ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
SUWANVARA LAWFIRM
SUWANVARA LAWFIRM
บริษัท สุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม จำกัด
กฎหมายธุรกิจ

เจ้าหน้าที่รัฐเข้าตรวจบริษัทหรือโรงงาน ใครควรประสานงาน และต้องบันทึกเอกสารอะไร

วางขั้นตอนเมื่อหน่วยงานรัฐมาตรวจบริษัทหรือโรงงาน ตั้งแต่ตรวจบัตรและหนังสือสั่งการ เลือกผู้ประสานงาน จดบันทึกระหว่างตรวจ ส่งมอบเอกสารอย่างเป็นระเบียบ ไปจนถึงติดตามหนังสือหลังตรวจ โดยแยกตามอำนาจของแต่ละหน่วยงาน

สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม— ทีมกฎหมายธุรกิจ21 พฤศจิกายน 256919 นาที
เจ้าหน้าที่รัฐเข้าตรวจบริษัทหรือโรงงาน ใครควรประสานงาน และต้องบันทึกเอกสารอะไร

คำตอบหลัก

เมื่อเจ้าหน้าที่รัฐมาตรวจบริษัทหรือโรงงาน สิ่งที่ช่วยบริษัทได้มากที่สุดคือ ความเป็นระเบียบ ไม่ใช่การเถียงกับเจ้าหน้าที่ บริษัทควรมี ผู้ประสานงานคนเดียว ที่รู้ว่าต้องทำอะไร ตรวจบัตรและหนังสือสั่งการก่อน จดว่าใครมา มาตรวจเรื่องอะไร ขอเอกสารอะไรไปบ้าง แล้วส่งมอบเอกสารตามที่ขอโดยมีบัญชีรายการและสำเนาเก็บไว้ จากนั้นลงทะเบียนหนังสือที่ตามมาและจดวันครบกำหนดจากตัวหนังสือจริง

อย่าถือว่าทุกหน่วยงานมีอำนาจเหมือนกัน พนักงานตรวจแรงงาน เจ้าพนักงานประเมินของกรมสรรพากร และหน่วยงานอื่นต่างมีอำนาจจากกฎหมายคนละฉบับ ขอบเขตของสิ่งที่ขอดูจึงต่างกัน การถามอย่างสุภาพว่า "ท่านมาตรวจตามกฎหมายอะไร และต้องการดูเรื่องใด" เป็นการตรวจสอบอำนาจ ไม่ใช่การขัดขวาง ส่วนการไม่ให้ความร่วมมือหรือขัดขวางเจ้าหน้าที่ อาจทำให้บริษัทและผู้รับผิดชอบมีความเสี่ยงทางกฎหมายเพิ่ม เราไม่แนะนำให้ทำ

คู่มือนี้พูดถึง ขั้นตอนหน้างานและการจัดเอกสารเมื่อมีการตรวจ ไม่ได้อธิบายว่าบริษัทควรปรับนโยบายแรงงานอย่างไร ถ้าอยากเตรียมความพร้อมเรื่องแรงงานก่อนมีการตรวจ อ่าน ตรวจสุขภาพกฎหมายแรงงานของบริษัท ถ้าเป็นลูกจ้างที่ร้องเรียนเรื่องค่าจ้างและต้องการทราบว่าเรื่องจะไปทางพนักงานตรวจแรงงานหรือศาล อ่าน ร้องกรมแรงงานหรือฟ้องศาลแรงงาน

ใครควรอ่านส่วนไหน

สถานะของคุณส่วนที่ควรอ่าน
กำลังวางแผน (ยังไม่มีการตรวจ อยากมีระบบรองรับ)ส่วนที่ 2 ผู้ประสานงาน ส่วนที่ 5 สมุดบันทึกการตรวจ และเช็กลิสต์เตรียมความพร้อม
กำลังเจรจา (เจ้าหน้าที่นัดหรือมาถึงแล้ว กำลังตกลงรายละเอียด)ส่วนที่ 1 อำนาจของแต่ละหน่วยงาน ส่วนที่ 3 หน้างาน ส่วนที่ 4 ตรวจหนังสือสั่งการ และส่วนที่ 6 การส่งมอบ
ทำไปแล้ว (ตรวจเสร็จแล้ว มีหนังสือหรือคำสั่งตามมา)ส่วนที่ 7 ติดตามหนังสือหลังตรวจ และส่วนที่ 8 เมื่อไรควรเรียกทนายความ

1. หน่วยงานนี้มาตรวจตามอำนาจอะไร

คำถามแรกที่ควรได้คำตอบคือ หน่วยงานไหน ตามกฎหมายฉบับไหน เรื่องอะไร เพราะอำนาจของแต่ละหน่วยงานต่างกัน ตารางนี้ใส่เลขมาตราเฉพาะพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงานและประมวลรัษฎากร ส่วนหน่วยงานอื่นอธิบายเป็นหลักทั่วไป เพราะอำนาจจริงอยู่ในกฎหมายเฉพาะของหน่วยงานนั้นและอาจเปลี่ยนได้

