ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
SUWANVARA LAWFIRM
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
กฎหมายธุรกิจ

บริษัทมีกำไรแต่ไม่รู้ว่าสาขาหรือแผนกไหนทำเงินจริง: วิธีทำรายงานกำไรรายสาขาและรายแผนก

วิธีแยกรายได้และต้นทุนตรงรายสาขา จัดสรรต้นทุนส่วนกลางโดยไม่หลงทาง แยกต้นทุนที่ควบคุมได้กับควบคุมไม่ได้ ดูผลตอบแทนต่อเงินลงทุน พร้อมข้อควรระวังก่อนปิดสาขา ทั้งสัญญาเช่า พนักงาน และสัญญาลูกค้า

สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม— ทีมกฎหมายธุรกิจ12 พฤศจิกายน 256915 นาที
บริษัทมีกำไรแต่ไม่รู้ว่าสาขาหรือแผนกไหนทำเงินจริง: วิธีทำรายงานกำไรรายสาขาและรายแผนก

เจ้าของธุรกิจที่มีหลายสาขาหรือหลายแผนกมักเจอสถานการณ์เดียวกัน คือปลายปีงบการเงินรวมออกมามีกำไร แต่ถามว่าสาขาไหนทำเงินจริง สาขาไหนแบกสาขาอื่นอยู่ ไม่มีใครตอบได้แน่ชัด บางแห่งดูจากยอดขายอย่างเดียว บางแห่งแบ่งค่าใช้จ่ายส่วนกลางเท่ากันทุกสาขาแล้วสรุปว่าสาขาเล็กขาดทุน แล้วไปปิดสาขาที่จริงแล้วช่วยแบกต้นทุนของบริษัทอยู่

คู่มือนี้พาทำรายงานกำไรรายสาขา (หรือรายแผนก) ที่ใช้ตัดสินใจได้ ตั้งแต่แยกรายได้และต้นทุนตรง จัดสรรต้นทุนส่วนกลางอย่างระวัง แยกต้นทุนที่ควบคุมได้ออกจากที่ควบคุมไม่ได้ ไปจนถึงดูกำไร เงินสด และเงินลงทุน และสรุปข้อควรระวังด้านสัญญาเช่า พนักงาน และลูกค้าก่อนคิดปิดสาขา ตัวเลขทุกตัวในตัวอย่างเป็นตัวอย่างสมมติ

คู่มือนี้ต่างจาก เช็กลิสต์ก่อนเปิดสาขาที่ 2 ซึ่งเน้นความพร้อมก่อนเปิด ส่วนคู่มือนี้เริ่มหลังจากมีหลายสาขาเดินอยู่แล้ว และตอบว่าจะวัดผลแต่ละสาขาอย่างไรให้ยุติธรรม และจะตัดสินใจอย่างไรเมื่อบางสาขาไม่คุ้ม

คำตอบหลัก

  • ดูส่วนเกินสมทบก่อนกำไรหลังจัดสรร ส่วนเกินสมทบคือรายได้ของสาขาหักต้นทุนตรงทั้งหมดที่สาขานั้นก่อให้เกิด ถ้ายังเป็นบวก สาขานั้นกำลังช่วยจ่ายต้นทุนส่วนกลางของบริษัทอยู่
  • ต้นทุนส่วนกลางจัดสรรได้หลายสูตร และทุกสูตรทำให้ผลต่างกัน ใช้เพื่อดูภาพรวมได้ แต่ไม่ควรใช้ตัดสินปิดสาขาโดยลำพัง เพราะต้นทุนส่วนใหญ่ไม่หายไปเมื่อสาขาปิด
  • ประเมินผู้จัดการจากสิ่งที่เขาควบคุมได้ ไม่ใช่ค่าเช่าที่เจ้าของตกลงไว้หรือต้นทุนส่วนกลางที่แบ่งมา
  • กำไร เงินสด และเงินลงทุนเป็นคนละเรื่อง สาขาที่กำไรดีอาจกินเงินสดจากสต็อกและลูกหนี้ และสาขาที่กำไรต่ำเมื่อเทียบกับเงินลงทุนอาจไม่คุ้มแม้บัญชีเป็นบวก
  • ก่อนปิดสาขา คำนวณส่วนเกินสมทบที่จะหาย ต้นทุนส่วนกลางที่ยังอยู่ ค่าเช่าที่ต้องจ่ายต่อ ค่าชดเชยพนักงาน (พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 17, 118, 120) และภาระต่อลูกค้า แล้วเทียบกับการแก้ปัญหาแบบอื่น

