คำตอบหลัก
เมื่อเจ้าหน้าที่รัฐมาตรวจบริษัทหรือโรงงาน สิ่งที่ช่วยบริษัทได้มากที่สุดคือ ความเป็นระเบียบ ไม่ใช่การเถียงกับเจ้าหน้าที่ บริษัทควรมี ผู้ประสานงานคนเดียว ที่รู้ว่าต้องทำอะไร ตรวจบัตรและหนังสือสั่งการก่อน จดว่าใครมา มาตรวจเรื่องอะไร ขอเอกสารอะไรไปบ้าง แล้วส่งมอบเอกสารตามที่ขอโดยมีบัญชีรายการและสำเนาเก็บไว้ จากนั้นลงทะเบียนหนังสือที่ตามมาและจดวันครบกำหนดจากตัวหนังสือจริง
อย่าถือว่าทุกหน่วยงานมีอำนาจเหมือนกัน พนักงานตรวจแรงงาน เจ้าพนักงานประเมินของกรมสรรพากร และหน่วยงานอื่นต่างมีอำนาจจากกฎหมายคนละฉบับ ขอบเขตของสิ่งที่ขอดูจึงต่างกัน การถามอย่างสุภาพว่า "ท่านมาตรวจตามกฎหมายอะไร และต้องการดูเรื่องใด" เป็นการตรวจสอบอำนาจ ไม่ใช่การขัดขวาง ส่วนการไม่ให้ความร่วมมือหรือขัดขวางเจ้าหน้าที่ อาจทำให้บริษัทและผู้รับผิดชอบมีความเสี่ยงทางกฎหมายเพิ่ม เราไม่แนะนำให้ทำ
คู่มือนี้พูดถึง ขั้นตอนหน้างานและการจัดเอกสารเมื่อมีการตรวจ ไม่ได้อธิบายว่าบริษัทควรปรับนโยบายแรงงานอย่างไร ถ้าอยากเตรียมความพร้อมเรื่องแรงงานก่อนมีการตรวจ อ่าน ตรวจสุขภาพกฎหมายแรงงานของบริษัท ถ้าเป็นลูกจ้างที่ร้องเรียนเรื่องค่าจ้างและต้องการทราบว่าเรื่องจะไปทางพนักงานตรวจแรงงานหรือศาล อ่าน ร้องกรมแรงงานหรือฟ้องศาลแรงงาน
ใครควรอ่านส่วนไหน
| สถานะของคุณ | ส่วนที่ควรอ่าน |
|---|---|
| กำลังวางแผน (ยังไม่มีการตรวจ อยากมีระบบรองรับ) | ส่วนที่ 2 ผู้ประสานงาน ส่วนที่ 5 สมุดบันทึกการตรวจ และเช็กลิสต์เตรียมความพร้อม |
| กำลังเจรจา (เจ้าหน้าที่นัดหรือมาถึงแล้ว กำลังตกลงรายละเอียด) | ส่วนที่ 1 อำนาจของแต่ละหน่วยงาน ส่วนที่ 3 หน้างาน ส่วนที่ 4 ตรวจหนังสือสั่งการ และส่วนที่ 6 การส่งมอบ |
| ทำไปแล้ว (ตรวจเสร็จแล้ว มีหนังสือหรือคำสั่งตามมา) | ส่วนที่ 7 ติดตามหนังสือหลังตรวจ และส่วนที่ 8 เมื่อไรควรเรียกทนายความ |
1. หน่วยงานนี้มาตรวจตามอำนาจอะไร
คำถามแรกที่ควรได้คำตอบคือ หน่วยงานไหน ตามกฎหมายฉบับไหน เรื่องอะไร เพราะอำนาจของแต่ละหน่วยงานต่างกัน ตารางนี้ใส่เลขมาตราเฉพาะพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงานและประมวลรัษฎากร ส่วนหน่วยงานอื่นอธิบายเป็นหลักทั่วไป เพราะอำนาจจริงอยู่ในกฎหมายเฉพาะของหน่วยงานนั้นและอาจเปลี่ยนได้
| หน่วยงาน | สิ่งที่มักมาตรวจ | อำนาจโดยย่อ | สิ่งที่ควรตรวจทุกครั้ง |
|---|---|---|---|