หน่วยงานสิ่งที่มักมาตรวจอำนาจโดยย่อสิ่งที่ควรตรวจทุกครั้ง
พนักงานตรวจแรงงาน (สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน)ค่าจ้าง ค่าล่วงเวลา วันหยุด ทะเบียนลูกจ้าง ความปลอดภัยในการทำงานพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน มาตรา 139 ให้เข้าไปในสถานประกอบกิจการในเวลาทำการ สอบถามข้อเท็จจริง ถ่ายภาพ ถ่ายสำเนาเอกสารที่เกี่ยวกับการจ้างและการจ่ายเงิน เก็บตัวอย่างวัสดุเพื่อวิเคราะห์ความปลอดภัย มีหนังสือเรียกบุคคลมาชี้แจงหรือส่งเอกสาร และมีคำสั่งเป็นหนังสือให้ปฏิบัติให้ถูกต้อง มาตรา 140 ให้แสดงบัตรประจำตัวบัตรประจำตัว เวลาทำการ เอกสารที่ขอเกี่ยวกับเรื่องใดตามมาตรา 139 (1)
เจ้าพนักงานประเมิน กรมสรรพากรความถูกต้องของแบบแสดงรายการภาษี บัญชี เอกสารประกอบประมวลรัษฎากร มาตรา 19 เมื่อมีเหตุอันควรเชื่อว่าแบบที่ยื่นไม่ถูกต้องหรือไม่บริบูรณ์ ออกหมายเรียกผู้ยื่นมาไต่สวน เรียกพยาน และสั่งให้นำบัญชีหรือเอกสารมาแสดงได้ โดยต้องให้เวลาล่วงหน้าไม่น้อยกว่าเจ็ดวันนับแต่วันส่งหมายว่าเป็นหมายเรียกหรือหนังสือเชิญพบ ปีภาษีหรือรอบที่ตรวจ รายการเอกสารที่ขอ
สำนักงานประกันสังคมการขึ้นทะเบียนลูกจ้างและการนำส่งเงินสมทบอำนาจอยู่ในกฎหมายประกันสังคมหนังสือที่ระบุรอบเดือนและรายการเอกสาร
หน่วยงานกำกับโรงงาน สิ่งแวดล้อม สาธารณสุข หรือท้องถิ่นใบอนุญาต สภาพโรงงาน มลพิษ สุขลักษณะอำนาจอยู่ในกฎหมายเฉพาะของแต่ละหน่วยงานและของท้องถิ่นกฎหมายและใบอนุญาตที่เจ้าหน้าที่อ้างถึง และขอบเขตพื้นที่ที่จะตรวจ
หน่วยงานด้านแรงงานต่างด้าวและตรวจคนเข้าเมืองใบอนุญาตทำงาน เอกสารเดินทางของพนักงานต่างชาติอำนาจอยู่ในกฎหมายเฉพาะของแต่ละหน่วยงานบัตรเจ้าหน้าที่ รายชื่อพนักงานที่จะตรวจ
หน่วยงานคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล หรือเจ้าหน้าที่อื่นการจัดการข้อมูลส่วนบุคคล หรือเรื่องเฉพาะของแต่ละคดีตามกฎหมายและคำสั่งที่เจ้าหน้าที่ระบุหนังสือหรือคำสั่งที่ระบุฐานกฎหมาย

ข้อสังเกตจากตาราง

  • เวลาทำการ เป็นเงื่อนไขในมาตรา 139 (1) ของพนักงานตรวจแรงงาน ถ้าเจ้าหน้าที่มานอกเวลาทำการ ให้ถามเหตุผลและแจ้งผู้ประสานงานและทนายความ ไม่ใช่ตัดสินเองหน้างานว่าจะอนุญาตหรือไม่
  • การตรวจที่ใช้หมายหรือคำสั่งของศาลหรือเจ้าพนักงานอื่น เช่น การค้นตามกระบวนการอาญา เป็นเรื่องอื่นที่ควรแจ้งทนายความทันที คู่มือนี้ไม่ได้ครอบคลุม
  • ถ้าไม่แน่ใจว่าเจ้าหน้าที่มาจากหน่วยงานจริง ให้โทรไปที่สำนักงานของหน่วยงานนั้นตามหมายเลขที่ท่านหาเองจากเว็บไซต์ทางการ ไม่ใช้เบอร์ที่ผู้มาตรวจให้มา

สำหรับหมายเรียกของสรรพากร รายละเอียดเรื่องกำหนดเวลา ใครควรไปพบ และเอกสารที่เตรียม อ่านใน บริษัทได้รับหนังสือจากสรรพากร เราไม่เขียนซ้ำในที่นี้

2. ใครควรเป็นผู้ประสานงาน

ให้บริษัทกำหนดตัวบุคคลไว้ ก่อน มีการตรวจ เขียนเป็นเอกสารหนึ่งหน้า ไม่ใช่ตัดสินกันตอนเจ้าหน้าที่ยืนอยู่หน้าประตู