1. ทำไมกำไรรวมไม่บอกว่าสาขาไหนทำเงิน

งบกำไรขาดทุนรวมบอกเพียงว่าทั้งบริษัทเหลือเท่าไร ไม่บอกว่าเงินนั้นมาจากไหน ปัญหาที่พบบ่อยมีสามอย่าง

  1. ใช้ยอดขายแทนกำไร สาขาขายเยอะอาจมีส่วนลดหนัก ค่าแรงสูง หรือสต็อกค้างมาก
  2. ไม่มีรหัสสาขาในระบบบัญชี ค่าใช้จ่ายถูกบันทึกรวมกัน แยกไม่ได้ว่าของใคร
  3. แบ่งต้นทุนส่วนกลางตามสะดวก เช่น หารเท่ากันทุกสาขา แล้วสาขาเล็กดูแย่เกินจริง

ผลคือเจ้าของตัดสินใจจากความรู้สึก เช่น เพิ่มงบให้สาขาที่เสียงดังที่สุด หรือปิดสาขาที่ดูแย่บนกระดาษ ก่อนเริ่มทำรายงานให้ตกลงเรื่องเดียวก่อนว่า รายงานนี้ไว้ตอบคำถามอะไร เช่น จะขยายสาขาไหน จะเพิ่มหรือลดคนที่ไหน หรือจะปิดสาขาไหน

2. รายได้ตรงและต้นทุนตรงรายสาขาคืออะไร จะแยกอย่างไร

รายได้ตรง คือรายได้ที่เกิดจากการขายหรือให้บริการของสาขานั้นเอง ถ้าลูกค้าสั่งออนไลน์แล้วรับของที่สาขา ต้องกำหนดกฎล่วงหน้าว่าจะนับให้สาขาไหน

ต้นทุนตรง คือต้นทุนที่ถ้าไม่มีสาขานี้ก็ไม่เกิด แบ่งเป็นสองกลุ่ม

กลุ่มตัวอย่างวิธีบันทึก
ต้นทุนผันแปรตรงต้นทุนสินค้าที่ขาย ค่าวัตถุดิบ ค่าคอมมิชชันพนักงานขาย ค่าบรรจุภัณฑ์ ค่าขนส่งออกผูกกับรหัสสาขาตั้งแต่ตอนรับสินค้าหรือออกใบสั่งซื้อ
ต้นทุนคงที่ตรงค่าเช่าสาขา เงินเดือนพนักงานประจำสาขา ค่าน้ำค่าไฟ ค่าประกันทรัพย์สินของสาขา ค่าเสื่อมราคาอุปกรณ์ในสาขาผูกกับรหัสสาขาในระบบบัญชีหรือสมุดรายวัน

ส่วนเกินสมทบของสาขา = รายได้ตรง − ต้นทุนผันแปรตรง − ต้นทุนคงที่ตรง

เรื่องที่มักพลาด

  • พนักงานที่ทำงานหลายสาขา ให้บันทึกเวลาแล้วแบ่งตามชั่วโมงจริง อย่าให้สาขาเดียวรับทั้งหมด
  • สินค้าโอนระหว่างสาขา ต้องตั้งราคาโอนที่ชัดเจนและใช้เหมือนกันทุกเดือน ไม่เช่นนั้นสาขาหนึ่งดูดีเพราะอีกสาขาถูกกดต้นทุน
  • สินค้าเสียหายหรือสูญหายต้องลงในสาขาที่เกิด ไม่ใช่ส่วนกลาง
  • เอกสารหลักฐาน เช่น ใบกำกับภาษี สัญญาเช่า ใบเสร็จของแต่ละสาขา ควรเก็บแยกสาขา ดูแนวทางเพิ่มใน การคุมสัญญาและเอกสารพนักงานหลายสาขา

3. ต้นทุนส่วนกลางคืออะไร และจัดสรรให้สาขาด้วยวิธีใดได้บ้าง

ต้นทุนส่วนกลาง คือต้นทุนที่ทั้งบริษัทใช้ร่วมกัน เช่น เงินเดือนเจ้าของและผู้บริหาร ฝ่ายบัญชีและฝ่ายบุคคล ระบบคอมพิวเตอร์ การตลาดแบรนด์รวม ค่าที่ปรึกษา ค่าเช่าสำนักงานใหญ่ และค่าตรวจสอบบัญชี