| พนักงานตรวจแรงงาน (สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน) | ค่าจ้าง ค่าล่วงเวลา วันหยุด ทะเบียนลูกจ้าง ความปลอดภัยในการทำงาน | พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน มาตรา 139 ให้เข้าไปในสถานประกอบกิจการในเวลาทำการ สอบถามข้อเท็จจริง ถ่ายภาพ ถ่ายสำเนาเอกสารที่เกี่ยวกับการจ้างและการจ่ายเงิน เก็บตัวอย่างวัสดุเพื่อวิเคราะห์ความปลอดภัย มีหนังสือเรียกบุคคลมาชี้แจงหรือส่งเอกสาร และมีคำสั่งเป็นหนังสือให้ปฏิบัติให้ถูกต้อง มาตรา 140 ให้แสดงบัตรประจำตัว | บัตรประจำตัว เวลาทำการ เอกสารที่ขอเกี่ยวกับเรื่องใดตามมาตรา 139 (1) |
| เจ้าพนักงานประเมิน กรมสรรพากร | ความถูกต้องของแบบแสดงรายการภาษี บัญชี เอกสารประกอบ | ประมวลรัษฎากร มาตรา 19 เมื่อมีเหตุอันควรเชื่อว่าแบบที่ยื่นไม่ถูกต้องหรือไม่บริบูรณ์ ออกหมายเรียกผู้ยื่นมาไต่สวน เรียกพยาน และสั่งให้นำบัญชีหรือเอกสารมาแสดงได้ โดยต้องให้เวลาล่วงหน้าไม่น้อยกว่าเจ็ดวันนับแต่วันส่งหมาย | ว่าเป็นหมายเรียกหรือหนังสือเชิญพบ ปีภาษีหรือรอบที่ตรวจ รายการเอกสารที่ขอ |
| สำนักงานประกันสังคม | การขึ้นทะเบียนลูกจ้างและการนำส่งเงินสมทบ | อำนาจอยู่ในกฎหมายประกันสังคม | หนังสือที่ระบุรอบเดือนและรายการเอกสาร |
| หน่วยงานกำกับโรงงาน สิ่งแวดล้อม สาธารณสุข หรือท้องถิ่น | ใบอนุญาต สภาพโรงงาน มลพิษ สุขลักษณะ | อำนาจอยู่ในกฎหมายเฉพาะของแต่ละหน่วยงานและของท้องถิ่น | กฎหมายและใบอนุญาตที่เจ้าหน้าที่อ้างถึง และขอบเขตพื้นที่ที่จะตรวจ |
| หน่วยงานด้านแรงงานต่างด้าวและตรวจคนเข้าเมือง | ใบอนุญาตทำงาน เอกสารเดินทางของพนักงานต่างชาติ | อำนาจอยู่ในกฎหมายเฉพาะของแต่ละหน่วยงาน | บัตรเจ้าหน้าที่ รายชื่อพนักงานที่จะตรวจ |
| หน่วยงานคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล หรือเจ้าหน้าที่อื่น | การจัดการข้อมูลส่วนบุคคล หรือเรื่องเฉพาะของแต่ละคดี | ตามกฎหมายและคำสั่งที่เจ้าหน้าที่ระบุ | หนังสือหรือคำสั่งที่ระบุฐานกฎหมาย |
ข้อสังเกตจากตาราง
- เวลาทำการ เป็นเงื่อนไขในมาตรา 139 (1) ของพนักงานตรวจแรงงาน ถ้าเจ้าหน้าที่มานอกเวลาทำการ ให้ถามเหตุผลและแจ้งผู้ประสานงานและทนายความ ไม่ใช่ตัดสินเองหน้างานว่าจะอนุญาตหรือไม่
- การตรวจที่ใช้หมายหรือคำสั่งของศาลหรือเจ้าพนักงานอื่น เช่น การค้นตามกระบวนการอาญา เป็นเรื่องอื่นที่ควรแจ้งทนายความทันที คู่มือนี้ไม่ได้ครอบคลุม
- ถ้าไม่แน่ใจว่าเจ้าหน้าที่มาจากหน่วยงานจริง ให้โทรไปที่สำนักงานของหน่วยงานนั้นตามหมายเลขที่ท่านหาเองจากเว็บไซต์ทางการ ไม่ใช้เบอร์ที่ผู้มาตรวจให้มา
สำหรับหมายเรียกของสรรพากร รายละเอียดเรื่องกำหนดเวลา ใครควรไปพบ และเอกสารที่เตรียม อ่านใน บริษัทได้รับหนังสือจากสรรพากร เราไม่เขียนซ้ำในที่นี้
2. ใครควรเป็นผู้ประสานงาน
ให้บริษัทกำหนดตัวบุคคลไว้ ก่อน มีการตรวจ เขียนเป็นเอกสารหนึ่งหน้า ไม่ใช่ตัดสินกันตอนเจ้าหน้าที่ยืนอยู่หน้าประตู
| บทบาท | ใครเหมาะ | หน้าที่ |
|---|---|---|