บทบาทใครเหมาะหน้าที่
ผู้ประสานงานหลักผู้จัดการฝ่ายบุคคลหรือฝ่ายบริหาร หรือผู้จัดการโรงงาน ที่เข้าใจงานและมีอำนาจสั่งให้ฝ่ายอื่นส่งเอกสารรับเจ้าหน้าที่ ตรวจบัตรและหนังสือ ดูแลสมุดบันทึก ตัดสินเรื่องการส่งมอบตามขอบเขตที่ตกลง
ผู้ประสานงานสำรองผู้ที่อยู่ในระดับใกล้เคียงกันทำหน้าที่แทนเมื่อผู้ประสานงานหลักไม่อยู่
เลขาหรือผู้บันทึกผู้ช่วยที่จดละเอียดจดเวลา ชื่อ คำถาม เอกสารที่ส่ง ไม่ต้องตอบคำถามเอง
ผู้บริหารหรือกรรมการที่มีอำนาจผู้มีอำนาจลงนามแทนบริษัทลงนามหนังสือตอบ รับทราบ หรือมอบอำนาจ
ทนายความทนายความประจำหรือที่ปรึกษาภายนอกให้คำแนะนำก่อนส่งมอบเอกสารที่ไม่แน่ใจ และดูหนังสือหลังตรวจ
ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านนักบัญชี ผู้ตรวจสอบบัญชี วิศวกรความปลอดภัยตอบข้อซักถามทางเทคนิคเฉพาะส่วนที่เจ้าหน้าที่ขอ

สิ่งที่ควรสั่งล่วงหน้า

  • แจ้งพนักงานต้อนรับและรปภ. ว่าเมื่อมีเจ้าหน้าที่รัฐมา ให้เชิญนั่งรอ ขอดูบัตรและหนังสือ โทรหาผู้ประสานงานทันที และไม่ต้องตัดสินใจเรื่องเอกสารเอง
  • แจ้งพนักงานทุกฝ่ายว่าไม่ต้องตอบคำถามเชิงนโยบายหรือกฎหมายแทนบริษัท ให้ชี้ไปที่ผู้ประสานงาน แต่ถ้าเจ้าหน้าที่ถามข้อเท็จจริงในงานที่ตนทำ ก็ตอบตามจริง ไม่ปิดบัง
  • ผู้ประสานงานต้องมีหนังสือมอบอำนาจหรือคำสั่งภายในที่ระบุว่ามีหน้าที่นี้ เพราะเอกสารที่ส่งมอบและข้อความที่ลงนามอาจผูกพันบริษัท
  • ถ้ามีหลายสาขาหรือหลายโรงงาน ให้กำหนดผู้ประสานงานของแต่ละแห่ง และกำหนดช่องทางแจ้งสำนักงานใหญ่ทันที เรื่องการควบคุมเอกสารหลายสาขา ดูที่ การควบคุมสัญญาและเอกสารพนักงานหลายสาขา

3. เมื่อเจ้าหน้าที่มาถึง ทำอะไรก่อนหลัง

  1. ต้อนรับอย่างสุภาพ เชิญเข้าห้องรับรอง ไม่ปล่อยให้ยืนรอหน้าประตูนาน และไม่ปล่อยให้เดินเข้าพื้นที่โดยไม่มีผู้ดูแล
  2. ขอดูบัตรประจำตัว สำหรับพนักงานตรวจแรงงาน มาตรา 140 กำหนดให้แสดงบัตรประจำตัวต่อนายจ้างหรือผู้ที่เกี่ยวข้อง ส่วนหน่วยงานอื่นให้ขอดูบัตรหรือหนังสือแสดงตนตามที่หน่วยงานนั้นใช้
  3. ขอดูหนังสือหรือคำสั่ง ที่ระบุหน่วยงาน ผู้ลงนาม วันที่ เรื่องที่ตรวจ และกฎหมายที่อ้าง ถ่ายสำเนาหรือถ่ายภาพไว้ถ้าเจ้าหน้าที่ไม่ขัดข้อง ถ้าเป็นการตรวจที่ไม่ได้แจ้งล่วงหน้า ให้ถามว่ามีหนังสือหรือไม่ และถ้าไม่มีก็จดไว้ในบันทึก
  4. จดรายละเอียดผู้มา ชื่อ นามสกุล ตำแหน่ง สังกัด เบอร์โทร จำนวนผู้มาและเวลาที่มาถึง
  5. แจ้งผู้ประสานงานและทนายความ ถ้าทนายความไม่สามารถมาได้ทันที ให้ขอปรึกษาทางโทรศัพท์ ถ้าเรื่องเป็นเรื่องใหญ่ ให้ขอเวลาสั้น ๆ เพื่อรอผู้รับผิดชอบ ขอโดยสุภาพและไม่ปฏิเสธการตรวจ
  6. ตกลงขอบเขตและแผนการตรวจ ว่าจะดูพื้นที่ใด เอกสารใด ใช้เวลาประมาณเท่าใด และใครจะพาเดิน
  7. จัดผู้ติดตาม ให้มีพนักงานที่ได้รับมอบหมายเดินไปกับเจ้าหน้าที่ เพื่อจดว่าเจ้าหน้าที่ดูอะไร ถ่ายภาพจุดใด ถามใคร

กฎเรื่องท่าที: ให้ความร่วมมือตามสมควร ตอบข้อเท็จจริงตามที่เป็นจริง ไม่ซ่อน ไม่ทำลาย ไม่แก้เอกสารย้อนหลัง ไม่ให้พนักงานหลบหนีหรือปิดกั้นพื้นที่ สิ่งเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องของกลยุทธ์ แต่เป็นความเสี่ยงที่ทำให้เรื่องเล็กกลายเป็นเรื่องใหญ่ ถ้าเห็นว่าเอกสารที่ขออยู่นอกขอบเขต ให้พูดผ่านผู้ประสานงานและขอให้ระบุในหนังสือ