วิธีจัดสรรเหมาะกับจุดที่ทำให้เข้าใจผิด
ตามสัดส่วนรายได้ต้นทุนที่โตตามยอดขาย เช่น การตลาดรวมสาขาที่ขายดีรับต้นทุนมาก ทั้งที่ต้นทุนส่วนกลางบางอย่างไม่ได้เพิ่มตามยอดขาย
ตามจำนวนพนักงานฝ่ายบุคคล ระบบเงินเดือนสาขาที่ใช้คนมากแต่ขายต่อหัวสูงถูกลงโทษ
ตามพื้นที่ใช้สอยค่าสาธารณูปโภคร่วมไม่สะท้อนว่าใครใช้บริการส่วนกลางมากน้อย
ตามจำนวนรายการธุรกรรมงานบัญชี การออกเอกสารต้องมีระบบนับ ถ้าไม่มีจะเป็นการประมาณ
หารเท่ากันใช้เมื่อไม่มีตัวขับต้นทุนที่ชัดเจนสาขาเล็กรับภาระหนักเกินจริง

หลักปฏิบัติ

  • เลือกตัวขับต้นทุน (cost driver) ที่สัมพันธ์กับต้นทุนนั้นจริง และเขียนสูตรไว้เป็นลายลักษณ์อักษร
  • ใช้สูตรเดิมต่อเนื่องอย่างน้อยหนึ่งปี ไม่เปลี่ยนสูตรเพื่อให้ผลออกมาตามที่ต้องการ
  • แสดงรายงานสองชั้น คือส่วนเกินสมทบก่อนจัดสรร และกำไรหลังจัดสรร
  • ถามทุกครั้งว่า ถ้าสาขานี้ปิด ต้นทุนส่วนกลางก้อนนี้ลดลงจริงหรือไม่ ถ้าไม่ลด ต้นทุนก้อนนั้นไม่ควรเป็นเหตุผลปิดสาขา

4. การจัดสรรทำให้เข้าใจผิดได้อย่างไร

  • ต้นทุนไม่หายเมื่อสาขาปิด ต้นทุนส่วนกลางที่แบ่งให้สาขาที่ปิดจะกลับไปตกกับสาขาที่เหลือ ทำให้สาขาที่เหลือดูแย่ลงและอาจถูกปิดต่อเป็นลูกโซ่
  • สูตรเปลี่ยน ผลเปลี่ยน สาขาเดียวกันอาจกำไรหรือขาดทุนได้ตามสูตรที่เลือก ถ้าผลพลิกเพียงเพราะเปลี่ยนสูตร ตัวเลขนั้นยังไม่ควรใช้ตัดสินใจ
  • ตัวเลขดูแม่นเกินจริง การจัดสรรเป็นการประมาณ ไม่ใช่ความจริงทางบัญชี
  • ผู้จัดการต่อรองสูตร แทนที่จะแก้ผลงาน เมื่อรู้ว่าสูตรมีผลกับคะแนนตัวเอง
  • สาขาใหม่ถูกลงโทษ เพราะรายได้ยังต่ำแต่ต้นทุนคงที่เต็ม ควรเทียบกับแผนช่วงเริ่มต้น ไม่ใช่เทียบกับสาขาที่โตเต็มที่แล้ว

5. ต้นทุนที่ควบคุมได้กับควบคุมไม่ได้ต่างกันอย่างไร ทำไมต้องแยก

ต้นทุนที่ควบคุมได้ คือต้นทุนที่ผู้จัดการสาขาตัดสินใจหรือมีอิทธิพลโดยตรงภายในรอบบัญชี ต้นทุนที่ควบคุมไม่ได้ คือต้นทุนที่เกิดจากการตัดสินใจของเจ้าของหรือส่วนกลาง

ผู้จัดการควบคุมได้ผู้จัดการควบคุมไม่ได้
ยอดขายและส่วนลดภายในนโยบายค่าเช่าและเงื่อนไขในสัญญาเช่าที่เจ้าของตกลงไว้
ต้นทุนขายจากการสูญเสีย ของเสีย การนับสต็อกต้นทุนส่วนกลางที่จัดสรรมา
ค่าล่วงเวลาและตารางกะค่าเสื่อมราคาของอาคารและอุปกรณ์ที่เจ้าของลงทุน
ค่าใช้จ่ายสิ้นเปลืองในสาขาราคาซื้อจากสัญญากลางที่ส่วนกลางต่อรอง
การติดตามลูกหนี้ของสาขาดอกเบี้ยเงินกู้ที่ใช้ลงทุนสาขา