| ผู้ประสานงานหลัก | ผู้จัดการฝ่ายบุคคลหรือฝ่ายบริหาร หรือผู้จัดการโรงงาน ที่เข้าใจงานและมีอำนาจสั่งให้ฝ่ายอื่นส่งเอกสาร | รับเจ้าหน้าที่ ตรวจบัตรและหนังสือ ดูแลสมุดบันทึก ตัดสินเรื่องการส่งมอบตามขอบเขตที่ตกลง |
| ผู้ประสานงานสำรอง | ผู้ที่อยู่ในระดับใกล้เคียงกัน | ทำหน้าที่แทนเมื่อผู้ประสานงานหลักไม่อยู่ |
| เลขาหรือผู้บันทึก | ผู้ช่วยที่จดละเอียด | จดเวลา ชื่อ คำถาม เอกสารที่ส่ง ไม่ต้องตอบคำถามเอง |
| ผู้บริหารหรือกรรมการที่มีอำนาจ | ผู้มีอำนาจลงนามแทนบริษัท | ลงนามหนังสือตอบ รับทราบ หรือมอบอำนาจ |
| ทนายความ | ทนายความประจำหรือที่ปรึกษาภายนอก | ให้คำแนะนำก่อนส่งมอบเอกสารที่ไม่แน่ใจ และดูหนังสือหลังตรวจ |
| ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้าน | นักบัญชี ผู้ตรวจสอบบัญชี วิศวกรความปลอดภัย | ตอบข้อซักถามทางเทคนิคเฉพาะส่วนที่เจ้าหน้าที่ขอ |
สิ่งที่ควรสั่งล่วงหน้า
- แจ้งพนักงานต้อนรับและรปภ. ว่าเมื่อมีเจ้าหน้าที่รัฐมา ให้เชิญนั่งรอ ขอดูบัตรและหนังสือ โทรหาผู้ประสานงานทันที และไม่ต้องตัดสินใจเรื่องเอกสารเอง
- แจ้งพนักงานทุกฝ่ายว่าไม่ต้องตอบคำถามเชิงนโยบายหรือกฎหมายแทนบริษัท ให้ชี้ไปที่ผู้ประสานงาน แต่ถ้าเจ้าหน้าที่ถามข้อเท็จจริงในงานที่ตนทำ ก็ตอบตามจริง ไม่ปิดบัง
- ผู้ประสานงานต้องมีหนังสือมอบอำนาจหรือคำสั่งภายในที่ระบุว่ามีหน้าที่นี้ เพราะเอกสารที่ส่งมอบและข้อความที่ลงนามอาจผูกพันบริษัท
- ถ้ามีหลายสาขาหรือหลายโรงงาน ให้กำหนดผู้ประสานงานของแต่ละแห่ง และกำหนดช่องทางแจ้งสำนักงานใหญ่ทันที เรื่องการควบคุมเอกสารหลายสาขา ดูที่ การควบคุมสัญญาและเอกสารพนักงานหลายสาขา
3. เมื่อเจ้าหน้าที่มาถึง ทำอะไรก่อนหลัง
- ต้อนรับอย่างสุภาพ เชิญเข้าห้องรับรอง ไม่ปล่อยให้ยืนรอหน้าประตูนาน และไม่ปล่อยให้เดินเข้าพื้นที่โดยไม่มีผู้ดูแล
- ขอดูบัตรประจำตัว สำหรับพนักงานตรวจแรงงาน มาตรา 140 กำหนดให้แสดงบัตรประจำตัวต่อนายจ้างหรือผู้ที่เกี่ยวข้อง ส่วนหน่วยงานอื่นให้ขอดูบัตรหรือหนังสือแสดงตนตามที่หน่วยงานนั้นใช้
- ขอดูหนังสือหรือคำสั่ง ที่ระบุหน่วยงาน ผู้ลงนาม วันที่ เรื่องที่ตรวจ และกฎหมายที่อ้าง ถ่ายสำเนาหรือถ่ายภาพไว้ถ้าเจ้าหน้าที่ไม่ขัดข้อง ถ้าเป็นการตรวจที่ไม่ได้แจ้งล่วงหน้า ให้ถามว่ามีหนังสือหรือไม่ และถ้าไม่มีก็จดไว้ในบันทึก
- จดรายละเอียดผู้มา ชื่อ นามสกุล ตำแหน่ง สังกัด เบอร์โทร จำนวนผู้มาและเวลาที่มาถึง
- แจ้งผู้ประสานงานและทนายความ ถ้าทนายความไม่สามารถมาได้ทันที ให้ขอปรึกษาทางโทรศัพท์ ถ้าเรื่องเป็นเรื่องใหญ่ ให้ขอเวลาสั้น ๆ เพื่อรอผู้รับผิดชอบ ขอโดยสุภาพและไม่ปฏิเสธการตรวจ
- ตกลงขอบเขตและแผนการตรวจ ว่าจะดูพื้นที่ใด เอกสารใด ใช้เวลาประมาณเท่าใด และใครจะพาเดิน