4. ตรวจหนังสือสั่งการและคำขอเอกสารอย่างไร

หนังสือหรือคำสั่งที่เจ้าหน้าที่ให้ ควรตอบคำถามต่อไปนี้ได้ครบ ถ้าไม่ครบ ให้ขอข้อมูลเพิ่มโดยสุภาพ

รายการที่ตรวจดูอะไรถ้าไม่ชัด
หน่วยงานและผู้ลงนามชื่อหน่วยงาน ตำแหน่ง ลายมือชื่อ ตราขอให้ชี้แจง หรือตรวจกับหน่วยงานโดยตรงผ่านเบอร์ทางการ
ฐานกฎหมายกฎหมายหรือมาตราที่อ้างถามว่าตรวจตามกฎหมายฉบับใด และจดคำตอบ
เรื่องที่ตรวจและช่วงเวลาเดือนหรือปีที่ตรวจ สาขาหรือโรงงานใดขอให้ระบุเป็นลายลักษณ์อักษร
รายการเอกสารชื่อเอกสาร ช่วงวันที่ รูปแบบ (ต้นฉบับ สำเนา ไฟล์)ขอเป็นรายการ ไม่ตอบกว้าง ๆ ว่าขอ "ทุกอย่าง"
กำหนดเวลาวันที่ต้องส่ง วิธีส่ง สถานที่ส่งจดไว้ในปฏิทินของบริษัททันที
การติดต่อชื่อและเบอร์โทรของผู้รับผิดชอบเรื่องขอเบอร์ทำการเพื่อติดตามภายหลัง

หมายเหตุสำคัญ หนังสือเชิญพบ กับ หมายเรียก ไม่เหมือนกัน ในกรณีสรรพากร มาตรา 19 ให้อำนาจออกหมายเรียกเพื่อไต่สวนและให้นำเอกสารมาแสดง โดยกำหนดให้เวลาล่วงหน้าไม่น้อยกว่าเจ็ดวัน แต่การเชิญพบทั่วไปมีลักษณะต่างออกไป ควรตอบทุกฉบับโดยตรวจดูก่อนว่าเป็นฉบับประเภทใด

5. ควรบันทึกอะไรระหว่างการตรวจ

ทำสมุดบันทึกการตรวจหนึ่งเล่มต่อหนึ่งครั้ง ให้ผู้บันทึกจดสดตามเวลาจริง ไม่เขียนย้อนหลังจากความจำ

หัวข้อตัวอย่างข้อความที่บันทึก
วันที่และเวลาถึง 14.05 น. เริ่มตรวจ 14.20 น. เสร็จ 16.40 น.
ผู้มาตรวจชื่อ ตำแหน่ง หน่วยงาน เบอร์โทร ถ่ายภาพบัตรหากเจ้าหน้าที่ไม่ขัดข้อง
หนังสือหรือคำสั่งเลขที่ วันที่ เรื่อง ฐานกฎหมายที่เจ้าหน้าที่ระบุ และสำเนาที่เก็บไว้
ขอบเขตที่ตกลงพื้นที่ เอกสาร พนักงานที่จะสอบถาม
คำถามที่เจ้าหน้าที่ถามถามใคร ถามว่าอะไร ตอบอย่างไร ถ้าตอบไม่ได้ ให้จดว่าจะส่งคำตอบภายหลัง
สิ่งที่เจ้าหน้าที่ดูหรือถ่ายภาพห้องไหน เครื่องจักรอะไร เอกสารใด ถ่ายกี่ภาพ
เอกสารที่ส่งมอบรายการ จำนวนหน้า ต้นฉบับหรือสำเนา ผู้รับ เวลา
สิ่งที่เจ้าหน้าที่ขอเพิ่มและกำหนดส่งรายการ วันที่ ผู้รับผิดชอบ
ผู้เข้าร่วมจากฝั่งบริษัทชื่อ ตำแหน่ง ช่วงเวลาที่อยู่
ข้อสังเกตของผู้ประสานงานถ้ามีข้อโต้แย้งเรื่องข้อเท็จจริง ให้จดไว้และแจ้งทนายความ

ถ้าเจ้าหน้าที่ทำบันทึกหรือรายงานหน้างานและขอให้ลงชื่อรับทราบ ให้อ่านก่อน ลงชื่อรับทราบได้ถ้าข้อความตรงกับความจริง ถ้าไม่ตรงหรือไม่แน่ใจ ให้ขอแก้ไขหรือเพิ่มหมายเหตุของบริษัท และปรึกษาทนายความ การลงชื่อไม่ควรเกิดจากความเกรงใจ

การบันทึกเสียงหรือวิดีโอการตรวจเป็นเรื่องที่ควรขอความเห็นจากทนายความก่อน และบอกให้เจ้าหน้าที่ทราบ เราไม่ได้แนะนำให้บันทึกลับ