ใช้แยกเพื่อ

  1. ประเมินและให้โบนัสผู้จัดการอย่างเป็นธรรม ตามสิ่งที่เขาแก้ได้จริง
  2. ชี้ว่าปัญหาอยู่ที่ใคร ถ้าสาขากำไรต่ำเพราะค่าเช่าสูง ปัญหาอยู่ที่ทำเลหรือสัญญา ไม่ใช่ฝีมือผู้จัดการ
  3. ตัดสินปิดหรือไม่ปิด ใช้ต้นทุนที่เกี่ยวข้องกับการตัดสินใจนั้น

ถ้าจะผูกโบนัสกับตัวชี้วัดสาขา ควรเขียนสูตรและตัวชี้วัดไว้ในเอกสารที่ลูกจ้างรับทราบ ดูหลักคิดเรื่องโบนัสใน โบนัสประจำปีกับโบนัสตามผลงาน

6. กำไร เงินสด และเงินลงทุนของสาขาต่างกันอย่างไร

มุมมองคำถามที่ตอบตัวชี้วัดตัวอย่าง
กำไรขายได้เกินต้นทุนหรือไม่ส่วนเกินสมทบ กำไรหลังจัดสรร
เงินสดเงินเข้าออกจริงเท่าไรเงินสดจากการดำเนินงานของสาขา สต็อกและลูกหนี้ที่ค้าง
เงินลงทุนเงินที่ใส่ไปคุ้มหรือไม่ผลตอบแทนต่อเงินลงทุน ระยะเวลาคืนทุน

ผลตอบแทนต่อเงินลงทุนของสาขา = ส่วนเกินสมทบต่อปี ÷ เงินที่ลงทุนในสาขานั้น เงินลงทุนรวมค่าตกแต่ง อุปกรณ์ เงินมัดจำค่าเช่า สต็อกเฉลี่ย และลูกหนี้เฉลี่ย บางบริษัทใช้กำไรหลังจัดสรรแทน ซึ่งเข้มกว่า ควรเลือกสูตรเดียวและเทียบกับต้นทุนเงินทุนของตนเอง เช่น ดอกเบี้ยเงินกู้ หรือผลตอบแทนที่ได้ถ้าเอาเงินไปทำอย่างอื่น

สาขากำไรสูงแต่สต็อกและลูกหนี้โตเร็วอาจทำให้เงินสดขาดได้ ดูเรื่องนี้เพิ่มใน กำไรแต่เงินไม่พอ และ เงินจมในสต็อกและกำไรรายสินค้า

7. ตัวอย่างสมมติ: สามสาขา ทำไมสาขา C ดูขาดทุนหลังจัดสรร แต่ก่อนจัดสรรยังเป็นบวก?

บริษัทสมมติมีสามสาขาและมีต้นทุนส่วนกลางต่อเดือน 350,000 บาท จัดสรรตามสัดส่วนรายได้ (ตัวเลขเป็นบาทต่อเดือน)

รายการสาขา Aสาขา Bสาขา Cรวม
รายได้ตรง1,200,000800,000500,0002,500,000
ต้นทุนขาย600,000400,000250,0001,250,000
ต้นทุนคงที่ตรง (ค่าเช่า พนักงาน สาธารณูปโภค)380,000270,000190,000840,000
ส่วนเกินสมทบ220,000130,00060,000410,000
ต้นทุนส่วนกลางที่จัดสรร (48% / 32% / 20%)168,000112,00070,000350,000
กำไรหลังจัดสรร52,00018,000(10,000)60,000

รายงานแบบเดิมสรุปว่า สาขา C ขาดทุน 10,000 บาทต่อเดือน น่าจะปิด แต่ถ้าปิดจริง

รายการผลต่อเดือน (บาท)
ส่วนเกินสมทบของสาขา C ที่หายไป(60,000)
ต้นทุนส่วนกลางที่ลดลงได้จริง (สมมติว่าลดไม่ได้เลย)0
กำไรบริษัทหลังปิด0 (จาก 60,000)