- จัดผู้ติดตาม ให้มีพนักงานที่ได้รับมอบหมายเดินไปกับเจ้าหน้าที่ เพื่อจดว่าเจ้าหน้าที่ดูอะไร ถ่ายภาพจุดใด ถามใคร
กฎเรื่องท่าที: ให้ความร่วมมือตามสมควร ตอบข้อเท็จจริงตามที่เป็นจริง ไม่ซ่อน ไม่ทำลาย ไม่แก้เอกสารย้อนหลัง ไม่ให้พนักงานหลบหนีหรือปิดกั้นพื้นที่ สิ่งเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องของกลยุทธ์ แต่เป็นความเสี่ยงที่ทำให้เรื่องเล็กกลายเป็นเรื่องใหญ่ ถ้าเห็นว่าเอกสารที่ขออยู่นอกขอบเขต ให้พูดผ่านผู้ประสานงานและขอให้ระบุในหนังสือ
4. ตรวจหนังสือสั่งการและคำขอเอกสารอย่างไร
หนังสือหรือคำสั่งที่เจ้าหน้าที่ให้ ควรตอบคำถามต่อไปนี้ได้ครบ ถ้าไม่ครบ ให้ขอข้อมูลเพิ่มโดยสุภาพ
| รายการที่ตรวจ | ดูอะไร | ถ้าไม่ชัด |
|---|---|---|
| หน่วยงานและผู้ลงนาม | ชื่อหน่วยงาน ตำแหน่ง ลายมือชื่อ ตรา | ขอให้ชี้แจง หรือตรวจกับหน่วยงานโดยตรงผ่านเบอร์ทางการ |
| ฐานกฎหมาย | กฎหมายหรือมาตราที่อ้าง | ถามว่าตรวจตามกฎหมายฉบับใด และจดคำตอบ |
| เรื่องที่ตรวจและช่วงเวลา | เดือนหรือปีที่ตรวจ สาขาหรือโรงงานใด | ขอให้ระบุเป็นลายลักษณ์อักษร |
| รายการเอกสาร | ชื่อเอกสาร ช่วงวันที่ รูปแบบ (ต้นฉบับ สำเนา ไฟล์) | ขอเป็นรายการ ไม่ตอบกว้าง ๆ ว่าขอ "ทุกอย่าง" |
| กำหนดเวลา | วันที่ต้องส่ง วิธีส่ง สถานที่ส่ง | จดไว้ในปฏิทินของบริษัททันที |
| การติดต่อ | ชื่อและเบอร์โทรของผู้รับผิดชอบเรื่อง | ขอเบอร์ทำการเพื่อติดตามภายหลัง |
หมายเหตุสำคัญ หนังสือเชิญพบ กับ หมายเรียก ไม่เหมือนกัน ในกรณีสรรพากร มาตรา 19 ให้อำนาจออกหมายเรียกเพื่อไต่สวนและให้นำเอกสารมาแสดง โดยกำหนดให้เวลาล่วงหน้าไม่น้อยกว่าเจ็ดวัน แต่การเชิญพบทั่วไปมีลักษณะต่างออกไป ควรตอบทุกฉบับโดยตรวจดูก่อนว่าเป็นฉบับประเภทใด
5. ควรบันทึกอะไรระหว่างการตรวจ
ทำสมุดบันทึกการตรวจหนึ่งเล่มต่อหนึ่งครั้ง ให้ผู้บันทึกจดสดตามเวลาจริง ไม่เขียนย้อนหลังจากความจำ
| หัวข้อ | ตัวอย่างข้อความที่บันทึก |
|---|---|
| วันที่และเวลา | ถึง 14.05 น. เริ่มตรวจ 14.20 น. เสร็จ 16.40 น. |
| ผู้มาตรวจ | ชื่อ ตำแหน่ง หน่วยงาน เบอร์โทร ถ่ายภาพบัตรหากเจ้าหน้าที่ไม่ขัดข้อง |
| หนังสือหรือคำสั่ง | เลขที่ วันที่ เรื่อง ฐานกฎหมายที่เจ้าหน้าที่ระบุ และสำเนาที่เก็บไว้ |
| ขอบเขตที่ตกลง | พื้นที่ เอกสาร พนักงานที่จะสอบถาม |
| คำถามที่เจ้าหน้าที่ถาม | ถามใคร ถามว่าอะไร ตอบอย่างไร ถ้าตอบไม่ได้ ให้จดว่าจะส่งคำตอบภายหลัง |
| สิ่งที่เจ้าหน้าที่ดูหรือถ่ายภาพ | ห้องไหน เครื่องจักรอะไร เอกสารใด ถ่ายกี่ภาพ |
| เอกสารที่ส่งมอบ | รายการ จำนวนหน้า ต้นฉบับหรือสำเนา ผู้รับ เวลา |
