งเกณฑ์ล่วงหน้า เช่น ถ้าส่วนเกินสมทบต่ำกว่าเป้าติดต่อกันกี่เดือนจึงทบทวน และเขียนไว้ในแผนธุรกิจ ลดการตัดสินใจจากอารมณ์ ดู ตัดสินใจระหว่างซื้อเครื่องจักร จ้างคน หรือเปิดสาขาใหม่เมื่อทุนจำกัด และ ขยายด้วยสาขาของตนเอง แฟรนไชส์ หรือตัวแทน
10. เริ่มทำรายงานรายสาขาภายในหนึ่งเดือนต้องทำอะไรบ้าง
- กำหนดวัตถุประสงค์ของรายงาน (ขยาย ปิด ปรับคน ประเมินผู้จัดการ)
- เปิดรหัสสาขา/แผนกในระบบบัญชีและบังคับให้ทุกรายการมีรหัส
- ตกลงกฎนับรายได้ที่คาบเกี่ยวหลายสาขา (ออนไลน์ รับของที่สาขา)
- ตั้งราคาโอนสินค้าระหว่างสาขาและใช้ให้เหมือนกันทุกเดือน
- ระบุต้นทุนส่วนกลางทั้งหมด เลือกตัวขับต้นทุนต่อรายการ และเขียนสูตรไว้
- ทำรายงานสองชั้น (ส่วนเกินสมทบ และกำไรหลังจัดสรร) แยกต้นทุนควบคุมได้
- รวบรวมเงินลงทุนรายสาขา (ตกแต่ง อุปกรณ์ เงินมัดจำ สต็อก ลูกหนี้)
- ดูเงินสดรายสาขา ไม่ใช่ดูแค่กำไร
- เก็บสัญญาเช่า สัญญาจ้าง และสัญญาลูกค้าของแต่ละสาขาให้ครบ พร้อมวันครบกำหนดและเงื่อนไขเลิก
- ตั้งเกณฑ์ทบทวนสาขาล่วงหน้า และประชุมทบทวนทุกเดือน
- ก่อนตัดสินใจปิดหรือย้าย ให้ทนายและผู้ทำบัญชีตรวจต้นทุนปิดและขั้นตอนแจ้งพนักงาน
อ่านเพิ่มเติม
- ก่อนเปิดสาขาที่ 2 ต้องพร้อมอะไรบ้าง — ความพร้อมก่อนเปิด ต่างจากคู่มือนี้ที่วัดผลหลังเปิดแล้ว
- คุมสัญญาและเอกสารพนักงานหลายสาขา — เอกสารรายสาขา
- ขยายด้วยสาขาของตนเอง แฟรนไชส์ หรือตัวแทน — เลือกรูปแบบขยาย
- เงินจมในสต็อกและกำไรรายสินค้า — วิเคราะห์กำไรรายสินค้า
- กำไรแต่เงินไม่พอ — กำไรกับเงินสดต่างกัน
- ซื้อเครื่องจักร จ้างคน หรือเปิดสาขาใหม่เมื่อทุนจำกัด — ตัดสินใจลงทุนเมื่อทุนจำกัด
รายงานที่ใช้ตัดสินใจได้ต้องดูส่วนเกินสมทบก่อนกำไรหลังจัดสรร แยกต้นทุนที่ควบคุมได้ออกจากที่ควบคุมไม่ได้ ดูเงินสดและผลตอบแทนต่อเงินลงทุน และคำนวณต้นทุนปิดสาขาทั้งสัญญาเช่า พนักงาน และลูกค้าก่อนตัดสินใจ
เราช่วยตรวจสัญญาเช่า สัญญาจ้าง และสัญญาลูกค้า และให้คำปรึกษาด้านแรงงานก่อนย้ายหรือปิดสาขา ปรึกษาเบื้องต้น โทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดูเพิ่มเติมที่ แผนธุรกิจ บัญชีและภาษี และ งานแรงงานและการปฏิบัติตามกฎหมายแรงงาน
คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