ในตัวอย่างนี้การปิดสาขา C ทำให้กำไรรวมลดลง ยังไม่นับต้นทุนปิดสาขาครั้งเดียว ถ้าต้นทุนส่วนกลางลดได้บางส่วนจริง เช่น ลดพนักงานสนับสนุนหนึ่งตำแหน่ง ก็ต้องใส่ตัวเลขนั้นลงไปจริง ไม่ใช่ตัวเลขที่จัดสรร

ทีนี้ดูเงินลงทุน สมมติเงินลงทุนของ A, B, C คือ 6,000,000, 4,000,000 และ 3,500,000 บาท

สาขา Aสาขา Bสาขา C
ส่วนเกินสมทบต่อปี2,640,0001,560,000720,000
เงินลงทุน6,000,0004,000,0003,500,000
ผลตอบแทนต่อเงินลงทุน (ประมาณ)44%39%21%

สาขา C ยังเป็นบวก แต่ต่ำที่สุดเมื่อเทียบกับเงินที่ใส่ไป ทางเลือกที่ควรพิจารณาก่อนปิดคือ เจรจาค่าเช่า ปรับชั่วโมงเปิดและจำนวนพนักงาน เปลี่ยนสินค้า หรือย้ายเงินลงทุนส่วนที่ถอนได้ไปสาขาที่ผลตอบแทนสูงกว่า ผลตอบแทนที่ต่ำกว่าไม่ได้แปลว่าต้องปิดเสมอไป ตัวเลขทั้งหมดเป็นตัวอย่างสมมติเพื่อแสดงหลักคิดเท่านั้น

8. ก่อนปิดสาขา ต้องตรวจอะไรบ้าง

ก. ส่วนเกินสมทบและต้นทุนส่วนกลางที่ยังอยู่ คำนวณตามหัวข้อ 7 โดยใช้ตัวเลขต้นทุนส่วนกลางที่ลดได้จริง

ข. สัญญาเช่า ตรวจระยะเวลาเช่าที่เหลือ เงื่อนไขบอกเลิกก่อนกำหนด การริบเงินมัดจำหรือค่าเช่าล่วงหน้า ค่าเช่าที่ต้องจ่ายต่อจนครบสัญญา การรื้อถอนและคืนพื้นที่ และสิทธิให้เช่าช่วงหรือโอนสิทธิเช่า ผู้ให้เช่าอาจไม่ยอมให้เลิกก่อนกำหนด เงื่อนไขในสัญญาเป็นตัวกำหนดต้นทุนปิดจริง