6. ส่งมอบเอกสารอย่างเป็นระเบียบทำอย่างไร

  1. ส่งเฉพาะที่ขอ ตามรายการและช่วงวันที่ที่ระบุ ถ้าเจ้าหน้าที่ขอกว้างหรือไม่ชัด ให้ถามขอบเขตก่อน ไม่ส่งเกินโดยไม่จำเป็น และไม่ซ่อนสิ่งที่ถูกขอ
  2. ให้ผู้ประสานงานเป็นคนส่ง ไม่ให้แต่ละแผนกส่งเอง จะได้ควบคุมได้ว่าอะไรออกไปแล้ว
  3. ทำสำเนาเก็บชุดเดียวกัน ถ่ายสำเนาหรือสแกนทุกอย่างที่ส่ง ถ้าเจ้าหน้าที่ขอต้นฉบับ ให้ถ่ายสำเนาก่อนและขอใบรับต้นฉบับ
  4. ทำบัญชีรายการ เรียงเลขหน้า ระบุรายการ จำนวนหน้า วันที่ ให้เจ้าหน้าที่ลงชื่อรับ หรือให้ผู้ประสานงานลงชื่อส่ง เก็บบัญชีนี้ไว้
  5. ทำเครื่องหมายความลับ ถ้ามีข้อมูลที่เป็นความลับทางการค้าหรือข้อมูลส่วนบุคคลของพนักงานหรือลูกค้า ให้ระบุที่หน้าแรกว่าเป็นความลับและส่งเพื่อวัตถุประสงค์ของการตรวจนี้ เรื่องข้อมูลพนักงาน ดู PDPA กับข้อมูลพนักงานสำหรับฝ่ายบุคคล
  6. ตรวจความถูกต้องก่อนส่ง อย่าส่งเอกสารที่ยังไม่ได้ตรวจ และอย่าแก้เอกสารเดิมให้ดูดีขึ้น ถ้าพบว่าเอกสารมีข้อผิดพลาดจริง ให้เก็บฉบับเดิม จัดทำคำอธิบายหรือหนังสือชี้แจงแยกต่างหาก และปรึกษาทนายความ
  7. เก็บหลักฐานการส่ง ใบรับ อีเมลส่งไฟล์ ใบตอบรับไปรษณีย์ หรือรูปถ่ายการส่งมอบ
  8. ถ้าส่งไม่ทันในกำหนด ให้ทำหนังสือขอขยายเวลาก่อนวันครบกำหนด อธิบายเหตุผล และระบุวันที่จะส่ง เก็บหลักฐานว่าได้ยื่นแล้ว

เอกสารพนักงาน ใบเสร็จ สัญญา และไฟล์อีเมลที่บริษัทเก็บไว้ ควรเป็นไปตามนโยบายการเก็บรักษาเอกสาร ดู การเก็บรักษาสัญญา อีเมล แชต และเอกสารพนักงาน เพราะเมื่อมีการตรวจแล้ว เอกสารที่เกี่ยวข้องไม่ควรถูกทำลายตามรอบปกติ จนกว่าจะปรึกษาทนายความ

7. หลังเจ้าหน้าที่กลับไปแล้ว ต้องติดตามอะไร

การตรวจมักไม่จบในวันเดียว บริษัทควรมี แฟ้มประจำการตรวจ และ ปฏิทินกำหนดเวลา

  • ลงทะเบียนหนังสือที่ได้รับ ทุกฉบับพร้อมวันที่ได้รับจริง เก็บซองและหลักฐานการส่งไว้ เพราะกำหนดเวลาบางอย่างนับจากวันรับ
  • อ่านให้ครบว่าหนังสือสั่งอะไร ให้ทำอะไร ภายในกี่วัน ส่งไปที่ใด และมีช่องทางอุทธรณ์หรือชี้แจงหรือไม่
  • พนักงานตรวจแรงงาน ถ้าเป็นคำสั่งเป็นหนังสือตามมาตรา 139 (3) มาตรา 141 ให้อุทธรณ์ต่ออธิบดีหรือผู้ที่อธิบดีมอบหมายได้ภายในระยะเวลาที่กำหนดในคำสั่ง ผู้พิจารณาต้องแจ้งผลโดยไม่ชักช้าและไม่เกินสามสิบวันนับแต่วันได้รับอุทธรณ์ และการอุทธรณ์ไม่ทำให้การปฏิบัติตามคำสั่งหยุดลงโดยอัตโนมัติ เว้นแต่มีคำสั่งหรือหลักประกันตามที่กำหนด ถ้านายจ้างปฏิบัติตามคำสั่งหรือคำวินิจฉัยภายในเวลาที่กำหนด กฎหมายให้ระงับการดำเนินคดีอาญาต่อนายจ้างในเรื่องนั้น เพราะฉะนั้นจดวันที่ครบกำหนดจากตัวคำสั่ง และขอคำปรึกษาก่อนตัดสินใจว่าจะปฏิบัติตามหรืออุทธรณ์ ข้อมูล ณ วันที่ 21 พฤศจิกายน 2569 ควรตรวจฉบับล่าสุดอีกครั้งก่อนใช้
  • กรมสรรพากร ถ้าได้รับหมายเรียกตามมาตรา 19 ให้ดูวันนัดและช่วงเวลาที่ให้เตรียมเอกสาร กฎหมายกำหนดให้มีเวลาไม่น้อยกว่าเจ็ดวันนับแต่วันส่งหมาย เรื่องการตอบและอุทธรณ์ ดูที่ คู่มือหนังสือจากสรรพากร
  • หน่วยงานอื่น ให้ถือกำหนดเวลาและช่องทางที่ระบุในหนังสือหรือคำสั่งของหน่วยงานนั้น และขอคำปรึกษาถ้าหนังสือไม่ระบุช่องทางโต้แย้ง
  • ตอบเป็นหนังสือ ใช้ภาษาที่ตรงไปตรงมา ระบุเลขที่หนังสือที่ตอบ แนบบัญชีเอกสาร ให้ผู้มีอำนาจลงนาม ส่งแล้วเก็บหลักฐาน
  • แก้ไขข้อบกพร่องที่ยอมรับได้จริง แล้วเก็บหลักฐานการแก้ไขไว้ในแฟ้ม ก่อนตอบรับข้อเท็จจริงเป็นลายลักษณ์อักษร ให้ปรึกษาทนายความเพราะข้อความที่เขียนอาจถูกนำไปใช้ในกระบวนการอื่น
  • สรุปบทเรียนภายในบริษัท หลังปิดเรื่อง ทบทวนว่าขั้นตอนใดช้า เอกสารใดหายาก แล้วปรับระบบ