| สิ่งที่เจ้าหน้าที่ขอเพิ่มและกำหนดส่ง | รายการ วันที่ ผู้รับผิดชอบ |
| ผู้เข้าร่วมจากฝั่งบริษัท | ชื่อ ตำแหน่ง ช่วงเวลาที่อยู่ |
| ข้อสังเกตของผู้ประสานงาน | ถ้ามีข้อโต้แย้งเรื่องข้อเท็จจริง ให้จดไว้และแจ้งทนายความ |
ถ้าเจ้าหน้าที่ทำบันทึกหรือรายงานหน้างานและขอให้ลงชื่อรับทราบ ให้อ่านก่อน ลงชื่อรับทราบได้ถ้าข้อความตรงกับความจริง ถ้าไม่ตรงหรือไม่แน่ใจ ให้ขอแก้ไขหรือเพิ่มหมายเหตุของบริษัท และปรึกษาทนายความ การลงชื่อไม่ควรเกิดจากความเกรงใจ
การบันทึกเสียงหรือวิดีโอการตรวจเป็นเรื่องที่ควรขอความเห็นจากทนายความก่อน และบอกให้เจ้าหน้าที่ทราบ เราไม่ได้แนะนำให้บันทึกลับ
6. ส่งมอบเอกสารอย่างเป็นระเบียบทำอย่างไร
- ส่งเฉพาะที่ขอ ตามรายการและช่วงวันที่ที่ระบุ ถ้าเจ้าหน้าที่ขอกว้างหรือไม่ชัด ให้ถามขอบเขตก่อน ไม่ส่งเกินโดยไม่จำเป็น และไม่ซ่อนสิ่งที่ถูกขอ
- ให้ผู้ประสานงานเป็นคนส่ง ไม่ให้แต่ละแผนกส่งเอง จะได้ควบคุมได้ว่าอะไรออกไปแล้ว
- ทำสำเนาเก็บชุดเดียวกัน ถ่ายสำเนาหรือสแกนทุกอย่างที่ส่ง ถ้าเจ้าหน้าที่ขอต้นฉบับ ให้ถ่ายสำเนาก่อนและขอใบรับต้นฉบับ
- ทำบัญชีรายการ เรียงเลขหน้า ระบุรายการ จำนวนหน้า วันที่ ให้เจ้าหน้าที่ลงชื่อรับ หรือให้ผู้ประสานงานลงชื่อส่ง เก็บบัญชีนี้ไว้
- ทำเครื่องหมายความลับ ถ้ามีข้อมูลที่เป็นความลับทางการค้าหรือข้อมูลส่วนบุคคลของพนักงานหรือลูกค้า ให้ระบุที่หน้าแรกว่าเป็นความลับและส่งเพื่อวัตถุประสงค์ของการตรวจนี้ เรื่องข้อมูลพนักงาน ดู PDPA กับข้อมูลพนักงานสำหรับฝ่ายบุคคล
- ตรวจความถูกต้องก่อนส่ง อย่าส่งเอกสารที่ยังไม่ได้ตรวจ และอย่าแก้เอกสารเดิมให้ดูดีขึ้น ถ้าพบว่าเอกสารมีข้อผิดพลาดจริง ให้เก็บฉบับเดิม จัดทำคำอธิบายหรือหนังสือชี้แจงแยกต่างหาก และปรึกษาทนายความ
- เก็บหลักฐานการส่ง ใบรับ อีเมลส่งไฟล์ ใบตอบรับไปรษณีย์ หรือรูปถ่ายการส่งมอบ
- ถ้าส่งไม่ทันในกำหนด ให้ทำหนังสือขอขยายเวลาก่อนวันครบกำหนด อธิบายเหตุผล และระบุวันที่จะส่ง เก็บหลักฐานว่าได้ยื่นแล้ว
เอกสารพนักงาน ใบเสร็จ สัญญา และไฟล์อีเมลที่บริษัทเก็บไว้ ควรเป็นไปตามนโยบายการเก็บรักษาเอกสาร ดู การเก็บรักษาสัญญา อีเมล แชต และเอกสารพนักงาน เพราะเมื่อมีการตรวจแล้ว เอกสารที่เกี่ยวข้องไม่ควรถูกทำลายตามรอบปกติ จนกว่าจะปรึกษาทนายความ
7. หลังเจ้าหน้าที่กลับไปแล้ว ต้องติดตามอะไร
การตรวจมักไม่จบในวันเดียว บริษัทควรมี แฟ้มประจำการตรวจ และ ปฏิทินกำหนดเวลา
- ลงทะเบียนหนังสือที่ได้รับ ทุกฉบับพร้อมวันที่ได้รับจริง เก็บซองและหลักฐานการส่งไว้ เพราะกำหนดเวลาบางอย่างนับจากวันรับ
- อ่านให้ครบว่าหนังสือสั่งอะไร ให้ทำอะไร ภายในกี่วัน ส่งไปที่ใด และมีช่องทางอุทธรณ์หรือชี้แจงหรือไม่