ค. พนักงาน นี่คือต้นทุนที่คนมักประเมินต่ำ

  • ถ้าเป็นการเลิกจ้าง นายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชยตาม พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 118 ตามอายุงานติดต่อกัน เริ่มจากค่าจ้างอัตราสุดท้ายสามสิบวันสำหรับผู้ทำงานครบหนึ่งร้อยยี่สิบวันแต่ไม่ครบหนึ่งปี เก้าสิบวันสำหรับครบหนึ่งปีแต่ไม่ครบสามปี หนึ่งร้อยแปดสิบวันสำหรับครบสามปีแต่ไม่ครบหกปี สองร้อยสี่สิบวันสำหรับครบหกปีแต่ไม่ครบสิบปี สามร้อยวันสำหรับครบสิบปีแต่ไม่ครบยี่สิบปี และสี่ร้อยวันสำหรับยี่สิบปีขึ้นไป ลูกจ้างที่จ้างตามระยะเวลาแน่นอนและสิ้นสุดตามกำหนด ไม่เข้ากรณีนี้ตามที่มาตรากำหนด
  • การบอกกล่าวล่วงหน้า มาตรา 17 วรรคสอง สัญญาจ้างไม่มีกำหนดระยะเวลา ต้องบอกกล่าวเป็นหนังสือ ในเมื่อถึงหรือก่อนถึงกำหนดจ่ายค่าจ้างคราวใดคราวหนึ่ง เพื่อให้เป็นผลเมื่อถึงกำหนดจ่ายค่าจ้างคราวถัดไป และไม่จำต้องบอกกล่าวล่วงหน้าเกินสามเดือน นายจ้างอาจจ่ายค่าจ้างแทนและให้ลูกจ้างออกทันทีได้ (วรรคสาม)
  • ย้ายพนักงานไปสาขาอื่นแทนการเลิกจ้าง มาตรา 120 กำหนดว่านายจ้างที่ประสงค์จะย้ายสถานประกอบกิจการไปตั้งที่ใหม่หรือย้ายไปสถานที่อื่นของนายจ้าง ต้องปิดประกาศให้ลูกจ้างทราบล่วงหน้าไม่น้อยกว่าสามสิบวันก่อนวันย้าย ระบุว่าลูกจ้างคนใดถูกย้ายไปที่ใดเมื่อใด ถ้าไม่ปิดประกาศ ต้องจ่ายค่าชดเชยพิเศษแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าให้ลูกจ้างที่ไม่ประสงค์ไปทำงานที่ใหม่เท่ากับค่าจ้างอัตราสุดท้ายสามสิบวัน (หรือค่าจ้างสามสิบวันสุดท้ายสำหรับลูกจ้างตามผลงาน) นอกจากนี้ ลูกจ้างที่เห็นว่าการย้ายกระทบการดำรงชีวิตตามปกติของตนหรือครอบครัวอย่างสำคัญและไม่ประสงค์จะไป ต้องแจ้งนายจ้างเป็นหนังสือภายในสามสิบวันนับแต่วันปิดประกาศ (หรือนับแต่วันย้าย ถ้านายจ้างไม่ได้ปิดประกาศ) สัญญาจ้างสิ้นสุดในวันที่ย้าย และลูกจ้างมีสิทธิได้ค่าชดเชยพิเศษไม่น้อยกว่าอัตราค่าชดเชยตามมาตรา 118 นายจ้างต้องจ่ายภายในเจ็ดวันนับแต่วันที่สัญญาจ้างสิ้นสุด ถ้าไม่เห็นด้วยกับเหตุผลของลูกจ้าง ต้องยื่นคำร้องต่อคณะกรรมการสวัสดิการแรงงานภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ได้รับแจ้ง มาตรานี้พูดถึงการย้ายสถานประกอบกิจการและเรื่องประกาศล่วงหน้า ส่วนการย้ายลูกจ้างรายคนที่กระทบสิทธิมาก ต้องตรวจสัญญาจ้างและขอความยินยอมแยกต่างหาก
  • ค่าจ้างค้างจ่าย วันลาพักร้อนสะสม โบนัสที่ตกลงไว้ และเงินอื่นตามสัญญาจ้างหรือข้อบังคับ ต้องรวมในการคำนวณ

ง. สัญญาลูกค้าและคู่ค้า สัญญาบริการต่อเนื่อง การรับประกันสินค้า บัตรกำนัลหรือเงินที่ลูกค้าจ่ายล่วงหน้า ตัวแทนจำหน่ายหรือสิทธิ์พื้นที่ที่ให้ไว้ สัญญาซัพพลายเออร์ที่ระบุยอดสั่งขั้นต่ำต่อสาขา ต้องมีแผนว่าใครรับช่วงต่อและต้องแจ้งใคร

จ. อื่น ๆ ทะเบียนสาขา ภาษี ใบอนุญาตประจำสาขา การเก็บเอกสารบัญชีของสาขา และสต็อกที่ต้องย้ายหรือขายออก ให้ปรึกษาผู้ทำบัญชีและทนายก่อนประกาศปิด

รายการต้นทุนปิดสาขาใครให้ข้อมูล
ส่วนเกินสมทบที่หายฝ่ายบัญชี
ต้นทุนส่วนกลางที่ลดได้จริงเจ้าของ ผู้ทำบัญชี
ค่าเช่าและเงินมัดจำที่เสียไปสัญญาเช่า ทนายความ
ค่าชดเชยและเงินค้างจ่ายพนักงานฝ่ายบุคคล ทนายความ
ภาระต่อลูกค้าและซัพพลายเออร์สัญญาแต่ละฉบับ