8. เมื่อไรควรเรียกทนายความ

สถานการณ์เหตุผล
เจ้าหน้าที่ขอเอกสารที่ไม่แน่ใจว่าอยู่ในขอบเขตขอบเขตการตรวจขึ้นกับกฎหมายเฉพาะของแต่ละหน่วยงาน
เจ้าหน้าที่แจ้งว่าจะมีการดำเนินคดีหรือเสนอให้ลงนามในเอกสารที่มีผลผูกพันการลงชื่ออาจผูกพันบริษัทและผู้รับผิดชอบ
การตรวจมีหมาย คำสั่งศาล หรือเกี่ยวกับคดีอาญาเป็นเรื่องที่คู่มือนี้ไม่ได้ครอบคลุม
ได้รับคำสั่งให้ปฏิบัติ ประเมิน หรือปรับต้องตัดสินใจเรื่องการปฏิบัติตามหรืออุทธรณ์ภายในกำหนด
เอกสารบางส่วนหายหรือไม่ครบต้องวางวิธีอธิบายโดยไม่ทำให้เสียหายเพิ่ม
เรื่องเกี่ยวข้องกับพนักงานต่างชาติ ใบอนุญาต หรือกรรมการอาจมีหลายหน่วยงานพร้อมกัน ดู ใครทำอะไรระหว่างทนาย นักบัญชี และงานตรวจคนเข้าเมือง
ข้อมูลส่วนบุคคลหลุดหรือเสี่ยงหลุดระหว่างการตรวจอาจต้องตามขั้นตอนเรื่องการละเมิดข้อมูล ดู ขั้นตอนแรกเมื่อข้อมูลรั่ว

ถ้าเรื่องเกี่ยวกับใบอนุญาตโรงงานโดยเฉพาะ ดู ใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงาน

เช็กลิสต์ผู้ประสานงานการตรวจ

เตรียมก่อนมีการตรวจ

  • ระบุชื่อผู้ประสานงานหลักและสำรอง พร้อมเบอร์ติดต่อ
  • มีคำสั่งหรือหนังสือมอบอำนาจภายในให้ผู้ประสานงาน
  • ให้พนักงานต้อนรับและรปภ. รู้ขั้นตอนรับเจ้าหน้าที่
  • มีแบบสมุดบันทึกการตรวจและแบบบัญชีส่งมอบเอกสาร
  • เก็บรายชื่อและเบอร์ของทนายความ นักบัญชี และผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านไว้ที่ผู้ประสานงาน
  • จัดแฟ้มเอกสารที่มักถูกขอไว้ในที่ที่หาได้เร็ว (ตามนโยบายเก็บเอกสาร)

ระหว่างการตรวจ

  • ตรวจบัตรประจำตัวและหนังสือหรือคำสั่ง
  • จดชื่อ ตำแหน่ง หน่วยงาน เวลามาถึง
  • แจ้งผู้ประสานงานและทนายความ
  • ตกลงขอบเขต เอกสาร พื้นที่ และผู้ติดตาม
  • จดคำถาม คำตอบ และสิ่งที่เจ้าหน้าที่ถ่ายภาพ
  • ส่งมอบเฉพาะรายการที่ขอ พร้อมสำเนาและบัญชี
  • อ่านบันทึกของเจ้าหน้าที่ก่อนลงชื่อ

หลังการตรวจ

  • ลงทะเบียนหนังสือที่ได้รับ พร้อมวันที่ได้รับจริง
  • จดวันครบกำหนดลงปฏิทินจากตัวหนังสือ
  • ส่งหนังสือให้ทนายความและผู้บริหาร
  • ตอบเป็นหนังสือภายในกำหนด หรือขอขยายเวลาก่อนครบกำหนด
  • เก็บหลักฐานการส่งและการรับ
  • ทบทวนระบบภายในหลังปิดเรื่อง

ตัวอย่างสมมติ: โรงงานแปรรูปอาหารแห่งหนึ่งถูกตรวจเรื่องค่าล่วงเวลา

ตัวอย่างนี้เป็นเรื่องสมมติ ไม่ใช่คดีจริง รายละเอียดและวันที่เป็นเพียงภาพประกอบ

บริษัทสมมติ ก ผลิตอาหารแช่แข็ง มีพนักงานประมาณ 120 คน เช้าวันพฤหัสบดี เจ้าหน้าที่สองคนมาที่ประตูโรงงาน บอกว่าเป็นพนักงานตรวจแรงงาน รปภ. เชิญนั่งที่ห้องรับรองตามที่เคยซ้อมไว้ แล้วโทรหาผู้จัดการฝ่ายบุคคลซึ่งเป็นผู้ประสานงาน