- พนักงานตรวจแรงงาน ถ้าเป็นคำสั่งเป็นหนังสือตามมาตรา 139 (3) มาตรา 141 ให้อุทธรณ์ต่ออธิบดีหรือผู้ที่อธิบดีมอบหมายได้ภายในระยะเวลาที่กำหนดในคำสั่ง ผู้พิจารณาต้องแจ้งผลโดยไม่ชักช้าและไม่เกินสามสิบวันนับแต่วันได้รับอุทธรณ์ และการอุทธรณ์ไม่ทำให้การปฏิบัติตามคำสั่งหยุดลงโดยอัตโนมัติ เว้นแต่มีคำสั่งหรือหลักประกันตามที่กำหนด ถ้านายจ้างปฏิบัติตามคำสั่งหรือคำวินิจฉัยภายในเวลาที่กำหนด กฎหมายให้ระงับการดำเนินคดีอาญาต่อนายจ้างในเรื่องนั้น เพราะฉะนั้นจดวันที่ครบกำหนดจากตัวคำสั่ง และขอคำปรึกษาก่อนตัดสินใจว่าจะปฏิบัติตามหรืออุทธรณ์ ข้อมูล ณ วันที่ 21 พฤศจิกายน 2569 ควรตรวจฉบับล่าสุดอีกครั้งก่อนใช้
- กรมสรรพากร ถ้าได้รับหมายเรียกตามมาตรา 19 ให้ดูวันนัดและช่วงเวลาที่ให้เตรียมเอกสาร กฎหมายกำหนดให้มีเวลาไม่น้อยกว่าเจ็ดวันนับแต่วันส่งหมาย เรื่องการตอบและอุทธรณ์ ดูที่ คู่มือหนังสือจากสรรพากร
- หน่วยงานอื่น ให้ถือกำหนดเวลาและช่องทางที่ระบุในหนังสือหรือคำสั่งของหน่วยงานนั้น และขอคำปรึกษาถ้าหนังสือไม่ระบุช่องทางโต้แย้ง
- ตอบเป็นหนังสือ ใช้ภาษาที่ตรงไปตรงมา ระบุเลขที่หนังสือที่ตอบ แนบบัญชีเอกสาร ให้ผู้มีอำนาจลงนาม ส่งแล้วเก็บหลักฐาน
- แก้ไขข้อบกพร่องที่ยอมรับได้จริง แล้วเก็บหลักฐานการแก้ไขไว้ในแฟ้ม ก่อนตอบรับข้อเท็จจริงเป็นลายลักษณ์อักษร ให้ปรึกษาทนายความเพราะข้อความที่เขียนอาจถูกนำไปใช้ในกระบวนการอื่น
- สรุปบทเรียนภายในบริษัท หลังปิดเรื่อง ทบทวนว่าขั้นตอนใดช้า เอกสารใดหายาก แล้วปรับระบบ
8. เมื่อไรควรเรียกทนายความ
| สถานการณ์ | เหตุผล |
|---|---|
| เจ้าหน้าที่ขอเอกสารที่ไม่แน่ใจว่าอยู่ในขอบเขต | ขอบเขตการตรวจขึ้นกับกฎหมายเฉพาะของแต่ละหน่วยงาน |
| เจ้าหน้าที่แจ้งว่าจะมีการดำเนินคดีหรือเสนอให้ลงนามในเอกสารที่มีผลผูกพัน | การลงชื่ออาจผูกพันบริษัทและผู้รับผิดชอบ |
| การตรวจมีหมาย คำสั่งศาล หรือเกี่ยวกับคดีอาญา | เป็นเรื่องที่คู่มือนี้ไม่ได้ครอบคลุม |
| ได้รับคำสั่งให้ปฏิบัติ ประเมิน หรือปรับ | ต้องตัดสินใจเรื่องการปฏิบัติตามหรืออุทธรณ์ภายในกำหนด |
| เอกสารบางส่วนหายหรือไม่ครบ | ต้องวางวิธีอธิบายโดยไม่ทำให้เสียหายเพิ่ม |
| เรื่องเกี่ยวข้องกับพนักงานต่างชาติ ใบอนุญาต หรือกรรมการ | อาจมีหลายหน่วยงานพร้อมกัน ดู ใครทำอะไรระหว่างทนาย นักบัญชี และงานตรวจคนเข้าเมือง |
| ข้อมูลส่วนบุคคลหลุดหรือเสี่ยงหลุดระหว่างการตรวจ | อาจต้องตามขั้นตอนเรื่องการละเมิดข้อมูล ดู ขั้นตอนแรกเมื่อข้อมูลรั่ว |
ถ้าเรื่องเกี่ยวกับใบอนุญาตโรงงานโดยเฉพาะ ดู ใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงาน
เช็กลิสต์ผู้ประสานงานการตรวจ
เตรียมก่อนมีการตรวจ
- ระบุชื่อผู้ประสานงานหลักและสำรอง พร้อมเบอร์ติดต่อ