9. ถ้าต้องตัดสินใจ มีทางเลือกอะไรนอกจากปิดหรือไม่ปิด

สถานการณ์ทางเลือกที่ควรพิจารณา
ส่วนเกินสมทบเป็นลบ และแก้ไม่ได้ในเวลาที่กำหนดปิดหรือรวมสาขา หลังคำนวณต้นทุนปิดครบ
ส่วนเกินสมทบเป็นบวกแต่ผลตอบแทนต่อเงินลงทุนต่ำลดต้นทุนคงที่ เจรจาค่าเช่า เปลี่ยนรูปแบบสาขา
สาขาใหม่ยังไม่ถึงจุดคุ้มทุนตามแผนตั้งเกณฑ์เวลาและตัวเลขชัดเจนก่อนตัดสิน
ปัญหามาจากทำเลหรือค่าเช่าย้ายทำเล (ดูมาตรา 120 เรื่องแจ้งพนักงาน) หรือเจรจาเช่าใหม่
ปัญหามาจากผู้จัดการเปลี่ยนคนหรือฝึกอบรม ตรวจแยกจากต้นทุนที่ควบคุมไม่ได้
ต้องการเงินสดเร็วขายสต็อก เก็บลูกหนี้ แทนการปิดทั้งสาขา

ตั้งเกณฑ์ล่วงหน้า เช่น ถ้าส่วนเกินสมทบต่ำกว่าเป้าติดต่อกันกี่เดือนจึงทบทวน และเขียนไว้ในแผนธุรกิจ ลดการตัดสินใจจากอารมณ์ ดู ตัดสินใจระหว่างซื้อเครื่องจักร จ้างคน หรือเปิดสาขาใหม่เมื่อทุนจำกัด และ ขยายด้วยสาขาของตนเอง แฟรนไชส์ หรือตัวแทน

10. เริ่มทำรายงานรายสาขาภายในหนึ่งเดือนต้องทำอะไรบ้าง

  • กำหนดวัตถุประสงค์ของรายงาน (ขยาย ปิด ปรับคน ประเมินผู้จัดการ)
  • เปิดรหัสสาขา/แผนกในระบบบัญชีและบังคับให้ทุกรายการมีรหัส
  • ตกลงกฎนับรายได้ที่คาบเกี่ยวหลายสาขา (ออนไลน์ รับของที่สาขา)
  • ตั้งราคาโอนสินค้าระหว่างสาขาและใช้ให้เหมือนกันทุกเดือน
  • ระบุต้นทุนส่วนกลางทั้งหมด เลือกตัวขับต้นทุนต่อรายการ และเขียนสูตรไว้
  • ทำรายงานสองชั้น (ส่วนเกินสมทบ และกำไรหลังจัดสรร) แยกต้นทุนควบคุมได้
  • รวบรวมเงินลงทุนรายสาขา (ตกแต่ง อุปกรณ์ เงินมัดจำ สต็อก ลูกหนี้)
  • ดูเงินสดรายสาขา ไม่ใช่ดูแค่กำไร
  • เก็บสัญญาเช่า สัญญาจ้าง และสัญญาลูกค้าของแต่ละสาขาให้ครบ พร้อมวันครบกำหนดและเงื่อนไขเลิก
  • ตั้งเกณฑ์ทบทวนสาขาล่วงหน้า และประชุมทบทวนทุกเดือน
  • ก่อนตัดสินใจปิดหรือย้าย ให้ทนายและผู้ทำบัญชีตรวจต้นทุนปิดและขั้นตอนแจ้งพนักงาน

อ่านเพิ่มเติม

รายงานที่ใช้ตัดสินใจได้ต้องดูส่วนเกินสมทบก่อนกำไรหลังจัดสรร แยกต้นทุนที่ควบคุมได้ออกจากที่ควบคุมไม่ได้ ดูเงินสดและผลตอบแทนต่อเงินลงทุน และคำนวณต้นทุนปิดสาขาทั้งสัญญาเช่า พนักงาน และลูกค้าก่อนตัดสินใจ

เราช่วยตรวจสัญญาเช่า สัญญาจ้าง และสัญญาลูกค้า และให้คำปรึกษาด้านแรงงานก่อนย้ายหรือปิดสาขา ปรึกษาเบื้องต้น โทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดูเพิ่มเติมที่ แผนธุรกิจ บัญชีและภาษี และ งานแรงงานและการปฏิบัติตามกฎหมายแรงงาน


คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

คำถามที่พบบ่อย

ทำไมบริษัทมีกำไรรวมแต่สาขาบางแห่งดูขาดทุน+

เพราะรายงานรายสาขาส่วนใหญ่แบ่งต้นทุนส่วนกลาง เช่น เงินเดือนผู้บริหาร ระบบบัญชี และการตลาดรวม ไปให้ทุกสาขาด้วยสูตรที่เลือกเอง สาขาเล็กอาจรับต้นทุนเกินกว่าที่ตัวเองก่อให้เกิดจริง ควรดูส่วนเกินสมทบ (รายได้หักต้นทุนตรงทั้งหมดของสาขา) ก่อนดูกำไรหลังจัดสรร สาขาที่ส่วนเกินสมทบเป็นบวกยังช่วยแบกต้นทุนส่วนกลางอยู่

ควรประเมินผู้จัดการสาขาจากกำไรหลังจัดสรรหรือไม่+

ไม่ควร ควรประเมินจากต้นทุนและรายได้ที่เขาควบคุมได้จริง เช่น ยอดขาย ต้นทุนขาย ค่าแรงตามตารางกะ และของเสีย ส่วนค่าเช่าที่เจ้าของตกลงไว้ ต้นทุนส่วนกลางที่จัดสรรมา หรือค่าเสื่อมราคาของอาคารที่เจ้าของลงทุน เป็นเรื่องที่ผู้จัดการแก้ไม่ได้ จึงแสดงแยกไว้ แต่ไม่ใช้ตัดสินผลงานของเขา

ปิดสาขาที่ขาดทุนแล้วบริษัทจะกำไรเพิ่มทันทีหรือไม่+

ไม่เสมอไป ถ้าสาขามีส่วนเกินสมทบเป็นบวก การปิดจะทำให้ส่วนเกินสมทบนั้นหายไป ขณะที่ต้นทุนส่วนกลางที่เคยจัดสรรให้สาขานี้มักยังอยู่และไปตกกับสาขาที่เหลือ ต้องหักต้นทุนปิดสาขา เช่น ค่าเช่าที่ต้องจ่ายต่อตามสัญญา ค่าชดเชยลูกจ้างตามพ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 118 และการคืนสต็อกหรือเงินมัดจำที่อาจเรียกคืนไม่ได้ จึงควรคำนวณก่อนตัดสินใจ

ถ้าจะย้ายสถานที่ทำงานของสาขา ต้องแจ้งลูกจ้างอย่างไร+

พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 120 กำหนดให้นายจ้างที่ประสงค์จะย้ายสถานประกอบกิจการไปตั้งที่ใหม่ ปิดประกาศให้ลูกจ้างทราบล่วงหน้าในที่เปิดเผยอย่างน้อยสามสิบวันก่อนวันย้าย ระบุว่าลูกจ้างคนใดถูกย้ายไปที่ใดและเมื่อใด ถ้าไม่ปิดประกาศ ต้องจ่ายค่าชดเชยพิเศษแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าให้ลูกจ้างที่ไม่ประสงค์ไปทำงานที่ใหม่ และลูกจ้างที่การย้ายกระทบการดำรงชีวิตตามปกติของตนหรือครอบครัวอย่างสำคัญ ซึ่งแจ้งเป็นหนังสือภายในสามสิบวันว่าไม่ไป มีสิทธิได้ค่าชดเชยพิเศษไม่น้อยกว่าอัตราตามมาตรา 118 ส่วนกรณีสาขาเปลี่ยนไปมากหรือย้ายไกล ควรตรวจสัญญาจ้างและขอความยินยอมเป็นรายคน

เลิกจ้างพนักงานเพราะปิดสาขา ต้องจ่ายอะไรบ้าง+

ถ้าเป็นการเลิกจ้างและพนักงานไม่เข้าข้อยกเว้นในมาตรา 118 ต้องจ่ายค่าชดเชยตามอายุงานติดต่อกัน ตั้งแต่ค่าจ้างสามสิบวันสำหรับผู้ทำงานครบหนึ่งร้อยยี่สิบวัน ไปจนถึงสี่ร้อยวันสำหรับผู้ทำงานครบยี่สิบปีขึ้นไป และต้องบอกกล่าวล่วงหน้าเป็นหนังสือตามมาตรา 17 วรรคสอง หรือจ่ายค่าจ้างแทนการบอกกล่าว โดยไม่ต้องบอกกล่าวล่วงหน้าเกินสามเดือน ควรให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจรายคนก่อนประกาศ

Lawyer-client handshake symbolizing trust at Suwanvara Law Firm

พร้อมรับฟังเรื่องของคุณ

ปรึกษาเบื้องต้นกับทนายความผู้เชี่ยวชาญของเรา