ผู้ประสานงานมาถึงใน 10 นาที ขอดูบัตรประจำตัวของทั้งสองคนและจดชื่อ ตำแหน่ง ขอดูหนังสือแจ้งการตรวจ ซึ่งระบุว่าเป็นการตรวจเรื่องการจ้างและการจ่ายค่าจ้าง ค่าล่วงเวลา เจ้าหน้าที่ขอดูทะเบียนลูกจ้างและบันทึกเวลาทำงานย้อนหลังหกเดือน และขอถ่ายภาพพื้นที่ทำงาน

ผู้ประสานงานแจ้งทนายความทางโทรศัพท์ จากนั้นตกลงขอบเขตตามหนังสือ มีเลขาจดบันทึก ผู้ประสานงานพาเจ้าหน้าที่ดูพื้นที่ตามที่ขอ ส่งมอบสำเนาทะเบียนลูกจ้างและบันทึกเวลาหกเดือนตามที่ระบุ พร้อมบัญชีรายการที่เจ้าหน้าที่ลงชื่อรับ ไม่ส่งเอกสารเงินเดือนของผู้บริหารเพราะไม่อยู่ในรายการที่ขอ เมื่อเจ้าหน้าที่ถามเรื่องเอกสารสัญญาจ้างของพนักงานสัญญาจ้างช่วง ผู้ประสานงานบอกว่าจะตรวจกับทนายความและส่งตามหนังสือภายในกำหนด

อีกสามวันต่อมา มีหนังสือจากสำนักงานให้ชี้แจงเรื่องบันทึกเวลาและให้ส่งสัญญาจ้างช่วงภายในกำหนดที่ระบุ ผู้ประสานงานลงทะเบียนหนังสือพร้อมวันที่ได้รับจริง ลงปฏิทิน ส่งให้ทนายความ และตอบเป็นหนังสือก่อนครบกำหนด พร้อมบัญชีเอกสาร

จุดที่ตัวอย่างนี้ชี้ คือไม่มีใครต้องเถียงกับเจ้าหน้าที่ แต่ทุกขั้นมีคนรับผิดชอบ มีบันทึก และมีสำเนา ผลของการตรวจจะเป็นอย่างไรขึ้นกับข้อเท็จจริงและเอกสารจริงของแต่ละบริษัท

อย่าเข้าใจผิด

เข้าใจผิด: ถ้าอยากรักษาสิทธิ ควรปฏิเสธไม่ให้เจ้าหน้าที่เข้าหรือขอให้กลับมาใหม่เสมอ ที่ถูกต้อง: ไม่ควรปฏิเสธหรือขัดขวางเจ้าหน้าที่ กฎหมายแรงงานเองกำหนดให้นายจ้างอำนวยความสะดวกและไม่ขัดขวางพนักงานตรวจแรงงาน สิ่งที่ทำได้คือตรวจบัตรและหนังสือ ถามขอบเขต แจ้งผู้ประสานงานและทนายความ และขอเวลาตามสมควร

เข้าใจผิด: ทุกหน่วยงานรัฐมีอำนาจตรวจเหมือนกัน ที่ถูกต้อง: อำนาจของแต่ละหน่วยงานมาจากกฎหมายเฉพาะ จึงควรถามฐานกฎหมายและขอบเขตทุกครั้ง

เข้าใจผิด: ให้พนักงานทุกคนตอบคำถามได้เต็มที่เพราะจะได้ดูร่วมมือ ที่ถูกต้อง: ควรมีผู้ประสานงานคนเดียวดูแลภาพรวม พนักงานตอบข้อเท็จจริงในงานของตนตามจริง แต่ไม่ควรตอบแทนบริษัทในเรื่องนโยบายหรือกฎหมาย

เข้าใจผิด: ถ้าเจ้าหน้าที่ขอเอกสาร ต้องส่งไปทั้งหมดที่มี ที่ถูกต้อง: ส่งตามรายการและขอบเขตที่ขอ เป็นระเบียบ พร้อมบัญชีและสำเนา ไม่ส่งมากเกินไปหรือน้อยเกินไป

เข้าใจผิด: ถ้าเอกสารบางชิ้นไม่ดี ควรแก้หรือจัดทำใหม่ก่อนส่ง ที่ถูกต้อง: ไม่ควรแก้ย้อนหลังหรือทำลายเอกสาร ควรเก็บฉบับเดิม และปรึกษาทนายความถึงวิธีอธิบายหรือชี้แจง

เข้าใจผิด: ลงชื่อรับทราบบันทึกของเจ้าหน้าที่ไม่มีผลอะไร ที่ถูกต้อง: การลงชื่ออาจถูกนำไปใช้เป็นหลักฐาน ควรอ่านและขอแก้ไขหรือเพิ่มหมายเหตุหากไม่ตรงความจริง

อ่านเพิ่มเติม

การตรวจโดยเจ้าหน้าที่รัฐผ่านไปได้อย่างเป็นระเบียบ เมื่อมีผู้ประสานงานเพียงคนเดียว ตรวจบัตรและหนังสือก่อน จดบันทึกสด ส่งมอบเฉพาะที่ขอพร้อมบัญชีและสำเนา แล้วติดตามหนังสือหลังตรวจตามกำหนดจริง