- มีคำสั่งหรือหนังสือมอบอำนาจภายในให้ผู้ประสานงาน
- ให้พนักงานต้อนรับและรปภ. รู้ขั้นตอนรับเจ้าหน้าที่
- มีแบบสมุดบันทึกการตรวจและแบบบัญชีส่งมอบเอกสาร
- เก็บรายชื่อและเบอร์ของทนายความ นักบัญชี และผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านไว้ที่ผู้ประสานงาน
- จัดแฟ้มเอกสารที่มักถูกขอไว้ในที่ที่หาได้เร็ว (ตามนโยบายเก็บเอกสาร)
ระหว่างการตรวจ
- ตรวจบัตรประจำตัวและหนังสือหรือคำสั่ง
- จดชื่อ ตำแหน่ง หน่วยงาน เวลามาถึง
- แจ้งผู้ประสานงานและทนายความ
- ตกลงขอบเขต เอกสาร พื้นที่ และผู้ติดตาม
- จดคำถาม คำตอบ และสิ่งที่เจ้าหน้าที่ถ่ายภาพ
- ส่งมอบเฉพาะรายการที่ขอ พร้อมสำเนาและบัญชี
- อ่านบันทึกของเจ้าหน้าที่ก่อนลงชื่อ
หลังการตรวจ
- ลงทะเบียนหนังสือที่ได้รับ พร้อมวันที่ได้รับจริง
- จดวันครบกำหนดลงปฏิทินจากตัวหนังสือ
- ส่งหนังสือให้ทนายความและผู้บริหาร
- ตอบเป็นหนังสือภายในกำหนด หรือขอขยายเวลาก่อนครบกำหนด
- เก็บหลักฐานการส่งและการรับ
- ทบทวนระบบภายในหลังปิดเรื่อง
ตัวอย่างสมมติ: โรงงานแปรรูปอาหารแห่งหนึ่งถูกตรวจเรื่องค่าล่วงเวลา
ตัวอย่างนี้เป็นเรื่องสมมติ ไม่ใช่คดีจริง รายละเอียดและวันที่เป็นเพียงภาพประกอบ
บริษัทสมมติ ก ผลิตอาหารแช่แข็ง มีพนักงานประมาณ 120 คน เช้าวันพฤหัสบดี เจ้าหน้าที่สองคนมาที่ประตูโรงงาน บอกว่าเป็นพนักงานตรวจแรงงาน รปภ. เชิญนั่งที่ห้องรับรองตามที่เคยซ้อมไว้ แล้วโทรหาผู้จัดการฝ่ายบุคคลซึ่งเป็นผู้ประสานงาน
ผู้ประสานงานมาถึงใน 10 นาที ขอดูบัตรประจำตัวของทั้งสองคนและจดชื่อ ตำแหน่ง ขอดูหนังสือแจ้งการตรวจ ซึ่งระบุว่าเป็นการตรวจเรื่องการจ้างและการจ่ายค่าจ้าง ค่าล่วงเวลา เจ้าหน้าที่ขอดูทะเบียนลูกจ้างและบันทึกเวลาทำงานย้อนหลังหกเดือน และขอถ่ายภาพพื้นที่ทำงาน
ผู้ประสานงานแจ้งทนายความทางโทรศัพท์ จากนั้นตกลงขอบเขตตามหนังสือ มีเลขาจดบันทึก ผู้ประสานงานพาเจ้าหน้าที่ดูพื้นที่ตามที่ขอ ส่งมอบสำเนาทะเบียนลูกจ้างและบันทึกเวลาหกเดือนตามที่ระบุ พร้อมบัญชีรายการที่เจ้าหน้าที่ลงชื่อรับ ไม่ส่งเอกสารเงินเดือนของผู้บริหารเพราะไม่อยู่ในรายการที่ขอ เมื่อเจ้าหน้าที่ถามเรื่องเอกสารสัญญาจ้างของพนักงานสัญญาจ้างช่วง ผู้ประสานงานบอกว่าจะตรวจกับทนายความและส่งตามหนังสือภายในกำหนด
อีกสามวันต่อมา มีหนังสือจากสำนักงานให้ชี้แจงเรื่องบันทึกเวลาและให้ส่งสัญญาจ้างช่วงภายในกำหนดที่ระบุ ผู้ประสานงานลงทะเบียนหนังสือพร้อมวันที่ได้รับจริง ลงปฏิทิน ส่งให้ทนายความ และตอบเป็นหนังสือก่อนครบกำหนด พร้อมบัญชีเอกสาร
จุดที่ตัวอย่างนี้ชี้ คือไม่มีใครต้องเถียงกับเจ้าหน้าที่ แต่ทุกขั้นมีคนรับผิดชอบ มีบันทึก และมีสำเนา ผลของการตรวจจะเป็นอย่างไรขึ้นกับข้อเท็จจริงและเอกสารจริงของแต่ละบริษัท