เราช่วยบริษัทจัดทำขั้นตอนรับการตรวจและแบบบันทึก ตรวจหนังสือสั่งการและรายการเอกสารที่ถูกขอ ร่างหนังสือตอบหรือขอขยายเวลา และร่วมปรึกษาก่อนส่งมอบเอกสาร เราไม่ใช่นักบัญชีหรือผู้สอบบัญชีที่จะตรวจตัวเลขภาษี และไม่สามารถรับรองผลการตรวจของหน่วยงานรัฐ ค่าบริการขึ้นอยู่กับขั้นของเรื่องและงานที่ต้องทำ ส่งเอกสารให้เราดูก่อน เราจะแจ้งขอบเขตงานและค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน โทร 092-254-2045 หรือ ส่งรายละเอียดให้เรา ดูเพิ่มเติมที่ ที่ปรึกษากฎหมายประจำ งานด้านกฎหมายแรงงานสำหรับนายจ้าง และ ใบอนุญาตประกอบธุรกิจ


คู่มือนี้เผยแพร่โดย สำนักงานกฎหมายสุวรรณวรา ลอว์เฟิร์ม — สำนักงานกฎหมายในจังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งเมื่อปี 1986 เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ

คำถามที่พบบ่อย

เจ้าหน้าที่รัฐมาถึงบริษัทโดยไม่นัดล่วงหน้า ควรทำอะไรก่อน+

ให้ผู้รับเรื่องที่หน้าบริษัทขอดูบัตรประจำตัวและหนังสือหรือคำสั่งที่ระบุหน่วยงานกับเรื่องที่มาตรวจ จดชื่อ ตำแหน่ง และเวลา แล้วแจ้งผู้ประสานงานที่ได้รับมอบหมายไว้ล่วงหน้า พร้อมแจ้งทนายความหากมี ระหว่างนี้ควรให้ความร่วมมือตามสมควรและไม่ขัดขวางการปฏิบัติหน้าที่ เป้าหมายคือให้มีผู้รับผิดชอบคนเดียวคอยดูแล ไม่ใช่ให้พนักงานแต่ละคนตอบกันเอง

ถ้าเจ้าหน้าที่ขอเอกสารที่ไม่แน่ใจว่าอยู่ในขอบเขตการตรวจหรือไม่ ควรทำอย่างไร+

ให้ถามขอบเขตและฐานกฎหมายที่เจ้าหน้าที่อ้าง และขอให้ระบุรายการที่ต้องการเป็นหนังสือหรือจดไว้ในบันทึก ส่งมอบเฉพาะรายการที่ขอ จัดทำสำเนาและทำบัญชีรายการ หากยังไม่แน่ใจ ให้ปรึกษาทนายความก่อนส่งมอบ โดยไม่ใช่การปฏิเสธหรือถ่วงเวลาโดยไม่มีเหตุผล

พนักงานตรวจแรงงานมีอำนาจเข้าตรวจสถานประกอบกิจการและถ่ายสำเนาเอกสารได้แค่ไหน+

พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 (ข้อมูล ณ 21 พฤศจิกายน 2569) ให้อำนาจพนักงานตรวจแรงงานเข้าไปในสถานประกอบกิจการในเวลาทำการ สอบถามข้อเท็จจริง ถ่ายภาพ ถ่ายสำเนาเอกสารเกี่ยวกับการจ้าง การจ่ายค่าจ้าง ค่าล่วงเวลา ค่าทำงานในวันหยุด และทะเบียนลูกจ้าง ตามมาตรา 139 (1) และให้แสดงบัตรประจำตัวต่อนายจ้างตามมาตรา 140 อำนาจของหน่วยงานอื่นมาจากกฎหมายเฉพาะของหน่วยงานนั้น จึงควรขอให้เจ้าหน้าที่ระบุกฎหมายที่อ้างเสมอ

หลังเจ้าหน้าที่กลับไปแล้ว มีหนังสือตามมา ต้องทำอะไร+

ลงทะเบียนหนังสือทันทีพร้อมวันที่ได้รับ อ่านว่าหนังสือสั่งให้ทำอะไร ภายในกี่วัน และมีช่องทางอุทธรณ์หรือชี้แจงหรือไม่ แล้วส่งให้ผู้ประสานงานและทนายความ ในกรณีคำสั่งของพนักงานตรวจแรงงานตามมาตรา 139 (3) กฎหมายให้อุทธรณ์ต่ออธิบดีหรือผู้ที่อธิบดีมอบหมายได้ภายในระยะเวลาที่กำหนดในคำสั่ง จึงควรจดวันครบกำหนดจากตัวหนังสือจริง

หนังสือเรียกของกรมสรรพากรต้องเตรียมตัวต่างจากการตรวจของหน่วยงานอื่นหรือไม่+

ต่างในรายละเอียด ประมวลรัษฎากร มาตรา 19 ให้เจ้าพนักงานประเมินออกหมายเรียกผู้ยื่นรายการมาไต่สวนและให้นำบัญชีหรือเอกสารมาแสดงได้ โดยต้องให้เวลาล่วงหน้าไม่น้อยกว่าเจ็ดวันนับแต่วันส่งหมาย ควรให้ผู้ตรวจสอบบัญชีหรือนักบัญชีของบริษัทร่วมเตรียมเอกสารภาษี รายละเอียดอ่านที่คู่มือเรื่องหนังสือจากสรรพากร

Lawyer-client handshake symbolizing trust at Suwanvara Law Firm

พร้อมรับฟังเรื่องของคุณ

ปรึกษาเบื้องต้นกับทนายความผู้เชี่ยวชาญของเรา