อย่าเข้าใจผิด
เข้าใจผิด: ถ้าอยากรักษาสิทธิ ควรปฏิเสธไม่ให้เจ้าหน้าที่เข้าหรือขอให้กลับมาใหม่เสมอ ที่ถูกต้อง: ไม่ควรปฏิเสธหรือขัดขวางเจ้าหน้าที่ กฎหมายแรงงานเองกำหนดให้นายจ้างอำนวยความสะดวกและไม่ขัดขวางพนักงานตรวจแรงงาน สิ่งที่ทำได้คือตรวจบัตรและหนังสือ ถามขอบเขต แจ้งผู้ประสานงานและทนายความ และขอเวลาตามสมควร
เข้าใจผิด: ทุกหน่วยงานรัฐมีอำนาจตรวจเหมือนกัน ที่ถูกต้อง: อำนาจของแต่ละหน่วยงานมาจากกฎหมายเฉพาะ จึงควรถามฐานกฎหมายและขอบเขตทุกครั้ง
เข้าใจผิด: ให้พนักงานทุกคนตอบคำถามได้เต็มที่เพราะจะได้ดูร่วมมือ ที่ถูกต้อง: ควรมีผู้ประสานงานคนเดียวดูแลภาพรวม พนักงานตอบข้อเท็จจริงในงานของตนตามจริง แต่ไม่ควรตอบแทนบริษัทในเรื่องนโยบายหรือกฎหมาย
เข้าใจผิด: ถ้าเจ้าหน้าที่ขอเอกสาร ต้องส่งไปทั้งหมดที่มี ที่ถูกต้อง: ส่งตามรายการและขอบเขตที่ขอ เป็นระเบียบ พร้อมบัญชีและสำเนา ไม่ส่งมากเกินไปหรือน้อยเกินไป
เข้าใจผิด: ถ้าเอกสารบางชิ้นไม่ดี ควรแก้หรือจัดทำใหม่ก่อนส่ง ที่ถูกต้อง: ไม่ควรแก้ย้อนหลังหรือทำลายเอกสาร ควรเก็บฉบับเดิม และปรึกษาทนายความถึงวิธีอธิบายหรือชี้แจง
เข้าใจผิด: ลงชื่อรับทราบบันทึกของเจ้าหน้าที่ไม่มีผลอะไร ที่ถูกต้อง: การลงชื่ออาจถูกนำไปใช้เป็นหลักฐาน ควรอ่านและขอแก้ไขหรือเพิ่มหมายเหตุหากไม่ตรงความจริง
อ่านเพิ่มเติม
- ตรวจสุขภาพกฎหมายแรงงานของบริษัท เตรียมระบบแรงงานก่อนมีการตรวจ
- ร้องกรมแรงงานหรือฟ้องศาลแรงงาน ฝั่งลูกจ้างและการเลือกช่องทาง
- บริษัทได้รับหนังสือจากสรรพากร
- การเก็บรักษาสัญญา อีเมล แชต และเอกสารพนักงาน
- PDPA กับข้อมูลพนักงานสำหรับฝ่ายบุคคล
- ใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงาน
การตรวจโดยเจ้าหน้าที่รัฐผ่านไปได้อย่างเป็นระเบียบ เมื่อมีผู้ประสานงานเพียงคนเดียว ตรวจบัตรและหนังสือก่อน จดบันทึกสด ส่งมอบเฉพาะที่ขอพร้อมบัญชีและสำเนา แล้วติดตามหนังสือหลังตรวจตามกำหนดจริง
เราช่วยบริษัทจัดทำขั้นตอนรับการตรวจและแบบบันทึก ตรวจหนังสือสั่งการและรายการเอกสารที่ถูกขอ ร่างหนังสือตอบหรือขอขยายเวลา และร่วมปรึกษาก่อนส่งมอบเอกสาร เราไม่ใช่นักบัญชีหรือผู้สอบบัญชีที่จะตรวจตัวเลขภาษี และไม่สามารถรับรองผลการตรวจของหน่วยงานรัฐ ค่าบริการขึ้นอยู่กับขั้นของเรื่องและงานที่ต้องทำ ส่งเอกสารให้เราดูก่อน เราจะแจ้งขอบเขตงานและค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน โทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดูเพิ่มเติมที่ ที่ปรึกษากฎหมายประจำ งานด้านกฎหมายแรงงานสำหรับนายจ้าง และ ใบอนุญาตประกอบธุรกิจ
คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

